Mostrando entradas con la etiqueta sirventes. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta sirventes. Mostrar todas las entradas

sábado, 24 de octubre de 2026

Guilhem Figueira. D'un sirventes far en est son que m'agenssa (Roma)

Guilhem Figueira.

Guillems Figuieira, Figuera, Figueira. No m laissarai per paor

D'un sirventes far en est son que m'agenssa (agensa)
no m vuolh plus tarzar ni far longa bistenssa, (bistensa)
e sai ses doptar qu'ieu n'aurai malvolenssa, (malvolensa)
car fauc sirventes
dels fals, d'enjan ples
de Roma, que es caps de la dechasenssa, (dechasensa)
on dechai totz bes.
No m meravilh ges, Roma, si la gens erra,
que l segl' avetz mes en trebalh et en guerra,
e pretz e merces mor per vos e s sosterra,
qu'etz de totz mals guitz
e cim' e razitz, que l bons reis d'Englaterra
fon per vos trahitz.
Roma trichairitz, cobeitatz vos engana,
qu'a vostras berbitz tondetz trop de la lana. 
Lo Sains Esperitz, que receup carn  humana
entenda mos precs
e franha tos becs.
Roma, no m'entrecs, cum es fals' e trafana
vas nos e vas Grecs.
Rom', als homes pecs rozetz la carn e l'ossa, (los ossos)
e guidatz los cecs ab vos inz en la fossa,
e passatz los decs de Deu, car trop es grossa
vostra cobeitatz,
car vos perdonatz
per deniers pechatz. Roma, de gran trasdossa,
de mal vos cargatz.
Roma, ben sapchatz que vostr' avols barata
e vostra foudatz fetz perdre Damiata.
Malamen renhatz, Roma! Dieus vos abata
en dechazemen,
car trop falsamen
renhatz per argen, Roma de mal' esclata,
e de mal coven.
Roma, veramen sai ieu senes doptanssa (doptansa)
qu'ab galiamen de falsa perdonansa
liuratz a turmen lo barnatge de Franssa (Fransa)
lonh de paradis, 
e l bon rei Lois,
Rom', avetz aucis, c'ab falsa predicanssa (predicansa)
l traissetz de Paris.
Rom', als Sarrazis fasetz pauc de  dampnatge
mas Grecs e Latis metetz e carnalatge.
Inz el foc d'abis, Roma, faitz vostr' estatge
en perdicion.
Ja Dieus part no m don,
Roma, del perdon ni del pelegrinatge
que fetz d'Avinhon.
Roma, ses razon avetz mainta gen morta,
e jes no m sab bon, car tenetz via torta,
qu'a salvacion, Roma, serratz la porta:
per qu'a mal govern
qui sec vostr' estern
d'estiu e d'invern, car diables l'en porta
inz el fuoc d'enfern.
Roma, be s decern lo mals c'om vos deu dire,
quar faitz per esquern dels crestians martire:
mas en cal quadern trobatz qu'om dei' aucire,
Roma ls crestians?
Dieus, qu'es verais pans
e cotidians, mi don so qu'ieu dezire
vezer dels Romans.
Roma, vers es plans que tro foz angoissosa
dels perdons trafans que fetz sobre Tolosa.
Trop rozetz las mans a lei de rabiosa,
Roma descordans!
Mas si l coms prezans
viu ancar dos ans, Fransa n'er dolorosa,
dels vostres engans.
Roma, tant es grans la vostra forfaitura,
que Dieu e sos sans en gitatz a noncura,
tant etz mal renhans, Roma fals' e tafura:
per qu'en vos s'escon
e s magr', e s cofon
lo jois d'aquest mon. E faitz gran desmezura
del comte Raimon.
Roma! Dieus l'aon e lh don poder e forsa,
al comte, que ton los Frances e ls escorsa
e fa'n planca e pon quand ab els se comorsa;
et a mi platz fort.
Rom', a Dieu recort
del vostre gran tort, si l platz, e l comt' estorsa
de vos e de mort.
Roma, be m conort quez en abans de gaire
venretz a mal port, si l'adreitz emperaire
men' adrech sa sort ni fai so que deu faire,
Roma, eu dic ver
que l vostre poder
veirem dechazer. Roma, lo vers salvaire
m'o lais tost vezer!
Roma, per aver faitz mainta vilania
e maint desplazer e mainta fellonia,
tant voletz aver del mon la senhoria
que ren non temetz
Dieu ni sos devetz;
anz vei que fazetz mais qu'ieu dir non poiria
de mal, per un detz.
Roma, tan tenetz estreg la vostra grapa
que so que podetz tener, greu vos escapa.
Si'n breu non perdetz poder, a mala trapa
es lo mons cazutz
e mortz e vencutz e l pretz confondutz.
fai aitals vertutz.
Roma, cel qu'es lutz del mon e vera vida
e vera salutz, vos don mal' escarida;
car tans mals saubutz fasetz, don lo mons crida.
Roma desleials,
razitz de totz mals,
els focs enfernals ardretz senes faillida,
si non penssatz d'als. (pensatz; si no pensáu en atra cosa)
Rom', als cardenals vos pot hom sobreprendre
per los criminals pecatz que fan entendre,
que non pensan d'als mas cum puoscan revendre
Dieu e sos amics,
e no i val castics.
Roma, grans fastics es d'auzir e d'entendre
los vostres prezics.
Rom', ieu sui enics, car vostre poders monta
e car grans destrics ab vos totz nos afronta,
car vos etz abrics e caps d'engan e d'onta
e de deshonor;
e il vostre pastor
son fals trichador, Roma, e qui ls aconta
fai trop gran follor.
Roma mal labor fa l papa, quan tensona
ab l'emperador pel drech de la corona
ni l met en error ni ls seus guerriers perdona;
car aitals perdos
que non sec razos,
Roma, non es bos, anz, qui l ver en razona,
reman vergonhos.
Roma l glorios que sofri mortal pena
en la crotz per nos vos done mal' estrena;
car voletz totz jors portar la borsa plena, (jorns : díes; bossa)
Roma, de mal for,
que tot vostre cor
avetz en tresor: don cobeitatz vos mena
el fuoc que no mor.
nais lo sucs don mor lo mons e s'estrangola
ab doussor del cor, de que l savis tremola
quan conois e ve
lo mortal vene (veneno)
que portatz el se, (Roma, del cor vos cola!)
don li pieitz son ple.
Roma, ben ancse ha hom auzit retraire
que l cap sem vo s te per que l faitz soven raire:
per que cug e cre qu'ops vos auria traire,
Roma, del cervel,
car de mal capel
etz vos e Cistel, qu'a Bezers fezetz faire, (Cistell, Císter)
mout estranh mazel.
Rom', ab fals sembel tendetz vostra tezura
e man mal morsel manjatz, qui que l'endura;
car' avetz d'anhel ab simpla gardadura
dedins lop rabat,
serpen coronat
de vibr' engenrat, per que l diable us cura
coma l sieu privat.

Folquet de Romans. Far vuelh un nou sirventes,

Folquet de Romans.

Folquet de Romans si fo de Vianes, d'un borc que a nom Romans.

e dirai de pretz on es,
s om tot no l demanda.
Pretz sojorn' ab los cortes
e no i quier liuranda
mas joi e valor,
e ten celui per senhor
qui l da tal vianda.
Pretz vol ome conoissen
ab fina largueza,
franc et umil e plazen
e ses avoleza;
a celui se don' e s ren
e i a s'amor meza.
Mas paucs n'a conques,
qu'en cen baros non a tres
complitz de proeza.
Ja mais negus mos amics
no vuelh rics devenha,
pos mos senher Frederics,
que sobre totz renha,
era larcs ans que fos rics;
er li platz que tenha
la terr' e l'aver:
aisso m'en comta per ver
cascus qui que n venha.
Mas d'una re si acert (sia cert?)
qu'als savis aug dire:
qui tot vol tener tot pert.
En aiso se mire
e tenha donar ubert,
que l roda no s vire
so desus desotz,
qu'al virar faria totz
sos enemics rire.
E lau Deu que sus l'a mes
e l'a dat corona,
e son cosin lo marques,
que cascus razona
que venir l'en deu grans bes;
e il razos es bona,
qu'ieu vi, so us autrei,
l'amor que cel d'Est li fei
e l coms de Verona,
Per qu'eu li vuelh cosselhar,
car l'am ses bauzia,
que sos amics tenga car
e rics tota via,
que ben a poder de far,
miels c'om qu'el mon sia,
fatz d'ome valen:
vec vos doble falhimen
si non o fazia!
Emperair', ie us vuelh preiar
que ja mal no us sia,
s'ieu s dic mon talen,
que car vos am coralmen,
vos mostr' aital via.
N'Otz del Carret, be us tenc car,
car en Lombardia
no sai plus valen,
ni negus no m'en desmen
de ben qu'eu en dia.

Romans-sur-Isère

martes, 20 de octubre de 2026

Raimon Gaucelm de Bezers. A penas vauc en loc qu'om no m deman:

Raimon Gaucelm de Bezers.

Raimon Gaucelm de Bezers. A penas vauc en loc qu'om no m deman:



2701, 7226.

A penas vauc en loc qu'om no m deman: 
R. Gaucelm, avetz fag res novel? 
Et ieu à totz respon ab bon talan, 
Quar totas ves m'es per ver bon e bel; 
E m plai quant aug dir de mi: aquest es 
Tal que sab far coblas e sirventes.
E no per so qu'ieu volha qu'om del mon 
Me don raubas, qu'ieu n'ai pro e sai don.

E per so n'ai joi et alegrier gran,
Quar mant home valen me fan cembel
De lor amor e me venon denan. 
Qu'estiers nul temps no gazanhei castel, 
Borda ni mas, ni'l quart d'un clarmontes,
Ans me costa que val cinc cents tornes:
Mas non o planc, quar d'aval o d'amon
N'aug mais nomnar lo meu frair' en Ramon.

Pero aquel que dis que trop mal fan
Cels que donon ment plus que fals mezel; 
Quar qui dona a lauzor on que s'an,
E grat de dieu que'l mon ten en capdel:
Quar ses donar nuls hom valens non es. 
Pero val mais lo dos on plus francs es,
Quan caritatz l'adutz à cor volon,
Lai on merce li fai planca ni pon.

Mas negus hom no vei, don m'es pezan,
Qu'à son manjar negun paupres apel;
E sai ne motz que dins lai on estan 
S'acluzon plus no fa son past auzel.
E sai prelatz e terriers e borzes
Que s veston quetz quascus de mes en mes,
Que quascus vent sos vestirs à rescon;
Qu'à nul paupre no vei negus aon.

Negus d'aquest no fan ges lo semblan
De San Marti, que partis son mantel
Ad un paupre qu'anava tremolan;
Et es me greu, quar sai qu'estran mazel
Sera d'els fatz lai on la cremor es
Del foc d'ifern; e sai que mal lor es
Quan hom lor ver en cantan lor despon;
Pero mens pres aquel que mais en gron.

Sirventes vai drech camin à Pales
Al mieu frair' en Ramon Gaucelm, quez es
Savis e ferm; et a fin cor volon
De far bos faitz aitan quant hom del mon.

Peire Durand. D'un sirventes m'es pres talens, (Uc de Mataplana)

Peire Durand.

Parnasse occitanien, Amazon Kindle

2701.

D'un sirventes m'es pres talens,    (Uc de Mataplana)
Que razo m'o mostr' e m'o di;
E quant er fatz tenra'l cami
Tot dreg à Miravals correns
A'n Ramon, don ai pezansa,
Que fe trop gran malestansa
Contra domnei don tostemps fos amatz;
E s'anc tenc dreg viatge
De drut cortes, ar camia son coratge.

En lui se mostra conoissens
Quel reprochier que'l savi di,
Qu'om no conois tan ben en si
Com en autrui son falhimen:
Qu'el sol aver s'esperansa
En joi et en alegransa,
Mas eras n'es malamens cambiatz,
Que mes a tal usatge
Don ja no s pot esdir de vilanatge.

Quar per sos bels captenemens
E per son bel trobar parti
Sa corteza molher de si,
Ben par qu'él cosselh es sirvens.
Issitz es de l'esperansa
D'esser drutz à ma semblansa;
Quar si l plagues mais domneis ni solatz
No fera tal otratge,
Don tug cortes volguessem son damnatge.

Quar maritz à cui platz jovens
Sofrir deu, per so qu'atressi
Sofran lui sei autre vezi;
Atressi l'es camiatz sos sens,
E quar en tal malestansa
Punh qu'ab lieis ai' acordansa:
E si la vol ni sos cobrars li platz,
Fassa l tan d'avantatge
Que suefr' un drut que trob à son coratge.

E pueis er sos albercs jauzens
Quant ab lieis aura faita fi,
Ab que jamais non la casti
De trobar ni de motz plazens;
Qu'aissi er d'agradatge
A vos cortes et al gilos salvatge.

Ja, Caudaiga, ben sapchatz
Qu'iratz soi del devinatge
Qu'aissius es pres del vostre franc coratge.

domingo, 18 de octubre de 2026

Tomiers e'n Palazis, Tarascon, 1225. Si col flacs molins torneia

Tomiers e'n Palazis.

Tomiers e'n Palazis si fazian sirventes del rei d'Aragon, e del comte de Proensa e de Tolosa, e d'aquel del Baus, e de las rasons que corian (corrian) per Proensa.


Florissaient en 1225. Hist. génér. de Provence. T. II, p. 422.

7225.

Tomiers e'n Palazis si fazian sirventes del rei d'Aragon, e del comte de Proensa e de Tolosa, e d'aquel del Baus, e de las rasons que corian (corrian) per Proensa. E foron dui cavallier de Tarascon, amat e ben volgut per los bons cavalliers e per las domnas.

Si col flacs molins torneia
Quan trop d' aigua 'l despleia,
Trop de rasons mi refreia
Qu' a pena m plai ren que veia,
Ni mos chanz non s' esbaudeia
Si com far solia;
Per so chascus pot saber
De que m plaingneria.

Tan trop de rasos que dire
Que non sai vas cal me vire,
Mas chascus pes e consire
Et en Tolosa se mire
Qu' il plus rics a pietz d' aucire
E qui sen avia
Mais valria guerreges
Que s' avol plag fazia.

Mais val que hom si defenda
Que hom l' ausia ni 'l prenda
Que mot n' a malvais' esmenda
D' avesques, cui dieus dissenda;
Ar prec chascun que m' entenda
Cals fon la bausia
Que feiron a sel de Fois
Car en lor se plevia.

Mais val l' avinensa comtessa
D' Avignon, cui dieus adressa,
Car miels s' en es entremessa,
Que parens de part Alguessa
Que negus cara non dressa
Ni ten bona via,
Que l' uns ten vas Portegal
E l' autr' en Lombardia.

Qui que s fina ni s recreza,
Avignons puei' en Provenza,
E par que dieus lo arreza
Qu' en els es sens e largueza.
Ai! rica gent e corteza,
Vostra gaillardia
Es honors dels proensalesa
On c' om an ni estia.

En Guillem del Baus si loingna
Del regisme part Coloingna,
E met ben en fol sa poingna
Car sec Fransa ni Borgoingna,
C' atressi 'l torn en vergoingna
Com fes la baillia
C' om li det en Venaisin,
Donar a sa fadia.
Pauc a en deu d' esperansa
Qui 'l sepulchre desenansa,
Car clergue e sel de Fransa
Prezon pauc la desonransa
De dieu qu' en penra venjansa,
C' ab lur raubaria
An tot los camins
E 'l portz d'Acre e de Suria.

domingo, 11 de octubre de 2026

Bernart Arnaut de Moncuc. Er quan li rozier

Bernart Arnaut de Moncuc.

Bernart Arnaut de Moncuc. Er quan li rozier

2701.

Er quan li rozier
So ses flor ni grana,
E'l ric menuzier
An cassa per sana,
M'es pres cossirier,
Tan me platz lor tensa,
De far sirventes;
Car en viltenensa
An tot bon pretz mes.
Ecar mai
Me ten gai
Amors que no fai,
E'l bel temps de mai;
Eras soi gai, cui que pes, 
Tals joi m'es promes.

Man caval corsier 
Veirem vas Tarzana,
E vas Balaguier,
Del pros rei que s vana
Qu'a pretz à sobrier.
Venra ses falhensa
Lai en Carcasses;
Mas ges gran temensa
Non an li Franses.
Mas ieu n'ai
De vos sai,
Domna; que m'esglai 
Lo desir qu'ieu n'ai
Del vostre bel cors cortes, 
Complit de totz bes.
El l'armat destrier,
Ausberc, lansa plana
E bon bran d'acier,
E guerra propdana,
Pretz mai que lebrier
Ni brava parvensa,
Ni patz en qu'om es
Mermatz de tenensa,
Baissatz e sotz mes.
Ecar sai
Pretz verai
En vos, cui aurai,
Domna, o'n morrai,
Pretz mai car m'es en defes
Que s'autra m'agues.

Be m plazo l'arquier
Pres la barbacana,
Quan trazo'l peirier
E'l mur dezenvana;
E per mant verdier
Creis la ost e gensa.
E volgra l plagues
Lai al rei Engles,
Com mi plai
Quan retrai
Co m'avetz ab jai, 
Domna joven, sai,
E de beutat pretz conques, 
Que nous en falh res.

Et agra entier 
Pretz, cui quecx soana, 
S'ab aital mestier 
Crides sai: Guiana! 
E fera'l premier
L'onrat coms valensa; 
Quar sos sagels es 
De tan breu legensa, 
Qu'ieu non o dic ges. 
Mas dirai 
Que ab glai
Amors ai.
Domna, que farai? 
Si ab vos no m val merces 
O ma bona fes. 
Senhor gai 
E verai,
Que 's sap de tot plai 
Onrar, qu'ieu o sai, 
De Tolzan e d'Agenes,
Malgrat dels Frances.

martes, 6 de octubre de 2026

37. Ugo di Saint Circ. Un sirventes vueill faire en aquest son d'en Gui,

37. Ugo di Saint Circ. * 

Secondo il testo edito dallo Zingarelli (Miscellanea di filologia e linguistica in mem. Caix-Canello, Firenze, 1886, p. 250).

Hugues de Saint-Cyr. Uc de Saint-Circ

Un sirventes vueill faire en aquest son d'en Gui, 
que farai a Faiensa mandar a 'n Guillelmi 
et al compte Gui Guerra e 'n Miquel Moresi 
et a 'n Bernart de Fosc et a sier Ugoli,
et als autres que son lains de lor vesi;
e sapchan, com c'a lor de laintre esti, 
quel sens el noms el pretz el laus c'om de lor di, 
los coronan d'onor, sol fassan bona fi.
Bona fin deu ben far, e Dieus li deu far be, 
qui franquez' e dreitura e la gleisa mante
contra cel que non a en Dieu ni en leis fe, 
ni vida apres mort ni paradis non cre;
e dis c'om es nienz despueis que pert l'ale, 
e crueltaz l'a tolta pietat e merce,
ni tem laida failhida faire de nuilla re, 
e totz bos faitz deshonra e bais' e deschapte.
Sil chaptel coms Reimons gart qu'en fassa son pron
qu' eu vi quel papa tolc Argens' e Avignon,
e Nemz' e Carpentras, Vennasqu' e Cavailhon, 
Uzetge e Melguer, Rodes e Boazon, 
Tolzan et Agenes e Caortz e Gordon, 
e 'n mori sos coingnatz lo bons reis d'Arragon;
e s' el torn' a la preza per aital ocaizon, 
encar l' er a portar el man l'autrui falcon. 
Lo falcons, fils de l'aigla, quez es reis dels Franses,
sapcha que Frederics a promes als Engles, 
qu' el lor rendra Bretaingna, Anjou e Toarces 
e Peytau e Saintonje, Limotge et Engolmes, 
Toroinn' e Normandia e Guien' el Paes, 
e venjara Tolsan, Bezers e Carcasses;
doncs besoingna que Fransa manteingna Milanes
e n'Albaric que tolc que lai passatz non es. 
Passatz lai fora ben, s'el n'agues lo poder, 
que de ren als non a desirier ni voler,
mas com Frans' e la gleisa el pognes decazer, (pogues)
e la soa crezensa e sa lei far tener. 
doncs la gleisa el reis i devon pervezer
quens manden la crozada ens veingnan mantener; 
et anem, lai en Poilla, lo regne conquerer, 
quar cel qu'en Dieu non cre non deu terra tener. 
Ges Flandres ni Savoia nol devon mantener, 
tant lor deu de l'eleg de Valensa doler.

* Dalla Biografia edita dallo Chabaneau (op. cit. p. 51):
N'Uc de Saint Circ si fo de Caersi, d'un borc que a nom Tegra. fils fo d'un paubre vavassor;... si ac gran ren de fraires majors
de se, e volgron lo far clerc e manderon lo a scola a Monpeslier. e quant ill cuideron que ampares letras, el amparet cansos e vers & sirventes e tensos e coblas, els fach els dich dels valens homes e de la (las) valens domnas que eron el mon ni eron estat, e com aquel saber s'ajoglari... et estet lonc temps en Gascoingna paubres... e pois en Proensa com totz los barons, pois en Lombardia & en la Marcha Trevisana; e tolc moiller en Trevisana...