Mostrando entradas con la etiqueta Arnaut Daniel. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta Arnaut Daniel. Mostrar todas las entradas

viernes, 23 de octubre de 2026

Arnaut Daniel. L'aur' amara fa ls bruoills brancutz + Lo ferm voler qu'el cor m'intra

Arnaut Daniel. 

Arnaut Daniel. L'aur' amara fa ls bruoills brancutz + Lo ferm voler qu'el cor m'intra



I. 

L'aur' amara fa ls bruoills brancutz
clarzir, que l doutz espeissa ab fuoills,
e ls letz becs dels auzels ramencs
ten balps e mutz, pars e non pars;
per qu'eu m'esfortz de far e dir plazers
a mains per liei que m'a virat bas d'aut,
don tem morir, si ls afans no m'asoma.
Tant fo clara ma prima lutz
d'eslir lieis, don cre l cors los huoills,
non pretz, necs mans dos aigonencs
d'autra, s'eslutz rars mos preiars;
pero deportz m'es e d'auzir volers
bos motz ses grei, de liei don tant m'azaut
qu'al sieu servir sui del pe tro c'al coma.
Amors, gara! Sui ben vengutz?
C'auzir tem far, si m dezacuoills,
tals detz pecs que t'es mieills que t trencs;
qu'ieu soi fis drutz cars e non vars;
ma l cors ferms fortz mi fai cobrir mains vers,
qu'ab tot lo nei m'agr' ops us bais al chaut
cor refrezir, que no i val autra goma.
Si m'ampara cill que m tralutz
d'aizir si qu'es de pretz capduoills,
dels quetz precs, c'ai dedinz a rencs,
l'er fort rendutz clars mos pensars:
qu'eu fora mortz; mas fa m sofrir l'espers
que ill prec que m brei, c'aisso m ten let e baut,
que d'als jauzir no m val jois una poma.
Doussa car' a totz aibs volgutz,
sofrir m'er per vos mainz orguoills, 
quar etz decs de totz mos fadencs,
don a i mains brutz pars. E gabars
de vos no m tortz, ni m fai partir avers,
c'anc non amei ren tant ab meins d'ufaut;
anz vos desir plus que Dieu cill de Doma.
Era t para, chans e condutz,
formir al rei qui t'er escuoills;
car pretz, secs sai, lai es doblencs,
e mantengutz dars e manjars.
De joi la t portz, son anel mir si l ders,
c'anc non estei jorn d'Arago que l saut
no i volgues ir, mas sai m'a clamat Roma.
Faitz es l'acortz qu'el cor remir, totz sers,
lieis cui domnei, ses parsonier, Arnaut;
qu'en autr' albir n'es fort m'entent'a soma. 

II.

Lo ferm voler qu'el cor m'intra
no m pot jes becs escoissendre ni ongla
de lausengier, qui pert per maldir s'arma;
e car non l'aus batr' ab ram ni ab verga,
sivals a frau, lai on non aurai oncle,
jauzirai joi en vergier o dinz cambra.
Quan mi soven de la cambra,
on a mon dan sai que nuills hom non intra,
anz me son tuich plus que fraire ni oncle,
non ai membre no m fremisca, neis l'ongla,
aissi cum fai l'enfas denant la verga:
tal paor ai no l sia prop de l'arma,
Del cors li fos, non de l'arma,
e cossentis m'a celat dins sa cambra:
que plus me nafra l cor que colps de verga
car lo sieus sers lai on ill es non intra.
Totz temps serai ab lieis cum carns et ongla
e non creirai chastic d'amic ni d'oncle.
Anc la seror de mon oncle
non amei plus ni tant, per aquest' arma!
C'aitant vezis cum es lo detz de l'ongla,
s'a lei plagues, volgr' esser de sa cambra.
De mi pot far l'amors qu'inz el cor m'intra
mieills a son vol c'om fortz de frevol verga.
Pois flori la seca verga
ni d'en Adam mogron nebot ni oncle,
tant fin' amors cum cella qu'el cor m'intra
non cuig qu'anc fos en cors, ni eis en arma; 
on qu'ill estei, fors en plaz' o dinz cambra, 
mos cors no s part de lieis tant cum ten l'ongla.
C'aissi s'enpren e s'enongla
mos cors en lei cum l'escorss' en la verga,
qu'ill m'es de joi tors e palaitz e cambra,
e non am tant paren, fraire ni oncle,
qu'en paradis n'aura doble joi m'arma,
si ja nuills hom per ben amar lai intra.
Arnautz tramet son cantar d'ongl' e d'oncle
ab grat de leis que de sa verg'a l'arma,
son Dezirat, qu'a pretz dinz cambra intra.


sábado, 17 de octubre de 2026

Arnaut Daniel. Anc ieu non l'ac, mas ella m'a

Arnaut Daniel.

Arnaut Daniel. Anc ieu non l'ac, mas ella m'a



2701, 7225, 7614, 7698.

Arnaut Daniel si fo de l'encontrada don fo'n Arnaut de Maruelh, del evesquat de Peiregors, d'un castel que a nom Ribayrac, e fo gentils hom. Et emparet ben letras, e fes se joglars; e pres manieira de trobar en cars rims, per que sas cansos no so leus ad entendre ni d'aprendre. Et amet un' auta domna de Gascuenha, molher d'en G. de Buovila; mas anc non ac plazer endreg d'amor, per que dis:
Ieu soi Arnaut qu'amas l'aura
E cas la lebre ab lo bou,
E nadi contra suberna.

lonc temps estet en aquela amor, e'n fes motas bonas cansos.
Et el era mot avinens hom e cortes.
E fon aventura qu'el fon en la cort del rei Richart d'Englaterra: et estant en la cort, us autres joglars escomes lo com el trobava en pus caras rimas que el. Arnaut tenc s'o ad esquern, e feron messios cascun de son palafre que no fera, en poder del rey. El rey enclaus cascun en una cambra. En Arnaut, de fasti qu'en ac, no ac poder que lassetz un mot ab autre. Lo joglar fes son cantar leu e tost. E els non avian mas decx jorns d'espazi; e devia s jutjar per lo rey à cap de cinq jorns. Lo joglar demandet à'n Arnaut si avia fag: e'n Arnaut respos que oc, passat a tres jorns; e non avia pessat.
El joglar cantava tota nueg sa canso per so que be la saubes; e'n Arnaut pesset co l traisses isquern: tan que venc una nueg el joglar cantava, e'n Arnaut la va tot' arretener e'l so. E can foron denan lo rey, n Arnaut dis que volia retraire sa chanso; e comenset mot be la chanso que'l joglar avia facha. El joglar can l'auzic gardet lo en la cara, e dis qu'el l'avia facha. El reis dis co s podia far? El joglar preguet al rei qu'el ne saubes lo ver. El rei demandet à 'n Arnaut com era estat. En Arnaut comtet li tot com era estat. El rei ac ne gran gaug e tenc s'o à gran esquern. E foro aquistiat los gatges, et à cascu fes donar bels dos. E fo donatz lo cantar à 'n Arnaut Daniel, que di:
Anc ieu non l'ac, mas ella m'a.

2701, 7225-6, 7698.

Anc ieu non l'ac, mas ella m'a
Trastot en son poder amors;
E fai m'irat, let, savi, fol,
Com celui qu'en re no s torna:
Qu'om no s defen qui ben ama.
Qu'amors comanda
Qu'om la serva e la blanda,
Per qu'ieu n'aten,
Sufren,
Bona partida
Quan m'es escarida.

S'ieu dic pauc ins él cor me sta.
Estar me fai temens paors;
La lengua falh, mas lo cor vol
So don dolens se sojorna:
Gen languis mas no s'en clama;
Qu'en tot à randa
Co mar ni terra guaranda
Non es tan gen,
Plazen,
Com la cauzida
Qu'ieu ai encobida.

Tan sai son pretz fin e certa
Per qu'ieu no m posc virar alhors.
Per so fas ieu que'l cors m'en dol.

Quan lo sol clau ni s'ajorna
Ieu non aus dir que m'aflama.
Lo cor m'abranda;
Mas li olh an la liuranda,
Quar solamen
Vezen
M'estai aizida:
Veus que m ten à vida.

Fols es qui per parlar en va
Quer com sos joi sia dolors;
Que lauzengier, cui dieus afol,
Non ag ges lengua adorna:
L'us cosselha, l'autre brama,
Per que s demanda
Amors tals fora granda.
Mas ie m defen
Fugen
De lor brugida;
Et am ses falhida.

Mans bons cantars levet e pla 
M'agr'ieu fait, si m fezes socors
Cilh que m dona joi e'l me tol.
Quar soi letz or m'o trastorna,
Que ab son vol m'enliama.
Res no l demanda
Mos cors ni no l fai ganda,
Ans francamen
Li m ren:
Doncs si m'oblida
Merces er perida.

Per jauzen mi ten e per sa
Un bel plazer ab que m'a sors;
Mas mi no passara ja'l col
Per paor qu'ilh no m fos morna:
Qu'enquera m sent de la flama
D'amor, que m manda
Que mon cor non espanda.
Si fatz soven
Menten,
Pois vei per crida
Mant'amor delida.

A Meils-de-ben
Prezen
Canso grazida,
Qu'Arnautz non oblida.


2701, 7225-6, 7614, M.

En est sonet cuend' e leri 
Fas motz e'ls capus e'ls doli; 
E seran verais e cert
Qu'an n'aurai passat la lima:
Qu'amors m'a de plan, e daura
Mon cantar, que de lieis mueu
Cui pretz manten e governa.

Tan l'am de cor e la queri
Qu'ab sobre voler la m toli, 
Que per sobramar la pert; 
Que'l sieu cors sobretracima 
Lo mieu tot, e no s'eisaura. 
L'amors qu'ins él cor mi pleu
Me ten caut on plus iverna.

Tot jorn melhur et esmeri,
Quar la gensor am e coli
Del mon, sous dic en apert;
Seus soi del pe tro la cima.
Piegz trac aman qu'om que laura:
Qu'anc non amet plus d'un ueu
Cel de Monclar n'Audierna.

Ges pel maltrag quei soferi
De ben amar no m destoli;
Si tot m'enten à dezert,
Per leis fas e'l son e'l rima
De cantar, e no sen aura:
Enans n'ai fag un vers nueu,
Qu'obrador n'ai e caterna.

No volh de Roma l'emperi
Ni qu'om m'en fass' apostoli,
Qu'en lieis non aia revert
Per cui m'art lo cor e m rima.
Que quan remir sa crin saura
Ni son bel cors blanc e nueu, 
Mais l'am que qui m des Luzerna.

Mil messas n'aug e'n proferi,
E fas lums de cer' e d'oli,
Que dieus me don bon acert
De lieis que vens ses escrima:
E si'l maltrag no m restaura,
L'amor que dal cor m'esmueu
Mi auci e si enferna.

Eu son Arnautz qu'amas l'aura
E catz la lebr' ab lo bueu,
E nadi contra suberna.


viernes, 2 de octubre de 2026

14. Arnaldo Daniello. L'aur' amara fals bruoills brancutz + Sols sui qui sai + Sim fos Amors,

14. Arnaldo Daniello. *

Secondo il testo ricostituito dal Canello (La vita e le opere del trovatore Arnaldo Daniello, Halle, 1883, pp. 105, 115, 117).

Arnaldo Daniello, Arnautz Daniels, Arnaud Daniel


L'aur' amara fals bruoills brancutz
clarzir quel doutz espeiss' ab fuoills
els letz becs del auzels ramencs 
ten balps e mutz pars e non pars, 
per qu'eu m'esfortz de far e dir plazers
a mains per liei que m'a virat bas d'aut,
don tem morir sils afans no m'asoma.
Tant fo clara ma prima lutz
d'eslir lieis, don crel cors los huoills, 
non pretz necs mans dos aigonencs; 
d'autra s'esdutz rars mos prejars, 
pero deportz m'es adauzir volers
bos motz ses grei de lieis don tant m'azaut,
qu'al sieu servir sui del pe tro c'al coma.
Amors, gara, sui ben vengutz,
c'auzir tem far, sim dezacuoills,
tals detz pecs que t'es mieills quet trencs,
qu'ieu soi fis drutz cars e non vars;
mal cors ferms fortz mi fai cobrir mains vers,
qu'ab tot lo nei m'agr'ops us bais al chaut
cor refrezir, que noi val autra goma.
Si m'ampara cill cuim trahutz
d'aizir si qu'es de pretz capduoills,
dels quetz precs c'ai dedins a rencs,
l'er fort rendutz clars mos pensars;
qu'eu fora mortz, mas fam sofrir l'espers
queill prec quem brei, c'aissom ten let e baut,
que d'als jauzir nom val jois una poma.
Doussa car, a totz aibs volgutz,
sofrir m'er per vos mains urguoills,
quar etz decs de totz mos fadencs,
don ai mains brutz pars e gabars;
de vos nom tortz nim fai partir avers,
qu'anc non amei ren tant ab meins d'ufaut,
anz vos desir plus que Deus cil de Doma.
Erat para, chans e condutz,
formir al rei qui t'er escuoills,
car pretz secs sai, lai es doblencs,
e mantengutz dars e manjars,
de joi lat portz, son anel mir, sil ders,
qu'anc non estei jorn d'Aragon quel saut
noi volgues ir, mas sai m'a'n clamat Roma.
Faitz es l'acortz, qu'el cor remir totz sers
lieis cui domnei ses parsonier Arnaut,
qu'en autr'albir n'es fort m'ententa soma.


Sols sui qui sai lo sobrafan quem sortz
al cor d'amor sofren per sobramar,
car mos volers es tant ferms et entiers
c' anc no s' esduis de celliei ni s' estors
cui encubic al prim vezer e puois:
qu' ades ses lieis dic a lieis cochos motz,
pois quan la vei non sai, tant l'ai, que dire.
D' autras vezer sui secs e d' auzir sortz,
qu' en sola lieis vei et aug et esgar;
e jes d' aisso noill sui fals plazentiers
que mais la vol non ditz la bocal cors; (la boca 'l cors: al)
qu' eu no vau tant chams, vauz ni plans ni puois
qu' en un sol cors trob aissi bos aips totz:
qu' en lieis los volc Deus triar et assire.
Ben ai estat a maintas bonas cortz,
mas sai ab lieis trob pro mais que lauzar
mesura e sen et autres bos mestiers,
beutat, joven, bos faitz e bels demors.
gen l' enseignet Cortesia e la duois,
tant a de si totz faitz desplazens rotz
de lieis no cre rens de ben si adire.
Nuills jauzimens nom fora breus ni cortz
de lieis cui prec qu' o vuoilla devinar,
que ja per mi non o sabra estiers
sil cors ses dirs nos presenta de fors;
que jes Rozers per aiga que l' engrois
non a tal briu c' al cor plus larga dotz 
nom fassa estanc d'amor, quand la remire.
Jois e solatz d' autram par fals e bortz, (autra 'm)
c' una de pretz ab lieis nois pot egar,
quel sieus solatz es dels autres sobriers.
ai si no l' ai! las! tant mal m' a comors!
pero l' afans m' es deportz, ris e jois,
car en pensan sui de lieis lecs e glotz:
ai Deus, si ja 'n serai estiers jauzire!
Anc mais, sous pliu, nom plac tant treps ni bortz
ni res al cor tant de joi nom poc dar
cum fetz aquel don anc feinz lausengiers
no s'esbrugic qu'a mi solses tresors.
dic trop? eu non, sol lieis non sia enois.
bella, per dieu, lo parlar e la votz
vuoill perdre enans que diga ren queus tire.
Ma chansos prec que nous sia enois,
car si voletz grazir lo son els motz
pauc preza Arnautz cui que plassa o que tire.


Sim fos Amors de joi donar tant larga
cum ieu vas lieis d' aver fin cor e franc,
ja per gran ben nom calgra far embarc,
qu' er am tant aut quel pes mi poia em tomba;
mas quand m' albir cum es de pretz al som
mout m' en am mais car anc l' ausiei voler,
c' aras sai ieu que mos cors e mos sens
mi farant far lor grat rica conquesta.
Pero s' ieu fatz lonc esper no m' embarga,
qu' en tant ric luoc me sui mes e m' estanc
c' ab sos bels digz mi tengra de joi larc,
e segrai tant qu' om mi port a la tomba,
qu' ieu non sui ges cel que lais aur per plom;
e pois en lieis nos taing c' om ren esmer
tant li serai fis et obediens
tro de s' amor, sil platz, baisan m' envesta.
Us bons respieitz mi reven em descarga
d' un doutz desir don mi dolon li flanc,
car en patz prenc l' afan el sofr' el parc
pois de beutat son las autras en comba,
que la gensser par c' aia pres un tom
plus bas de liei, qui la ve, et es ver;
que tuig bon aip, pretz e sabers e sens
reingnon ab liei, c' us non es meins ni 'n resta.
E pois tant val, nous cujetz que s' esparga
mos ferms volers ni qu' eisforc ni qu' eisbranc,
car eu no sui sieus ni mieus si m' en parc,
per cel seignor queis mostret en colomba :
qu' el mon non ha home de negun nom
tant desires gran benanansa aver
cum ieu fatz lieis, e tenc a noncalens
los enoios cui dans d'amor es festa.
Na Mieills-de-ben, ja nom siatz avarga,
qu' en vostr' amor me trobaretz tot blanc,
qu' ieu non ai cor ni poder quem descarc 
del ferm voler que non hieis de retomba; 
que quand m' esveill ni clau los huoills de som 
a vos m' autrei, quan leu ni vau jazer;
e nous cujetz queis merme mos talens, 
non fara jes, qu' aral sent en la testa.
Fals lausengier, fuocs las lengas vos arga 
e que perdatz ams los huoills de mal cranc, 
que per vos son estraich cavail e marc, 
amor toletz c' ab pauc del tot non tomba; 
confondaus Dieus que ja non sapchatz com, 
queus fatz als drutz maldire e vil tener; 
malastres es queus ten, desconoissens, 
que peior etz qui plus vos amonesta. 
Arnautz a faitz e fara loncs atens, 
qu' atenden fai pros hom rica conquesta.

* BIOGRAFIA, secondo il testo edito dallo Chabaneau (op. cit. p. 13): 
Arnautz Daniels si fo d'aquella encontrada don fo n'Arnautz de Marueill, de l'evescat de Peiregorc, d'un castel que ac nom Ribairac; e fo gentils hom. et amparet ben letras e fetz se joglars e deleitet se en trobar en caras rimas; per que las soas chanssos non son leus ad entendre ni ad aprendre. et amet una auta dompna de Guascoigna, moiller d'en Guillem de Bouvila; mas non fo crezut que anc la dompna li fezes plazer en dreg d'amor; perque el ditz: 
Eu sui Arnautz qu'amas l'aura e catz la lebre ab lo bou e nadi contra suberna. lonc temps estet en aquela amor, en fetz motas bonas chansos; & el era mot avinens hom e cortes.