Mostrando las entradas para la consulta Blancaflor ordenadas por relevancia. Ordenar por fecha Mostrar todas las entradas
Mostrando las entradas para la consulta Blancaflor ordenadas por relevancia. Ordenar por fecha Mostrar todas las entradas

jueves, 5 de octubre de 2023

La comtesse de Die, Dia.

La comtesse de Die.


I.

A chantar m' er de so qu' ieu no volria,
Tan me rancur de sel cui sui amia;
Quar ieu l' am mais que nulha res que sia:
Vas lui no m val merces ni cortezia,
Ni ma beutatz, ni mos pretz, ni mos sens;
Qu' en aissi m sui enganada e trahia,
Cum s' ieu agues vas lui fag falhimens.

D' aiso m conort quar anc non fis falhensa,
Amicx, vas vos, per nulha captenensa;
Ans vos am mais no fetz Seguis Valensa;
E platz mi fort que ieu d' amor vos vensa,
Lo mieus amicx, quar etz lo plus valens;
Mi faitz orguelh en digz et en parvensa,
Et etz humils vas totas autras gens.

Be m meravil cum vostre cors s' orguelha,
Amicx, vas me, don ai razon que m duelha;
E non es dregz qu' autra domna us mi tuelha
Per nulha re que us fassa ni us acuelha.
E membre vos qual fo 'l comensamens
De nostr' amor: ja dame dieus non vuelha
Qu' en ma colpa sia 'l departimens.

Proessa grans qu' en vostre cor s' aizina,
E lo rics pretz qu' avetz m' en atahina;
Q' una non sai loindana ni vezina,
Si vol amar, vas vos no si' aclina:
Mas vos, amicx, etz ben tan conoissens
Que ben devetz conoisser la plus fina;
E membre vos de nostres covinens.


Valer m degra mos pretz e mos paratges,
E ma beutatz, e plus mos fis coratges;
Per qu' ieu vos man, lai on es vostr' estatges,
Esta chanso que me sia messatges;
E vuelh saber, lo mieus belhs amicx gens,
Per que m' etz vos tan fers ni tan salvatges;
No sai si s' es orguelhs o mals talens.

Mas tant e plus vuelh que us diga 'l messatges

Que trop d' orguelh fai mal a manhtas gens.

II.

Ab joi et ab joven m' apais,
E jois e jovens m' apaia,
Quar mos amics es lo plus guais,
Per qu' ieu sui cuendeta e guaia;
E pois ieu li sui veraia,
Be is taing qu' el me sia verais;
Qu' anc de lui amar no m' estrais,
Ni ai en cor que m n' estraia.

Mout mi platz, quar sai que val mais,
Sel qu' ieu plus dezir que m' aia;
E sel que primiers lo m' atrais
Dieu prec que gran joi l' atraia;
E qui que mal l' en retraia
Non creza fors so qu' el retrais.
Qu' om cuoill mantas vetz los balais
Ab qu' el mezeis se balaia.

Domna que en bon pretz s' enten
Deu ben pausar s' entendensa
En un pro cavallier valen;
Pois ill conois sa valensa,

Que l' aus amar a presensa;

E domna pois am a presen,

Ja pois li pro ni li valen
Non diran mas avinensa.

Qu' ieu n' ai chauzit un pro e gen,
Per cui pretz meillura e gensa,
Larc et adreg e conoissen,
On es sens e conoissensa:
Prec li non aia entendensa,
Ni hom no 'l puesca far crezen
Qu' ieu fassa vas lui faillimen,
Sol non trob en lui faillensa.
Amicx, la vostra valensa

Sabon li pro e li valen;
Per qu' ieu vos quier de mantenen,

Si us platz, vostra mantenensa.

III.

Estat ai en gran consirier
Per un cavallier qu' ai agut,
E voill sia totz temps saubut
Cum ieu l' ai amat a sobrier.
Ara vei qu' ieu sui trahida,
Quar ieu non li donei m' amor;
Don ai estat en grant error
En leit e quan sui vestida.

Ben volria mon cavallier
Tener un ser en mos bratz nut,
Qu' el s' en tengra per errebut
Sol c' a lui fesses coseillier;
Quar plus m' en sui abellida
Non fis Floris de Blancaflor.
Mon cor eu l' autrei e m' amor,
Mon sen, mos oillz e ma vida.

Bels amics, avinens e bos,
Quora us tenrai en mon poder,
E que jagues ab vos un ser,
E que us des un bais amoros
Sapchatz gran talen n' auria
Que us tengues en loc del marrit,
Ab so que m' aguessez plevit
De far tot so qu' ieu volria.


//

Beatrix, comtesse de Die, condesa, comtessa, Dia







III. deutsch:

Ich hatte großen Kummer

Wegen eines Ritters, der mir gehörte

Und ich will, dass man allzeit weiß,

Wie sehr ich ihn geliebt habe.

Nun sehe ich, dass ich betrogen wurde

Weil ich ihm nicht meine Liebe schenkte,

Weshalb ich sehr gelitten habe

Bei Tag und bei Nacht. (wörtlich: wenn ich im Bett lag und wenn ich angezogen war)


Ich würde gerne meinen Ritter

Eines Abends nackt in meinen Armen halten

Und wünschte, dass er glücklich wäre

Allein wenn ich ihm als Kissen diente

Denn ich bin verliebter in ihn

Als es Floris in Blanchefleur war.

Ich schenke ihm mein Herz und meine Liebe,

Meinen Sinn, meine Augen und mein Leben.


Schöner, liebenswürdiger und guter Freund,

Wann werde ich Euch in meiner Gewalt haben

Wenn ich doch nur eines Abends mit Euch im Bett liegen

und Euch einen Liebeskuss schenken könnte!

Wisset, dass ich großes Verlangen hätte,

Euch anstelle meines Ehemannes bei mir zu haben,

Vorausgesetzt, Ihr hättet mir versprochen,

Alles zu tun, was ich wünschte.

Die, Drôme, France

Die, Drôme, France, M. Minderhoud, Michiel1972

Von ihrem Werk sind nur vier „cansos“, 117 Verse, überliefert. Umstritten bleibt, ob die Trobairitz die Tenzone, das Streitgespräch «Amics, en gran cossirier» (Freund, in großem Kummer), BdT 46,3, zusammen mit ihrem geliebten Trobador Raimbaut d’ Aurenga gedichtet hat oder ob die Autorenschaft, wie es in den mittelalterlichen Handschriften steht, ganz allein Raimbaut d' Aurenga zukommt.

La comtesse de Die, Dia,

1:11

A chantar m'er de so q'ieu no volria

Ab ioi et ab ioven m'apais (Von Freude und Jugend ernähre ich mich), BdT 46,1

A chantar m'er de so q'ieu no volria (Ich muss singen über das, wovon ich nicht singen möchte), BdT 46,2 – die Melodie ist überliefert

Amics, en gran cossirier (Freund in großem Kummer), BdT 46,3 – Tenzone, ein Streitgespräch zwischen Raimbaut d’Aurenga und der Trobairitz.

Estat ai en greu cossirier (Ich hatte großen Kummer), BdT 46,4

Fin ioi me don'alegranssa (Wahre Freude schenkt mir Fröhlichkeit), BdT 46,5

La comtesse de Die. Buch. Libro. Llibre.

Aus einer äußerst lapidaren „Vida“, einer von einem anonymen Biographen im 13. Jhd. verfassten poetisch-legendären Lebensbeschreibung,[6] erfährt man in nur zwei Sätzen, dass die Trobairitz Comtessa de Dia mit einem – nicht näher bestimmten – „Guilhem de Peitieus“ (Wilhelm von Poitiers) verheiratet war und sich in einen Trobador, in Raimbaut d’Aurenga, verliebt hatte:

La comtessa de Dia si fo moiller d'En Guillem de Peitieus, bella domna e bona. Et enamoret se d'En Rambaut d'Aurenga, e fez de lui mantas bonas cansos.

„Die Gräfin von Die, eine schöne und gute Dame, war die Ehefrau des Seigneurs Wilhelm von Poitiers. Sie verliebte sich in Seigneur Raimbaut d’Aurenga und dichtete für ihn manch schönes Lied.[7]“

– Jean Boutière und Alexander Herman Schutz: Biographies des Troubadors. S. 83: XXVII La comtessa de Dia.

Beatriz de Dia, la comtessa de Dia, die „Gräfin von Die“, ist die bekannteste Trobairitz – so bezeichnet das Altokzitanische einen weiblichen Trobador.

Sie lebte im Hochmittelalter, im späten 12. Jahrhundert, in der Dauphiné, im heutigen Département Drôme. Die namengebende Stadt „Die“ hieß zur Römerzeit „Dea“ Augusta Vocontiorum zu Ehren der keltischen Kriegsgöttin Andarta der gallischen Vocontier. Im Altokzitanischen wurde aus Lateinisch Dea (Göttin) „Dià“, daraus wiederum Französisch „Die“.

Die Dichtungen und Kompositionen dieser Trobairitz, dieser «femme-troubadour»,[3] werden in der neueren romanistischen Forschung als gleichbedeutend mit der Trobadorlyrik der männlichen Spielleute angesehen. Beatritz de Dià ist deshalb so berühmt, weil sie die höfische Liebe aus weiblicher Sicht in einer für ihre Zeit außergewöhnlichen Freimütigkeit schildert.[4] Die Trobairitz vertauscht die Rollen. Am deutlichsten bringt sie ihren erotischen Anspruch in der letzten Strophe der „canso“ «Estat ai en greu cossirier» (Ich hatte großen Kummer) zum Ausdruck.

Kathedrale Notre-Dame. Die. Dia.


Siehe auch

Literatur

Bibliographie

  • Alfred Jeanroy: Bibliographie sommaire des chansonniers provençaux. Manuscrits et éditions. Éditions Honoré Champion, Paris 1916. als PDF online, S. 37, 47 – auf Internet Archive.
  • Alfred Pillet und Henry Carstens: Bibliographie der Troubadours, Max Niemeyer Halle 1933. Ristampa anastatica dell'edizione Halle (Saale), Max Niemeyer Verlag, 1933, a cura di Paolo Borso e Roberto Tagliani. Ledizioni, Milano 2013, ISBN 978-88-95994-64-2. (460 namentlich bekannte Troubadoure sind hier alphabetisch aufgelistet und durchnummeriert. Beatritz („tz“ sic!) de Dia wird unter der Nummer 46. geführt.)

Biographien

  • (FR) Jean Boutière und Alexander Herman Schutz: Biographies des Troubadors. Textes provençaux des XIIIe et XIVe siècles, Toulouse 1950, Neuauflage 1972, ISBN 0-8337-4000-8.
  • (FR) Camille Chabaneau: Les biographies des troubadours en langue provençale, Edouard Privat Toulouse, 1885 – auf Gallica: II.— La comtesse de Die(im Abschnitt „IV Provence et Viennois“).
  • (FR) Margarita Egan (Hrsg.): Les Vies des troubadours. Union Générale d'Éditions, Paris 1985, ISBN 2-264-00638-2.

Editionen

  • Oskar Schultz-Gora: Die provenzalischen Dichterinnen. Biographieen und Texte nebst Anmerkungen und einer Einleitung. Gustav Fock, Leipzig 1888. Comtessa (Beatritz) de Dia, S. 8/9 und 17/19: online – auf Internet Archive
  • Sernin Santy: La Comtesse de Die : sa vie, ses œuvres complètes, les fêtes données en son honneur, avec tous les documents. A. Picard Paris 1893: online – auf Internet Archive.
  • Gabrielle Kussler-Ratyé: Les chansons de la Comtesse Beatrix de Dia. In: Archivum Romanicum, Nuova rivista di filologia romanze, Vol. I, 1917, S. 161–182: online – auf Internet Archive.
  • Ingrid Kasten (Hrsg. u. Übersetzerin): Frauenlieder des Mittelalters: Zweisprachig. S. 164–178, Reclam 8630, Stuttgart 1990, ISBN 978-3-15-008630-8.

Sekundärliteratur

  • (FR) Pierre Bec: Chants d'amour des femmes-troubadours: trobairitz et chansons de femme, Paris, Stock, 1995, ISBN 2-234-04476-6.
  • Ursula Peters: Das Ich im Bild: Die Figur des Autors in volkssprachigen Bilderhandschriften des 13. bis 16. Jahrhunderts. Verlag Böhlau, Köln 2008, ISBN 978-3-412-18806-1, eingeschränkte Vorschau in der Google-Buchsuche.
  • Angelica Rieger: Trobairitz: Der Beitrag der Frau in der altokzitanischen höfischen Lyrik. Edition des Gesamtkorpus. Beihefte zur Zeitschrift für romanische Philologie, Band 233, 1991, ISBN 978-3-484-52233-6, eingeschränkte Vorschau in der Google-Buchsuche
  • Angelica Rieger: Beruf: Joglaressa. Die Spielfrau im okzitanischen Mittelalter. In: Detlef Altenburg u. a. (Hrsg.): Feste und Feiern im Mittelalter. Paderborner Symposium des Mediävistenverbandes, Sigmaringen 1991, ISBN 3-7995-5402-5.
  • Dietmar Rieger (Hrsg. & Übers.): Mittelalterliche Lyrik Frankreichs I. Lieder der Trobadors. Zweisprachig Provençalisch – Deutsch. Reclams Universal-Bibliothek 7620, Stuttgart 1980 (Beatriz, S. 176–180, dazu Kommentar von Rieger S. 295ff, Lit.) ISBN 3-15-007620-X.
  • Dietmar Rieger: Die altprovenzalische Lyrik. In: Heinz Bergner (Hrsg.): Lyrik des Mittelalters, Reclam 7896, Stuttgart 1983, ISBN 978-3-15-007897-6, S. 232.
  • Marilyn Yalom: Wie die Franzosen die Liebe erfanden. 900 Jahre Leidenschaft, Graf Verlag 2013, ISBN 978-3-86220-038-2, eingeschränkte Vorschau in der Google-Buchsuche

Weblinks

Commons: Beatriz de Dia – Sammlung von Bildern, Videos und Audiodateien

Einzelnachweise

  1. Jean-Loup Lemaître und François Viellard Portraits de troubadours – initiales des chansonniers provençaux I et K (Paris, BNF, ms. fr. 854 et 12473), Musée du pays d'Ussel, Paris 2006, ISBN 978-2-903920-35-7.
  2.  fol.126v — auf Gallica.
  3.  Pierre Bec: Chants d'amour des femmes-troubadours: trobairitz et chansons de femme, Paris, Stock, 1995, ISBN 2-234-04476-6.
  4.  Dietmar Rieger (Hrsg. & Übers.): Mittelalterliche Lyrik Frankreichs I. Lieder der Trobadors, S. 296.
  5.  Recueil des poésies des troubadours, contenant leurs vies, XIII e siècle: fol. 141r — auf Gallica
  6. Auf der Seite fol. 141r des Chansonnier provençal „I“, Recueil des poésies des troubadours, contenant leurs vies, XIII e siècle, BnF ms. 854 fol. 141r Chansonnier provençal „I“ Recueil des poésies des troubadours, contenant leurs vies, XIII e siècle: fol. 141r — auf Gallica aus dem 13. Jhd., steht in roten Schriftzügen, oberhalb der historisierten Initiale „A“ die kurze Vida der Comtessa de Dia. Das verzierte „A“ markiert den Beginn der „Canso“ «Ab joi e ab joven m'apais».
  7.  Alle Übersetzungen aus dem Altokzitanischen stammen vom Hauptautor dieses Artikels.
  8.  Estat ai en greu cossirier - gesungen.
  9.  «Estat ai en greu cossirier»: Text online und gesungen in altokzitanischer Sprache

Die (Diá en occitano vivaroalpino) toma su nombre del culto a la diosa voconcia Andarta.​ Cuando la ciudad de Die, entonces capital de los voconcios bajo el nombre de Dea Andarta, dea que significa «diosa», fue conquistada por los romanos, tomó el nombre de Dea Augusta Vocontiorom (hacia finales del siglo ii). Entonces sólo quedó el nombre de Dea y luego Diá, utilizado en el lenguaje cotidiano para designar a la diosa hasta su transposición al nombre francés Die.​

Die (francés [di], en occitano Diá) es una población y comuna francesa, en la región de Ródano-Alpes, departamento de Drôme.
Es la 
subprefectura del distrito de Die y el chef-lieu del cantón de Die.

Die, Dia, mapa


domingo, 25 de octubre de 2026

Arnaut de Carcasses, novas del papagai. Dins un verdier de mur serat

Arnaut de Carcasses, nouvelle. novas del papagai.

 
Arnaut de Carcasses, 11330 Laroque-de-Fa, France

 

 
 
Dins un verdier de mur serat
a l'ombra d'un laurier folhat
auzi contendr' un papagay
de tal razo com ye us dirai.
Denant una don' es vengutz
et aporta l de lonh salutz
e a l dig: “Dona, Dieus vos sal,
messatje soy, no us sapcha mal
si vos dic per que soy aissi
vengutz a vos en est jardi.
Lo mielher cavayer c'anc fos,
e l pus azautz e l pus joyos,
Antiphanor, lo filhs del rey,
que basti per vos lo torney,
vos tramet salutz cen mil vetz
e prega us per mi que l'ametz,
car senes vos no pot guerir
del mal d'amors que l fay languir,
e nuilhs metges no ilh pot valer
mas vos que l'avetz en poder.
Vos lo podetz guerir, si us platz;
sol que per mi li trametatz
joya que l port per vostr' amor,
l'auretz estort de sa dolor.
Encara us dic mays per ma fe
per que l devetz aver merce:
car, si us play, morir vol per vos
mays que d'autra viure joyos."
Ab tan la dona li respon
et a li dig: "Amic, e don
sai es vengutz e que sercatz?
Trop me paretz enrazonatz;
car anc auzetz dir que dones
joya ni que la prezentes
a degun home crestia,
trop vos es debatutz en va.
Mas car vos vey tan prezentier,
podetz a mi, en sest verdier,
parlar o dir so que volres,
que no y seretz forsatz ni pres.
E peza m per amor de vos,
car es tan azautz ni tan pros,
car m'auzetz dar aital cosselh."
"Dona, et ieu m'en meravelh
car vos de bon cor non l'amatz."
“Papagay, be vuelh que sapjatz
qu'eu am del mon lo pus aibit.”
"E vos cal, dona?" "Mo marit."
“Jes del marit non es razos
que sia del tot poderos:
amar lo podetz a prezen;
apres devetz seladamen
amar aquel que mor aman
per vostr' amor, ses tot enjan."
"Papagay, trop es bels parliers;
par me, si fossetz cavayers,
que jen saupratz dona preiar.
Mas jes per tan non vuelh laissar
qu'eu no us deman per cal razo
dey far contr' aissel trassio
a cuy ay plevida ma fe."
"Dona, so vos dirai yeu be:
amors non gara sagramen,
la voluntatz sec lo talen."
"Vos be dizetz, si Dieus m'aiut;
ab tan vos ai yeu doncx vencut,
qu'eu am mo marit may que re
que si' el mon, de bona fe,
e lunh autr' amador no vuelh.
Com auzatz dir aital erguelh
qu'eu am la on mos cors non es?"
"Dona, erguelh non dic yeu ges;
par me que us vulhatz corrossar.
Pero, si m voletz escotar,
ja per razo no us defendretz
d'Antiphanor que non l'ametz.
Be us dic que dreitz es veramen
que devetz amar a prezen
vostre marit mays c'autra re;
apres devetz aver merce
d'aissel que mor per vostr' amor.
No vos membra de Blancaflor
c'amet Floris ses tot enjan,
ni de Tisbe cant al pertus
anet parlar ab Piramus,
c'anc nulhs hom non l'en poc tornar?
En lieys vos podetz remirar.
Cal pro y auretz, s'Antiphanor
languis per vostr' amor ni mor?
Lo dieus d'amor e sas vertutz
say que vo n rendran mals salutz,
et yeu meteys, que dezir n'ay
de vos, tot lo mal que poiray,
s'en breu d'ora no m'autreyatz
que, s'el vos ama, vos l'amatz."
"Papagay, si Dieus m'acosselh, 
encara us dic que m meravelh,
car vos tan gent sabetz parlar.
E pus tant me voletz preiar
d'Antiphanor, vostre senhor,
ieu vos reclam pel Dieu d'amor,
anatz vos en, que trop estatz,
e pregui vos que li digatz
qu'eu m'acordaray en breumen
e ilh mostraray tot mon talen.
E si tant es que m vuelh' amar,
d'aitan lo podetz conortar
que pels vostres precx l'amarai
e ja de luy no m partiray.
E portatz li m aquest anel,
qu'el mon non cug n'aya pus bel,
ab sest cordo ab aur obrat,
que l prengua per ma amistat.
E gardatz vos que non estetz:
en sest verdier m'atrobaretz."
Ab tan lo papagays respon:
"Dona," fay s el, "si Dieus be m don,
mot a aisi azaut prezen,
et yeu portar l'ay veramen;
e car avetz tan bel esgart,
saludar l'ay de vostra part.
Dona, sel Dieus que no mentic
vos do d'Antiphanor amic,
e m lays vezer c'abans d'un an
l'ames de cor ses tot enjan."
Ab tan parton lor parlamen.
De layns, car ac gran talen
de la don' e d'Antiphanor,
del vergier joyos ses demor
dreg a son senhor es vengutz
e comta l com s'es captengutz:
premeiramen l'a comensat
lo gran pretz e la gran beutat
de la domna, si m'aiut fes;
e d'aisso a fait que cortes.
Pueys li a dig: "Senher, ja mays
non er noiritz tals papagays,
que tan digua per son senhor
com yeu ay dig per vostr' amor.
Dins el verdier m'aney suau:
no volia qu'en mon esclau
se pogues metre nulha res;
may volri' esser soutz que pres.
La dona trobey veramen,
de vostr' amor li fi prezen,
e tramet vos aquest anel,
qu'el mon non cug n'aya pus bel,
ab sest cordo ab aur obrat,
que l prendatz per sa amistat.
E prendetz lo per su' amor,
que Dieus vo n do be et honor.
Mas jes no say per cal razo
non prenguam sonh ni ochaizo
que puscam el verdier intrar:
jes no vos en say cosselhar.
Mas yeu metray foc a la tor
et al solier, per vostr' amor;
e can lo focs er abrassatz,
poiretz intrar per esperatz
ab vostra dona domneyar,
e lieys tener et abrassar."
Antiphanor respon breumen
"Tornatz premier al parlamen
a lieys parlar, si a vos platz:
doncx sestas razos li mostratz."
Ab tan parto s'en ambeduy.
Mot es lo papagays vas luy
fizels amicx e ses enjan.
Vas lo verdier s'en vay volan.
La dona trobet sotz un pi,
saludet la en son lati:
"Dona, aisel Dieus que vos fetz
vos done so que mays voletz
e us gar de mal e d'encombrier,
sol que lo vostre cavayer
vulhatz amar tan lialmen
com el fay vos ses falhimen."
"Papagay, si m'acosselh Dieus,
si trastotz lo mons era mieus,
tot lo daria de bon cor
per l'amistat d'Antiphanor.
Mas aquest verdier es trop claus
e las gardas non an repaus,
devo velhar tro al mati,
car lunha nueg non prendo fi."
"Dona, e no y sabetz cosselh?"
“Ieu no, e no m'en meravelh,
si vos cosselh non y sabetz.”
"Si fas, dona: ar m'entendetz.
Ieu tornaray vas mo senhor,
c'ay laissat cossiros d'amor.
Encar' anueg l'en menaray ...
al pe del mur l'en aduray:
fuoc grezesc portaray, si us play,
ab que metray fuoc al cloquier
et a la tor et al solier.
E cant lo focs sera enpres,
ilh y corran tug demanes,
que l voldran per fort escantir.
E vos no metatz lonc albir:
pessatz de luy e faitz l'intrar;
adoncx poiretz ab luy parlar.
E s'aquest cosselhs vos par bos,
ab mal grat qu'en aya l gilos
poiretz ab luy aver delieg
e jazer ab el en un lieg."
Ab tan la dona ditz: "Platz me,
et anatz lo querre desse."
Ab tan lo papagays vay s'en
vas Antiphanor, que l'aten.
Sobre son caval l'a trobat,
de son garnimen adobat;
elm et ausberg viest sobre si
e caussas de fer atressi;
sos esperos d'aur tenc caussatz,
s'espaza sencha a son latz.
E l papagays li venc denan.
"Senher," fay s el, "al mieu semblan
anueg veiretz aisela re
que may amatz per bona fe.
Vostra dona us manda per mi
c'anetz vas lieys tot dreg cami
viatz, e cavalguatz suau:
lunhs hom no sapcha vostr' esclau,
ni lunha res, ses devinar,
no puesca saber vostr' afar.
Mas foc grezesc nos fay mestier
en ola de fer o d'assier;
ieu l'enpenray entre mos pes,
faitz me l liurar tost et ades."
Antiphanor isnelamen
li'n fay liurar a son talen.
Tan cavalguero per viguor
que la nueg foro prop la tor.
Las gaitas sono pel cloquier,
l'una va e l'autra l'enquier.
Devo velhar tro al mati,
car lunha nueg no prendran fi.
Ab tan Antiphanor dissen,
et a pauzat son garnimen
de pres son caval, tot entier,
mas solamen son bran d'assier
que volc portar senh a son latz;
e no l'es ops, d'aisso m crezatz,
car ses temens' ab cor segur
es vengutz tro al pe del mur.
E l papagays de l'autra part
intr' el verdier, car trop l'es tart
de metre foc, car so senhor
laisset tot sol senes paor.
Denan la dona venc premiers;
aisi com si fos esparviers
s'anet pauzar denan sos pes,
e pueys l'a dig tot en apres:
"Dona, mo senhor ay laissat
al portal maior dezarmat.
Pessatz de luy e faitz l'intrar,
qu'ieu vauc lo castel abrandar."
"Papagay, per mon essien,
fag n'ay ieu tot l'assermamen.
Las claus del castel ai pres mi:
vec las vos sus aquest coissi!
Anatz metre foc al castel."
Anc may no cug per lunh auzel
fos aitan ricx faitz assaiatz,
com aquest er, ni comensatz.
E l papagays seladamen ...
de las la tor prop del terrier
lor vay metre foc al solier.
Devas quatre locx s'es empres,
e l critz se leva demanes:
"A foc!" crido per cominal.
E la dona venc al portal 
e a ubert senes comjat
de las gachas e mal lor grat.
Antiphanor intr' el vergier:
en un lieg dejos un laurier
ab sa dona s'anet colcar.
E lunhs homs non o sap contar,
lo gaug que fo entre los dos,
cals pus fo de l'autre joyos.
Veiaire lor es, so m'es vis,
c'aquo sia lor paradis;
grans gaugz es entre lor mesclatz.
E l focs fo tost azamortatz,
ab vinagre l fan escantir.
E l papagays cuget morir,
tal paor ac de son senhor.
A l'enans que poc venc vas lor
e es se prop del lieg pauzatz
e a lor dig: "Car no us levatz?
Anatz sus e departetz vos,
que l focs es mortz tot ad estros."
Antiphanor ab cor marrit
s'es levatz e pueys li a dit:
“Dona, que m voldretz vos mandar?”
"Senher, que us vulhatz esforsar
de far que pros tan can poiretz
en est segle tan cant viuretz,"
fay se vas el, baiza l tres vetz.
Antiphanor s'en torna leu
com filhs de rey ab son corrieu.
So dis nArnautz de Carcasses 
que precx a faitz per mantas res
e per los maritz castiar
que volo lors molhers garar,
que ls laisso a lor pes anar,
… que may valra,
e ja degus no y falhira.
 
Arnaut de Carcasses, novas del papagai. Dins un verdier de mur serat

martes, 13 de octubre de 2026

La Comtessa de Dia. Ab joi et ab joven m'apais,

La Comtessa de Dia.

Beatrix, comtesse de Die, condesa, comtessa, Dia

7225, 7614.

Ab joi et ab joven m'apais,
E jois e jovens m'apaia;
Quar mos amics es lo plus gais,
Per qu'ieu soi coindet'e gaia,
E pois eu li soi veraia,
Be s taing qu'el me sia verais,
Qu'anc de lui amar no m'estrais
Ni ai cor que m'en estraia.

Mout mi platz, quar sai que val mais
Cel qu'ieu ai dezir que m'aia;
E cel que primiers lo m'atrais,
Dieu prec que gran joi l'atraia.
E qui que mal l'en retraia,
No creza fors so qu'ieu l retrais:
Qu'om coill mantas vetz lo balais
Ab qu'el mezeis se balaia.

Domna quez en bon pretz s'enten
Deu ben pauzar s'entendensa
En un pro cavallier valen;
Pos ilh conois sa valensa,
Que l'aus' amar à presensa:
E domna, pois am' à presen,
Ja pois li pro ni li valen
No'n diran mas avinensa.

Qu'ieu ai causit un pros e gen
Per cui pretz meillur'e gensa,
Larc et adreit e conoissen,
On es sen e conoissensa. 
Prec li que n'aia crezensa, 
Ni hom no l posca far crezen
Qu'ieu fassa vas lui fallimen,
Sol no trob en lui faillensa.

Amics, la vostra valensa
Sabon li pro e li valen,
Per qu'ieu vos quier de mantenen
Sius platz vostra mantenensa.

2701, 3794, 7225-6, 7614, M.

A cantar m'er de so qu'ieu no deuria,
Quar me rancur de cel cui soi amia; 
Et eu l'am mais que nulla res que sia.
Ab lui no trob merces ni cortesia,
Ni no mi val ma beutatz ni mos sens;
Qu'enaissi soi enganad' e trahia
Com degr' esser si l fos desavinens.

D'aisso m conort quar anc no fis faillensa, 
Amics, ves vos per nulla captenensa, 
Ans vos am mais no fes Seguis Valensa; 
E platz me mout qu'ieu del amar vos vensa. 
Lo meus amics, quar etz lo plus valens, 
Mi faitz orgolh en digz et en parvensa; 
Et es humils ves totas autras gens.

Be m meravilh com vostre cors s'orgoilla, 
Amics, ves me, don ai razon que m doilla.
Non es ges dreitz qu'autra domnaus mi toilla, (domna us)
Per nulla re queus diga nius acoilla;
E membre vos qual fo'l comensamens
De nostr'amor. Ja domnedieus no voilla 
Qu'en ma colpa sia'l departimens.

Proeza gran qu'él vostre cors s'aizina 
E lo ric pretz qu'avetz m'en ataïna; 
Q'una non sai, londana ni vezina,
Si vol amar, ves vos no sia clina.
Mas vos, amics, es be tan conoissens
Que be devetz conoisser la plus fina;
E membre vos del nostre covinens.

Valer me deu mos pretz e mos paratges, 
E ma beutatz, e plus mos fis coratges: 
Per qu'ieu vos man lai on es vostr'estatges 
Esta canso, que me sia messatges.
E volh saber, lo meus bels amics gens,
Per que m'etz vos tan fers ni tan salvatges,
Sius o fai far orgolhs o mal talens.

Aitan e mais volh queus diga'l messatges, 
Qu'en trop d'orgolh ant gran dan mantas gens.



7225.

Estat ai en greu cossirier
Per un cavallier qu'ai agut,
E voil sia tostemps saubut
Com ieu l'ai amat à sobrier.
Ara vei qu'eu soi trahida,
Quar eu no li donei m'amor;
On ai estat en gran error
En leit e quan soi vestida.

Ben volria mon cavallier 
Tener un ser en mos bratz nut,
Qu'el s'en tengra per errebut, 
Sol qu'à lui fes se cosseillier.
Quar plus m'en soi abellida
No fis Floris de Blancaflor:
Mon cors l'autreji e m'amor,
Mon sen, mos oills e ma vida.

Bels amics, avinens e bos,
Quoraus tenrai en mon poder? 
E que jagues ab vos un ser
E queus des un bais amoros.
Sapchatz gran talen n'auria
Queus tengues en loc de marit,
Ab so que m'aguesses plevit
De far tot so qu'eu volria.


Sainte-Palaye. Manuscrit de modène.

Fin joi me don' alegransa,
Per qu'eu cant plus gaiamen;
E no m'o teng à pezansa
Ni à negun pessamen,
Quar sai que son à mon dan
Aitals lausengier truan;
E lor maldis no m'esglaia,
Ans en son dez tans plus gaia.

En mi... inges Fransa
Li lausengier mal dizen;
Qu'om non pot aver honransa
Qui a 'b els acordamen;
Qu'ist son d'atretal semblan
Com la nivol quan s'espan,
Que'l solels en pert sa raia:
Per qu'eu non am gent savaia.

E vos gelos mal parlan
Nous cuges qu'eu m'an tarzan
Que jois e jovens no m plaia,
Per tals que dols vos descaia.