Arnaut Daniel.
2701, 7225, 7614, 7698.
Arnaut Daniel si fo de l'encontrada don fo'n Arnaut de Maruelh, del evesquat de Peiregors, d'un castel que a nom Ribayrac, e fo gentils hom. Et emparet ben letras, e fes se joglars; e pres manieira de trobar en cars rims, per que sas cansos no so leus ad entendre ni d'aprendre. Et amet un' auta domna de Gascuenha, molher d'en G. de Buovila; mas anc non ac plazer endreg d'amor, per que dis:
Ieu soi Arnaut qu'amas l'aura
E nadi contra suberna.
lonc temps estet en aquela amor, e'n fes motas bonas cansos.
Et el era mot avinens hom e cortes.
E fon aventura qu'el fon en la cort del rei Richart d'Englaterra: et estant en la cort, us autres joglars escomes lo com el trobava en pus caras rimas que el. Arnaut tenc s'o ad esquern, e feron messios cascun de son palafre que no fera, en poder del rey. El rey enclaus cascun en una cambra. En Arnaut, de fasti qu'en ac, no ac poder que lassetz un mot ab autre. Lo joglar fes son cantar leu e tost. E els non avian mas decx jorns d'espazi; e devia s jutjar per lo rey à cap de cinq jorns. Lo joglar demandet à'n Arnaut si avia fag: e'n Arnaut respos que oc, passat a tres jorns; e non avia pessat.
El joglar cantava tota nueg sa canso per so que be la saubes; e'n Arnaut pesset co l traisses isquern: tan que venc una nueg el joglar cantava, e'n Arnaut la va tot' arretener e'l so. E can foron denan lo rey, n Arnaut dis que volia retraire sa chanso; e comenset mot be la chanso que'l joglar avia facha. El joglar can l'auzic gardet lo en la cara, e dis qu'el l'avia facha. El reis dis co s podia far? El joglar preguet al rei qu'el ne saubes lo ver. El rei demandet à 'n Arnaut com era estat. En Arnaut comtet li tot com era estat. El rei ac ne gran gaug e tenc s'o à gran esquern. E foro aquistiat los gatges, et à cascu fes donar bels dos. E fo donatz lo cantar à 'n Arnaut Daniel, que di:
Anc ieu non l'ac, mas ella m'a.
2701, 7225-6, 7698.
Anc ieu non l'ac, mas ella m'a
Trastot en son poder amors;
E fai m'irat, let, savi, fol,
Com celui qu'en re no s torna:
Qu'om no s defen qui ben ama.
Qu'amors comanda
Qu'om la serva e la blanda,
Per qu'ieu n'aten,
Sufren,
Bona partida
Quan m'es escarida.
S'ieu dic pauc ins él cor me sta.
Estar me fai temens paors;
La lengua falh, mas lo cor vol
So don dolens se sojorna:
Gen languis mas no s'en clama;
Qu'en tot à randa
Co mar ni terra guaranda
Non es tan gen,
Plazen,
Com la cauzida
Qu'ieu ai encobida.
Tan sai son pretz fin e certa
Per qu'ieu no m posc virar alhors.
Per so fas ieu que'l cors m'en dol.
Quan lo sol clau ni s'ajorna
Ieu non aus dir que m'aflama.
Lo cor m'abranda;
Mas li olh an la liuranda,
Quar solamen
Vezen
M'estai aizida:
Veus que m ten à vida.
Fols es qui per parlar en va
Quer com sos joi sia dolors;
Que lauzengier, cui dieus afol,
Non ag ges lengua adorna:
L'us cosselha, l'autre brama,
Per que s demanda
Amors tals fora granda.
Mas ie m defen
Fugen
De lor brugida;
Et am ses falhida.
Mans bons cantars levet e pla
M'agr'ieu fait, si m fezes socors
Cilh que m dona joi e'l me tol.
Quar soi letz or m'o trastorna,
Que ab son vol m'enliama.
Res no l demanda
Mos cors ni no l fai ganda,
Ans francamen
Li m ren:
Doncs si m'oblida
Merces er perida.
Per jauzen mi ten e per sa
Un bel plazer ab que m'a sors;
Mas mi no passara ja'l col
Per paor qu'ilh no m fos morna:
Qu'enquera m sent de la flama
D'amor, que m manda
Que mon cor non espanda.
Si fatz soven
Menten,
Pois vei per crida
Mant'amor delida.
A Meils-de-ben
Prezen
Canso grazida,
Qu'Arnautz non oblida.
2701, 7225-6, 7614, M.
En est sonet cuend' e leri
Fas motz e'ls capus e'ls doli;
E seran verais e cert
Qu'an n'aurai passat la lima:
Qu'amors m'a de plan, e daura
Mon cantar, que de lieis mueu
Cui pretz manten e governa.
Tan l'am de cor e la queri
Qu'ab sobre voler la m toli,
Que per sobramar la pert;
Que'l sieu cors sobretracima
Lo mieu tot, e no s'eisaura.
L'amors qu'ins él cor mi pleu
Me ten caut on plus iverna.
Tot jorn melhur et esmeri,
Quar la gensor am e coli
Del mon, sous dic en apert;
Seus soi del pe tro la cima.
Piegz trac aman qu'om que laura:
Qu'anc non amet plus d'un ueu
Cel de Monclar n'Audierna.
Ges pel maltrag quei soferi
De ben amar no m destoli;
Si tot m'enten à dezert,
Per leis fas e'l son e'l rima
De cantar, e no sen aura:
Enans n'ai fag un vers nueu,
Qu'obrador n'ai e caterna.
No volh de Roma l'emperi
Ni qu'om m'en fass' apostoli,
Qu'en lieis non aia revert
Per cui m'art lo cor e m rima.
Que quan remir sa crin saura
Ni son bel cors blanc e nueu,
Mais l'am que qui m des Luzerna.
Mil messas n'aug e'n proferi,
E fas lums de cer' e d'oli,
Que dieus me don bon acert
De lieis que vens ses escrima:
E si'l maltrag no m restaura,
L'amor que dal cor m'esmueu
Mi auci e si enferna.
Eu son Arnautz qu'amas l'aura
E catz la lebr' ab lo bueu,
E nadi contra suberna.
