Mostrando entradas con la etiqueta amia. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta amia. Mostrar todas las entradas

jueves, 22 de octubre de 2026

Garin le Brun, Ensenhamen. El premier cap, amia,

Garin le Brun, Ensenhamen. (Garins lo brus o Garinç lo Bruç)

Garin le Brun, Ensenhamen. El premier cap, amia,



El premier cap, amia,
es mos talans que dia
tota la contenenza, - 
si c'om no i trob faillenza, -
que domna deu aver.
C'aizo fai a saber,
lo matin al levar
se deu gran soing donar
que sia fresca e clara
sa colors e sa cara,
e que non i remaigna
tals res que no s'ataigna.
Pois sia sa camisa,
qu'es aprob lei assisa,
blanca, molla e dolgada;
car esti' aizinada:
pels flancs e pels costaz,
pels altres locs privaz
deu esser d'aital mena
qu'en aital loc covena.
Tuit sei altre apareill,
segon lo meu conseill,
de qualque mena sion,
esgar que ben estion
pels flancs e pels costaz
e pels pes e pelz braz.
Sei sotlar, per mon grat,
sion petit, dolgat,
que no parescon gran
sei pe, ni mal estan.
E de son afiblar
se deu gran soing donar
que non esti' en fol
sos mantels a son col
ni semble soiseupuz
can l'er al col penduz.
Sas serviriz privadas
sion gent enseignadas
e sapchon ses orgoill
servir, c'aital o voill.
E de sa liadura
se sapchon donar cura;
son pel ahordenar
sapchon, et entrenar.
E s'om gen las apella
de neguna novella,
sapchon se ben defendre
e gardar de reprendre.
Quant ill ira al sain,
aia ab si tal compain
que ges d'ancta no il fassa,
cui que trob en la plassa.
Ill an dreit e suau
ez a petit esclau;
que non es cortezia
que domna an tost per via,
que trop fassa gran pas
ni per anar se las.
Si es en palafren,
si' aitals com conven;
e si ben o espleita,
an gentemen e dreita.
Dinz sa maison eschai
a leis que ben o fai,
que sia a tota gen
de bon contenemen,
ez als mals ez als bos
sia de bel respos.
Cals que veigna ni an
en leis trob bel semblan
e bon acuillimen;
mas non tuit engalmen:
no sion tuit engal
li bon aissi co l mal.
Tal i a qi no gara
cui es humils ni cara
ni non sap ges triar
cal hom fai ad honrar.
Mas aquo non es sens,
anz mals enseignamens
e uns tors de folage
que revert a putage.
Mout se deu apensar
cil qui ben o vol far
en cui plus abandon
sa bona acuillizon;
que mout home seran,
s'om lor fai bel semblan,
que s faran demanes, -
tant seron mal apres, -
contes de s'amistat
e'n levaran gran glat.
De moltas guisas son
divers home pel mon
que se fan adhonrar
d'acuillir e d'amar.
Als autres no taing gaire
ni no deu hom trop faire,
c'ab un breu saludar
pod om tan gen pagar
que s tenran per graziz
e per gen acuilliz.
Si hom vos ven vezer,
ab somos de sezer
vos dreichaz contra lui;
mas ben gardaz vas cui;
qu'assaz son destrian
homen a lor senblan.
Si us par cortes ni pros,
faiz lo sezer laz vos.
Mas no seiaz leugeira
qe ja parlez premeira
de negun gran solaz, 
mas solamen si l plaz
lo somonez que l jorn
remaign'a 'quest sojorn.

// Wiki English //

Garin lo Brun or le Brun [1] (Latin: Garis Bruni; died 1156/1162) was an early Auvergnat troubadour.

Garin lived in the Diocese of Le Puy-en-Velay, where his family owned castles. He was himself lord of Châteauneuf-de-Randon in the Gévaudan and a vassal of Ermengarde of Narbonne and of Eleanor of Aquitaine. [2][3] His origins were either in the Diocese of Mende [3] or in Randon. [4] If he was of Randon, then his father was Garin (Guérin) de Randon, a vassal of Raymond Berengar III, Count of Barcelona, of whom Guérin and his brother Odilon held the castle of Randon. [5] This is likely, as a Garin paid homage to the count of Barcelona for this castle in 1150. In 1162, Garin lo Brun appears to have died, as in that year his brother William (Guillaume), called Randon protecteur des troubadours ("Randon, Protector of Troubadours"), arranged a requiem mass for him and granted Grosvialla (Groviala) to the Knights Templar for the rest of his soul.

Garin composed mostly tensos, but only one of these has survived and is an imaginary dialogue between Mezura (moderation) and Leujaria (lightness), that is, both sides of the debate are written by Garin. For Lightness, the true wisdom in love is folly: a man must get on, lose no chances, and show boldness to obtain the favour of ladies of the highest possible rank. Moderation, on the other hand, advises self-restraint in love, treading softly without showing impatience. Moderation's advice to women is not to give all they have suddenly, leaving nothing to offer. [5][6] This tenso was dedicated to one Eblon de Saignes. [4]

The medievalist Mark Johnston notes that Garin's work is similar to that of another 12th-century troubadour poet, Arnaut Guilhem de Marsan. [7]

The author of Garin's vida (biography) comments that "he went to the trouble of telling the ladies how they should behave themselves." [8]

Garin wrote the earliest known example of an ensenhamen or didactic (teaching) poem to have survived, which has the title El termini d'estiu. [9] This is written in isometric rhymed hexameter and has been dated to 1155. [2] Perhaps the earliest known text is contained in the Pierpont Morgan Library's MS 819, an illuminated manuscript of the 13th century, in which Garin's poem is contained together with another similar didactic work by Arnaut de Mareuil, in the first fifty-two folios. [10]

Garin's work has over a hundred verses on the beauty of nature and the sorry state of contemporary mores, but its main theme is the courtly behaviour of women. It is therefore sometimes called Ensenhamen de la donzela ("Ensenhamen of the girl") or L'ensegnamen alla dama ("The ensenhamen to woman"). It is part of the medieval "conduct literature" which urges women to adapt themselves to their husbands, to be merry or sad as their men are merry or sad. [11] Garin counsels also that women should sing and recite poetry for their guests. [12]

Another passage of the Ensenhamen which is sometimes quoted advises women to "welcome entertainers and poets who chatter of love and sing verses and melodies. At least, show them a good face, for if you give them nothing, they will make your name known far and wide." [14]

  1.  Both lo Brun (Occitan) and le Brun (French) mean "the Brown".
  2. Ippolito, Marguerite-Marie. (2001). Bernard de Ventadour: Troubadour Limousin du XIIe siècle, Prince de l'Amour Courtois et de la Poésie Romane (L'Harmattan, ISBN 2-7475-0017-9), p. 228
  3. Biffière, Félix. (1985). « Ce tant rude » Gévaudan, 2 vol. (SLSA Lozère: Mende), I, p. 729
  4. Moulier, Pierre. (2001). Églises romanes de Haute-Auvergne (Editions Creer, ISBN 2-909797-57-0), p. 21
  5. Garin Le Brun (milieu XIIe siècle) online at histoire-ma.chez-alice.fr (accessed 5 March 2008)
  6. This advice to women has resonances with Garin's advice to a great lady in his "Ensenhamen"
  7. Johnston, Mark. "Gender as Conduct in the Courtesy Guides for Aristocratic Boys and Girls of Amanieu de Sescas." Essays in Medieval Studies, 20 (2003), pp. 75–84
  8. Egan, Margarita, ed. (1984). The Vidas of the Troubadours (New York: Garland, ISBN 0-8240-9437-9), XXXVI, p. 36
  9. Chambers, Frank M. (1985). An Introduction to Old Provençal Versification (Diane Publishing, ISBN 0-87169-167-1), p. 253
  10. Nichols, Stephen G. and Wenzel, Siegfried. (1996). The Whole Book: Cultural Perspectives on the Medieval Miscellany (University of Michigan Press), p. 99
  11. Perfetti, Lisa. (2003) Women and Laughter in Medieval Comic Literature (Ann Arbor: University of Michigan Press), Introduction online at press.umich.edu (accessed 5 March 2008)
  12. Bowers, Jane M. and Tick, Judith. (1987). Women Making Music: The Western Art Tradition, 1150–1950 (University of Illinois Press), p. 41
  13. Aubrey, Elizabeth. "References to Music in Old Occitan Literature." Acta Musicologica, 61:2 (May–Aug., 1989), pp. 110–149, in particular p. 144
  14. Zuchetto, Gérard. Petite introduction au monde des troubadours XIIème–XIIIème siècles: A l'aube de la litterature moderne online at musicologie.org (accessed 5 March 2008)

domingo, 18 de octubre de 2026

Raimon de Castelnou. Ges, si tot estan suau

Raimon de Castelnou.

Raimon de Castelnou. Ges, si tot estan suau



7226.

Ges, si tot estan suau
Cels qui solion cantar
No lais qu'ades alegrar
No m volha si com solia;
E tenga solatz e joia,
Si tot pez' à la gen croia.

De dieu e d'amor me lau,
Qu'els me fan jauzen estar,
E tot en patz suffertar
So don autre s plangeria:
E per els jau tal amia
Cui platz mos bes e ma joia,
Tan qu'ieu pretz mens la gen croia.
E si ls aug ieu totz à frau
Pro vetz de me mal parlar,
E de mon joi rancurar.
E si quascus d'els sabia
Lo be que m creis quascun dia,
E la honor e la joia,
Veiratz mazan de gen croia.

E ja miei enemic brau
No m cujon de joi ostar,
Qu'enans me fan esforsar;
Don lor creis ir' e feunia,
E vilana gelozia,
A mi benanans' e joia:
Qu'aissi m vengi de gen croia.

Mas cels en cui pretz s'enclau
Am ieu e dei ben amar,
Qu'on plus me veiran montar
En bes e mais lor plairia.
A mi platz lor cortezia
Lor creissemens e lor joia,
Don fan languir la gen croia.

Domna, cel qui vos mentau
Volh be qu'ieu aia'l cor clar,
Qu'ades quan vos aug nomnar
M'es vejaire qu'ab vos sia.
E si m soi ieu tota via,
Qu'el cor es ab vos en joia
Qu'es londana de gen croia.
Mos pas ades se cambia
De ben en miels tota via,
Qu'ilh es fontana de joia
E ditz mat à la gen croia.

jueves, 19 de octubre de 2023

VII, Mout mi plai quan vey dolenta (Bertrand de Born)

VII.

Héctor Moret Coso; Mout mi plai quan vey dolenta  La malvada gent manenta

Mout mi plai quan vey dolenta

La malvada gent manenta

Qu' ab paratge mov contenta;

E m plai quan los vey desfar

De jorn en jorn vint o trenta,

E 'ls trop nutz ses vestimenta,

E van lur pan acaptar,

E s' ieu ment, m' amia m menta.


Vilas a costum de trueia,

Que de gent viure s' enueia;

E quant en gran ricor pueia,

L' aver lo fai folleiar;

Per que 'l deu hom la tremueia

Totas sazos tener vueia,

E 'l deu del sieu despensar,

E far sufrir vent e plueia.


Qui son vilan non aerma

En deslialtat lo ferma,

Per qu' es fols qui be no 'l merma,

Quan lo vetz sobrepuiar;

Quar vilas, pus si conferma

En tan ferm loc si referma,

De maleza non a par,

Que tot quan cossec aderma.


Ja vilan non deu hom planher,

Si 'l vetz bras o camba franher

Ni ren de sos ops sofranher,

Quar vilan, si dieus m' ampar,

A cel que pus li pot tanher,

Per planher ni per complanher,

Nuls hom no 'l deu ajudar,

Enans deu lo fag refranher.


Rassa, vilana tafura,

Plena d' enjan e d' uzura,

D' erguelh e de desmezura,

Lur faitz non pot hom durar,

Quar dieu geton a non cura

E leialtat e drechura,

Adam cuion contrafar;

Dieus lur don mal' aventura!


Bertrand de Born.

jueves, 5 de octubre de 2023

La comtesse de Die, Dia.

La comtesse de Die.


I.

A chantar m' er de so qu' ieu no volria,
Tan me rancur de sel cui sui amia;
Quar ieu l' am mais que nulha res que sia:
Vas lui no m val merces ni cortezia,
Ni ma beutatz, ni mos pretz, ni mos sens;
Qu' en aissi m sui enganada e trahia,
Cum s' ieu agues vas lui fag falhimens.

D' aiso m conort quar anc non fis falhensa,
Amicx, vas vos, per nulha captenensa;
Ans vos am mais no fetz Seguis Valensa;
E platz mi fort que ieu d' amor vos vensa,
Lo mieus amicx, quar etz lo plus valens;
Mi faitz orguelh en digz et en parvensa,
Et etz humils vas totas autras gens.

Be m meravil cum vostre cors s' orguelha,
Amicx, vas me, don ai razon que m duelha;
E non es dregz qu' autra domna us mi tuelha
Per nulha re que us fassa ni us acuelha.
E membre vos qual fo 'l comensamens
De nostr' amor: ja dame dieus non vuelha
Qu' en ma colpa sia 'l departimens.

Proessa grans qu' en vostre cor s' aizina,
E lo rics pretz qu' avetz m' en atahina;
Q' una non sai loindana ni vezina,
Si vol amar, vas vos no si' aclina:
Mas vos, amicx, etz ben tan conoissens
Que ben devetz conoisser la plus fina;
E membre vos de nostres covinens.


Valer m degra mos pretz e mos paratges,
E ma beutatz, e plus mos fis coratges;
Per qu' ieu vos man, lai on es vostr' estatges,
Esta chanso que me sia messatges;
E vuelh saber, lo mieus belhs amicx gens,
Per que m' etz vos tan fers ni tan salvatges;
No sai si s' es orguelhs o mals talens.

Mas tant e plus vuelh que us diga 'l messatges

Que trop d' orguelh fai mal a manhtas gens.

II.

Ab joi et ab joven m' apais,
E jois e jovens m' apaia,
Quar mos amics es lo plus guais,
Per qu' ieu sui cuendeta e guaia;
E pois ieu li sui veraia,
Be is taing qu' el me sia verais;
Qu' anc de lui amar no m' estrais,
Ni ai en cor que m n' estraia.

Mout mi platz, quar sai que val mais,
Sel qu' ieu plus dezir que m' aia;
E sel que primiers lo m' atrais
Dieu prec que gran joi l' atraia;
E qui que mal l' en retraia
Non creza fors so qu' el retrais.
Qu' om cuoill mantas vetz los balais
Ab qu' el mezeis se balaia.

Domna que en bon pretz s' enten
Deu ben pausar s' entendensa
En un pro cavallier valen;
Pois ill conois sa valensa,

Que l' aus amar a presensa;

E domna pois am a presen,

Ja pois li pro ni li valen
Non diran mas avinensa.

Qu' ieu n' ai chauzit un pro e gen,
Per cui pretz meillura e gensa,
Larc et adreg e conoissen,
On es sens e conoissensa:
Prec li non aia entendensa,
Ni hom no 'l puesca far crezen
Qu' ieu fassa vas lui faillimen,
Sol non trob en lui faillensa.
Amicx, la vostra valensa

Sabon li pro e li valen;
Per qu' ieu vos quier de mantenen,

Si us platz, vostra mantenensa.

III.

Estat ai en gran consirier
Per un cavallier qu' ai agut,
E voill sia totz temps saubut
Cum ieu l' ai amat a sobrier.
Ara vei qu' ieu sui trahida,
Quar ieu non li donei m' amor;
Don ai estat en grant error
En leit e quan sui vestida.

Ben volria mon cavallier
Tener un ser en mos bratz nut,
Qu' el s' en tengra per errebut
Sol c' a lui fesses coseillier;
Quar plus m' en sui abellida
Non fis Floris de Blancaflor.
Mon cor eu l' autrei e m' amor,
Mon sen, mos oillz e ma vida.

Bels amics, avinens e bos,
Quora us tenrai en mon poder,
E que jagues ab vos un ser,
E que us des un bais amoros
Sapchatz gran talen n' auria
Que us tengues en loc del marrit,
Ab so que m' aguessez plevit
De far tot so qu' ieu volria.


//

Beatrix, comtesse de Die, condesa, comtessa, Dia







III. deutsch:

Ich hatte großen Kummer

Wegen eines Ritters, der mir gehörte

Und ich will, dass man allzeit weiß,

Wie sehr ich ihn geliebt habe.

Nun sehe ich, dass ich betrogen wurde

Weil ich ihm nicht meine Liebe schenkte,

Weshalb ich sehr gelitten habe

Bei Tag und bei Nacht. (wörtlich: wenn ich im Bett lag und wenn ich angezogen war)


Ich würde gerne meinen Ritter

Eines Abends nackt in meinen Armen halten

Und wünschte, dass er glücklich wäre

Allein wenn ich ihm als Kissen diente

Denn ich bin verliebter in ihn

Als es Floris in Blanchefleur war.

Ich schenke ihm mein Herz und meine Liebe,

Meinen Sinn, meine Augen und mein Leben.


Schöner, liebenswürdiger und guter Freund,

Wann werde ich Euch in meiner Gewalt haben

Wenn ich doch nur eines Abends mit Euch im Bett liegen

und Euch einen Liebeskuss schenken könnte!

Wisset, dass ich großes Verlangen hätte,

Euch anstelle meines Ehemannes bei mir zu haben,

Vorausgesetzt, Ihr hättet mir versprochen,

Alles zu tun, was ich wünschte.

Die, Drôme, France

Die, Drôme, France, M. Minderhoud, Michiel1972

Von ihrem Werk sind nur vier „cansos“, 117 Verse, überliefert. Umstritten bleibt, ob die Trobairitz die Tenzone, das Streitgespräch «Amics, en gran cossirier» (Freund, in großem Kummer), BdT 46,3, zusammen mit ihrem geliebten Trobador Raimbaut d’ Aurenga gedichtet hat oder ob die Autorenschaft, wie es in den mittelalterlichen Handschriften steht, ganz allein Raimbaut d' Aurenga zukommt.

La comtesse de Die, Dia,

1:11

A chantar m'er de so q'ieu no volria

Ab ioi et ab ioven m'apais (Von Freude und Jugend ernähre ich mich), BdT 46,1

A chantar m'er de so q'ieu no volria (Ich muss singen über das, wovon ich nicht singen möchte), BdT 46,2 – die Melodie ist überliefert

Amics, en gran cossirier (Freund in großem Kummer), BdT 46,3 – Tenzone, ein Streitgespräch zwischen Raimbaut d’Aurenga und der Trobairitz.

Estat ai en greu cossirier (Ich hatte großen Kummer), BdT 46,4

Fin ioi me don'alegranssa (Wahre Freude schenkt mir Fröhlichkeit), BdT 46,5

La comtesse de Die. Buch. Libro. Llibre.

Aus einer äußerst lapidaren „Vida“, einer von einem anonymen Biographen im 13. Jhd. verfassten poetisch-legendären Lebensbeschreibung,[6] erfährt man in nur zwei Sätzen, dass die Trobairitz Comtessa de Dia mit einem – nicht näher bestimmten – „Guilhem de Peitieus“ (Wilhelm von Poitiers) verheiratet war und sich in einen Trobador, in Raimbaut d’Aurenga, verliebt hatte:

La comtessa de Dia si fo moiller d'En Guillem de Peitieus, bella domna e bona. Et enamoret se d'En Rambaut d'Aurenga, e fez de lui mantas bonas cansos.

„Die Gräfin von Die, eine schöne und gute Dame, war die Ehefrau des Seigneurs Wilhelm von Poitiers. Sie verliebte sich in Seigneur Raimbaut d’Aurenga und dichtete für ihn manch schönes Lied.[7]“

– Jean Boutière und Alexander Herman Schutz: Biographies des Troubadors. S. 83: XXVII La comtessa de Dia.

Beatriz de Dia, la comtessa de Dia, die „Gräfin von Die“, ist die bekannteste Trobairitz – so bezeichnet das Altokzitanische einen weiblichen Trobador.

Sie lebte im Hochmittelalter, im späten 12. Jahrhundert, in der Dauphiné, im heutigen Département Drôme. Die namengebende Stadt „Die“ hieß zur Römerzeit „Dea“ Augusta Vocontiorum zu Ehren der keltischen Kriegsgöttin Andarta der gallischen Vocontier. Im Altokzitanischen wurde aus Lateinisch Dea (Göttin) „Dià“, daraus wiederum Französisch „Die“.

Die Dichtungen und Kompositionen dieser Trobairitz, dieser «femme-troubadour»,[3] werden in der neueren romanistischen Forschung als gleichbedeutend mit der Trobadorlyrik der männlichen Spielleute angesehen. Beatritz de Dià ist deshalb so berühmt, weil sie die höfische Liebe aus weiblicher Sicht in einer für ihre Zeit außergewöhnlichen Freimütigkeit schildert.[4] Die Trobairitz vertauscht die Rollen. Am deutlichsten bringt sie ihren erotischen Anspruch in der letzten Strophe der „canso“ «Estat ai en greu cossirier» (Ich hatte großen Kummer) zum Ausdruck.

Kathedrale Notre-Dame. Die. Dia.


Siehe auch

Literatur

Bibliographie

  • Alfred Jeanroy: Bibliographie sommaire des chansonniers provençaux. Manuscrits et éditions. Éditions Honoré Champion, Paris 1916. als PDF online, S. 37, 47 – auf Internet Archive.
  • Alfred Pillet und Henry Carstens: Bibliographie der Troubadours, Max Niemeyer Halle 1933. Ristampa anastatica dell'edizione Halle (Saale), Max Niemeyer Verlag, 1933, a cura di Paolo Borso e Roberto Tagliani. Ledizioni, Milano 2013, ISBN 978-88-95994-64-2. (460 namentlich bekannte Troubadoure sind hier alphabetisch aufgelistet und durchnummeriert. Beatritz („tz“ sic!) de Dia wird unter der Nummer 46. geführt.)

Biographien

  • (FR) Jean Boutière und Alexander Herman Schutz: Biographies des Troubadors. Textes provençaux des XIIIe et XIVe siècles, Toulouse 1950, Neuauflage 1972, ISBN 0-8337-4000-8.
  • (FR) Camille Chabaneau: Les biographies des troubadours en langue provençale, Edouard Privat Toulouse, 1885 – auf Gallica: II.— La comtesse de Die(im Abschnitt „IV Provence et Viennois“).
  • (FR) Margarita Egan (Hrsg.): Les Vies des troubadours. Union Générale d'Éditions, Paris 1985, ISBN 2-264-00638-2.

Editionen

  • Oskar Schultz-Gora: Die provenzalischen Dichterinnen. Biographieen und Texte nebst Anmerkungen und einer Einleitung. Gustav Fock, Leipzig 1888. Comtessa (Beatritz) de Dia, S. 8/9 und 17/19: online – auf Internet Archive
  • Sernin Santy: La Comtesse de Die : sa vie, ses œuvres complètes, les fêtes données en son honneur, avec tous les documents. A. Picard Paris 1893: online – auf Internet Archive.
  • Gabrielle Kussler-Ratyé: Les chansons de la Comtesse Beatrix de Dia. In: Archivum Romanicum, Nuova rivista di filologia romanze, Vol. I, 1917, S. 161–182: online – auf Internet Archive.
  • Ingrid Kasten (Hrsg. u. Übersetzerin): Frauenlieder des Mittelalters: Zweisprachig. S. 164–178, Reclam 8630, Stuttgart 1990, ISBN 978-3-15-008630-8.

Sekundärliteratur

  • (FR) Pierre Bec: Chants d'amour des femmes-troubadours: trobairitz et chansons de femme, Paris, Stock, 1995, ISBN 2-234-04476-6.
  • Ursula Peters: Das Ich im Bild: Die Figur des Autors in volkssprachigen Bilderhandschriften des 13. bis 16. Jahrhunderts. Verlag Böhlau, Köln 2008, ISBN 978-3-412-18806-1, eingeschränkte Vorschau in der Google-Buchsuche.
  • Angelica Rieger: Trobairitz: Der Beitrag der Frau in der altokzitanischen höfischen Lyrik. Edition des Gesamtkorpus. Beihefte zur Zeitschrift für romanische Philologie, Band 233, 1991, ISBN 978-3-484-52233-6, eingeschränkte Vorschau in der Google-Buchsuche
  • Angelica Rieger: Beruf: Joglaressa. Die Spielfrau im okzitanischen Mittelalter. In: Detlef Altenburg u. a. (Hrsg.): Feste und Feiern im Mittelalter. Paderborner Symposium des Mediävistenverbandes, Sigmaringen 1991, ISBN 3-7995-5402-5.
  • Dietmar Rieger (Hrsg. & Übers.): Mittelalterliche Lyrik Frankreichs I. Lieder der Trobadors. Zweisprachig Provençalisch – Deutsch. Reclams Universal-Bibliothek 7620, Stuttgart 1980 (Beatriz, S. 176–180, dazu Kommentar von Rieger S. 295ff, Lit.) ISBN 3-15-007620-X.
  • Dietmar Rieger: Die altprovenzalische Lyrik. In: Heinz Bergner (Hrsg.): Lyrik des Mittelalters, Reclam 7896, Stuttgart 1983, ISBN 978-3-15-007897-6, S. 232.
  • Marilyn Yalom: Wie die Franzosen die Liebe erfanden. 900 Jahre Leidenschaft, Graf Verlag 2013, ISBN 978-3-86220-038-2, eingeschränkte Vorschau in der Google-Buchsuche

Weblinks

Commons: Beatriz de Dia – Sammlung von Bildern, Videos und Audiodateien

Einzelnachweise

  1. Jean-Loup Lemaître und François Viellard Portraits de troubadours – initiales des chansonniers provençaux I et K (Paris, BNF, ms. fr. 854 et 12473), Musée du pays d'Ussel, Paris 2006, ISBN 978-2-903920-35-7.
  2.  fol.126v — auf Gallica.
  3.  Pierre Bec: Chants d'amour des femmes-troubadours: trobairitz et chansons de femme, Paris, Stock, 1995, ISBN 2-234-04476-6.
  4.  Dietmar Rieger (Hrsg. & Übers.): Mittelalterliche Lyrik Frankreichs I. Lieder der Trobadors, S. 296.
  5.  Recueil des poésies des troubadours, contenant leurs vies, XIII e siècle: fol. 141r — auf Gallica
  6. Auf der Seite fol. 141r des Chansonnier provençal „I“, Recueil des poésies des troubadours, contenant leurs vies, XIII e siècle, BnF ms. 854 fol. 141r Chansonnier provençal „I“ Recueil des poésies des troubadours, contenant leurs vies, XIII e siècle: fol. 141r — auf Gallica aus dem 13. Jhd., steht in roten Schriftzügen, oberhalb der historisierten Initiale „A“ die kurze Vida der Comtessa de Dia. Das verzierte „A“ markiert den Beginn der „Canso“ «Ab joi e ab joven m'apais».
  7.  Alle Übersetzungen aus dem Altokzitanischen stammen vom Hauptautor dieses Artikels.
  8.  Estat ai en greu cossirier - gesungen.
  9.  «Estat ai en greu cossirier»: Text online und gesungen in altokzitanischer Sprache

Die (Diá en occitano vivaroalpino) toma su nombre del culto a la diosa voconcia Andarta.​ Cuando la ciudad de Die, entonces capital de los voconcios bajo el nombre de Dea Andarta, dea que significa «diosa», fue conquistada por los romanos, tomó el nombre de Dea Augusta Vocontiorom (hacia finales del siglo ii). Entonces sólo quedó el nombre de Dea y luego Diá, utilizado en el lenguaje cotidiano para designar a la diosa hasta su transposición al nombre francés Die.​

Die (francés [di], en occitano Diá) es una población y comuna francesa, en la región de Ródano-Alpes, departamento de Drôme.
Es la 
subprefectura del distrito de Die y el chef-lieu del cantón de Die.

Die, Dia, mapa