Mostrando entradas con la etiqueta bistensa. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta bistensa. Mostrar todas las entradas

sábado, 24 de octubre de 2026

Guilhem Figueira. D'un sirventes far en est son que m'agenssa (Roma)

Guilhem Figueira.

Guillems Figuieira, Figuera, Figueira. No m laissarai per paor

D'un sirventes far en est son que m'agenssa (agensa)
no m vuolh plus tarzar ni far longa bistenssa, (bistensa)
e sai ses doptar qu'ieu n'aurai malvolenssa, (malvolensa)
car fauc sirventes
dels fals, d'enjan ples
de Roma, que es caps de la dechasenssa, (dechasensa)
on dechai totz bes.
No m meravilh ges, Roma, si la gens erra,
que l segl' avetz mes en trebalh et en guerra,
e pretz e merces mor per vos e s sosterra,
qu'etz de totz mals guitz
e cim' e razitz, que l bons reis d'Englaterra
fon per vos trahitz.
Roma trichairitz, cobeitatz vos engana,
qu'a vostras berbitz tondetz trop de la lana. 
Lo Sains Esperitz, que receup carn  humana
entenda mos precs
e franha tos becs.
Roma, no m'entrecs, cum es fals' e trafana
vas nos e vas Grecs.
Rom', als homes pecs rozetz la carn e l'ossa, (los ossos)
e guidatz los cecs ab vos inz en la fossa,
e passatz los decs de Deu, car trop es grossa
vostra cobeitatz,
car vos perdonatz
per deniers pechatz. Roma, de gran trasdossa,
de mal vos cargatz.
Roma, ben sapchatz que vostr' avols barata
e vostra foudatz fetz perdre Damiata.
Malamen renhatz, Roma! Dieus vos abata
en dechazemen,
car trop falsamen
renhatz per argen, Roma de mal' esclata,
e de mal coven.
Roma, veramen sai ieu senes doptanssa (doptansa)
qu'ab galiamen de falsa perdonansa
liuratz a turmen lo barnatge de Franssa (Fransa)
lonh de paradis, 
e l bon rei Lois,
Rom', avetz aucis, c'ab falsa predicanssa (predicansa)
l traissetz de Paris.
Rom', als Sarrazis fasetz pauc de  dampnatge
mas Grecs e Latis metetz e carnalatge.
Inz el foc d'abis, Roma, faitz vostr' estatge
en perdicion.
Ja Dieus part no m don,
Roma, del perdon ni del pelegrinatge
que fetz d'Avinhon.
Roma, ses razon avetz mainta gen morta,
e jes no m sab bon, car tenetz via torta,
qu'a salvacion, Roma, serratz la porta:
per qu'a mal govern
qui sec vostr' estern
d'estiu e d'invern, car diables l'en porta
inz el fuoc d'enfern.
Roma, be s decern lo mals c'om vos deu dire,
quar faitz per esquern dels crestians martire:
mas en cal quadern trobatz qu'om dei' aucire,
Roma ls crestians?
Dieus, qu'es verais pans
e cotidians, mi don so qu'ieu dezire
vezer dels Romans.
Roma, vers es plans que tro foz angoissosa
dels perdons trafans que fetz sobre Tolosa.
Trop rozetz las mans a lei de rabiosa,
Roma descordans!
Mas si l coms prezans
viu ancar dos ans, Fransa n'er dolorosa,
dels vostres engans.
Roma, tant es grans la vostra forfaitura,
que Dieu e sos sans en gitatz a noncura,
tant etz mal renhans, Roma fals' e tafura:
per qu'en vos s'escon
e s magr', e s cofon
lo jois d'aquest mon. E faitz gran desmezura
del comte Raimon.
Roma! Dieus l'aon e lh don poder e forsa,
al comte, que ton los Frances e ls escorsa
e fa'n planca e pon quand ab els se comorsa;
et a mi platz fort.
Rom', a Dieu recort
del vostre gran tort, si l platz, e l comt' estorsa
de vos e de mort.
Roma, be m conort quez en abans de gaire
venretz a mal port, si l'adreitz emperaire
men' adrech sa sort ni fai so que deu faire,
Roma, eu dic ver
que l vostre poder
veirem dechazer. Roma, lo vers salvaire
m'o lais tost vezer!
Roma, per aver faitz mainta vilania
e maint desplazer e mainta fellonia,
tant voletz aver del mon la senhoria
que ren non temetz
Dieu ni sos devetz;
anz vei que fazetz mais qu'ieu dir non poiria
de mal, per un detz.
Roma, tan tenetz estreg la vostra grapa
que so que podetz tener, greu vos escapa.
Si'n breu non perdetz poder, a mala trapa
es lo mons cazutz
e mortz e vencutz e l pretz confondutz.
fai aitals vertutz.
Roma, cel qu'es lutz del mon e vera vida
e vera salutz, vos don mal' escarida;
car tans mals saubutz fasetz, don lo mons crida.
Roma desleials,
razitz de totz mals,
els focs enfernals ardretz senes faillida,
si non penssatz d'als. (pensatz; si no pensáu en atra cosa)
Rom', als cardenals vos pot hom sobreprendre
per los criminals pecatz que fan entendre,
que non pensan d'als mas cum puoscan revendre
Dieu e sos amics,
e no i val castics.
Roma, grans fastics es d'auzir e d'entendre
los vostres prezics.
Rom', ieu sui enics, car vostre poders monta
e car grans destrics ab vos totz nos afronta,
car vos etz abrics e caps d'engan e d'onta
e de deshonor;
e il vostre pastor
son fals trichador, Roma, e qui ls aconta
fai trop gran follor.
Roma mal labor fa l papa, quan tensona
ab l'emperador pel drech de la corona
ni l met en error ni ls seus guerriers perdona;
car aitals perdos
que non sec razos,
Roma, non es bos, anz, qui l ver en razona,
reman vergonhos.
Roma l glorios que sofri mortal pena
en la crotz per nos vos done mal' estrena;
car voletz totz jors portar la borsa plena, (jorns : díes; bossa)
Roma, de mal for,
que tot vostre cor
avetz en tresor: don cobeitatz vos mena
el fuoc que no mor.
nais lo sucs don mor lo mons e s'estrangola
ab doussor del cor, de que l savis tremola
quan conois e ve
lo mortal vene (veneno)
que portatz el se, (Roma, del cor vos cola!)
don li pieitz son ple.
Roma, ben ancse ha hom auzit retraire
que l cap sem vo s te per que l faitz soven raire:
per que cug e cre qu'ops vos auria traire,
Roma, del cervel,
car de mal capel
etz vos e Cistel, qu'a Bezers fezetz faire, (Cistell, Císter)
mout estranh mazel.
Rom', ab fals sembel tendetz vostra tezura
e man mal morsel manjatz, qui que l'endura;
car' avetz d'anhel ab simpla gardadura
dedins lop rabat,
serpen coronat
de vibr' engenrat, per que l diable us cura
coma l sieu privat.

martes, 20 de octubre de 2026

Pièces anonymes. Per joi que d'amor m'avegna

Pièces anonymes.

Parnasse occitanien, Amazon Kindle

M.

Per joi que d'amor m'avegna
No m calgr' ogan esbaudir,
Qu'eu no cre qu'en grat me tegna
Cel qu'anc no volc obezir
Mos bos motz ni mas cansos;
Ni anc no fon la sazos
Qu'ie m pogues de lui sofrir;
Ans tem que m n'er à morir,
Pos vei c'ab tal autra regna
Don per mi no s vol partir.

Partir m'en er; mas no m degna,
Que morta m'an li cossir:
E pois noill platz que m retegna,
Vueilla m d'aitant obezir?
C'ab sos avinens respos
Me tegna lo cor joios.
E ja à sidons no tir
S'ie l fas d'aitan enardir,
Qu'ieu no l prec per mi que s tegna
De leis amar ni servir.

Leis serva; mas mi'n revegna
Que no m lais del tot morir,
Quar paor ai que m'estegna
S'amors don me fai languir.
Hai! amics valens e bos,
Car es lo meiller c'anc fos,
No vuillatz c'aillors me vir:
Mas no m volez far ni dir
Con ieu ja jorn me captegna
De vos amar ni grazir.

Grazisc vos, con que m'en pregna,
Tot lo maltrag e'l consir; 
E ja cavaliers no s fegna
De mi, c'us sol non dezir. 
Bels amics, si fas fort vos 
On tenc los oillz ambedos; 
E plas me can vos remir,
C'anc tan bel non sai cauzir.
Dieus prec c'ab mos bratz vos cegna,
C'autre no m pot enriquir.

Rica soi, ab queus sovegna
Com pogues en loc venir
On eu vos bais eus estregna;
Q'ab aitan pot revenir
Mos cors, quez es envejos
De vos mout e cobeitos.
Amics no m laissatz morir.
Pueis de vos no m posc gandir,
Un bel semblan que m revegna
Faiz, que m'aucira'l consir.



7222.

Pos am fin' amor m'acort
Que am fort
Plazent domna gaia,
Ben dei far plazent acort;
Que descort
Non tanh qu'ieu retraia;
L'amors m'a mes à tal port 
On deport
Mos cors, c'or que m plaia.
Ben tanh de mon fin acort.
Port
L'onrat port
Que'ls aimans apaia.

Pos li dous consire
Que m solon aucire 
Tenon mon cor gai, 
Ai!
Ben dei motz eslire 
Per lieis qu'ieu desire, 
Qu'autr' amor no m plai
Mai.
Sos gai cors plasens,
Gens,
E'l siei bel semblan
M'an,
Que res non es mens 
Sens,
Mi fan dir cantan
Can, 
E cantars plazens 
Gens.
Sabes per qu'ieu can 
Tan?
Car fins entendens
Dens
Am e ses engan 
Blan;
E quar blan gausens,
Mens
En prez mon afan
Gran.

So qu'als autres fins aimans
Es afans,
Es à mi gautz e dousors;
Car amors
Vol qu'ieu am ses totz engans,
Totz mos ans,
Tals que sobre las gensors
Mes ausors.
Amors, ben es mos acortz
Que acortz
S'apel mos cantz tostems mais
Entre'ls fins amans verais
Cui plaz solaz e deportz;
Que descortz
Non deu far qui non s'irais:
Per qu'ieu lais
Descortz per far acortz gais
Entr'els gais.

M.

Trop be m'estera si s tolgues
Amor de mi et eu d'amor;
Qu'ieu d'el non ai ren mais dolor,
Et il vol de me tot son ses;
Qu'ieu chant e m deport e m solaz,
Non per me, mais car à leis plas;
Et il non faria per me
Neus mals si m cujava far be.

Amors ab vos no m val merces
Ab franqesa ni ab dosor,
Car vostr' orgoil, vostra ricor
Non vens humilitatz ni bes.
S'om vos blandis vos menasas,
Quius menasa vos soplejas;
E quius ama nul pro noill te,
E quius vol mal gaug sen dese.

Amors, de vos ai tant apres 
Que'l fals truan e'l trichador, 
E'l malvatz e l'enganador 
Que s feinnon de non re cortes,
An de vos lo baisar e'l braz,
E per bon' aventura jaz;
E vers amics de bona fe
Non auran ja ni co ni que.

De domnas n'i a mais de tres 
Que, quan remiron lur color
E lur beutat él mirador,
Non cujon que sia mais res. 
Pauc an ligit, so sapiaz,
Con beutatz vai e fail viaz; 
Qu'en pauc d'ora'l plus bella ve
Aco secs que sol vezer ple.

Enan volgra que s'avengues
Que s'acordeson entre lor
Cil qui son lial amador,
Que ja negus precs non fezes;
C'adoncs paregron li malvatz
E las malvaizas à un laz,
C'an mort domnei e joi ancse
Pels baratz que fan entre se.

Bel-serventes, de vos mi plaz 
Que ma chanson primier aujaz;
E ja hom no deman per que, 
Mas car vos am aitan can me.

7226.

Al franc rei Aragones
Canta'l noel sirventes;
E di l trop fai gran sufrensa,
Si q'hom lo ten à falhensa.
Quar sai dizon que Frances
Han sa terra en tenensa
Tan longamen que ses tensa:
E pus là n'a tan conques,
Agues de sai sovinensa.

E di l que sa gran valensa
Se doblara per un tres,
Si l vezem en Carcasses
Com bos reis culhir sa sensa.
E s'il atroba defensa,
Fassa semblan que greu l'es;
Et ab aital captenensa
Qu'ab foc et ab sanc los vensa;
E genhs tragan tan espes
Que murs noi fassan guirensa.

E quar enaissi s poiria
Acabar lurs mals ressos
Que dizon, senher, de vos
Fals Frances, que dieus maldia,
Quan no venjatz la follia:
E quar etz tan vergonhos
No m cal plus apert o dia.
Paratges s'en revenria,
Que s perdet totz sai mest nos
Que neissas noi conosc via.

Elms et ausbercs me plairia,
Et astas ab bels penos,
Vissem huei mais pels cambos,
E senhals de manta guia;
E quens visson ad un dia
Essems li Frances e nos,
Per vezer quals miels poiria
Aver de cavallairia:
E quar es nostra razos
Cre que'l dans ab els n'iria.

Pros coms, marques de bon aire,
Él camp feren e donan
Fos restauratz lo greu dan,
Agratz cobrat mant repaire.

lunes, 8 de enero de 2024

Biais - Bizon

Biais, s. m., biais, détour.

Voyez Denina, t. II, p. 282.

Totz lo mons torn en tal biays,
Qu'ier lo vim mal et huei peior.
P. Vidal: Per pauc.
Tout le monde tourne en tel biais, qu'hier nous le vîmes mal et aujourd'hui pire.
Loc. M'en tol mon dret e mon biais.
Un troubadour anonyme, Coblas esparsas.
Il m'en ôte mon droit et mon biais.
Els van dizen qu'amors torn en biays.
B. de Ventadour: Quan la.
Ils vont disant que l'amour tourne en biais.
Adv. comp. Ar vau dretz et ar en biais.
Rambaud d'Orange: Entre gel.
Tantôt je vais droit et tantôt de biais.
Pus vei que vai de biais
Ni te autra via.
Rambaud de Vaqueiras: D'una dona.
Puisque je vois qu'elle va de biais et qu'elle tient une autre voie.
Car amatz Dieu e bonas gens onratz,
E ses biais en totz afars renhatz,
Lanfranc Cigala: Si mos chans.
Car vous aimez Dieu et vous honorez les bonnes gens, et vous vous comportez sans détour en toute affaire.
ANC. FR. Quelque parole dicte de biais.
Amyot, trad. de Plutarque, Morales, t. I, p. 71.
ANC. CAT. Biais. CAT. MOD. Biax, biaix.
2. Biaisar, v., biaiser, détourner.
Ni m cambi ni m biays.
G. Faidit: Ges no m.
Je ne change ni me détourne.
Pois tenc ma carriera,
No m biais;
Ves Rochachoart m'eslais.
Bertrand de Born: Domna puois.
Puis je tiens ma carrière, je ne me détourne pas; je m'élance vers Rochechouart.
La genta
Covinenta...
Don joi no s biaizsa.
Augier: Era quan l'ivern.
La gentille convenante... de qui joie ne se détourne.
No conosc qu'en re biais.
R. de Miraval: Tuit sil.
Je ne connais pas que biaise en rien.
Drutz biais
Qu'ier se dec et oi s'estrais.
Un troubadour anonyme, Coblas esparsas.
Amant biaise qui hier se donna et aujourd'hui se retire.
Part. pas. E del nas tort, mal talhat,
E del vezer biaisat. (N. E. Oriol Junqueras; chap. que mire de bislay, garcho)
Cominal: Comtor d'Apchier.
Et tors du nez, mal taillé, et louche du voir.
ANC. FR.
Biaizant la rondeur de ce grand univers.
Remi Belleau, t. 1, fol. 207.
Biaisant ceste mer, cherche un port asseuré.
Du Bartas, p. 233.
IT. Sbiecare.
 
Bizcoin, bitcoin, Oriol Junqueras, Catalunya, moneda; Biais
 
Bibla, s. f., lat. Biblia, bible.
Translatet en lati la maior partida de la Bibla dels Grexs.
Cat. dels apost. de Roma, fol. 48.
Il traduisit en latin la plus grande partie de la Bible des Grecs.
CAT. ESP. PORT. Biblia. IT. Bibbia. (chap. Biblia, biblies.)
2. Biblaria, s. f., bibliothèque.
Pres de XXX melia libres avia en sa biblaria.
Cat. dels apost. de Roma, fol: 48.
Il avait près de trente mille volumes dans sa bibliothèque. (chap. Biblioteca, biblioteques.)
 
Bibla, s. f., lat. Biblia, bible.
 
Biga, Bigua, s. f., lat. biga, char, joug.
Volc qu'on mezes lo cors mort sobre una biga am bestias, e que las bestias lo menesso lai on volrio.
Cat. dels apost. de Roma, fol. 137.
Il voulut qu'on mît le corps mort sur un char avec bêtes, et que les bêtes le menassent là où elles voudraient.
Trop sofferra 'l col greu biga
Selh que d'autrui grays engraissa.
B. Alahan de Narbonne: No puesc.
Celui qui engraisse de la graisse d'autrui souffrira au cou trop pesant joug.
- Chevron, solive.
Totas las paretz foro faytas e las biguas aparelhadas de pausar.
Philomena.
Toutes les murailles furent faites et les chevrons préparés à poser.
CAT. IT. Biga. (ESP. viga)
2. Bigal, adj., de bige, attelé au bige.
Cavals bigals, so es a dire deputatz a tyrar car que requier dos cavals.
Eluc. de las propr., fol. 246.
Chevaux de bige, c'est-à-dire destinés à tirer char qui requiert deux chevaux.

Totas las paretz foro faytas e las biguas aparelhadas de pausar.

 

 
Bilho, s. m., billot, bâton.
Dans la basse latinité, billia a signifié billot, rameau, tronc d'arbre.
In billia vel in ramo silvae longae.
In dictis nemoribus... pro calefaciendo, exceptis billis, etc.
Tit. de 1198 el 1283. Du Cange, t. I, col. 1167.
Cascus seten deniers ven son carbo,
C'ilh non an plus de lhui miga un bilho.
Roman de Gerard de Rossillon, fol. 87.
Chacun vend son charbon sept deniers, de sorte qu'ils n'en ont plus mie un bâton.
 
Billo, s. m., billon, or ou argent dont l'alliage est au-dessous du taux.
Aur, argent o billon.
Cartulaire de Montpellier, fol. 219.
Or, argent ou billon.
- Monnaie décriée.
La dicha moneda sia... abatuda per que venga en bilho.
Tit. de 1424. Hist. de Lang., t. IV, pr., col. 425.
Que ladite monnaie soit... dépréciée pour qu'elle devienne en billon.
Qu'el bilon portetz, dins lo temps sobredig, als monediers o als cambis acostumatz. Tit. de 1308. DOAT, t. LI, fol. 453.
Que, dans le temps susdit, vous portiez le billon aux monnoyeurs ou aux changes accoutumés.
CAT. Velló. ESP. Vellón. PORT. Bilhão. IT. Biglione. (chap. Moneda de velló, vellons.)
 
 
Bioc, s. m., bioc, portion de vers, vers plus court que les autres.
Estan coma biocz e per lor fan bordo.
E cant hom pauza bioc de quatre sillabas, mestiers fay qu'el compas principals de cascun bordo sia maiors de VI sillabas.
Leys d'amors, fol. 17.
Sont comme biocs et par eux font vers.
Et quand on pose bioc de quatre syllabes, il fait besoin que la mesure principale de chaque vers soit de plus de six syllabes.
2. Biocar, v., bioquer.
Part. pas. Bordos biocatz apela hom aquel qu'om pauza en la fi d'alqun autre bordo, aprop lo complimen del principal bordo.
Li bordo biocat no devon passar la meitat dels bordos principals.
Leys d'amors, fol. 17.
On appelle vers bioqué celui qu'on pose à la fin d'aucun autre vers, après l'accomplissement du principal vers.
Les vers bioqués ne doivent dépasser la moitié des vers principaux.
 
Bis, adj., bis, brun.
Adonc venc Esclamar sus son caval mot bis.
Roman de Fierabras, v. 347.
Alors Esclamar vint sur son cheval très brun.
L' espalla drecha ac biza,
E la senestra tota grisa.
P. Vidal: Mai o.
Il eut l'épaule droite brune, et la gauche toute grise.
ANC. FR. Sor la roce sist la grans tors
Qui faite estoit de bise pierre...
De mur de bis marbre fermée.
Roman du comte de Poitiers, v. 889 et 385.
Maint escu bis è rouge e maint healme luisant.
Roman de Rou, v. 3982.
Qui ne fu ne brune ne bise,
Ains ere blanche comme nois.
Roman de la Rose, v. 1198.
ESP. Bazo (caballo bayo). IT. Bigio.
 
Bis, Bisso, s. m., lat. bissus, lin.
La cal era cuberta de bis e de polpra e de vermelho.
Trad. de l'Apocalypse, chap. 18.
Laquelle était couverte de lin et de pourpre et d'écarlate.
Vestir de polpra et de bisso que es bocaran.
V. et Vert., fol. 104.
Vêtement de pourpre et de lin qui est bougran.
ANC. FR.
Un vestement tissu et de soye et de bisse.
Du Bartas, p. 386.
IT. Bisso. (ESP. Lino.)
 
Bisa, Biza, s. f., bise, vent.
Juste Lipse, epist. 44, ad Belgas, dit que ce mot vient de l'ancien teutonique.
E vai en ivern a la bisa.
Un troubadour anonyme: Senior vos que.
Et va à la bise en hiver.
Quan la bruna biza branda
De la forest fraisses e faus.
G. Adhemar: Quan la bruna.
Quand la noire bise brandit les frênes et les hêtres de la forêt.
 
 
Bistens, s. m., trouble, hésitation, délai.
Conseil demandar 
D'aisso dont estau en bistenz.
Raimond de Salas: Domna.
Demander conseil de ce dont je reste en trouble.
Adv. comp. Denan te venga ses bisten.
Tug en un pong, en una hora,
Senes bisten, senes demora.
Trad. de l' Évangile de Nicodème.
Qu'il vienne devant toi sans délai.
Tous en un point, à une heure, sans hésitation, sans retard.
ANC. FR. De totes querelles et de touz bestans qui sont et péuent eistre antre nos.
Tit. de 1267. Carpentier, t. 1, col. 530.
IT. Bistento.
2. Bistensa, s. f., hésitation, retard.
No m vuoill plus tardar
Ni far longa bistensa.
G. Figueiras: Sirventes vuelh.
Je ne veux plus tarder ni faire longue hésitation.
Lo sanz lur respondet: No y metas bistenza.
V. de S. Honorat.
Le saint leur répondit: N'y mettez pas retard.
Mas ai tan rica entendensa
Que totz n'estauc en bistensa,
Que no poc anc complir mon gaug.
Rambaud d'Orange: Un vers.
Mais j'ai si haute inclination que j'en suis tout en hésitation, vu qu'elle ne put oncques accomplir mon bonheur.
Adv. comp. Veiam lo sens bistenza
Dreig vas els cavalgar.
B. Calvo: Mout.
Voyons-le chevaucher droit vers eux sans retard.
E m fer al cor ses bistensa.
P. Vidal: Tant an ben.
Et me frappe au coeur aussitôt.
3. Bistensar, v., troubler, retarder.
E 'l res que plus bistensa
Los caitius malahuratz.
P. Cardinal: Selh jorn.
Et la chose qui le plus trouble les chétifs malheureux.
Folhatges es, qui son afar bistensa.
Peyrols: Ab gran joy.
Qui retarde son affaire, c'est folie.
Savis om en ren no s bistenza.
Deudes de Prades, Poëme sur les Vertus.
L'homme sage ne se trouble en rien.
ANC. FR. Se... li clers en voloient bestancier, ne's chalengier.
Tit. de 1239. Carpentier, t. 1, col. 531.
IT. Bistentar.
 
Bistoc, s. m., répugnance, dégoût.
Vomit li fai ais e bistoc...
Cant auzel a bistoc.
Deudes de Prades, Auz. cass.
Dégoût et répugnance lui causent vomissement.
Quand un oiseau a du dégoût.
 
Ignacio Sorolla Vidal, Bistoc, s. m., répugnance, dégoût.
 
Bituminos, adj., lat. bituminosus, bitumineux.
Mar, en algus locs, es bituminoza.
Ardo una terra quays bituminoza.
Eluc. de las propr., fol. 153 et 170.
La mer, en certains lieux, est bitumineuse.
Ils brûlent une terre quasi bitumineuse.
ESP. Bituminoso. PORT. Betuminoso. IT. Bituminoso.
2. Betum, s. m., lat. bitumen, bitume.
Betum es terra viscosa, glutinosa.
En lac de asphalt o de betum apelat Mar Morta.
Eluc. de las propr., fol. 185 et 152.
Bitume est terre visqueuse, glutineuse.
Dans le lac d'asphalte ou de bitume appelé Mer Morte.
CAT. Betum. ESP. Betún. PORT. Betume. IT. Bitume. (chap. Betún o betum, betuns o betums.)
3. Batum, s. m., mastic, enduit.
Pietat es jonhens coma bon batum de que hom fai los murs sarasinesc que hom non pot derocar ab martell. V. et Vert., fol. 44.
La piété est joignante comme bon mastic avec quoi on fait les murs sarrasins qu'on ne peut abattre avec marteau.
4. Enbetumar, v., lat. bituminare, enduire de bitume.
Part. pas. Ni posca re sostenir que so sia enbetumat. 
Eluc. de las propr., fol. 152.
Ni puisse supporter rien que ce soit enduit de bitume.
CAT. Embetumar. ESP. Embetunar. PORT. Abetumar. IT. Imbitumare. (chap. Embetumá: embetumo, embetumes, embetume, embetumem o embetumam, embetuméu o embetumáu, embetumen; embetumat, embetumats, embetumada, embetumades; yo embetumaré; yo embetumaría; si yo embetumara.)
 
Bizon, s. m., lat. bison, bison, buffle.
Bubalis o bisons... So bubalis o bizons.
Eluc. de las propr., fol. 166.
Buffles ou bisons... Sont buffles ou bisons.
ESP. IT. Bisonte. (chap. Bisonte, bisontes; no es lo mateix que: búfalo, búfalos.)

lunes, 11 de diciembre de 2023

Sirvente anonyme. Vai Hugonet, ses bistensa,

Sirvente anonyme.


Vai Hugonet, ses bistensa,

Al franc rey aragones,

Chanta 'l noel sirventes,

E di 'l trop fai gran suffrensa,

Si qu' hom lo ten a falhensa,

Quar sai dizon que Frances

An sa terra en tenensa

Tan longamen que s' estensa;

E pus l' an aitan conques,

Agues de say sovinensa.


E di 'l que sa gran valensa

Se doblara per un tres,

Si 'l vezem en Carcasses,

Cum bos reys, culhir sa sensa;

E, si 'lh atroba defensa,

Fassa semblan que greu l' es,

Et ab aital captenensa

Qu'ab fuec et ab sanc los vensa,

E genhs tragan tan espes

Que murs no y fassan guirensa.


E quar en aissi s poiria

Acabar lur mals ressos,

Que dizon, Senher, de vos

Fals Frances, que Dieus maldia,

Quan no venjatz la folia,

E quar etz tan vergonhos;

No m cal pus apert o diga,

Paratges s' en revenria

Que s perdet totz say mest nos,

Que neyssas no y conosc via.

Elms et ausbercx me plairia

Et astas, ab bels penos,

Vissem hueimais pels cambos,

E senhals de manta guia,

E que ns visson, ad un dia,

Essems li Frances e nos,

Per vezer quals miels poiria

Aver de cavalhairia,

E, quar es nostra razos,

Cre qu' el dans ab els n' iria.


Pros coms, marques de bon aire,

El camp feren e donan

Fos restauratz lo greu dan,

Agratz cobratz manht repaire.


Alfonso II, Aragón; Vai Hugonet, ses bistensa, Al franc rey aragones,