Mostrando entradas con la etiqueta Bartsch. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta Bartsch. Mostrar todas las entradas

domingo, 25 de octubre de 2026

Roman de Flamenca, fragment, Bartsch, L'endema fo la Sanz Joans,

Roman de Flamenca.

Le Roman de Flamenca, publié par Paul Meyer, 2e éd., Paris 1901, vol. I, v. 471-616 (Me.). Cf. C. Chabaneau, Revue des langues romanes, Ve série, t. VII (Extrait), p. 10 ss. - Grdr. § 18, p. 19. St. p. 10 s.

Roman de Flamenca (Nouveau choix des poésies originales des troubadours)

L'endema fo la Sanz Joans,
una festa rica e grans,
es anc per al no s'amermet. 
L'evesques de Clarmon chantet
aquel jorn la messa maior;
sermo fes de Nostre Senor,
comen san Joan tan amet
que plus que propheta l clamet.
Poissas vedet de part lo rei
qu'aisi con cascus cre sa lei
de XV jornz homs no s partis
de la cort, per re ques auzis,
que l reis vol qu'aitan dure il cortz;
so dis a folz, no dis a sortz,
car negus hom non ac talan
que s'en partis, ne ges d'un an.
Si l reis i volgues tant estar,
be lo feiran il cais gelar.
Cant agron tuit la mess' auzida,
le reis a Flamenca causida
et eis s'en ab leis del mostier.
Apres lui van be tres millier
de cavalliers que domnas menon.
Tuit ensems al palais s'en venon
on le manjars fon adobatz.
Le palais fo e granz e latz:
X millier la pogran caber
de cavalliers, e larc sezer,
part las donas e las donzellas,
e l'autra gen ques era ab ellas, (que s'era)
part los donzels e ls servidors
que degron servir los seinors,
e part los juglars eissamen
qu'eran plus de mil e cinc cen. (mes de 1500 juglars)
Quant an lavat, tuit son asis: (llavat : rentat)
hanc no i ac banc, mais de coissis
qu'eran tuit cubert de diaspres:
e no us penses negus fos aspres
dels mandils on ensugo lz mas, (aon se eixuguen les mans)
ans fo be cascus belz e plas.
Quan las donas foron asisas, (assentades) 
venon manjar e moutas guisas;
mais ja no m cal ques aiso diga.
Nulla res no s pot far d'espiga 
ni de razis ni de rasim,
ni de frucha ni de noirim,
ni de so ques aers suffris 
ni terra ni mars ni abis,
ques om manjar posca ni deia,
que ja'n degues portar enveia
aquel que menor part n'avia
a cel que plus ric lai vezia.
Be son servit a lor talenz;
mas ben i ac plus de cinc cenz
que cascus esgarda e mira
Flamenca, e can plus cossira
sa faiso ni sa captenenza
e sa beutat c'ades agenza,
sos oils ne pais a l'esgardar
e fai la bocca jeiunar: 
e perga l Deus, si grat l'en sap!
Mai si pogues traire a cap
que sol un mot ab lei parles,
no il calgra si pois dejunes. 
Mout s'en levon boca dejuna.
Mais anc no i ac domna neisuna,
no volgues Flamenca semblar;
qu'aissi com es soleils ses par
per beutat e per resplandor,
tals es Flamenca antre lor;
quar tant es fresca sa colors,
siei esgart douz e ple d'amors,
siei dig plazent e saboros
que la bellazers e l plus pros (bellazor)
e que plus sol esser jugosa
estet quais muda et antosa.
No il fo veiaire que re vailla,
anz dis, per nien si trebailla
tot' autra domna d'esser bella,
lai on es cesta damaisella.
L'autrui beutat tein es effassa (e s'efassa, effassa)
li viva colors de sa fassa
c'ades enlumena e creis.
Anc de nulla re no si feis
Deus, cant la formet aitan genta;
ades plaz mais et atalenta
a celz que la vezo ni l'auzon. (als que la veuen ni la escolten)
Quan las domnas sa beutat lauzon,
be podes saber, bela es,
qu'en tot lo mon no n'a ges tres
en que las autras s'acordesson
que del tot lor beutat lauzesson;
anz dizon: "Mielz conoissem nos
beutat de dona, no fatz vos:
vos autre us tenes per pagat
si domna es de bon agrat
e que us sone gent e us acueilla;
mais qui la ve, quan si despueilla,
quan si colca o quan si leva,
ja no dira pois tanta reva,
si savis es, a las serventas."
Aissi so malas e dolentas
e volon baissar es esteiner (e s')
lo be que a dat Nostre Seiner
a cella que plus vol ni ama.
Ges d'aizo Flamenca no s clama
ni no s'en deu per re clamar,
que leis no volon ges blasmar,
quar non i trobon lo perque;
e no so laisson per mai re,
car, si tan ni quan n'i trobesson,
ja no us pensetz que s'en laissesson.
Quant an manjat, autra ves lavon, (atra vegada se llaven, renten)
mais tot atressi con s' estavon
remanon tuit e prendon vi,
car vezat era enaisi;
poissas levet hom las toaillas;
bels conseilliers ab granz ventaillas
aportet hom davan cascu,
ques anc us no failli ad u:
aqui s poc, qui s vol, acoutrar.
Apres si levon li juglar:
cascus se volc faire auzir.
Adonc auziratz retentir
cordas de manta tempradura.
Qui saup novella violadura
ni canzo ni descort ni lais,
al plus que poc avan si trais.
L'us viola l lais del Cabrefoil,
e l'autre cel de Tintagoil;
l'us cantet cel dels Fins Amanz
e l'autre cel que fes Ivans.
L'us menet arpa, l'autre viula,
l'us flautella, l'autre siula;
l'us mena giga, l'autre rota,
l'us diz los motz e l'autre ls nota;
l'us estiva, l'autre flestella,
l'us musa, l'autre caramella;
l'us mandura e l'autr' acorda
lo sauteri ab manicorda;
l'us fai lo juec dels bavastelz,
l'autre jugava de coutelz: (coltells : gaviñets; cuchillos)
l'us vai per sol e l'autre tomba,
l'autre balet ab sa retomba:
l'us passet sercle, l'autre sail:
negus a so mestier no fail.

Puigdemont, los Morancos, flamenco

viernes, 2 de octubre de 2026

10. Marcabrus. A la fontana del vergier, (+ Biografia, Chabaneau)

10. Marcabrus. *

Secondo il testo del Bartsch (Chrest. prov. p. 49).

Marcabrus, Marcabruns, Marcabrun, Marcabrunela,

A la fontana del vergier,
on l' erb' es vertz jostal gravier,
a l'ombra d'un fust domesgier,
en aiziment de blancas flors 
e de novel chant costumier, 
trobei sola, ses companhier, 
cela que no volc mon solatz.
So fon donzel' ab son cors bel, 
filha d'un senhor de castel; 
e quant eu cugei que l'auzel 
li fesson joi e la verdors, 
e pel dous terminis novel, 
e que entendes mon favel, 
tost li fon sos afars camjatz. 
Dels olhs ploret josta la fon 
e del cor sospiret preon. 
Jhesus, dis ela, reis del mon, 
per vos mi creis ma grans dolors, 
quar vostra anta mi cofon; 
quar li melhor de tot est mon
vos van servir; mas a vos platz!
Ab vos s' en vai lo meus amics, 
lo bels el gens el pros el rics; 
sai m' en reman lo grans destrics, 
lo deziriers soven el plors. 
ai mala fos, reis Lozoics, 
que fai los mans e los prezics, 
per quel dols m' es el cor intratz! 
Quant eu l' auzi desconortar, 
ves leis vengui jostal riu clar. 
bela, fi m' eu, per trop plorar 
afola cara e colors;
e no vos qual dezesperar, 
que cel que fai lo bosc folhar, 
vos pot donar de joi assatz.
Senher, dis ela, ben o cre 
que Deus aja de mi merce 
en l' autre segle per jasse,
quon assatz d' autres peccadors; 
mas sai mi tol aquela re
don jois mi crec; mas pauc mi te, 
que trop s' es de mi alonhatz.

* Biografia, secondo il testo dello Chabaneau (op. cit. p. 9): Marcabrus si fo de Guascoingna, fils d' una paubra femna que ac nom Maria Bruna...
Marcabrus si fo gitatz a la port d'un ric home, ni anc no saup hom quis fo ni don. e n'Aldrics del Vilar fetz lo noirir. apres estet tan ab un trobador, que avia nom Cercamon, qu'el comenset a trobar; & adoncx avia nom Panperdut; mas d'aqui enan ac nom Marcabrun. et en aquel temps non apellava hom canson, mas tot quant hom cantava eron vers. e fo mout cridatz et auzitz pel mon, e doptatz per sa lenga; car fo tant maldizens, que a la fin lo desfeiron li castellan de Guiana, de cui avia dich mout grant mal.

châtelain, catalán, català, catalá, catalan, castell, castellán, castellano, castlà, castla,

7. Guglielmo, conte di Poitiers, Pos de chantar m'es pres talens,

7. Guglielmo, conte di Poitiers. *

Secondo il testo ricostituito dal Bartsch (Chrestomathie provençale, Elberfeld, 1880, p. 32).

Guglielmo, conte di Poitiers, Pos de chantar m'es pres talens,

Pos de chantar m'es pres talens,
farai un vers don sui dolens;
no serai mais obediens
en Peitau ni en Lemozi. 
Qu'era m'en irai en eissill, 
en guerra laissarai mo fill, 
en gran paor et en perill, 
e faran li mal sei vezi.
Lo departirs m'es aitan greus
en garda lais Folco d'Angeus 
tota la terr' e son cozi.
Si Folcos d'Angeus nol socor 
el reis de cui eu tenc m'onor, 
faran li mal tuit li pluzor 
felon Gascon et Angevi.
Si ben non es savis e pros,
quant eu serai partiz de vos,
viaz l'auran tornat en jos,
car lo veiran jove mesqui.
Merce clam a mon compaigno,
s'anc li fi tort, que lom perdo,
et el prec ne Jezu del tro
en romans et en son lati.
De proeza e de joi fui,
mas ara partem ambedui,
et eu irai m'en a celui
on tuit peccador troban fi.
Mout ai estat coindes e gais,
mas nostre seigner nol vol mais;
ar non posc plus soffrir lo fais,
tan sui apropchaz de la fi.
Tot ai guerpit quant amar soill,
cavalaria et orgoill,
e pos Deu plaz, tot o acoill
e prec li quem reteng' ab si.
Toz mos amics prec a la mort
queil vengan tuit e m'onren fort, (que il)
qu'eu ai avut joi e deport
loing e pres et en mon aizi.
Aissi guerpisc joi e deport
e vair' e gris e sembeli.

* Biografia, secondo il testo dello Chabaneau (Les biographies des troubadours, Toulouse, Privat, 1885, p. 6): Lo Coms de Peitieus si fo uns dels majors cortes del mon, e dels majors trichadors de dompnas, e bons cavalliers d'armas e larcs de dompnejar. e saup ben trobar e cantar, & anet lonc temps per lo mon per enganar las domnas. et ac un fill que ac per moiller la duquessa de Normandia, don ac una filla que fo moiller del rei Enric d'Englaterra, maire del rei jove, e d'en Richart, e del comte Jaufre de Bretaingna.   

jueves, 1 de octubre de 2026

5. Girauz de Cabreira, Cabra juglar non puesc mudar

5. Girauz de Cabreira.

Secondo la lezione del ms. Estense 153, pubblicata dal Bartsch (Denkmäler der provenzalischen Literatur, Stuttgart, 1856).

El más membrillo de La Codoñera: Tomás Bosque Peñarroya.

Cabra juglar non puesc mudar,
qu'eu non chan, pos a mi sap bon;
E volrai dir senes mentir,
e comtarai de ta faison:
Mal saps viular e pietz chantar
del cap tro en la fenizon.
Non sabz finir al mieu albir
a tempradura de Breton.
Mal t'ensegnet cel quet mostret
los datz a menar ni l'arson.
Non saps balar ni trasgitar
a guisa de juglar Guascon.
Ni sirventesc ni balaresc
non t'auc dir ni nuilla fazon;
Bons estribotz non t'ieis pelz potz,
retroencha ni contenson.
Ja vers novel bon d'en Rudel
non cug quet pas sotz lo guingnon,
De Markabrun ni de negun
ni d'en Anfos ni d'en Eblon.
Jes gran saber non potz aver,
si fors non ieis de ta rejon.
Pauc as apres qe non sabs jes
de la gran jesta de Carlon:
Con eu trans portz per son esfortz
intret en Espaigna abandon.
De Ronsasvals los colps mortals
qe ferol dotze conpaignon,
Con foron mort e pres a tort,
trait pel trachor Goanelon
A l'amirat per gran pechat
et al bon rei Marselion.
Del Saine cuit c'ajas perdut
et oblidat los motz el son;
Ren non dizetz ni non sabetz:
E de Rotlan sabs altretan
coma d'aiso que anc non fon.
Conte d'Artus non sabes plus
ni del reprojer de Marcon.
Ni sabs d' Ajloz com anet solz
ni de Marchari lo felon.
Ni d' Aufelis ni d' Anseis
ni de Guillemes lo baron;
De Florisen non sabs nien
ni de las ganas de Milon.
Del Loerenc non sabs co venc
...
Ni sabs d'Erec con conquistec
l'esparvier for de sa rejon.
Ni sabs d'Amic con si guaric
Ameli lo sieu conpaignon.
Ni de Robert ni de Girbert B. Gribert
ni del bon Alvernatz Uguon.
De Vezia non sabs cos va
ni de Guondalbon lo Frizon;
Del duc Augier ni d'Olivier
ni d'Estout ni de Salomon;
Ni de Loer ni de Rainier
Ni de Davi ni de Rai corr. Kai?
ni de Berart ni de Bovon;
Ni de Costanti non sabs con di
de Roma ni de Prat Neiron;
De Gualopin ni de Guarin ni de Sanguin
ni d'Olitia ni de Dovon.
De Guajeta ni d'Aigleta
ni de Folqueis ni de Guion.
Ni de Aimar ni de Guasmar
ni de Faquele ni d'Orson... ms. ni ni d'O. 
Ja de Mauran om not deman
ni de Daurel ni de Beton.
Jes non saubes, si m'ajut fes,
del setge qe a Troia fon...
Ni del bon rei non sabs qes fei,
d'Alixandre fil Filipon.
D' Apoloine non sabes re
qu' estors de man de Perizon;
De Daire ros, qe tan fon pros,
qes defendet de traizon.
Ni d' Olivier non sabs chantier
ni de Verdun ni Vosprezon...
De Piramus qui for los murs ms. lo
sofri per Tibes passion;
Ni de Paris ni de Floris
ni de Bell'Aja d'Avignon...
Ni del vilan ni de Tristan
c'amava Yceut a lairon,
Ni de Gualvaing qui ses conpaing
fazia tanta venaizon...
De Lionas ja non sabras
ni de Tebas ni de Caton;
De Nersisec, d' Arumalec
ni de Calcan lo rei felon;
De Tideus ni de Formus
que sofri tanta passion;
Del cavalier ni del liurier
que sus en la garda mort fon;
Ni de Riqueut ni de Mareut
ni d'Arselot la contencon.
Non saps upar mot guariar
en glieiza ni dedinz maizon...   

col. 32, v. 57: Ajloz corr. Ajolz