Mostrando entradas con la etiqueta Peire de Corbiac. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta Peire de Corbiac. Mostrar todas las entradas

sábado, 24 de octubre de 2026

Peire de Corbiac. Domna, dels angels regina, + Lo tezaurs

Peire de Corbiac.

Peire de Corbiac, Corbian, mayestre. Domna, dels angels regina, (lenga Romana, Romans)


segon que m comanda sens,
chan de vos lenga romana;
quar nulhs hom justz ni peccaire
de vos lauzar no s deu traire,
cura sos sens mielhs l'aparelha,
Domna, roza ses espina,
sobre totas flors olens,
verga seca frug fazens,
terra que ses labor grana,
estela, del solelh maire,
noirissa del vostre paire,
el mon nulha no us semelha
ni londana ni vezina.
Domna, joves, enfantina,
fos a Dieu obediens
en totz sos comandamens,
per que la gens crestiana
cre ver e sap tot l'afaire
quan receubes per l'aurelha
Dieu, cui enfantes vergina.
Domna, verges pura e fina,
ans que fos l'enfantamens,
et apres tot eissamens,
receup en vos carn humana
si com ses trencamen faire
intra l bels rais, quan solelha,
per la fenestra veirina.
Domna, vos etz l'aiglentina
que trobet vert Moysens
entre las flamas ardens,
e la toizos de la lana
que s moillet dins la sec' aire,
don Gedeons fon proaire;
e natura s meravelha
com remazetz intaizina. (enterina)
Domna, estela marina
de las autras plus luzens,
la mars nos combat e l vens;
mostra nos via certana:
car si ns vols a bon port traire,
non tem nau ni governaire
ni tempest que ns destorbelha
ni l sobern de la marina.
Domna, metges e mezina,
los nafratz de mort guirens,
l'avilheje (?) onh e sana;
doussa, pia, de bon aire,
vos me faitz de mal estraire;
quar perdutz es qui somelha,
que la mortz l'es trop vezina.
Domna, espoza, filh' e maire,
manda l filh e prega l paire,
ab l'espos parl' e conselha,
com merces nos si' aizina.
Nos dormem, mas tu ns revelha,
ans que ns sia mortz vezina.

II.
 
Lo tezaurs (fin).

Faulas d'auctors sai ieu a miliers et a cens,
mais c'anc non fetz Ovidis ni Tales lo mentens;
mais tan n'an fach auctor trobas e fenhemens,
non poiria comtar a totz mos jorns vivens
las lor genologias e los probainamens,
las artz e ls artificis e los trasgitamens
ni las elluzios d'aquels decebemens.
Mais las gestas maiors sai be triadamens,
de Troia e de Tebas com fo l destruimens,
e com en Lombardia venc Eneas fugens,
com fetz sos filhs Alcanis d'Albana ls bastimens.
Aqui duret l'emperis quatorz' engenramens,
tro que Rems e Romuls, que foron dels parens, (Rómulo, Remo)
feron un pauc recepte, e fon lor guerimens:
so fon Roma la grans, pauc cada pauc creissens,
caps de trastot lo mon e senhoreiamens.
Trop de guerras sofri e moutz esvazimens:
tug foron sei vencut, anc us non fon vencens.
De Cezar, de Pompieu sai ieu perfiechamens (Pompeu, Pompeyo)
las vidas e las mortz e ls entrecaussamens,
los trebalhs e las guerras e los descofimens
que s mogro l'us a l'autre entrecapjadamens;
pero en patz esteron e acordadamens.
Si fo vius Marchus Crassus qui moric aur bevens, (bebén or)
cui tug l'ome del mon feron aclinamens:
no i remas hom ni femna no l dones annalmens, (anualmen)
cadaus per son cap, denier d'aur cessalmens. (sensal; censo)
Neros renhet apres, mais lo sieus renhamens (Nerón)
fon a crestiandat molt grans destorbamens
et a tot l'autre mon grans empeiuramens:
Roma la gran fetz ardre per fols efachamens,
sa mair' e so maistre aucir fetz malamens.
E can fo fach al pobol d'aquel desliuramens,
Vespazias e'n Titus, cui fo l governamens, (Vespasiano, Tito)
passeron la gran mar ab grans naveiamens,
dreg ves Jerusalem, abdui comunalmens. (la toma Vespasiano)
Tant estet enviro lo lor assetjamens,
tro grans cocha de fam fetz cels de d'ins rendens. (los de dins)
Aqui fon de Juzieus grans enviliamens;
trenta per un denier: so fon lo venjamens
del mercat c'ap els fetz Judas lo descrezens, 
que vendet Jesu Crist trenta deniers d'argens. (argén, argent, plata, AG)
Dotze Cezars ac Roma tot enteiradamens:
Costantis fo l dotzes, que per revelamens (Constantino, cristiano)
conoc signe de crotz e fo'n en Dieu crezens:
so fo als crestians molt grans eissaussamens. (exaltamén, aumén)
L'estoria dels Grex no m tol oblidamens,
qu'ieu sai com Alexandris, lo fortz e l conquerens, (Alejandro Magno)
conques dotze regismes en dotze ans solamens,
e can saup que sa mortz seria propdanamens,
parti als dotze pars totz sos conqueremens,
car l'avian servit molt honorablamens.
D'estorias de Francs sai ieu continuamens,
e del fort Clodoier, que pels sermonamens (Clovis, Clodoveo)
san Remezi, que fon arcivesques de Rems,
crezet la lei de Dieu e ls seus establimens,
e de Carle Martel, que tolc los demamens,
de Pepin lo petit, com visquet leialmens, (Pipino el breve)
de Carle, de Rotlan los grans conqueremens, (Carlomagno)
que feron en Espanha ab las paianas gens, (España; paganos)
e del rei Lodoic que s'aucis enferens: (Ludovico, Luis)
anc no fo negus reis qu'estes plus engalmens,
c'anc non gazanhet terra ni n perdet autramens.
Las estorias englezas sai ben perfiechamens,
de Bruto, lo truant, co afortidamens
arribet en Bretanha ab grans naveiamens
e venc en Englaterra per far pobolamens: (poblamens, poblassions)
lai venquet Cornilieu, lo gaian, encorrens;
quant ac la terra preza ses contradisamens,
fo partida per sortz en mains de guisamens;
de Merli, lo salvatje, con dis escuramens
de totz los reis engles los prophetizamens. (profecías de Merlín)
De la mort Artus sai per que n'es doptamens, (rey Arturo)
de Galvan, so nebot, los aventuramens,
de Tristan e d'Ysolt los enamoramens, (Tristán e Isolda)
e del clerc lauzengier, per quals lauzengamens
de leis e del rei March parti l maridamens;
de Guillelm lo perdut, com fo terra tenens,
del bo rei Aroet, com fo larcs e metens,
e d'aquels reis en sai que sabon autras gens. 
Senhors, encar sai ieu molt be uzadamens
cantar en sancta glieiza per ponhs e per accens,
triplar sanctus et agnus e contraponchamens,
entonar seculorum, non es menhs us amens,
e far dous chans et orgues e contrapointamens,
e sai be mo mestier aperceubudamens,
tot caresme carnal, quatre temps et avens. (Cuaresma; 4T, adviento)
E sai be cansonetas e vers bos e valens,
pastorelas ab precs amoros e plazens,
retroensas e dansas, e gent-e coindamens.
De totas gens del mon sai aver grazimens,
de clercs, de cavaliers, de domnas avinens,
de borges, de joglars, d'escudiers, de servens;
e sai esser del segle ben e ginhozamens,
retenc los fols e ls savis, a cascu sui plazens,
e m sai guarar d'enueitz e de deschauzimens,
e m tenc en gent parlar et en ensenhamens:
e qui aisso non a, non pot esser valens.
Ab totz me sai aidar, ab fols et ab sabens:
ab fols passi com puesc, ab savis saviamens.
Senhors, so's mos tesaurs e mos amassamens,
mos jois e mos repaus e mos delechamens.
E que m tanh si no ai d'aver grans cobramens
que m tengua en paor ni en consiramens?
Set jorns de la setmana m'estau alegramens,
que non ai consirier ni negus pensamens.
Senher Dieus, ja no us quier trop grans tezauramens,
mas santat a mon cors et assaciamens, 
tan cant viurai al segle, vianda e vestimens,
e que m des far las obras, que m sian salvamens
al dia del juzizi, vers Dieus omnipotens.

martes, 20 de octubre de 2026

Peire de Corbiac, Corbian, mayestre. Domna, dels angels regina, (lenga Romana, Romans)

Mayestre Peire de Corbian o Corbiac.

Peire de Corbiac, Corbian, mayestre. Domna, dels angels regina,

2701.

Domna des angels regina,        (Domna, dels)
Esperansa dels crezens,
Segon que m comanda sens
Cant de vos lenga Romana;
Quar nuls hom just ni pecaire
De vos lauzar no s deu taire,
Com sos sens meils l'aparelha
Romans o lenga latina.

Sobre totas flors olens,
Verga seca frug fazens, 
Terra que ses labor grana, 
Estela del solelh maire, 
Noirissa del vostre paire,
Él mon nulla nous somelha
Ni londana ni vezina.

Domna, joves enfantina 
Fos à dieu obediens 
En totz sos comandamens. 
Per que la gent crestiana 
Cre ver e sab tot lo faire
Queus dis l'angel saludaire, 
Quan receubes per l'aurelha
Dieus, quez efantes vergina.

Domna, vos etz l'aiglentina 
Que trobet vert Moysens,
Entre las flamas ardens;
E la toison de la lana
Que mulhet dins la sec' aire, 
Don Gedeons fon proaire: 
E natura s meravelha
Com remazest enterina.

Domna, estela marina
De las autras plus luzens, 
La mar nos combat e'l vens, 
Mostra nos via certana.
Quar sins vols à bon port traire, 
Non tem nau ni governaire, 
Ni tempest quens desturbelha, (tempest')
Ni'l sobern de la marina.

Domna, metges e metzina,
Lectoaris et enguens
Los nafratz de mort guirens, 
La vilheje onh e sana. 
Dossa, pia, de bon aire, 
Vos me fatz de mal estraire; 
Quar perdutz es qui sonelha,
Que la mort l'es trop vezina.

Domn' espoza, filh' e maire,
Manda'l filh e prega'l paire,
Ab l'espos parl' e cosselha
Com merces nos si' aizina.
Pos dormen mas tuns esvelha
Ans quens sia mortz vezina.

statera romāna, romana, balansa, báscula

viernes, 16 de octubre de 2026

Aimerics de Belenoi. Pos lo gai temps de pascor

Aimerics de Belenoi.

Aimerics de Belenoi. Pos lo gai temps de pascor



2701, 7225.

N Aimerics de Belenoi si fo de Bordales, d'un castel que a nom Lesparra, neps de maestre Peire de Corbiac. Clercs fo, mas fez se joglar; e trobet bonas cansos, e bellas et avinens, d'una domna de Gascoingna que avia nom Gentils de Ruis, e per lei estet lonc temps en aquella encontrada. Pois s'en anet en Cataloingna, et estet lai tro qu'el mori.

2701, 7225-6.

Pos lo gai temps de pascor
Renovel' e ve
Vestit de folh e de flor,
Cantarai de se,
Qu'atressi s'es mos pessatz
De fin joi renovelatz;
Quar mos sobransiers volers, 
A cui no platz vils plazers, 
A trobat à son talen
Domna de cor e de sen,
Orgolhoza et humil, 
De captenemen gentil.

Amar me fai ad honor 
Mo fin cor ancse, 
Ses blasmes e ses folor 
D'autrui e de me.
Qu'anc no m'abelis beutatz, 
Ni paratge ni rictatz, 
Si noi fos sens e sabers, 
Que fan far e dir plazers; 
E gardar de fallimen
Domn' e cel qu'à lieis'enten: (liei s'enten)
Et ai cor tan senhoril
Quaz autr'amor no m'apil.

Mas qui vol d'entendedor
Proar s'ama be,
Guart so sen e sa valor
E cossi s capte.
Que s'es ben enamoratz, 
Li fag el ditz el solatz
Seran plus ric que'l devers.
Qu'amors non es mas plazers,
E tug bel captenemen
Movon d'amar leialmen:
Mas ieu no trob entre mil
Un qu'é los sieus fagz no guil.


Qui vol apenre d'amor
Amar li cove,
Que ja per essenhador
Non apenra re.
Que fin'amor, so sapchatz, 
Non es als mas voluntatz 
Qu'adutz ins él cor vezers,
Don la rete bels plazers, 
E viu de dous pessamen: 
Per q'usquecs am'et enten 
En aut loc o en sotil, 
Ves que s'a ric cor o vil.

Mas tant a fina valor
Cella que m mante,
Que no tem lauzenjador
Ni fals digz so cre.
Que'l sieu gen cors, ric, prezatz,
Complitz de totas beutatz,
Conois messonjas e vers,
Per que no tem far plazers
Qu'ab sen soana e pren;
E jutja tan leialmen
Que'l palais ten per cortil,
Tan son siei fag agradil.

Ni ieu plus no vau queren
Terra ni baro ni gen:
Tug autre fag mi son vil, 
Tan son li vostre gentil.

domingo, 4 de octubre de 2026

18. Amerigo di Belenoi, Nuills hom non pot complir adrechamen

18. Amerigo di Belenoi. *

Secondo la lezione del canz. B (Mahn, Gedichte der Troubadours, n. 77).

Raynouard, choix, poésies, troubadours, kindle

so q'a en cor, sitot quan el eis fai
noil sembla pauc ni ama ab cor verai,
puois que cuja amar tant finamen
c'aitals cujars descreis e l'autre enanssa;
mas eu non am jes per aital semblanssa,
anz jur per lieis q'ieu teing al cor plus car,
cum plus l'am fort la cuig petit amar.
Petit l'am eu, segon so q'ieu enten,
c'onor ni be mas tant qant l'am non ai;
e s'ieu l'ames tant cum a lieis s'eschai,
en fora reis d'amor e de joven
e de rics faitz; mas hom non ha honransa
par al sieu pretz; pero tant greu pesanssa
n'ai e mon cor, car los faitz non puosc far,
qels mals q'ieu trac degra per faitz comtar.
C'aicel que vol e non pot per un cen
trai pejor mal que cel qui pot e fai;
car lo poders apodera l'esglai,
q'el tol als rics l'amoros pessamen.
Mas cill en cui ai tota m'esperanssa,
val tant qu'il sap ab tant fina acordanssa
conquerre pretz e si eissa gardar,
q'anc pauc ni trop no fetz de nuill affar.
Qand e mon cor remir son bel cors gen,
lo douz pensars m'abellis tant em plai
c'ab joi languisc, e car eu no l'am mai,
muor de desir on plus l'am coralmen;
que tant volgra qem cregues s'amistansa
tro q'ieu moris o qu'il n'agues piatanssa.
qel jois d'amor, qan dompnal vol donar,
non pot mais tant qant hom l'ama pojar.
Nil dons non val a cellui qui lo pren
ren mas aitan qant s'en dona de jai;
doncs sis pensa mi donz lo joi q'aurai
del sieu ric don, si 'n lieis merces dissen,
q'estiers non ai de ren nuilla fianssa,
ill e merces farant bona acordanssa;
car merces fai ric dur cor acordar
ab leial cor vencut per sobramar.
Vas la bella n'Elionor t'enansa,
chansos, q'en lieis pren bos pretz meilluransa,
qu'ieu la tramet a lieis per meillurar;
e si ta dis, poiras segur anar;
E sis dona nuill regart al passar
el nom de foill vai e not cal doptar.

* Biografia, secondo il testo edito dallo Chabaneau (op. cit. p. 50): 
N'Aimerics de Belenoi si fo de Bordales, d'un castel que a nom l'Esparra, neps de maestre Peire de Corbiac. clercs fo, mas pois si fez joglars; e trobet bonas chansos e bellas & avinens d'una domna de Gascoingna, que avia nom Gentils de Rius, e per leis estet long temps en aquella encontrada. pois s'en anet en Cataloingna, & estet lai entro qu'el moric.

N'Aimerics de Belenoi si fo de Bordales, d'un castel que a nom l'Esparra, neps de maestre Peire de Corbiac.