Peire de Vilamur. Neyt et jorn dins en la pessa

Peire de Vilamur.

Dansa d'amors am refranh, per la qual foc jutgat lo gauch a mestre Peyre de Vilamur, bachelier en leys, l'an M.CCCC. LXV. (1465)

Neyt et jorn dins en la pessa

no m puesc tenir d'alegrar,

quant mi sove la noblessa

de la flor que m fay pensar,

En mon joven me comensa

amors de far mortalz jocs;

tant m'art he 'mflama sos focs

qu'en passi greu penedensa,

dolor mortal e destressa;

et no puesc alz cossirar

si no que la gentilessa

de la flor que m fay pensar.

Helas, no m puesc ben deffendre

que no senta la dolor

que passi per fin' amor,

don cuda lo mieu cor fendre,

dolens et plens de tristessa,

qui no cessa de plorar,

per tal sos volers aguessa

de la flor que m fay pensar.

Prec humilment, test' enclina,

eysausisqua mon desir,

car no y a plus medecina

per me far tost engausir:

no 's creatura que sabessa

autra milhor cogitar, (atra milló pensá; cogito, ergo sum)

que surmontes la princessa

de la flor que m fay pensar.

Ma blancha flors e mestressa,

sus trastot quan es ses par,

datz me l secors e l'endressa

de la flor que m fay pensar.

Ar m'entendes et aurires l'effant Jesus pueyssas que fes. (L'évangile de l'enfance)

L'évangile de l'enfance.

Ar m'entendes et aurires

l'effant Jesus pueyssas que fes.

Un bon mati se vai levar

e vol s'en anar deportar

foras la vila en la ribieira.

E passet per una teulieira

ont avia ganre d'ubriers

que farian teules e pechiers. (pichella, cantrella, etc.)

L'effant aqui s'arestanquet,

l'obra que farian regardet;

pueis l'effant volc lur aiudar.

E l teulier vai li demandar:

"Digas, effant, de qui es vos

que tant es bel e gracios?

Vos non es pas d'aquels mestiers

que fassas teules ni pechiers.

Ieu cre que sias gentil effant;

la cara n'aves e l semblant.

Vos me semblas de gran linhatge (del de David)

e de mot noble parentatge.

Prec vos, mon effant, vo n tornes."

L'effant respont: "No farai ges." (no u faré gens)

L'effant am los obriers estet;

tro fon gran nueg lur aiudet. (hasta que va sé gran nit : tancada)

A lo teulier era samblant

c'amb els obres Jesus l'effant.

A l'effant nulla re non dero

ni de manjar no l convidero. (“ni de minjá no lo van convidá”)

Vespre font; volgro s'en anar;

car era ora d'elbergar. (albergar : hora de retirás a casa)

L'obra, c'an facha, regarderon; (que han feta, van mirá)

trestotz fort se meravilheron,

cant viron tanta d'obre facha, (“cuan van vore tanta d'obra feta”)

e font mot gentilmens obrada.

Mai n'agro fag en aquel dia (mes ne habíen fet en aquell día)

que de cinq jorns fag no n avia.

Pueis lo prozom teulier va dir (Después lo prohome teulé va di)

a sos obriers: "Be m meravilh,

aquel effant, ont es anat,

quey tot jorn nos a aiudat?”

Dis lo maistre: "Gran falhensa

avem fag e desconoissensa,

qu'a l'effant non avem re dat:

de que ferem gran malvestat.

Negu de totz re non li dem

ni de manjar ne l convidem."

Respondo totz: "Sol que l trobem,

entre tos ben lo pagarem." (entre tots be li pagarem)

D'aqui se van tantost partir,

vas lur hostal s'en van venir,

am gran gaug et ab alegratge,

car avian fag tan bel obrage.

L'effant Jesus fonc remazutz

a la teuliera rescondutz.

E cant s'en foront totz anas, (y cuan s'en habíen anat tots)

l'effant Jesus, qu'era remas,

tota l'obra que facha avian, -

ben quatre jorns o .v. avia, -

ola ni teule ni pechier,

ren non a remarut entier. (remazut : res no ha quedat sansé)

L'effant Jesus tot atrenquet, (tot u va trencá)

de mantenent el s'en anet

ves son hostal tant co podia.

E Jozep son effant queria;

e car era vespre tan gran,

gran paor avia de l'effan,

car non lo podia trobar,

Jozep no faria mai plorar

e dis: "Catiu, e que faray, (faré)

aquest effan on trobaray?" (trobaré)

Cant el at pro l'effant sercat

e fon ben las e trabelhat, (treballat : cansat, baldat)

el vic l'effant que s'en venia

ves son hostal tant co podia.

E Jozep tantost l'effan pren

per la ma et pueis menet l'en.

Nostra dona, cant vit Jozep

e l'effant que am se menet,

ela ac plazer e gaug mot grant,

cant font vengutz son car effant.

Pueis nostra dona humilment

li demandet mot dossament: (li va preguntá mol dolsamen)

"Mon effant, vont a ves estat

de tan gran nueg? Si as albergat,

ieu vos priec que no m'o seles."

L'effant respon: "No faray ges.

Uey mati ieu me vau levar

e volg i anar deportar

tras la vila en la ribieira,

e passey per una teulieira

ont avie granre d'obriers

que farian teules e pichiers.

Aqui ay huey tot jorn estat

e ay als obriers aiudat."

E nostra dona pres a rire,

e pueys apres ella va dire:

"Mon enfant, es d'aytal mestier

que fassas teule ni pechier?"

Nostra dona va l demandar:

"Mon effan, volrias vos pauzar?"

L'effant respont: "Menjar volria,

huey no mangey de tot lo dia."

E nostra dona a respondut:

"Mon effan, be son malastruc

sels cui aves huey aiudat,

que lunha ren no us aion dat." (lunha : nulha)

Jesus respon: "Res no me deron

ni de mangar no m covideron."

L'effant Jesus beg e manget: (va beure y va minjá)

cant a manjat, pauzar s'anet.

E lo prozom de la teulieira

lo bo mati tent sa carreira,

a la teulieira s'en anet,

ganre d'obriers am se menet.

L'obra pesset aver trobada

entieira, com l'avia laissada,

et vit que res no y ac entier,

ola ni teule ni pechier.

E l teulier cridet: "Que faray (va cridá: qué faré)

ni qualh cosselh penre poiray? (ni quín consell pendre podré)

E qui m'a donat tal dampnatge

que m'aia trencat mon obratge?

Qu'ieu non li pessi aver tort:

mai me valgra que m'agues mort."

Lo teulier estet corrossat (enfadat, cabrejat, mosquejat, etc.)

e fonc mot dolent et irat, (irat sol significá triste, no enfadat)

cant vic tota l'obra affolada,       (cuan va vore tota la obra afollada)

aissi delida e malmenada.

Pueis lo prozom teulier va dir

a sos obriers: "Voles aurir: (voléu escoltá, sentí)

l'effant que hier nos aiudet,

per so car ren hom ne l donet,

sapjas que ieu vau fort doptan

que l'aga fag aquel effan."

tot respondon: "Far se poria;

nos ferem mot gran vilania

qu'a l'effant non aiam re dat;

de que ferem gran malvestat.

Per que per sert es be razo

l'effan nos redda gazardo,

car l'effan es de gran sabenssa,

ne re a ffar non a temenssa:

effan fassa o mal o be,

el non pessa falhir en re.

Digam l'effant fag o agues,

lun tems amenda non aures."

E parlet un savi Juzieu:

"Senher," dis el, "no vos sia grieu,

per sert ieu acosselharia,

si conoisses que be fag sia,

davant Jozep nos no n anem

e pueis apres li contarem

la perdoa e l dampnatge gran

que nos a fag lo sieu effan."

Tug respondo: "Mot ben dizes,

maistre, anem hy addes."

D'aqui s'en van tantost partir,

davant Jozep s'en van venir

et anero lo saludar

e Jozep elos atrestal. (elos : an ells atretal : tamé, igualmen)

Dis Jozep: "Senher, que dizes?"

"Senher, nos te direm addes."

Jozep tantost s'anet pessan

c'alqu' esquern lur a fag l'effan.

Pueis lo prozom teulier va dir:

"Senher Jozep, voles aurir:

ton filh Jesus venc entre nos,

a la teulieira adiudet nos (a la teulería mos va ajudá)

l'effan de bona volontat,

volontiers nos a aiudat.

Mais pueis nos ho a car vendut,

de l'obra non a remazut,

olas ni teulas ni pechier, (olles ni teules ni pichelles)

res no y a remazut entier."

Pueis Jozep al teulier va dir:

"Maistre, fort me meravilh,

si nostre effan vos a trencada

vostra obra ni affolada."

E lo teulier a respondut:

"Senher Jozep, si Dieus m'aiut,

sapjas que ieu non ho diria

per lunha re que el mon sia." (nulha)

Dis Jozep al teulier: "Anem

a la teulieira e veirem

s'aquela obra ha trencada

l'effan Jesus ni affolada."

Totz respondo: "Mot volontiers."

Dis Jozep: “Metes vos premiers”

D'aqui sen van tantost partir;

a la teulieira van venir:

la obra volgro a Jozep mostrar.

E l teulier anet regardar

et estet trestos vergonhos, (v. trastotz)

e fonc per sert meravilhos,

cant el vic l'obra ben formada,

ben cuecha e ben apparelhada;

olas e teules e pechier:

trastot o troberon entier.

Dis Jozep: "Senher, que voles,

pus vostra obr' entieira aves?

Vos autres semblas truffados,

barataires, escarnidos,

que m'agas fag venir vessar

ni tant luenh venir trabelhar.

Mot aves fag gran vilania,

qu'ieu non puesc anar a ma guia."

Respondet lo prozom teulier:

"Senher Jozep, merce vos quier,

prec vos que vos me pardones

per la bontat que en vos es."

Respon Jozep: “Perdon vos Dieu,

car el o pot melhs far que ieu.” 

Lo teulier vai d'aqui partir,

ves son hostal s'en va venir,

e tug sos obriers issamen

d'aqui partiron e van s'en

am gran gaug et ab alegrage,

car accabatz fonc lur obratge.

Poème sur la mort de Robert Roi de Naples (1343). Amb umil cor lo rey, si con podia,

Poème sur la mort de Robert Roi de Naples (1343).

Amb umil cor lo rey, si con podia,

ans que fenis, dis: "No s meravilhes

si ay revestit lo rey Andrieu c'uey es

del realme; car dreg es e razon,

Carle Martel, lo sieu avi que fon,

e mon frayre de mi fon premier nat,

degra regir miels que yeu lo regnat.

Consiensa del tort per cert avia,

per que yeu cre que als sieus tornat sia."

Adonx feni, don fon mot gran pezansa;

qui vi raubas trencar e mans vestirs,

caras, cabels, plorar e far grans cris.

No y ac negun, non menes gran dolor,

dizent aysi: "Mot perdem bon senhor;

la sieua arma non puesca sufrir pena."

Gran fon lo dol que tota sa gent mena.

Gran dolor fon, qui auzi la depertida

del rey Robert am la donna gentil.

La regina va gitar un gran quil:

"Ay, bona amor, temps es que nos partam.

Si a Dieu plagues, volgra esser avan

morta que vos! Mays pueys que Dieu lo payre

ho vol aysi, yeu non puesc al re fayre."

Lo rey auzi que la donna planhia:

aysi com poc el la va confortar:

"Huey es lo jorn, Dieus mi vol apellar;

el sia grazit, que pron sa ay vescut.

Pueys que a cel son voler m'es salut,

a sel mi rent, quan que l peccayre sia,

m'arma, mon cors meta en sa baylia."

Ben deu planher tota la sancta gleya

la sieua mort, car en tot son vivent

de la gleya es agut son sirvent,

gonfaronier de papa quin Clement. (Papa Clemente V)

E del seyzen el fora eysament,

si agues vescut, captengra lo tot dya.

Fe sperital en el bon pe avia.

De la razis el es mogut de Fransa,

per que Frances lo devon sospirar

e de sa mort planher e gaymentar.

Lo rey Robert, mant hom lo planhera,

tals portamens en sa vida fach a

que tota gent en deu aver pezansa,

especialmens lo noble rey de Fransa.

Com de Velli, aquel planh e sospira 

la mort del rey, el n'a dreg e razon,

car l'amava de fin cor e de bon.

A'n pauc lo cor de trastot no l falhi;

cant aus la mort, el ha dig cap encli:

"Bel Senher Dieus, ben m'as descapdellat

de bon senhor, mas Dieus en sia lauzat,

e la verge humil santa Maria

sa sieua arma tenga en sa baylia."

Complansa, vay senes tota bestensa

per lo pays, de levant al ponent.

Per Proensa passa premierament,

dedins Nissa tu t'en vay comensar,

tro la verge sancta Mari' a la mar;

per Masselha passaras e per Arle,

tro aqui s'estent lo poder del rey Carle.

Ad Ayx t'en vay, complancha, senes falha,

petitz e grans humilmens saludar,

com un dels luox que l rey volia amar

de Proensa: preguem devotament

santa Clara per lo bon rey valent,

en paradis avocada li sia,

totz sos clamans de destric gardat sia.

Ad Avinhon t'en vay pueys al sant payre,

car razon es, e pueys als cardenals,

al college, pueys a totz los reals;

aqui es cap e razis de la fe

lo veray Dieu que tot lo mont soste.

L'arma del rey non sufra nulha pena:

totz en preguem humil de gracia plena.

A sant Loys, ver cors sant de Masselha, 

complancha, vay an gran devocion.

Aquel senher que sufri passion,

pregue, si l play, per lo rey cabalos

que aia l'arma el regne glorios, 

e l'acuelha el sieu digne repayre,

bon gaug ses fi a tot fizel peccayre.

Amen.

Raimon Feraut. Vie de Saint Honorat. Ayssi dis l'estoria, con Herenborc,

Raimon Feraut. Vie de Saint Honorat.

Ayssi dis l'estoria, con Herenborc, la reina, mayre de sanct Honorat, mes en heregia l'emperador e son marit frayre.

El temps ancianor, so retray l'escriptura,

que Mahomet de Meca, malvayza creatura,

e Johan Gaunes feron ley de falsa figura,

de peccat e d'error,

don foron verinat mot duc e mot persant,

Pinabels de Bugia e Sidracs d'Oriant,

Marsilis de Marroc an son frayre Aygolant,

que foron rey clamat

d'Agen e de Girona, de Murcia la bella,

de Tholeta la gran tro ins en Compostella,

Granada, Saragossa, de trastota Castella,

e rey de Pampalona:

aquests crezien la ley de la malvayza gesta,

Baffum e Tervagant honravan en lur festa. (Baffumet)

Per so qu'els cristians poguessan far conquesta

e menar a desrey,

ad Andrioc d'Ongria doneron lur seror,

prince de Cumania e de tota l'onor,

frayre Leon lo Grec, que fom de gran ricor

e de gran manentia,

Heremborc la plus bella de cara, de faysson,

huels vars e saura testa con fil d'aur environ,

bel vis, boca rizent e colorat menton,

flor de tota Castella;

roza fresca de may non es plus colorada;

gent cors e bellas mans, de faysson mesurada,

gent parllant e plazent qu'a totas gens agrada

e sa beutat retray.

Des milia combatens ac per ella d'aiuda

l'emperayre Leons, tro que agues vencuda

la guerra de Budac, que avia lonc temps aguda,

qu'era reys veramens

de Sur, de Nicosia, d'Acre e d'Escalona,

de Domas, de Nichea, d'Antiocha la bona.

L'emperayre Leons li baysset la corona

e li tolc la Turquia

ab Andrioc, son frayre, prince de Cumania,

que la bella Heremborc avia en sa baylia.

Tant s'esforset li domna que mes en heregia

l'emperador e l frayre.

Ay, Jesu Crist, lo payre, quals dans e quals dolors,

que per aquesta donna perda tant grans senhors,

Andrioc e son frayre, la leys christianors,

e trastot lur repayre!

Ayssi dis la gesta, con Herenborc pantayset, cant era prens de sanct Honorat, que un ray de flama li eyssia del cors, que si estendia entro al cel en forma de colompna.

Pueys non tardet gran temps que l domna si sentia

ensencha de son cors: domens qu'ella dormia

dins son palays ausor sotz palis de Suria,

vi una vesion de mot grant espavent:

eyssir vi de son cors una flama luzent

en forma de colompna, que tro al cel s'estent.

Lo rays d'aquesta flama an la bella clayror

venia tro en Espanha e la ley payanor

vincia et encaussava e gitava d'onor.

Et Andriox, lo reys, que era en Turquia,

pantayzet aquel ser que l dona s'ajassia:

una flama luzent del ventre li eyssia.

Et aquesta clardatz d'Espanha e d'Aragon

encaussava la seuta de Mahom lo gloton, (secta de Mahoma)

de tota payania tro a Montmelion.

En gran pensament son lo reys e la reyna

d'aquesta vezion e cascun s'atayna.

Non restet en lur terra ni devins ni devina,

l'uns non o dis a l'autre, en son cor o celava,

als savis de lur seuta cascuns o entervava.

D'aquesta vezion tot lo plus s'acordava

que Herenborc la reyna porta va un enfant

que de tota Castella e d'Espanha la grant

encaussava la seuta Mahom e Tervagant.

La bella Herenborc avia mot gran paor

que, si saupes lo reys la vezion maior,

fezes aucir l'enfant a mot gran dezonor.

Aras layssa lo reys la guerra de Turquia,

cavalca sas jornadas, tro que fom en Ongria,

e trobet qu'en palhola Herenborc si jassia.

Aliurada jasia d'un precios enfant,

net, de clara faysson e de belleza grant:

Andronic li mes nom lo reys, car l'amet tant.

Noyrissas fes venir e gardas li queria

que gardessan l'enfant, car gran paor avia

que per la vezion la mayre l'auciria.

Aras creys e meilhura Andronix lo plazens:

lo reys li fes venir escudiers e sirvens,

que trastotz sos plazers li aguessan prezens.

Pres de Nicomedia avia fach Constantis,

lo payre d'Andrioc, el forest, en jardis,

un gran palays rial, hon si noyr Andronis.

Andronix lo plazent s'es noyritz el palays,

de solas, de baudor a tant con volc e mays:

mays hanc non si donet a nulh malvays rellays.

Un dia s'esdevenc que Andronix lo plazens

manjava en la forest amb algun de sas gens,

c'uns cristians li venc e ques li humilmens:

"Almorna, filh de rey, mi fay far a ta gent

per Jesu Crist, lo rey de paradis plazent."

Tantost li fes donar trastot son compliment.

Enfans de pietat e de gran esperanza

es lo bels Andronix e de gran aondansa,

a paures vergonhos, a gent de malanansa.

Cant tornet al palays, el atrobet sa mayre,

la bella Herenborc, e dis li son veiayre.

"Car filh, que aves fach deforas el repayre?"

"Donna, venc de deport et ay vist un message

de Jesu Crist, lo rey, que es de gran parage.

Es el nostre cozins ni de nostre linhage,

aperten a mon payre ni a l'emperador?

Reys es de paradis, so dizon li pluzor."

"Bel filh," dis Herenborx, "ben parllas de folor.

Non plassa a Baffumet que cest Jesu Crist sia

emperayre ni reys ni de lur compagnia:

hom fom malauros, pendutz per sa folia.

Sels que crezon en el son fals galiador,

lebros e malanant e vivon a dolor:

trop si banhon en sanc de filh d'enperador."

Herenborc fom marrida e penset son afar,

con son fill Andronic non pogues atrobar

negun d'aquesta ley, an qui pogues parlar.

Comandament fom fach tantost de part lo rey

que totz homs que crezes en so que Jesus fey,

moris a mala mort ho renegues sa ley.

Ar moron cristians an tota lur companha:

per lo regne d'Ongria e per tota Alamanha

fan aucire los sancts tro en la gran Espanha;

quant Dieus lo glorios aparec verament

a tres verays cors sancts qu'estavan penedent

lonc temps el mar de Creta, en una isla plazent.

Aysso fom sanct Capracis, sanct Mayons, sanct Lions,

que de gran sanctitat eran e lums e fons;

mays plus complitz estava sanct Caprassis, le dons.

Aquests eran agut philozophe nomnat:

las riquezas del mont avian dezamparat,

amics foron de Dieu, plens de gran sanctitat.

"Anas," dis Jesus Crist, "lay en Nicomedia,

en la forest del rey tenes la drecha via:

trametray vos dos filhs d'Andrioc, rey d'Ongria,

e menares los en lay on aures mandat;

aquest eyssaussaran tota crestiandat."

//

Antoine Sardou, 1874, «La vida de sant Honorat, légende en vers provençaux, par Raymond Féraud, troubadour niçois du XIIIe siècle»

Peire de Corbiac. Domna, dels angels regina, + Lo tezaurs

Peire de Corbiac.

Domna, dels angels regina,

esperansa dels crezens,

segon que m comanda sens,

chan de vos lenga romana;

quar nulhs hom justz ni peccaire

de vos lauzar no s deu traire,

cura sos sens mielhs l'aparelha,

romans o lenga latina.

Domna, roza ses espina,

sobre totas flors olens,

verga seca frug fazens,

terra que ses labor grana,

estela, del solelh maire,

noirissa del vostre paire,

el mon nulha no us semelha

ni londana ni vezina.

Domna, joves, enfantina,

fos a Dieu obediens

en totz sos comandamens,

per que la gens crestiana

cre ver e sap tot l'afaire

que us dis l'angels saludaire, (San Gabriel)

quan receubes per l'aurelha

Dieu, cui enfantes vergina.

Domna, verges pura e fina,

ans que fos l'enfantamens,

et apres tot eissamens,

receup en vos carn humana

Jesu Crist, nostre salvaire,

si com ses trencamen faire

intra l bels rais, quan solelha,

per la fenestra veirina.

Domna, vos etz l'aiglentina

que trobet vert Moysens

entre las flamas ardens,

e la toizos de la lana

que s moillet dins la sec' aire,

don Gedeons fon proaire;

e natura s meravelha

com remazetz intaizina. (enterina)

Domna, estela marina

de las autras plus luzens,

la mars nos combat e l vens;

mostra nos via certana:

car si ns vols a bon port traire,

non tem nau ni governaire

ni tempest que ns destorbelha

ni l sobern de la marina.

Domna, metges e mezina,

lectoaris et enguens,

los nafratz de mort guirens,

l'avilheje (?) onh e sana;

doussa, pia, de bon aire,

vos me faitz de mal estraire;

quar perdutz es qui somelha,

que la mortz l'es trop vezina.

Domna, espoza, filh' e maire,

manda l filh e prega l paire,

ab l'espos parl' e conselha,

com merces nos si' aizina.

Nos dormem, mas tu ns revelha,

ans que ns sia mortz vezina.

II.

 

Lo tezaurs (fin).

Faulas d'auctors sai ieu a miliers et a cens,

mais c'anc non fetz Ovidis ni Tales lo mentens;

mais tan n'an fach auctor trobas e fenhemens,

non poiria comtar a totz mos jorns vivens

las lor genologias e los probainamens,

las artz e ls artificis e los trasgitamens

ni las elluzios d'aquels decebemens.

Mais las gestas maiors sai be triadamens,

de Troia e de Tebas com fo l destruimens,

e com en Lombardia venc Eneas fugens,

com fetz sos filhs Alcanis d'Albana ls bastimens.

Aqui duret l'emperis quatorz' engenramens,

tro que Rems e Romuls, que foron dels parens, (Rómulo, Remo)

feron un pauc recepte, e fon lor guerimens:

so fon Roma la grans, pauc cada pauc creissens,

caps de trastot lo mon e senhoreiamens.

Trop de guerras sofri e moutz esvazimens:

tug foron sei vencut, anc us non fon vencens.

De Cezar, de Pompieu sai ieu perfiechamens (Pompeu, Pompeyo)

las vidas e las mortz e ls entrecaussamens,

los trebalhs e las guerras e los descofimens

que s mogro l'us a l'autre entrecapjadamens;

pero en patz esteron e acordadamens.

Si fo vius Marchus Crassus qui moric aur bevens, (bebén or)

cui tug l'ome del mon feron aclinamens:

no i remas hom ni femna no l dones annalmens, (anualmen)

cadaus per son cap, denier d'aur cessalmens. (sensal; censo)

Neros renhet apres, mais lo sieus renhamens (Nerón)

fon a crestiandat molt grans destorbamens

et a tot l'autre mon grans empeiuramens:

Roma la gran fetz ardre per fols efachamens,

sa mair' e so maistre aucir fetz malamens.

E can fo fach al pobol d'aquel desliuramens,

Vespazias e'n Titus, cui fo l governamens, (Vespasiano, Tito)

passeron la gran mar ab grans naveiamens,

dreg ves Jerusalem, abdui comunalmens. (la toma Vespasiano)

Tant estet enviro lo lor assetjamens,

tro grans cocha de fam fetz cels de d'ins rendens. (los de dins)

Aqui fon de Juzieus grans enviliamens;

trenta per un denier: so fon lo venjamens

del mercat c'ap els fetz Judas lo descrezens, 

que vendet Jesu Crist trenta deniers d'argens. (argén, argent, plata, AG)

Dotze Cezars ac Roma tot enteiradamens:

Costantis fo l dotzes, que per revelamens (Constantino, cristiano)

conoc signe de crotz e fo'n en Dieu crezens:

so fo als crestians molt grans eissaussamens. (exaltamén, aumén)

L'estoria dels Grex no m tol oblidamens,

qu'ieu sai com Alexandris, lo fortz e l conquerens, (Alejandro Magno)

conques dotze regismes en dotze ans solamens,

e can saup que sa mortz seria propdanamens,

parti als dotze pars totz sos conqueremens,

car l'avian servit molt honorablamens.

D'estorias de Francs sai ieu continuamens,

e del fort Clodoier, que pels sermonamens (Clovis, Clodoveo)

san Remezi, que fon arcivesques de Rems,

crezet la lei de Dieu e ls seus establimens,

e de Carle Martel, que tolc los demamens,

de Pepin lo petit, com visquet leialmens, (Pipino el breve)

de Carle, de Rotlan los grans conqueremens, (Carlomagno)

que feron en Espanha ab las paianas gens, (España; paganos)

e del rei Lodoic que s'aucis enferens: (Ludovico, Luis)

anc no fo negus reis qu'estes plus engalmens,

c'anc non gazanhet terra ni n perdet autramens.

Las estorias englezas sai ben perfiechamens,

de Bruto, lo truant, co afortidamens

arribet en Bretanha ab grans naveiamens

e venc en Englaterra per far pobolamens: (poblamens, poblassions)

lai venquet Cornilieu, lo gaian, encorrens;

quant ac la terra preza ses contradisamens,

fo partida per sortz en mains de guisamens;

de Merli, lo salvatje, con dis escuramens

de totz los reis engles los prophetizamens. (profecías de Merlín)

De la mort Artus sai per que n'es doptamens, (rey Arturo)

de Galvan, so nebot, los aventuramens,

de Tristan e d'Ysolt los enamoramens, (Tristán e Isolda)

e del clerc lauzengier, per quals lauzengamens

de leis e del rei March parti l maridamens;

de Guillelm lo perdut, com fo terra tenens,

del bo rei Aroet, com fo larcs e metens,

e d'aquels reis en sai que sabon autras gens. 

Senhors, encar sai ieu molt be uzadamens

cantar en sancta glieiza per ponhs e per accens,

triplar sanctus et agnus e contraponchamens,

entonar seculorum, non es menhs us amens,

e far dous chans et orgues e contrapointamens,

e sai be mo mestier aperceubudamens,

tot caresme carnal, quatre temps et avens. (Cuaresma; 4T, adviento)

E sai be cansonetas e vers bos e valens,

pastorelas ab precs amoros e plazens,

retroensas e dansas, e gent-e coindamens.

De totas gens del mon sai aver grazimens,

de clercs, de cavaliers, de domnas avinens,

de borges, de joglars, d'escudiers, de servens;

e sai esser del segle ben e ginhozamens,

retenc los fols e ls savis, a cascu sui plazens,

e m sai guarar d'enueitz e de deschauzimens,

e m tenc en gent parlar et en ensenhamens:

e qui aisso non a, non pot esser valens.

Ab totz me sai aidar, ab fols et ab sabens:

ab fols passi com puesc, ab savis saviamens.

Senhors, so's mos tesaurs e mos amassamens,

mos jois e mos repaus e mos delechamens.

E que m tanh si no ai d'aver grans cobramens

que m tengua en paor ni en consiramens?

Set jorns de la setmana m'estau alegramens,

que non ai consirier ni negus pensamens.

Senher Dieus, ja no us quier trop grans tezauramens,

mas santat a mon cors et assaciamens, 

tan cant viurai al segle, vianda e vestimens,

e que m des far las obras, que m sian salvamens

al dia del juzizi, vers Dieus omnipotens.