Mostrando las entradas para la consulta cauzimen ordenadas por relevancia. Ordenar por fecha Mostrar todas las entradas
Mostrando las entradas para la consulta cauzimen ordenadas por relevancia. Ordenar por fecha Mostrar todas las entradas

viernes, 20 de octubre de 2023

XIII, Ara farai, no m puesc tener,

XIII.


Ara farai, no m puesc tener,

Un sirventes en est son gay,

Ab bos motz leus per retener,

Sitot chantar cum sol no m play;

Quar li ric son tan non chalen

Qu' el pretz ne perdon d' aquest mon,

Quar cobeytatz los vay vensen,

Don proeza s bayssa e s cofon.


Quar aras no ven a plazer

Joys ni deportz ni pretz veray,

Enans creys malvestatz per ver

E falsetatz contra ver vay,

E paratges pren aunimen

Per vilas coutz on totz be s fon,

Quar tan son ples de mal talen

Que tot bon fag de lor s' escon.


E qui vol de lor grat aver

Er ses merce ab cor savay,

E fara tot fach per aver

Sol que n' aya, que pueys n' er may

Honratz e tengutz per paren,

E sia vengutz no sai don;

Qu' er non es prezatz hom valen,

Si non a pro de que s' aon.


Mas us enfans cobra poder

Qu' es a paratge lums e ray,

Que ses elh no pogra valer

Ans er al bas per tos temps may,

Mas tant a pres gran honramen

De selhs de qui fetz planqua e pon,

Eychanple tal qu' ab cor temen

Son Frances, quar tan prop li son.


Don prec Ieshu Crist que poder

Li don e qu' el garde, si 'l play,

Que clercx no 'l puescon dan tener

Ab fals prezicx totz ples d' esglay,

Quar tant es grans lur trichamen

Qu' el fuecx enfernals plus preon

Ardran, quar volon tant argen

Qu' hom peccaire fan cast e mon.


A la gleiza falh son saber,

Quar vol los Frances metre lay

On non an dreg per nulh dever,

E gieton cristias a glay

Per lengatge sens cauzimen,

Quar volon lo segle redon;

Pero en camp clercx non aten,

Mas de perdon daran un mon.


Lo coms a laus de tota gen

D' Astarac, e s' espenh amon

Son pretz, et a en dar talen,

E flac cor ab luy no s' apon.


Guillaume Anelier de Toulouse.

viernes, 16 de octubre de 2026

Blancatz (Blacatz, Blacas). En Raïmbautz, ses saben


Blacas. Blacatz

Florissait en 1195. Mort vers 1225. Hist. génér. de Provence. T. II, p. 396.

7225.

En Blancatz si fo de Proensa, gentil bars et autz e rics. E plac li dons e domneis, e guerra e messios, e cort et mazans e bruda, e chanz e solatz, e tuich aquels faich per qu'om bons a pretz e valor. Et anc no fo hom à qui tant plagues prendre com à lui donar. El fo aquel que mantenc lo desmantengutz e anparet los desanparatz. Et on plus venc de temps, plus crec de larguessa, de cortezia e de valor, d'armas e de terra e de renda e d'onor, e plus l'ameren li amic, e li enemic lo tensen plus: e crec sos sens e sos sabers, e sa gaillardia e sa drudaria.

7225, 7698, M.

En Raïmbautz, ses saben
Vos fara pros domn'amor
Complid', o per vostr' onor
Fara cuidar à la gen,
Ses plus, qu'il es vostra druda.
E s'ar no sabes cauzir
Lo meils, segon qu'auzetz dir,
Vostra razos er vencuda.

Blacas, d'aquest partimen
Sai leu triar lo melhor:
A lei de fin amador
Mais volh aver cauzimen,
Tot soavet e ses bruda, 
De madomna cui dezir, 
Que fol creire ses jauzir: 
Que long'amors es refuda.

Raïmbautz, li conoissen
Vos o tenran à folor,
Et à sen li sordejor;
Quar per jauzir solamen
Laissatz honor mantenguda.
D'aitan nous podez esdir,
Que pretz no s fassa grazir
Sobr' autres faitz à saubuda.

Blacas, tan m'es avinen
Quant ab midons cui ador
Posc jazer sotz cobertor,
Ren als no m'es tan plazen 
Co quan la posc tenir nuda.
Doncs com par qu'ab fals mentir 
Poscatz ma razon delir?
Mil tans val saber que cuda.

En Raïmbautz, qui soven
Deroca son joinedor,
Que l val si non a lauzor
Ni non pot aver guiren?
No pretz honor esconduda,
Ni carboncle ses luzir,
Ni colp, qui no'l pot auzir,
Ni olh sec, ni lengua muda.

Blacas, beus dic veramen (be us)
Que am trop mais frug que flor;
E mais ric don de senhor
Que si m pagava del ven.
Ja ab promessa perduda
Lonc temps no m pot retenir
Cilh per cui plang e sospir,
S'ab gaug entier no m'ajuda.

Aimeric de Pegulha. Domna per vos estauc en greu tormen.

Aimeric de Pegulha.

Aimeri, Aimeric, Peguilain, Péguilhan, Peguilhan, 1175 - 1230

2701, 7225, 7614.

Aimeric de Pegulha fon de Toloza, fils d'un borzes qu'era mercadiers de draps. Et apres cansos e sirventes; mas mot mal cantava. E enamoret se d'una borzeza sa vezina, et aquela amors li mostret trobars e fes de leis mantas bonas cansos. Mas lo marit se mesclet ab lui e fes li desonor: en Aimeric s'en venget, que l feri ab una espaza per mieg lo cap, per que l covenc à faizir de Toloza. E anet s'en à'n G. de Berguedan que l'aculhi; et enanset lui e son trobar en la primeira chanso qu'el avia faita, tan qu'el li donet son palafre e son vestir: e presentet lo al rei n Amfos de Castella, que l crec d'aver e d'arnes e d'onor. E lai estet lonc temps; pueis veg s'en en Lombardia, on tug li bon home li feron honor: e lai definet en eretgia, segon c'om ditz.
E fon aventura que'l marit guerit de la nafra e anet à San Jacme. 
En Eimeric saup o e ac voluntat d'intrar en Toloza. E venc s'en al rei e dis li que si plazia volria anar vezer lo marques de Monferrat; el rei si l det bando d'anar, e mes lo en arnes de totas res. En Aimeric dis al rei que passar volia à Toloza, mas regar avia de so qu'el sabia, qu'el rei sabia tot lo fag e vi que la amor de sa dona lo tirava, e det li companha tro Monpeslier. Et el det as entendre tot lo fag als companhos e qu'els li ajudesso, qu'el volia vezer sa dona en forma de malaute: et els responderon qu'els feran tot so que comandaria. E quan foron à Toloza, los compans demanderon l'alberc del borzes, e fon lor ensenhatz.
E troberon la dona e disseron li que un cozi del rei de Castella era malautes, que anava en pelerinatge; et que l plagues que lainz pogues venir. Ella respos que lainz seria servitz et onratz.
En Aimeric venc de nueg e'ls compagnos colqueron lo en un bel lieg. 
E lendema n Eimeric mandet per la dona; e la dona venc en la cambra e conoc n Aimeric, e det se grans meravilhas e demandet li com era pogut intrar en Toloza. Et el li dis que per s'amor; e comtet li tot lo fag. 
E la dona fes parvent que l cubris dels draps e baizet lo. D'aqui enam (enan) no sai co fo, mas tan que X jorns lai estec n Eimeric per occaizo d'esser malautes. E cant s'en parti d'aqui anet s'en al marques, on fon ben aculhit.

2701, 3794, 7225-6, M.

Domna per vos estauc en greu tormen. 
Senher fols es, qu'ieu nul grat nous en sen. 
Domna, per dieu aiatz-en cauzimen.
Senher vostres precs hi anatz perden.
Bona Domna jaus am ieu finamen.
Senher et ieus volh pietz qu'à l'autra gen.
Domna per so n'ai eu lo cor dolen.
Senher et ieu alegres e jauzen.

Domna, ja mor per vos ses nul cofort.
Senher be trop n'auretz fait lonc acort.
Domna ja es ma vida piegz de mort.
Senher so m platz, sol qu'ieu non aia tort. 
Domna de vos non ai mas desconort.
Senher, e doncs cujatz queus am per fort?
Domna ab un semblan m'agratz estort.
Senher respieitz noi aiatz ni conort.

Domna vauc donc alhors clamar merce.
Senher anatz; e doncs qui vos rete?
Domna no posc, que vostr'amor me te. 
Senes cosselh, senher, o fas de me. 
Domna trop mal me respondes ancse. 
Senher quar piegz vos volh qu'az autra re.
E doncs, domna, no m faretz ja nul be?
Senher aissi er com dizetz so cre.

Amors gitat m'avetz à no m'en cal,
Amics, per dieu no posc faire ren al.
Amors e vos ja m'eretz de tot mal.
Amics per so von trairei san e sal.
Amors per que m fetz cauzir domn'aital?
Amics ieu vos mostrei so que mais val.
Amors, no posc sufrir l'afan coral.
Amics, per so queram autre logal.

Amors en tot quan faitz vos vei fallir.
Amics à gran trot me voletz laidir.
Amors e doncs per que m volets partir?
Amics quar greu m'es quan vos vei morir.
Amors ja no cugetz qu'alhor me vir.
Amics per so pessatz del ben sufrir.
Amors semblaus si ja'n poirai jauzir?
Amics vos o, sufren et ab servir.

2701, 7225-6,

Mantas vetz soi enqueritz
En cort cossi vers no fatz;
Per qu'ieu volh si' apellatz,
E sia lors lo cauzitz,
Cansos o vers aquest cants:
E respon als demandans
Qu'om no troba ni s'ab devizio, (s'ab : sab) 
Mas sol lo nom, entre vers e canso.

Qu'ieu ai motz mascles auzitz
E cansonetas assatz,
E motz femenis pauzatz
E verses bos e grazitz:
E cortz sonetz e cochans
Ai auzit é verses mans;
Et auzida cansonet' ab lonc so,
Els motz d'amdos d'un gran el cant d'un to.

E s'ieu en soi desmentitz,
Qu'aisso no sia vertatz,
Non er hom per me blasmatz
Si per dreg m'o contraditz;
Ans es sos sabers plus grans
Entre'ls bos, e'l mieus mermans,
Si d'aisso m pot vencer segon razo:
Qu'ieu non ai ges tot lo sen Salamo.

Quar es de son loc partitz 
Domneis, que ja fo prezatz, 
Me soi alques desviatz 
De joi, tan m'estau marritz. 
Qu'entr' amairitz et amans
S'es mes us pales engans, 
Qu'enganan cre l'us l'autre far son pro; 
E noi guardo temps ni per que ni quo.

Qu'ieu vi ans que fos faiditz,
Si fos per amor donatz
Us cordos, qu'adreg solatz
N'issi e cortz et covitz.
Per que m par que dur dos tans
Us mes no fazi' us ans
Quan renhava domnei ses tracio:
Greu es qui vei com es e sab quo fo.

E non estau relenquitz,
Si tot mi soi desamatz,
Qu'ieu no si'enamoratz
De tal qu'es cim e razitz
De pretz, tan qu'à mi es dans;
Pos la valor e'l semblans
Son assemblatz en tan bella faisso,
Qu'om noi pot neis pessar melhorazo.

Ai! bel cors cars, gen noiritz,
Adretz e be faissonatz, 
So qu'ieus volh dir devinatz; 
Qu'ieu no soi ges tan arditz
Queus prec que m'ametz, abans
Vos clam merce mercejans: 
Sufretz queus am e nous quier autre do; 
E ges d'aquest no m devetz dir de no.

Ves Malespina vai cants
Al pro Guillem qu'es prezatz,
Qu'el aprendra de tu los motz e'l so,
Qual que s volha per vers o per canso.

Na Beatritz d'Est l'enans
De vos mi platz que s fa grans,
Qu'à vos lauzar s'en son pres tug li bo,
Per qu'ieu de vos dauri mo vers-canso.

viernes, 20 de octubre de 2023

XXXVII, Ricx hom que greu ditz vertat e leu men,

XXXVII.

Raynouard, choix, poésies, troubadours, kindle

 

Ricx hom que greu ditz vertat e leu men,

E greu vol patz e leu mov ochaizo,

E dona greu e leu vol qu' om li do,

E greu fai be e leu destrui la gen,

E greu es pros e leu es mals als bos,

E greu es francx e leu es orgulhos,

E greu es larcx e leu tol e greu ren,

Deu cazer leu d' aut luec en bas estatge.

 

De tals en sai que pisson a prezen

Et al beure rescondo s dins maizo;

Et al manjar no queron companho,

Et al talhar queron en mais de cen;

Et a l' ostal son caitiu e renos,

Et a tort far son ric e poderos;

Et al donar son de caitiu prezen,

Et al tolre fortz e de gran coratge.

 

Malditz es hom qui 'l ben laissa e 'l mal pren;

E 'ls ricx an pres enguan e tracio,

Et an laissat condug e messio;

Et an pres dan e gran destruzimen,

Et an laissat lays e vers e chansos;

Et an pres plaitz, e novas e tensos,

Et an laissat amor e pretz valen;

Et an pres mal voler e far outratge.

 

Aissi cum son maior an meyns de sen

Ab mais de tort et ab meyns de razo,

Ab mais de dan tener, ab meyns de pro,

Ab mais d' orguelh, ab meyns de cauzimen,

Ab mais de tolre et ab meyns de bels dos,

Ab mais de mals, ab meyns de bels respos,

Ab mais d' enueg, ab meyns d' ensenhamen,

Ab mais d' enguan, ab meyns de bon coratge.

 

Ara diguatz, senhors, al vostre sen

De dos barons qual a maior razo,

Quan l' un dels dos pot dar e tolre no,

L' autre pot tolr' e dar no pot nien:

Ar diran tug que dars val per un dos,

E veyretz los tolre totas sazos;

A que far doncx van emblan ni tolen,

Pus lo donars a dos tans d' avantatge?

 

Mos chantars es enueg als enoios

Et als plazens plazers; cui platz razos

Tug li dig son enoios e plazen;

So qu' als us platz als autres es salvatge.

 

Pierre Cardinal.

miércoles, 14 de octubre de 2026

Perdigos. Entr'amor e pensamen,

Perdigos.

Perdigo. Perdigon.

7225, 7614, 7698.

Perdigos fo joglar, e sab trop ben violar e trobar e cantar. E fo del avescat de Gavaudan, d'un borget que a nom Lespero, e fo filh d'un pescaire. E per son cert sen montet en pretz et en onor tan, que'l Dalfi d'Alvernhe lo tenc per son cavalier, e l det terra e renda; e tug li bon home li fazian honor. E de grans bonas venturas ac lonc temps; mas molt se camiet lo seus afars, que mort li tolc las bonas aventuras e det li las malas, qu'el perdet los amics e las amigas, e'l pretz e l'honor e l'aver. Après el anet ab lo princeps d'Aurenga en G. del Baus, et ab Folquet de Marceilla, evesque de Tolosa, et ab l'abas de Cistel à Roma per mal del coms de Tolosa, e per adordenar crozada, e per deseretar lo bon comte R. E son neps lo coms de Bezers fon mortz, e Carcasses et Albeges fon destrug; e'n muri lo rei P. d'Arago ab mil cavaliers denan Murel, e pus de XX mil autres homes. E à totz aquest faitz far fon Perdigos, e'n fes prezicansa en cantan per que se crozeron. E'n fetz lauzors à dieu car los Frances avian mort e descofit lo rei d'Arago, lo qual lo vestia e l dava sos dos; per qu'el cazec de pretz e d'onor e d'aver. E can l'agron enrequit, tug silh que remazon vieu negus no l volgron vezer ni auzir. E tug li home de la sua amistat foron mort per la guerra, lo coms de Montfort, en G. del Baus, e tug l'autre c'avian faita la crozada. E lo coms R. ac recobrada sa terra, Perdigos non auzet anar ni venir, e'l dalfi d'Alvernhe ac li touta la terra e la renda que li avia dada. Et el s'en anet a'n Lambert de Montelh, qu'era genre d'en G. del Baus, e preget lo que l fezes recebre en una mayo de Sistel, que a nom Silva bela; et el fes lo i recebre, e lai morí.


7698.

Entr'amor e pensamen,
E bos cug e greu consir,
E fin joi e lonc dezir
Mi menet levan cazen. 
E per loc sospir e plor, 
De paor
Que'l comiatz
Que m fo donatz, 
Gent autrejatz,
S'oblit quar no soi tornatz.

Lo bos cug en qu'ieu enten 
M'adui molt coral sospir, 
Tan tem él cujar fallir 
Qu'ai d'un ric emprendemen.
E s'ieu trop estau aillor, 
Lei qu'aor
Prec, si'l platz, 
Que no s deslatz
Lo plaitz fermatz
Que m fo per leis acordatz.

Quar parra d'afortimen,
Qui m ve laissar e gurpir
Lei, q'usquecs volgr'obezir,
Si m rete per cauzimen.
Quar li valen valedor
An sabor
Qu'als laissatz
Dezeretatz,
Don par peccatz, 
Fasson captenh acabatz.

Qui m laissa ses fallimen
No m cug per aitan delir;
Qu'enquer soi on posc guerir,
Si dieus e'l Bautz mi cossen. 
Que lai trob fina valor
Ses error;
Que l'onratz
Pretz esmeratz,
Sobremontatz,
Ampara desamparatz.

Fis jois dreituraus defen, (dreitura us)
Que qui que vejatz faillir,
Que vos non prenguetz albir. 
Mas pretz e valor e sen 
Vos det dieus, queus fes meillor
E gensor
Dels regnatz:
Per so gardatz
Que l'enganatz
Viu sal e l'autr' encolpatz.

Del rei d'Aragon m'es gen,
Quar tan li platz enantir 
Tot quan bos pretz deu grazir;
E'l rei'n Anfos eissamen,

Qu'ab rics faitz d'emperador
Creis honor.
Don sapchatz
Quer acordatz
Los volgr'en patz
Vezer contra'ls renegatz.

Fillol, si faitz vostra tor,
Ben gardatz
Si ben l'obratz,
Que compliscatz
L'obr'e no la desfasatz.

Ves n Arias mon senhor
Vai e cor
Cant mesclatz;
E di l si l platz
Qu'entre'ls regnatz
Par sos fis pretz esmeratz.

viernes, 16 de octubre de 2026

Guirautz de Borneill. Alegrar me volgr' en cantan

7225, 7614, 7698.

Guiraud, Giraud, Guiraut, Giraut, Girautz ; Borneil, Bornelh,  Bornelh, Borneill,  Bornell, Borneil, Borneyll

Guirautz de Borneill si fo de Limozi, de l'encontrada d'Esidueill, d'un ric castel del visconte de Lemoges. E fo hom de bas afar, mas savis hom de letras e de sen natural. E fo meiller trobaire que negus d'aquels qu'eron estat denan ni foron apres lui; per que fo apellatz maestre dels trobadors, et es ancar per totz aquels que ben entendon subtils ditz ni ben pauzatz d'amor e de sen. Fort fo honratz per los valens homes e per los entendens, e per las dompnas qu'entendian los sieus maestrals ditz de las soas cansos. E la soa vida si era aitals que tot l'ivern estava à scola et aprendia, e tota la estatz anava per cortz e menava ab se dos cantadors que cantavan las soas cansos. Non vol mais muiller; e tot so qu'el gasaingnava dava à sos paubres parens et à la eglesia de la vila on el nasquet; la qual glesia avia nom et a encaras Saint Gervasi.

2701, 3794, 7225-6, 7614, M.

Alegrar me volgr' en cantan
E si d'un sol pauc m'ajudes
Mon bel senher, ai ben talan,
Que ja per nauza ni per dan
Qui m creises, no m desconortes:
Qu'estiers no m fora frutz ni flors,
Ni gen pascors,
Joi ni solatz.
Mas valha m cauzimen, si l platz,
Que m'ajut bona sospeissos
En un vers far que sia bos.

E pero ben a mais d'un an
Qu'om me pregava qu'ieu cantes;
E fora bon que m n'esforses,
Si m pogues pagar del mazan.
Mas volh que'l cor s'acord' al can,
E que la boca rend'apres
Dels bels digz e dels faitz majors
Gratz e lauzors:
Quar si cantatz
De tal cui plass' eus sofr'en patz
Vostres precs e vostras cansos,
Pro von escai rics gazardos.

E seraus pretz, à mon semblan,
Si vostre cant meillur' ades;
E si ja vis que meillures
Lo mieus, qo fera son coman
Tostemps mais! E si ja d'afan
Qu'en agues trait me corailles,
Tostemps mi defendes amors
De sas honors;
E fos mostratz
Coma fol desaventuratz,
De joi dezamparatz e blos,
A cui no tanh honors ni pros.

Dieus! co m'er anatz regardan
Si ja vira que m'agrades!
E no ges per so qu'ieu cujes
Qu'en nulla re m'abelis tan.
Pro m'ave meils que no deman:
E cum, no m'o diras? fols es:
Ja sabs tu d'aquestz amadors
Leus parladors,
Que lor foudatz,
Quan lor afar s'es aviatz,
Lor tol plazer e ditz e dos;
E ls mena tristz e cossiros.

Per qu'ieu, que no m'azaut d'engan,
No volgra qu'autre m'ensenhes
So que mon joi me destorbes,
Ans agr'ops qu'empares enan.
E per so m vau sols alegran
E cossir com ja nʼatendes
Cosselh d'amics, quar de senhors
M'es lor acors
Sobretarzatz;
E lonh me de mos plus privatz,
Tan dubti que locs e sazos
M'embles qualque mot perilhos.

E no ges per so qu'ieu soan
Lor solatz, e mout no prezes
S'auzes dir, e que demandes
Aissels que venon ni que van,
Tals novas en qu'anes mesclan
So que negus non entendes.
Que per us prims entendedors
Me tol paors
E frevoltatz,
Quar no cug esser ben amatz,
Mans gabs, mans ditz, mans fagz ginhos
Per que fora bautz e joios.

Er diran tug qu'ieu dis ogan,
Qu'à tot home qui ben ames
Agr'ops un bon amic trobes
On de re no s'anes dubtan;
Quar us no sab de que ni quan
Li er ops qu'om lo cosselhes.
Per qu'ieu dic qu'als fis amadors
Es valedors
Cosselh privatz;
Quar greus er, si nous en gardatz,
Que l'un dels totz tres companhos
Nous sia soven enoios.

Quascus si gart si com ieu fatz
Tan be, Sobre-totz, que neis vos
No sabetz quals es ma rasos.

Ben leu m'an lai part los glotos,
O sai e lai, o sus o jos.

2701, 7226.

L'autrier lo primier jorn d'aost
Vinc en Proensa part Alest;
E cavalcav' ab semblan mest,
Qu'ira m tenia sobrieira,
Quant auzi d'una bergieira;
E fon just' un plaissaditz.
E quar fo suau lo critz
Don retendi la ribieira,
Vau m'en lai tot esbaïtz
On amassava favieira.

E si tot s'avia pel brost
E strecha'l gonella que vest,
Ans que li demandes: don est?
Ela m tenc à l'estrubieira;
Pois dis me: per qual dressieira
Vengues ni don es issitz?
Ja m sembla sias marritz.
No m'aiatz per trop parlieira,
Que quar es sols escaritz
Ai ben drech que vos enquieira.

Toza, beus dirai, quan que cost,
Pos tan gen m'en avetz enquist, 
Quals aventura m mena trist:
De bon' ami' ai nescieira
Que fos fin'e vertadieira;
Qu'eras me soi departitz
D'una falsa betairitz
Quem fa camiar ma carrieira;
E fora m capdels e guitz
Si no fos tan volatieira.

Senher franc, à qui que s'ajost
Ab ric'amor, non er, per crist,
Si tot sa pro auzit ni vist,
Ses clam; qu'una cavalieira
Vol be qu'om en fag o mieira
Sos bes e'l mal si oblitz;
Qu'ades, non es tan garnitz,
Tornaraus d'autra manieira;
Qu'estas autras camiairitz
Segon tost autra carrieira.

Toza, dieus volha que mi ost
Del mal que tanta pena m bast,
E perda'l dormir e'l depast.
Mas volh ab la senha nieira
No crezatz que plus vos quieira;
Per so quar gen m'aculhitz
Vos serai francs e cauzitz.
Quar cove queus en refieira
Merces quar nous enfugitz:
De lonh m'avizetz primieira.

Senher, be m'aura ops qu'en sost
Del fag, qu'enqueras l'oc non tast;
Que'l cors ai pauc e de sen cast,
Si beus mi fas prezentieira:
Pois cug segon ma paubrieira
Que m sia datz bos maritz.
Mas quar tan pauc m'enqueritz
Farai d'aitan que laugieira,
Qu'ab fis sagramens plevitz
Auretz m'amistat entieira.

Toza, be'n fora gauzitz:
Mas tant es ferma'l razitz
Que mou de lai part Lobieira,
Que'l mal, pois s'er endormitz,
Ai paor que pieitz me fieira.

Senher ges non es arditz,
Quar de mal queus er fugitz
Temetz que pois vos enquieira.
Mas pos tan m'es abelitz
Sojornem en est' ombrieira.

Toza, n'Escaruenh' es guitz
De pretz, que m det companhieira
Cortez' e finʼamairitz;
Per que' l mal me fug à tieira. (per que 'l) 

Senher un pauc es fallitz,
Qu'eras d'autra companhieira
Parletz que fossetz aizitz,
Si tot ses plus ufanieira.

2701, 3794, 7225-6, 7614, M.

No posc sufrir qu'à la dolor
De ma den la lengua no vir,
E'l cant à la novela flor
L'an quan vei los ramels florir. (Lanquan)
Doussa votz pel boscatge
Aug d'auzeletz enamoratz;
E si tot m'estau apessatz
Ni pres de mal usatge,
Quan vei camps ni vergiers ni pratz 
Ieu m renovel e m'asolatz.

Qu'ieu no m'esfors d'autre labor
Mas de cantar e d'esjauzir.
Q'una noich sommiei en pascor
Tal somni que m fetz esbaudir,
Q'us esparviers ramatge
S'era sus é mon ponh pauzatz
E semblava s adomesjatz:
Anc no vis tan salvatge;
Mas pois fo maniers e privatz
E de bos gets apreizonatz.

Lo somnhe dis à mon senhor
Qu'à son amic lo deu hom dir;
Et enarret lo m'en amor,
E m dis no podia falhir,
Que de l'aussor paratge 
Conquerrai tal amigu' en patz,
Quan be m'en serai trebalhatz,
Quanc hom de mon linhatge
Ni d'outra ma valor assatz
Non amet tal ni fon amatz.

Eras n'ai vergonh' e paor,
E m'esvelh en plang e sospir;
E'l somi tenc à grand folor
E no crei que posc' avenir.
Pero de fat coratge
No volh partir un ric pessatz,
Qu'apres nostre passatge
Crei qu'el somni sia vertatz,
Aissi dreg co m fon enarratz.

E pois auziretz cantador 
E cansos anar e venir; 
Qu'eras que tenon sai onor,
M'aven un pauc plus enardir
D'enviar mo messatge
Que parte nostras amistatz,
Que sai n'es faita la mitatz
Mas de lai non tenc gatge:
Pero ja non er acabatz
Nul fatz tro sia comensatz.

Qu'ieu ai vist acomensar tor
D'una sola peir' à bastir,
E cada pauc pojav' aussor
Tro que la podi' om garnir.
Per qu'ieu prenc vassalatge
D'aitan, si vos m'o cosselhatz,
Que'l vers quant er ben asomiatz
Trametrai él viatge,
Si trob que loi porte viatz,
Ab que s deport e s don solatz.

E vos entendedors vejatz,
Que sabetz mon lengatge,
Quora que fezes motz serratz,
S'ara los ai ben esclairatz. 

E soi m'en pels prims esforsats,
Qu'entendan quals cansos ieu fatz.

2701, 3794, 7225-6, 7614, 7698, M.

S'ara no poja mos cans
No sai com jamais s'enans;
E si no m val dos aitans
Que far no solia,
Ben auras dregz lo m soans.
E per que? no m'o demans,
Qu'ieu no t'o diria.

E seras mi drogomans?
A cui? leis cui soi comans.
E com entendra tos mans?
Ja d'aquo no t sia, 
Que'ls ditz els fatz els semblans,
El nom el pretz el bobans
T'er guitz en la via.
E tu ja t fas conoissens?
Ieu, oc. E tu non entens
Qu'ieu fas motz ben aprendens
E ses maestria?
Si fauc be; mas totz es sens.
Per que? quar vol tota gens
Li port garentia. 

Quo'l sieu bel cors avinens
Es assazats e manens
De tots bos ensenhamens 
E de cortezia,
Ja n'auras tu malvolens
Quar en trop lauzar t'emprens.
E qui m graziria?

Seus enemics e guerriers
No t falliran volontiers:
Q'us enoios fols parliers
Trob'om quascun dia.
Fors qu'ieu no soi sobransiers
Mas si la'n blasmav' Ogiers
Ieu l'en combatria.

Que'l sieu laus es dreituriers,
El nom vers, el pretz entiers;
E si m'era vis estiers

Que'l sieu laus es dreituriers, 
El nom vers, el pretz entiers 
E si m'era vis estiers
No m n'entrametria:
Qu'anc fort no fui sovendiers 
De tals lauzars plazentiers,
Ni non o faria.

E tu que tanh sos lauzars?
Ja m'en forsa sobramars.
Mais t'en valria calars.
Be ditz gran folia;
Que, per dieu, sol lo parlars
M'adutz tals quals bos pensars,
Q'usquecs me valria.

E si tos ditz no les cars
No t'en volgras esser pars?
Eu, no per re; que'l cujars
M'ajud' e m'enbria
So m'es vis tots mos afars;
E val en mais mos cantars
Per aital paria.

E s'il bos reis dels Navars
M'o lauza, de mantz blasmars 
Gaire no m daria.

2701, 7226.

S'es cantars ben entendutz
Ei sofris pretz e valor;
Per qu'es lag de trobador,
Des que son cant er saubutz,
Qu'el eis en sia lauzaire:
Que be pareis al retraire
Si l n'escai blasmes o laus.

E bos pretz reconogutz
Dur' ades d'una color, 
Si'l senher guara com cor,
Qu'aissi sera leu vencutz.
E qui fort es rabinaire
No sab ni no s pot estraire
Qu'ans termini no repaus.

E bon' amistat de drutz, 
Qui la noiris ab temor, 
Fa bon frug e bona flor, 
Qu'à quascus n'escai salutz.
E nous aizinets gabaire,
Si a ren fatz fis amaire;
Ans cove francs e suaus.

Qu'ieu ai d'amadors vist mutz,
Pois si feron gabador:
Quan guerra sors entre lor,
Lo gabar es remazutz
Escarnitz. Sobregabaire
Dins e defors son repaire
A pejor perilh que naus.

Lo vers auzit e mogutz
Coma de bon trobador,
Pois revertis en error
Lo cant quant era saubutz:
Q'us se fazia clamaire
Dels digz don autr'era laire, 
Com fes la gralha del paus.

Rics savis descazegutz
Pois foron larc donador;
Quar per agrei de folor
Remania lor pretz nutz.
E cui sens non es guidaire
No sab ni pot à cap traire,
Ans par à la fin bertaus.

Et ieu que soi sà vengutz,
Bos reis, per vostra valor;
E noi mou à, contador
Mas del vers quant er saubutz
Ves lo vostr'entier vejaire:
Quar sai quens etz guitz e paire
De pretz e tenetz las claus.

Et creis vos ades vertutz,
Qui que s vir de dretz en caire;
E dieus si l platz laus esclaire,
Qu'ieus am servir e non aus.

martes, 13 de octubre de 2026

Peirols. Manta gens me mal razona

Peirols.
2701, 7225, 7614, 7698.

Peirols fo us paubres cavalier d'Alvernhe, d'un castel que a nom Peirols, qu'es en la encontrada del Dalfi d'Alvernhe al pe de Rocafort.



Peirols fo us paubres cavalier d'Alvernhe, d'un castel que a nom Peirols, qu'es en la encontrada del Dalfi d'Alvernhe al pe de Rocafort. E fo cortes hom et avinen de la persona, tan que'l Dalfi lo tenia ab se, e'l vestia, e'l dava caval et armas, et so que mestiers l'avia.
Lo Dalfi si avia una seror que avia nom Sail de Claustra, bela e bona e molt prezada, avinens et ensenhada; e si era molher d'en Beraut de Mercuer, un gran bar d'Alvernhe. En Peirols amava aquela domna, e'l Dalfins la pregava per lui, e s'alegrava molt de las cansos que Peirols fazia de la seror, e molt las fazia plazer à la seror; e tant que la domna li volia ben e il fazia plazer d'amor à saubuda del Dalfi. E l'amor de la domna e de Peirols montet tan que'l Dalfi s'engelozi d'ella, car crezet qu'ella li fezes plus que covengues ad ella; e parti lo de si e l lonhet, e no l vesti ni l'armet. E quan Peirols vi que non se poc mantener per cavalier, el se fe joglar et anet per cortz; e recep dels barons e draps e deniers e cavals. E pres moiller à Monpeslier e i definet.

3794, 7225-6, 7698, C, M.

Manta gens me mal razona
Quar ieu no cant plus soven;
Mas aicel que m'ocaizona
No sab cossi longamen
M'a tengut en greu pessamen
Cilh que mon cors enpreizona:
Tot n'ai perdut jauzimen,
Tal desconort me dona.

Pero si m fos franqu'e bona
Ma domn' al comensamen,
Ara no m'acoill ni m sona
Mas aissi com l'autra gen:
Quar conois que l'am finamen
Aita mal m'o gazardona.
Amors fara falhimen
S'aquest tort li perdona.

De tota joia m'eslonja
Ma domn' e no l'es honors,
Qu'ab pauc de plazen messonja
Me pogra far gent secors.
Quar sai que non es mas folors
So à qu'estendensa lonja,
Don ai fait tantas clamors
Qu'anta n'ai e vergonja.

Partir m'en ai doncs? Eu, non ja; 
Quar son pretz e sa valors 
M'o defen e m'o calonja, 
Qu'ieu no m'aus virar alhors. 
Per tot lo cor m'intra l'amors 
Si co fai l'aigu' en l'esponja 
Tostemps me plaira'l dolors
Com que m destrenh' e m ponja.

Ades volh qu'amors m'assalha
E m guerrei matin e ser;
Contra la sua batalha
No volh ja repaus aver.
E si tot non ai mon voler,
Tals es cilh que me trebalha,
Qu' él mon non es nul plazer
Qu'aquest meu trebalh valha. (1)

Lauzenja ni devinalha
D'enoios no m cal temer.
Sol pessars de lieis no m falha,
Res no me pot dan tener;
Que'l cossir don ieu m'alezer
M'apais meils d'autra vitalha.
Per re qu'eu n'ai' en poder
Mos cors no s'anualha.

Cansos, à totz potz dire ver
Qu' é mon cant non agra falha,
Si m volgues d'amor valer
La bella cui dieus valha.


2701, 3794, 7225-6, C.

Quant amor trobet partit
Mon cor del seu pensamen,
D'una tenso m'assalhit
E podetz auzir comen:
Amics Peirols, malamen
E pois en mi ni en can
Non es vostr'entensios,
Digatz pois que valretz vos?

(1) Note. Ben non è al mondo che al mio mal pareggi. Petrarca.

Amors, tan vos ai servit
E cauzimen nous en pren;
E vos sabetz quan petit
N'ai avut de jauzimen.
Nous ocaizon de nien;
Sol que m fassatz d'er enan
Bona patz, als nous deman:
Quar nul autre gazardos
No m'en pot esser tan bos.

Peirols, metretz en oblit
La bella domna valen,
Que tan gen vos acoillit
E tan amorozamen,
Tot per mon comandamen?
Trop avetz leugier talan;
E non era ges semblan,
Tan gais e tant amoros
Eratz en vostros cansos.

Amors, midons, pois la vit,
Ai amada longamen;
Enquer l'am, tan m'abelit
E m plac al comensamen:
Mas folia noi enten.
Pero mant amic partran
De lor amigas ploran,
Que, si Saladis no fos,
Sai remanzeran joios.

Peirols, Turc, ni Arabit
Ges per vostr' envazimen
No laissaran Tor Davit.
Bon cosselh vos don e gen,
Amatz e cantatz soven.
Iretz vos? e'ls reis noi van;
Vejatz las guerras que s fan,
Et esguaratz dels baros
Co si trobon ocaizos.

Amors, anc mais no faillit,
Er o faz forsadamen:
E prec dieus que m sia guit,
E que trameta breumen
Entre'ls reis acordamen;
Que'l secors vai trop tarzan,
Et auria mestier gran
Que'l marques valens et bos 
N'agues mais de companhos.

Amors, quan li reis iran 
Del Dalfi vos dic aitan: 
Ja per guerra ni per vos
No remanra, tant es pros.

2701, 3794, 7225-6, 7614, 7698, M.

Quora que m fezes doler
Amors ni m dones esmai,
Ara m ten alegr' e gai,
Per qu'ieu cant de mon plazer;
Quar plus ric joi ai conquis
Qu'à mi non tagnia:
E ricors quan s'umelia
Humilitatz l'enrequis.

Be m'agrad' e m'abelis
De dos amics, quan s'escai
Que s'amon de cor verai
E l'un l'autre no traïs;
E sabon loc e lezer
Triar ses falhia,
Qu'en lor bona companhia
No posqu'enoios caber.

D'er enan m'er à tener
Al repropchier qu'om retrai:
“No s mova qui ben estai.”
No farai eu ges per ver,
Que'l flama qu'amor noiris
M'art la noich e'l dia;
Per qu'ieu devenc tota via
Si com l'aur él foc plus fis.

Midons mercei e grazis
La benanansa qu'ieu ai;
E ja non oblidarai
Los plazers que m fai ni m dis.
Qu' é mi non a mai poder
Cilh qu'amar solia;
Qu'en plus franca senhoria
Volh ses engan remaner.

Soven l'anera vezer
La plus avinen qu'ieu sai,
Si'l devinamen qu'om fai
No m'avengues à temer.
Pero mos cors es aclis
Ves leis on que sia;
Quar senes leis no m poiria
Nul joi pro tener qu'ieu vis.

S'ieu fos part la Cros del Ris
Nous pessetz que m pogues lai
Retener nuls paradis.

Tant ai assis mon voler
En ma douss'amia,
Qu'ieu ges de leis no m partria
Per nul autre bon esper.

Cansos, hoimais pos tener
Vas midons ta via,
Qu'ieu sai ben qu'ella volria
Tu auzir e mi vezer.

Dalfi, s'auzes mon voler
Dir à res que sia,
Ab vos ai tan de paria
Que ben saubratz tot lo ver.