Mostrando las entradas para la consulta talan ordenadas por fecha. Ordenar por relevancia Mostrar todas las entradas
Mostrando las entradas para la consulta talan ordenadas por fecha. Ordenar por relevancia Mostrar todas las entradas

lunes, 26 de octubre de 2026

Folquet de Lunel. Tant es lo mons ar ples d'engan,

Folquet de Lunel.

Folquet de Lunel. Per amor e per solatz,

Tant es lo mons ar ples d'engan,
c'om auci si e son paire,
e l paires lo filh mal menan
e l cozin german e l fraire;
la maire auci son enfan
e l clerc tolon escumenjan
de so que lur es veiaire.
E l'emperador grans tortz fan
als reis, sol c'o puescon faire,
e l rei als comtes atrestan;
e l comte de gran afaire
dezereto ls baros tot l'an,
e l baro mant bel repaire
de lors cavaliers a tort an;
e l cavalier a gran aire
vivo ils caitieus pages pluman.
Tals n'i a, neus de l'araire
lur levo ls buous, non dreg gardan.
E l pages per bolas traire
se perdon, e l pastor talan,
que no s'en sabon estraire;
e l fossor, car demandon gran
loguier, per lur fals maltraire;
e l metge lur mestier falsan;
aquilh que no sabo gaire,
cuion guerir et auciran,
per qu'es mal c'om lor o paire.
E l menestral e l mercadan
tug so mentidor o laire,
l'us vas l'autre ab bel semblan
d'amor, per aver atraire.
E l joglaret e l viandran
si perdon per mal retraire.
E veus d'aquest segle truan
com engana mant peccaire!
Tant es aquest segle farssitz
de gens mot dezordenadas
qu'engana molhers e maritz
tan c'aucis l'us l'autr' en badas.
Mas las molhers enganairitz, (les dones engañadores
can son dels drutz emprenhadas, (cuan están dels amans preñades
fan entendre las trichairitz, (fan entendre les traidores
de lurs maritz son cargadas; (que dels seus marits están carregades
e cuion aver escarnitz
lurs maritz, las desastradas,
cant an perdutz lurs esperitz,
e remanon enganadas
per jovensels enfoletitz,
e mais per sels c'an clergadas.
Aras parlem dels descausitz
alberguiers, co son malvadas
gens; mot seretz ben aculhitz
per els e per lurs mainadas,
al venir, e mot obezitz;
las ostas auretz privadas,
e las sirventas peccairitz
tenran vos apparelhadas;
e can vos seretz reculhitz
ab els, e seran sermadas
las viandas, er faitz l'envitz,
que manjon totas vegadas
ab vos, que seretz gen noiritz!
E lur trametetz onradas
prentalhas, segon que aizitz
ne seretz; e s'enviadas
lur avetz auca ni perditz
e carns frescas e saladas
e pans blancx e vis esclarzitz,
vendran vos avols sivadas
mal lieuradas e fes poiritz
e manjadoiras traucadas.
Pueis auran vos los porcx aizitz
e truiassas afamadas.
E can vos seretz adormitz,
manjaran a grans goladas.
E jairetz en lensols blezitz
e en cossers dezonradas
e seretz mal e lag cabitz
de coissis e de flessadas.
Pueis al comtar seretz malditz,
si de las doas soudadas
non lur datz quatre sous complitz
de lurs falsas denairadas.
Veus co us er lo prezens grazitz
de las viandas delgadas
de que vos los auretz servitz!
Tant son gens desarengadas
en aquest segle qu'esbaitz
sui don seran restauradas
las armas dels angels marritz,
c'ab Lucifer son dampnadas.
Grans deu esser lo cossiriers
c'aver devem, ses falhensa,
car al Senhor qu'es drechuriers
de nos fam desconoissensa,
qu'el nos es francx e drechuriers
e nos ses obediensa
ves lui, que mans tormens sobriers
sofri per nostra guirensa.
Pauc fam dels mandamens premiers
qu'el nos fei, per negligensa
nos en laissam, per qu'els derriers
jutjamens n'aurem pendensa.
L'us es vaudes e liauniers (Vaud, vaudois, Baudes)
e de mala conoissensa,
l'autr' eretges, l'autr' usuriers,
l'autre rete ses temensa
cartas pagadas o deniers
comandatz en sa plevensa.
L'autr' es molheratz bagassiers
ses lei e ses penedensa,
e l'autre dels quatre cartiers
de Dieu dira descrezensa:
per cass' o per joc, per estiers
a son tort pren defalhensa.
L'autr' es a sas gens mals terriers,
l'autre son senhor bistensa
de son dreg. S'el es corturiers,
s'es d'un rei en mantenensa.
L'autr' es a senhor lauzengiers
tan que met peleg' e tensa
entre lui e sos companhiers,
tro'n geta la bevolensa.
L'autr' es ricx hom que volontiers
servissials covenensa,
que a cap de trent' ans entiers
non auran mas lur vivensa.
L'autre ve paures almoiniers
a senhor que l fa valensa
tan qu'es ricx, e pueis si mestiers
li fa, no n a sovinensa.
L'autr' es bailes o peatgiers,
c'al senhor fai tot creissensa
de rendas, tan l'es plazentiers,
qu'en met s'arm' en nonchalensa;
e l'autr' es corrieus o bandiers,
que tot l'an en mal despensa
per gatjar pastors o boviers
e d'autres, ses conoissensa.
L'autr' es trobaires messongiers,
que non a ges d'estenensa
de mal dir, qui dons ufaniers
no l vol dar ses retenensa.
L'autr' es de penre prezentiers
draps o deniers a crezensa,
pueis al pagar sera frontiers
que us dira, ses reverensa,
que vos es us grans renoviers,
si l'avetz fag avinensa.
L'autr' es alcavotz mercadiers
de femnas, ses essiensa,
que d'als non a sa chalensa.
L'autr' es paures, ricos parliers,
que totz jorns bregas comensa,
l'autr' es maldizens lagotiers
d'autres e de sa naissensa,
l'autr' es ribautz e taverniers,
que tot l'an fa sa despensa
per tavernas e per seliers, (per tabernes o per bodegues; cellers)
qu'en als non a s'entendensa.

N'At de Mons. La valors es grans e l'onors


Nat de Mons. La valors es grans e l'onors,

La valors es grans e l'onors
e l fach e l dig e l bel semblan
cortes e franc e benestan
dels reys e dels autres senhors;
mas fag ni dich ni semblan plazentier
tan solamen non dono pretz entier
qu'om pot falhir tant qu'om fai mals e tortz,
que perdra l pretz que l dona bos esfortz,
Dels reys fora grans la lauzors,
qui be cossira l ben que fan;
mas de falhir se plevon tan
que l blasme tol al laus son cors.
E l rey son plus de falhir prezentier,
quar greu auz' om vedar so que reys quier;
per que de rey, cuy falhirs es deportz,
esta sos pretz en perilhozas sortz.
Si falhirs fos tan grans temors
cum es dans ad aquels que l fan,
ja no falhira tan ni can
negus per fort que l fos sabors.
Falhir apel so don blasmes se mier,
qu'autre falhir no m'ai nulh cossirier;
mas quan cossir dels dans, quals es plus fortz,
mais notz blasmes que res, neis que la mortz.
Morirs es mals, si l falh valors,
e val tan quan destrigua l dan;
doncx qui falh n'i forsfa tot l'an;
mas qui no val, mortz l'es secors:
doncx per blasme vedar a mortz mestier,
mas part blasme no vey nulh peiurier, 
ni leu no ven paors ni desconortz
de si meteis, qui de blasm' es estortz.
Blasmes es grans e deshonors
a rey que leu man ni desman,
quar sembla de leugier talan,
e leu par bes so qu'es follors.
Reys deu aver dur cor e dreiturier,
que non aia voler ni cor leugier
ni camge leu sos sens ni sos acortz;
quar qui leu vol leu falh e leu s' estortz. 
Reys d'Arago, senher, on pretz se mier,
vos voletz be so que hom vos profier;
doncx ja de Dieu que tant es grans e fortz
servir no s vir vostre valens esfortz.

domingo, 25 de octubre de 2026

Roman de Flamenca, fragment, Bartsch, L'endema fo la Sanz Joans,

Roman de Flamenca.

Le Roman de Flamenca, publié par Paul Meyer, 2e éd., Paris 1901, vol. I, v. 471-616 (Me.). Cf. C. Chabaneau, Revue des langues romanes, Ve série, t. VII (Extrait), p. 10 ss. - Grdr. § 18, p. 19. St. p. 10 s.

Roman de Flamenca (Nouveau choix des poésies originales des troubadours)

L'endema fo la Sanz Joans,
una festa rica e grans,
es anc per al no s'amermet. 
L'evesques de Clarmon chantet
aquel jorn la messa maior;
sermo fes de Nostre Senor,
comen san Joan tan amet
que plus que propheta l clamet.
Poissas vedet de part lo rei
qu'aisi con cascus cre sa lei
de XV jornz homs no s partis
de la cort, per re ques auzis,
que l reis vol qu'aitan dure il cortz;
so dis a folz, no dis a sortz,
car negus hom non ac talan
que s'en partis, ne ges d'un an.
Si l reis i volgues tant estar,
be lo feiran il cais gelar.
Cant agron tuit la mess' auzida,
le reis a Flamenca causida
et eis s'en ab leis del mostier.
Apres lui van be tres millier
de cavalliers que domnas menon.
Tuit ensems al palais s'en venon
on le manjars fon adobatz.
Le palais fo e granz e latz:
X millier la pogran caber
de cavalliers, e larc sezer,
part las donas e las donzellas,
e l'autra gen ques era ab ellas, (que s'era)
part los donzels e ls servidors
que degron servir los seinors,
e part los juglars eissamen
qu'eran plus de mil e cinc cen. (mes de 1500 juglars)
Quant an lavat, tuit son asis: (llavat : rentat)
hanc no i ac banc, mais de coissis
qu'eran tuit cubert de diaspres:
e no us penses negus fos aspres
dels mandils on ensugo lz mas, (aon se eixuguen les mans)
ans fo be cascus belz e plas.
Quan las donas foron asisas, (assentades) 
venon manjar e moutas guisas;
mais ja no m cal ques aiso diga.
Nulla res no s pot far d'espiga 
ni de razis ni de rasim,
ni de frucha ni de noirim,
ni de so ques aers suffris 
ni terra ni mars ni abis,
ques om manjar posca ni deia,
que ja'n degues portar enveia
aquel que menor part n'avia
a cel que plus ric lai vezia.
Be son servit a lor talenz;
mas ben i ac plus de cinc cenz
que cascus esgarda e mira
Flamenca, e can plus cossira
sa faiso ni sa captenenza
e sa beutat c'ades agenza,
sos oils ne pais a l'esgardar
e fai la bocca jeiunar: 
e perga l Deus, si grat l'en sap!
Mai si pogues traire a cap
que sol un mot ab lei parles,
no il calgra si pois dejunes. 
Mout s'en levon boca dejuna.
Mais anc no i ac domna neisuna,
no volgues Flamenca semblar;
qu'aissi com es soleils ses par
per beutat e per resplandor,
tals es Flamenca antre lor;
quar tant es fresca sa colors,
siei esgart douz e ple d'amors,
siei dig plazent e saboros
que la bellazers e l plus pros (bellazor)
e que plus sol esser jugosa
estet quais muda et antosa.
No il fo veiaire que re vailla,
anz dis, per nien si trebailla
tot' autra domna d'esser bella,
lai on es cesta damaisella.
L'autrui beutat tein es effassa (e s'efassa, effassa)
li viva colors de sa fassa
c'ades enlumena e creis.
Anc de nulla re no si feis
Deus, cant la formet aitan genta;
ades plaz mais et atalenta
a celz que la vezo ni l'auzon. (als que la veuen ni la escolten)
Quan las domnas sa beutat lauzon,
be podes saber, bela es,
qu'en tot lo mon no n'a ges tres
en que las autras s'acordesson
que del tot lor beutat lauzesson;
anz dizon: "Mielz conoissem nos
beutat de dona, no fatz vos:
vos autre us tenes per pagat
si domna es de bon agrat
e que us sone gent e us acueilla;
mais qui la ve, quan si despueilla,
quan si colca o quan si leva,
ja no dira pois tanta reva,
si savis es, a las serventas."
Aissi so malas e dolentas
e volon baissar es esteiner (e s')
lo be que a dat Nostre Seiner
a cella que plus vol ni ama.
Ges d'aizo Flamenca no s clama
ni no s'en deu per re clamar,
que leis no volon ges blasmar,
quar non i trobon lo perque;
e no so laisson per mai re,
car, si tan ni quan n'i trobesson,
ja no us pensetz que s'en laissesson.
Quant an manjat, autra ves lavon, (atra vegada se llaven, renten)
mais tot atressi con s' estavon
remanon tuit e prendon vi,
car vezat era enaisi;
poissas levet hom las toaillas;
bels conseilliers ab granz ventaillas
aportet hom davan cascu,
ques anc us no failli ad u:
aqui s poc, qui s vol, acoutrar.
Apres si levon li juglar:
cascus se volc faire auzir.
Adonc auziratz retentir
cordas de manta tempradura.
Qui saup novella violadura
ni canzo ni descort ni lais,
al plus que poc avan si trais.
L'us viola l lais del Cabrefoil,
e l'autre cel de Tintagoil;
l'us cantet cel dels Fins Amanz
e l'autre cel que fes Ivans.
L'us menet arpa, l'autre viula,
l'us flautella, l'autre siula;
l'us mena giga, l'autre rota,
l'us diz los motz e l'autre ls nota;
l'us estiva, l'autre flestella,
l'us musa, l'autre caramella;
l'us mandura e l'autr' acorda
lo sauteri ab manicorda;
l'us fai lo juec dels bavastelz,
l'autre jugava de coutelz: (coltells : gaviñets; cuchillos)
l'us vai per sol e l'autre tomba,
l'autre balet ab sa retomba:
l'us passet sercle, l'autre sail:
negus a so mestier no fail.

Puigdemont, los Morancos, flamenco

sábado, 24 de octubre de 2026

Roman de Jaufre, fragment, E dirai vos de Brunessen

Roman de Jaufre.


Roman de Jaufre (Jaufres fil Dovon)


E dirai vos de Brunessen
con ieis del castel ricamen
E l senescals vai s'en primiers,
e ela sec lo cavalcant
en un bel palafre ferant,
on hom de cavalquar no s dol;
e ambla si que par que vol,
adaut e jent, dreit e suau
c'a penas au om son esclau. (c'a pena au hom son esclau)
E fon vestida cosdament (ricament)
d'un cisclaton mout avinent;
e siei cabel delgat e saur
son gent estreit d'un filet d'aur;
e sa bella cara plasent,
on anc non ac affaitament,
anz es ben fina per natura
qu'en nulla sason non peiura
plus al matin que al colgar,
mas ben la ve om mellurar
rellusir e getar clardat,
que tuit en son enluminat
cels que l'anavon environ.
E ac un capel de paon
en son cap mes per la calor,
e portet en man una flor
mout bella e mout ben flairan.
E enaissi vai s'en pensan
com poira Jaufre retener
ni co l fara son cor saber,
ni, cant er ab el, que l dira
ni de cal guisa respondra.
Si m'escomet de nulla ren,
ades li respondrai ab ben;
e se s clama car lo tinc pres
ni del mal que ma jentz li fes,
ni car lo menassei a pendre,
d'aisso consi m poirai deffendre?
Ab blandir et ab jent parlar,
c'aissi pot om tot cor domptar.
E, si Dieu platz, ieu domtarai
aquest, tanz plasers li dirai."
E Jaufres ven daus l'autra part
pensan, que s cuia que fort tart
poira Brunesen convertir,
ni s cuia que puesca avenir
qu'ella per ren s'amor li don;
car tant es de bella faisson
e tant es rica de coraje
e de terra e de linnage (linhage, linatge)
c'a pauc no n es desesperatz.
Mais en aisso s'es affermatz 
que dis que non es ses merce,
pos totz autres bens a en se.
"Doncs non poira ella suffrir
que m veia per s'amor morir;
que mortz sui o tota l'aurai:
mais merce n'aura, si Dieu plai."
E aissi anet longament
pensan, qu'en al re non entent, (pensán, que en atra cosa no entén)
tro que vi Brunesen venir.
E l senescal vai s'enantir
e venc s'en a Jaufre correntz:
"Seiner, ma domna Brunesentz
es aici tot per vostr' amor
per so que us fasa mais d'onor;
e vec la us que us ven acuillir."
Dis Jaufre: "Bel fai a grazir."
Ab tant Brunesentz es venguda,
que mout coindamen lo saluda,
e Jaufres ella eissament,
e apres tota l'autra gent,
cavaliers, domnas e pulcellas, (pucella, pubilla)
car mout n'i avia de bellas.
E Brunesentz l'estent la flor.
"Domna," dis el, "per vostr' amor
la penrai, pos vos la m donatz." (la pendré, pos vos me la donáu)
E pueis cavalcon latz e latz, (y después cabalguen costat a costat)
e las jentz estan entorn els,
de cavaliers e de donzels,
de pulcellas e de borges. (de pubilles y de burguesos)
E tant i estavon espes
c'om no i pot nulla ren parlar,
si fort non l'aven a cridar:
don enueia mout a Jaufre
e a Brunessen mais, so cre;
car non son en luoc on parlar
poguesson miellz de lor afar. (pugueren milló del seu affaire)
Ez enaissi son s'en vengutz
a Monbrun, on an receubutz (Monbrun, Montbrun; la t se pert o perd)
Jaufre a gran procesion.
Pueis Brunesenz e siei baron
an l'en menat sus el palais;
e non cre que hom vis anc mais
miels apparellat de manjar. (Juaquinico Monclús)
Mais no m'o letz aras comtar,
car enant fai meillor auzir:
e per aquo voill m'en giquir. (y per naixó m'en vull abstindre; u dixo)
E cant agron assatz manjat,
il an lor solatz comensat,
e Jaufre a lor o mogut
co s n'anet, cant l'agron batut,
ni con sos ausbercz lo guari
e l drapz, que res non l'envasi.
Pueis demandet del cavallier
que l venc residar el vergier
tres vetz e l venia ferir,
s'es garitz o si pot garir.
Dis lo senescals: "Ben guarra, (va di lo senescal: be guarirá : sanará)
senner, car ja mal no n aura. (siñó, ya que mal no ne tindrá : haurá)
Mas per la fe que dei a vos,
enantz n'i eron vengut dos,
qu'ieu e Symonz i fon vengutz,
que a cascun par els escutz
que cascuns voides los arsos,
e n'aguem los vestirs terros.
E de totz aquelz de Monbrun
feratz altrestal, un e un,
entro qu'ieu dis que lai anesson
tuit ensems e que us n'amenesson:
adonx cre que aguest paor."
“O ieu, que anc non l'ac maior,"
dis Jaufres, "si m sal Dieus ni fes.
Diable, cugiei, m'aguesson pres,
que sai fosson d'enfern ixitz, (ixits, eixits.)
cant los vi entorn mi garnitz.
Mais quant m'agron sai sus poiat
ni ac am ma donna parlat
e vi son cors, so m fon avis,
que fos ab Dieu en paradis,
c'anc puis non ac de ren temensa;
enantz vos dic per ma cresensa,
que, sol qu'ela's tengues ab me,
res no m pogra nozer, so cre."
E Brunesenz a sospirat
e a tan fichament garat (y ha tan fíxamen guaitat : mirat)
Jaufre e aitan dousament (a Jaufre, y tan dolsamen)
que ls oils ins el cor li deisent;
e a ella puiet el vis
lo sanc del cors, si qu'en rogis.
Amdui son malament nafratz
d'un dart, qu'es d'amor enpennatz,
don om non pot son colp veser,
ni garnimenz no l pot tener;
tant fer prim; mais lo colp es gros,
que no i a mesolla ni os,
vena ni nervi que no l senta.
Aissi nafra, can l'atalenta,
durament e jent e suau,
que non ve om son colp ni l'au,
ni ja mais sanat no n sera,
mais per aquel que l colp fara.
E co l pot ferir ne naffrar
pos puis lo i aven a sanar?
Aco us dirai ieu ben per que.
S'ieu ai naffrat vos e vos me,
s'ambedui nos podem garir,
en fol nos laissarem morir;
car quex es de garir cochos
de son mal, tant es angoissos.
Mais can l'uns nafra solamenz,
aqui a mestier mais de senz,
que l nafratz a obz que enqueira
con cel qui l'aura ferit feira,
qu'estiers non pot per ren guerir.
E dirai vos co l pot ferir:
ab servir et ab gent parlar,
ab blandir, ab humiliar,
e que s gart de far avolesas,
e fassa con poira proesas
e que sia a totas genz
humils, amoros e plasenz,
per so que tuit en digan ben;
e gart si sobra tota ren
d'enueg e de far vilanias,
d'erguil e de sobransarias, (d'orgull)
e sia larcz quan s'escaira
segon lo poder que aura;
e que s tenga asaut e jent
e s gart de pacha d'avol gent,
que non lor sia trop privatz.
Mais de tot si' abandonatz
ves celui que nafrar volra,
e qu'en digua ben, can poira,
e sia finz e vertadiers
e a totz aquels plasentiers
que ab leis li puiran valer;
e cels que l poiran dan tener
am atressi e tengua car;
e que sapcha son cor celar.
E veus cal son li dart d'amor
que nafron suau ab dousor,
ez enaissi pot hom nafrar
lo plus dur que l'er ad amar!
Andui son d'aquest dart ferit
et amdui seran leu garit,
sol qu'ensems sian ajustat,
car cascuns n'a gran voluntat.
El palais tenon lor solatz,
car cascuns conta so que l platz.
Mas Brunesentz non au ni ve
faitz ni ditz, mais cels de Jaufre,
ni en ren al re non enten:
don plaing e sospira soven,
e trasal e fremis e mor (trassal)
e pensa ades en son cor
can poira la sason veser
que l puesca entre sos bratz tener.
E Jaufre plain de l'autra part
e mor et esconpren et art,
can ve son cors gai e cortes,
qu'ades mor car ab lui non es.
Aissi an aquel jorn estat,
e Brunesenz a comandat
c'om fassa leitz aparellar,
qu'ira jazer e repausar; (qu'anirá a jaure, tombás, y reposá)
car la calors que n'es annada
l'a un petit de mal greuiada.
Pueis venc a Jaufre mantenent
e dis li tot suau e gent:
"Seiner, vos vos n'iretz gaser, (jazer : jaure : yacer)
e Dieus vos don anuit bon ser
e al matin meillor levar,
qu'ieu m'irai atressi pausar.
Mais paor ai que us en fuiatz (la dona de Puigdemont, la rumana)
ancanuit, can serem colgatz,
aissi con l'autra ves feses."
"Non farai ja," so dis Jaufres,
"que, si m'aiut Dieus ni sos sanz,
anz sai istaria detz anz 
que m n'anes senz vostre comjat
ni menz de vostra volontat."
Dis Brunesentz: "En bon aur,
so que ben dormirai plus segur."
E es s'en ab aitant intrada
e fes castiar sa mainada
que non fasson bruida ni nausa
e que laisen dormir en pausa
Jaufre si com pro cavallier,
que ben cre que l'aia mestier.
Jaufre an ricament colgat
en un lieg gent aparellat,
en que pogra suau dormir,
s'amors no l vengues assaillir.
Mas ves amor non pot valer
benestansa de ben jaser;
c'aitan ben dormiria en pailla
totz hom, pueis amors lo trebailla.
E el es ne si treballatz
que cent ves s'es la nueit giratz,
que non sent si jatz mol o dur
ni gaire no n esta segur,
c'ades pensa de la faisson
de Brunesen, c'al cor li fon,
que totz sos faitz e totz sos ditz
l'a sus sagellatz e escritz.
E pensa s'en nulla maniera
puesca conoiser la carriera
co l puesca son cor descobrir
ni l'amor, c'aissi l fai languir.
E cant a pro pensat, no i ve
via mais de clamar merce,
e dis qu'enaissi lo dira
tan tost con veser la poira:
"Donna, la vostra grantz beutatz
e l vostre cors jent faissonatz,
vostre oil, vostra boca plasent
e l gais ditz c'al cor mi deissent
m'a si destreit, pres e lasat
que no m'avetz poder laissat
de neguna ren qu'el mon sia,
que totz es en vostra bailia
mon cor, mon saber e mon sen,
ma proesa, mon ardimen,
mon delieg e ma voluntat.
De tot m'aves poder enblat,
que tot es vostre mielz que mieu.
E si us avia dig: de Dieu,
non o deuria a mal tener,
car el vos a donat poder,
e per s'amor, domna cortesa,
car vos a dat tant de proesa,
de pres, de sen e de beutat,
devetz aver humilitat
de me, c'aissi m'aves conques
e destreit e lassat e pres
que non veg ni entent ni aug
ni puesc aver delieg ni gaug
senz vostr' amor; e si non l'ai,
atrasag vos dic que morai.
E, per Deu, bela domna pros,
non voillatz qu'ieu mora per vos,
car no m podetz mostrar ni dir
rason per que m deiatz aucir,
mais car vos am: veus tot lo tort!
E si per so voletz ma mort,
peccat farez a mon veiaire. (faretz : vos faréu, tú farás)
Mais nuil dreit no m val ab vos gaire,
que tot es en vostre voler.
Mais merces mi degra valer
que us quer, bella domna cortesa."
Ben sui folz e ben dic folesa, (foll, follia, etc.)
car ja cuit s'amistat aver.
Con la i ausaria querer,
qu'eu no sui d'aquela valor
qu'en mi fos be messa s'amor,
qu'el' es riqua e de gran affar
e puis de beutat non a par;
el mon non a nulla persona
que, s'ella s'amistat li dona,
que non s'en tengua per pagatz.
Donx non sui ieu ben estragatz,
can mi cuit que a mi la don,
c'anc mais no m vi ni sap qui m son? -
Tol t'en, que ja non s'avenria.
Vai t'en e ten deman ta via. -
E, Dieus(.) e con o puoc anc dir?
Qu'ieu ja cuiava ades morir,
can son cortes cors non vesia,
e tot jorn plorava e plagnia; (planher, plagner, plañir)
e ara, cant ab ella son,
que m n'anes, non o tenc a bon. -
Adonx e qual consel penrai?
Que quant la veg, lo m dobla mai
mon mal, mon trebal, ma dolor.
Aisso non fo lo (?) anc amor,
anz es lo peier mal del mon,
qu'en totas guisas mi confon
e m'auci e m ten en destreg,
atrestan ben can non la veg
con can puesc ab ella parlar.
E aisso con puesc ieu durar? -
Tot m'er a soffrir o morai:
mas merce cre que trobarai,
que ja m fes ella bel senblant
e m'a servit et onrat tant,
jent acullit e jent profert
que ben posc conoiser apert
que per entendensa d'amor
o fetz c'a mi donet la flor. -
aissi vai de la folla gen,
que moutas sasons s'esdeven
c'uns folz hom si cuiara ben,
s'una pros domna l vol servir,
que de s'amor aia desir
e cuia ben esser amatz,
e aquo es fina foudatz.
De me puesc atrestal veser,
que s'aquesta m'a fait plaser
ni gent aculit ni onrat,
mi fas segur de s'amistat.
Per qual valor, per qual proesa,
per qual beutat, per qual riquesa,
que aia ni que en me sia,
aurai s'amor? - No i conosc via,
mais aquesta c'om ditz d'amor,
que non vol ergoil ni ricor:
donx l'aurai eu, que non son ricx,
mais ben serai verais amicx
senz erguel e senz tot engan
e ll servirai de bon talan. (y la serviré de bon talán)
Aissi tota la nuit si plais
e estet en aquel pantais
que anc de sos oils non dormi.
E Brunesenz plang atressi
e sospira soven e greu
e prega Amor e puis Deu
que d'aquel mal consel li don, (que li dono consell d'aquell mal)
c'aissi l'auci contra rason.
“Car outra rason m'ausi ben
Amors, qu'en me no faill de ren,
qu'ieu fas tot so que m manda far
e am cel cui mi mand' amar.
E s'ieu fas son comandament,
a tort m'auci mon escient. -
A tort? - No fa, anz a gran dreg,
qu'ieu non o faz si con far deg. -
Si fas: non am ieu donx Jaufre? -
Non ieu, car ren no l fas. Per que? -
De tot so que tain ad amic
cuig lo ben amar, car o dic. -
Non fas ges, als i a mestier.
mon parlar non val un denier. -
Si fai. - Non fai; ans dic follor
e n'ai l'enemistat d'amor;
car s'ieu l'ai convengut que l'am,
e non o fas, a tort m'en clam
que si m'auci ni m dona mort,
el aura dreit es ieu n'ai tort. - (es : e : y)
E donx, lassa, que m'en farai,
s'amors no m conseilla? - Non sai;
del tot mi met en sa comanda
e farai tot so qu'ela m manda. -
Amors manda que a Jaufre
renda m'amor, mon cor e me,
e tot lo meta en abandon
per far so que li sia bon,
que ja de ren non l'en desdiga,
qu'enaissi o deu far amiga.
Aquo farai ieu volonteira,
sol que l plassa que m'o enqueira,
car amors non deu jes voler
qu'ieu l'an pregar ni enquerer,
que mos pretz s'en abaissaria.
Donna deu aver seinoria
d'aitant que hom la deu pregar,
e ela deu o escoutar.
E s'aquell' amor non l'agrada,
non l'escout mas una vegada,
que no l deu jes so far entendre
que non l'a en cor as atendre.
E si l'agrada ni tant es,
fassa s'en apregar tres ves,
car ja vergoigna non sera
a aquel que l'amor querra,
s'ella s'en fa tres ves preguar,
ans la'n deura tenir plus car;
c'ades es om plus envegos, (mes envejós)
plus cobes e plus volontos
de causa que l ven a plaser,
can ve que non la pot aver;
e puis, can l'a, es miels garada
que cela que non es presada;
car causa vil non es trop bona:
per que domna, se s'amor dona
ses querre, non es tant honrada
con es cella que n'es pregada.
E per so es dreit qu'ieu esper
qu'el me vengua m'amor querer,
E si non la m quer, con sera? -
Laissarai me morir? - Non ja. -
E annarai l'en pregar eu? - (y aniré a demanálay yo)
Hoc, ans que m lais morir, per Deu. - (Sí, antes de que me dixa morí,)
Donx i aurai eu desonor? -
Non aurai, que forsa d'amor
m'en destreing, que m'en pot forsar,
es ieu non la puesc contrastar,
car en me vol far aparer
sa seinoria e son poder."