Mostrando las entradas para la consulta Pierre Auvergne ordenadas por fecha. Ordenar por relevancia Mostrar todas las entradas
Mostrando las entradas para la consulta Pierre Auvergne ordenadas por fecha. Ordenar por relevancia Mostrar todas las entradas

jueves, 22 de octubre de 2026

Garin le Brun, Ensenhamen. El premier cap, amia,

Garin le Brun, Ensenhamen. (Garins lo brus o Garinç lo Bruç)

Garin le Brun, Ensenhamen. El premier cap, amia,



El premier cap, amia,
es mos talans que dia
tota la contenenza, - 
si c'om no i trob faillenza, -
que domna deu aver.
C'aizo fai a saber,
lo matin al levar
se deu gran soing donar
que sia fresca e clara
sa colors e sa cara,
e que non i remaigna
tals res que no s'ataigna.
Pois sia sa camisa,
qu'es aprob lei assisa,
blanca, molla e dolgada;
car esti' aizinada:
pels flancs e pels costaz,
pels altres locs privaz
deu esser d'aital mena
qu'en aital loc covena.
Tuit sei altre apareill,
segon lo meu conseill,
de qualque mena sion,
esgar que ben estion
pels flancs e pels costaz
e pels pes e pelz braz.
Sei sotlar, per mon grat,
sion petit, dolgat,
que no parescon gran
sei pe, ni mal estan.
E de son afiblar
se deu gran soing donar
que non esti' en fol
sos mantels a son col
ni semble soiseupuz
can l'er al col penduz.
Sas serviriz privadas
sion gent enseignadas
e sapchon ses orgoill
servir, c'aital o voill.
E de sa liadura
se sapchon donar cura;
son pel ahordenar
sapchon, et entrenar.
E s'om gen las apella
de neguna novella,
sapchon se ben defendre
e gardar de reprendre.
Quant ill ira al sain,
aia ab si tal compain
que ges d'ancta no il fassa,
cui que trob en la plassa.
Ill an dreit e suau
ez a petit esclau;
que non es cortezia
que domna an tost per via,
que trop fassa gran pas
ni per anar se las.
Si es en palafren,
si' aitals com conven;
e si ben o espleita,
an gentemen e dreita.
Dinz sa maison eschai
a leis que ben o fai,
que sia a tota gen
de bon contenemen,
ez als mals ez als bos
sia de bel respos.
Cals que veigna ni an
en leis trob bel semblan
e bon acuillimen;
mas non tuit engalmen:
no sion tuit engal
li bon aissi co l mal.
Tal i a qi no gara
cui es humils ni cara
ni non sap ges triar
cal hom fai ad honrar.
Mas aquo non es sens,
anz mals enseignamens
e uns tors de folage
que revert a putage.
Mout se deu apensar
cil qui ben o vol far
en cui plus abandon
sa bona acuillizon;
que mout home seran,
s'om lor fai bel semblan,
que s faran demanes, -
tant seron mal apres, -
contes de s'amistat
e'n levaran gran glat.
De moltas guisas son
divers home pel mon
que se fan adhonrar
d'acuillir e d'amar.
Als autres no taing gaire
ni no deu hom trop faire,
c'ab un breu saludar
pod om tan gen pagar
que s tenran per graziz
e per gen acuilliz.
Si hom vos ven vezer,
ab somos de sezer
vos dreichaz contra lui;
mas ben gardaz vas cui;
qu'assaz son destrian
homen a lor senblan.
Si us par cortes ni pros,
faiz lo sezer laz vos.
Mas no seiaz leugeira
qe ja parlez premeira
de negun gran solaz, 
mas solamen si l plaz
lo somonez que l jorn
remaign'a 'quest sojorn.

// Wiki English //

Garin lo Brun or le Brun [1] (Latin: Garis Bruni; died 1156/1162) was an early Auvergnat troubadour.

Garin lived in the Diocese of Le Puy-en-Velay, where his family owned castles. He was himself lord of Châteauneuf-de-Randon in the Gévaudan and a vassal of Ermengarde of Narbonne and of Eleanor of Aquitaine. [2][3] His origins were either in the Diocese of Mende [3] or in Randon. [4] If he was of Randon, then his father was Garin (Guérin) de Randon, a vassal of Raymond Berengar III, Count of Barcelona, of whom Guérin and his brother Odilon held the castle of Randon. [5] This is likely, as a Garin paid homage to the count of Barcelona for this castle in 1150. In 1162, Garin lo Brun appears to have died, as in that year his brother William (Guillaume), called Randon protecteur des troubadours ("Randon, Protector of Troubadours"), arranged a requiem mass for him and granted Grosvialla (Groviala) to the Knights Templar for the rest of his soul.

Garin composed mostly tensos, but only one of these has survived and is an imaginary dialogue between Mezura (moderation) and Leujaria (lightness), that is, both sides of the debate are written by Garin. For Lightness, the true wisdom in love is folly: a man must get on, lose no chances, and show boldness to obtain the favour of ladies of the highest possible rank. Moderation, on the other hand, advises self-restraint in love, treading softly without showing impatience. Moderation's advice to women is not to give all they have suddenly, leaving nothing to offer. [5][6] This tenso was dedicated to one Eblon de Saignes. [4]

The medievalist Mark Johnston notes that Garin's work is similar to that of another 12th-century troubadour poet, Arnaut Guilhem de Marsan. [7]

The author of Garin's vida (biography) comments that "he went to the trouble of telling the ladies how they should behave themselves." [8]

Garin wrote the earliest known example of an ensenhamen or didactic (teaching) poem to have survived, which has the title El termini d'estiu. [9] This is written in isometric rhymed hexameter and has been dated to 1155. [2] Perhaps the earliest known text is contained in the Pierpont Morgan Library's MS 819, an illuminated manuscript of the 13th century, in which Garin's poem is contained together with another similar didactic work by Arnaut de Mareuil, in the first fifty-two folios. [10]

Garin's work has over a hundred verses on the beauty of nature and the sorry state of contemporary mores, but its main theme is the courtly behaviour of women. It is therefore sometimes called Ensenhamen de la donzela ("Ensenhamen of the girl") or L'ensegnamen alla dama ("The ensenhamen to woman"). It is part of the medieval "conduct literature" which urges women to adapt themselves to their husbands, to be merry or sad as their men are merry or sad. [11] Garin counsels also that women should sing and recite poetry for their guests. [12]

Another passage of the Ensenhamen which is sometimes quoted advises women to "welcome entertainers and poets who chatter of love and sing verses and melodies. At least, show them a good face, for if you give them nothing, they will make your name known far and wide." [14]

  1.  Both lo Brun (Occitan) and le Brun (French) mean "the Brown".
  2. Ippolito, Marguerite-Marie. (2001). Bernard de Ventadour: Troubadour Limousin du XIIe siècle, Prince de l'Amour Courtois et de la Poésie Romane (L'Harmattan, ISBN 2-7475-0017-9), p. 228
  3. Biffière, Félix. (1985). « Ce tant rude » Gévaudan, 2 vol. (SLSA Lozère: Mende), I, p. 729
  4. Moulier, Pierre. (2001). Églises romanes de Haute-Auvergne (Editions Creer, ISBN 2-909797-57-0), p. 21
  5. Garin Le Brun (milieu XIIe siècle) online at histoire-ma.chez-alice.fr (accessed 5 March 2008)
  6. This advice to women has resonances with Garin's advice to a great lady in his "Ensenhamen"
  7. Johnston, Mark. "Gender as Conduct in the Courtesy Guides for Aristocratic Boys and Girls of Amanieu de Sescas." Essays in Medieval Studies, 20 (2003), pp. 75–84
  8. Egan, Margarita, ed. (1984). The Vidas of the Troubadours (New York: Garland, ISBN 0-8240-9437-9), XXXVI, p. 36
  9. Chambers, Frank M. (1985). An Introduction to Old Provençal Versification (Diane Publishing, ISBN 0-87169-167-1), p. 253
  10. Nichols, Stephen G. and Wenzel, Siegfried. (1996). The Whole Book: Cultural Perspectives on the Medieval Miscellany (University of Michigan Press), p. 99
  11. Perfetti, Lisa. (2003) Women and Laughter in Medieval Comic Literature (Ann Arbor: University of Michigan Press), Introduction online at press.umich.edu (accessed 5 March 2008)
  12. Bowers, Jane M. and Tick, Judith. (1987). Women Making Music: The Western Art Tradition, 1150–1950 (University of Illinois Press), p. 41
  13. Aubrey, Elizabeth. "References to Music in Old Occitan Literature." Acta Musicologica, 61:2 (May–Aug., 1989), pp. 110–149, in particular p. 144
  14. Zuchetto, Gérard. Petite introduction au monde des troubadours XIIème–XIIIème siècles: A l'aube de la litterature moderne online at musicologie.org (accessed 5 March 2008)

Peire d'Alvernhe. Rossinhol, en son repaire; Chantarai d'aquestz trobadors

Peire d'Alvernhe. 

Pierre, Peire; d' Alvernha, Alverne, Auvergne (1130 – 1190)


I. 

m'iras ma domna vezer,
e diguas li l meu afaire,
et ill diga t del seu ver, 
que'm man sai com l'estai;
mas de mi l sovenha,
que ges lai per nul plai
ab si no t retenha,
Que tost no m tornes retraire
son estar, son captener,
qu'eu non ai paren ni fraire
don tant o voilla saber."
Ar s'en vai l'auzel gai
dreit vas on ill renha,
ab essai, ses esglai,
tro qu'en trop l'ensenha.
Tan quan l'auzels de bon aire
vi sa beutat aparer,
dous chant comenset a braire
si com sol far contra l ser.
Pois se tai que non brai,
mas de lei s'engenha
co l retrai, ses pantai,
so qu'ill auzir denha.
“Cel que us es verais amaire
volc qu'eu en vostre poder
vengues sai esser chantaire,
per so que us fos a plazer.
E sabrai, quan veirai
per qu'er l'entresenha,
que ill dirai, si ren sai
per qu'el lai s'en fenha.
E si ll port per que s n'esclaire,
gran gaug en devetz aver,
c'anc hom no nasquet de maire 
tan de be us posca voler.
Eu m mourai et irai
ab gaug on que venha;
no farai, quar non ai
dig qual plag en prenha.
D'aisso serai plaideiaire:
qui'n amor a son esper,
no s deuria triguar gaire
tan quan l'amors n'a lezer.
Que tost chai blancs en bai
com flors sobre lenha,
e val mai qui l fag fai,
ans c'om l'en destrenha." -
Ben a tengut dreg viatge
l'auzels lai on eu l tramis;
et ill envia m messatge
segon que de mi formis:
“Molt mi platz, so sapchatz,
vostra parladura;
et auiatz que ill digatz
so don mi pren cura.
Fort mi pot esser salvatge,
quar s'es lonhatz mos amis,
c'anc hom de negun linhatge
no vi que tan m'abelis.
Trop viatz fo l comjatz;
mas s'eu fos segura,
mais bontatz n'agr' assatz,
per qu'eu n'ai rancura.
Que tan l'am de bon coratge
c'ades lai entr' on dormis,
et ab lui ai guidonatge,
joc e gaug e joi e ris.
E l solatz c'ai em patz
no sap creatura,
tan quan jatz e mos bratz,
tro que's trasfigura.
Tostems mi fo d'agradatge,
pos lo vi et ans que l vis; 
e ges de plus ric linhatge
no voill autr' aver conquis.
Mos cuidatz es ben fatz;
no m pot far tortura
vens ni glatz ni estatz
ni cautz ni freidura.
Bon' amors a un uzatge
co l bos aurs quan ben es fis,
que s'esmera de bontatge,
qui ab bontat li servis.
E crezatz c'amistatz
cascun jorn meillura;
meilluratz et amatz
es cui jois s'aura.
Dous auzels, en son estatge
iras, quan venra l matis,
e digas l'en dreg lenguatge
de qual guiza l'obedis."
Abrivatz n'es tornatz
trop per gran mezura,
de bon' aventura.

II. 

Chantarai d'aquestz trobadors
que chantan de maintas colors,
e l pieier cuida dir mout gen;
mas a chantar lor er alhors,
qu'entremetre n'aug cent pastors,
qu'us no sap que s mont' o s deissen.
D'aisso mer mal Peire Rotgier,
per que n'er encolpatz premier,
quar chanta d'amor a prezen;
e valgra li mais un sautier
en la gleiz' o un candelier
portar ab gran candel' arden.
E l segonz: Guirautz de Bornelh
que sembl' oire sec al solelh
ab son magre cantar dolen,
qu'es chans de velha portaselh;
e si s vezia en espelh,
no s prezari' un aguilen.
E l tertz: Bernartz de Ventadorn
qu'es menres d'en Bornelh un dorn;
en son paire ac bon sirven
per trair' ab arc manal d'alborn,
e sa maire calfava l forn
et amassava l'issermen.
E l quartz: de Briva l Lemozis,
us joglars qu'es plus querentis
que sia tro qu'en Benaven;
e semblari' us pelegris
malautes, quan canta l mesquis,
qu'a pauc pietatz no m'en pren.
E n Guillems de Ribas lo quins,
qu'es malvatz defors e dedins,
e di totz sos vers raucamen;
per que es avols sos retins,
qu'atrestan s'en fari' us chins,
e dels olhs sembla vout d'argen.
E l seizes: Grimoartz Gausmars
qu'es cavaliers e s fai joglars;
e fai o mal qui lo i consen
ni l dona vestirs vertz ni vars
qu'aitan valria ls agues ars,
qu'enjoglarit s'en son ja cen.
Ab Peire de Monzo so set,
pos que l coms de Toloza l det,
qu'anc no soanet d'avinen;
per que fon cortes qui l raubet, 
e fe o mal quar no l talhet
E l'oches: Bernartz de Saissac
qu'anc sol un bon mestier non ac
mas d'anar menutz dos queren;
et anc pois no l prezei un brac
pos a'n Bertran de Cardalhac
ques un velh mantel suzolen.
E l noves es en Raimbautz
que s fai de son trobar trop bautz;
mas eu lo torne a nien,
qu'el non es alegres ni chautz;
per so pretz aitan los pipautz
que van las almosnas queren.
E'n Ebles de Sanha l dezes
a cui anc d'amor non venc bes,
si tot se chanta de coiden;
vilanetz es e fals pages,
que dizon que per dos poges
lai se loga e sai se ven.
E l'onzes: Guonsalbo Rozitz
que s fai de son trobar formitz,
tan que cavalaria s fen;
et anc no fon tan ben guarnitz
que per el fos bos colps feritz,
si doncs no l trobet en fugen.
E l dozes: us petitz Lombartz
que clama sos vezis coartz,
et el eis sent de l'espaven;
pero us sonetz fai gualiartz
ab motz amaribotz, bastartz,
e lui apel' om Cossezen.
Peire d'Alvernhe a tal votz
que chanta cum granolh' en potz,
e lauza s trop a tota gen;
pero maistres es de totz,
ab qu'un pauc esclarzis sos motz,
qu'a penas nulhs hom los enten.
Lo vers fo faitz als enflabotz
a Poivert tot jogan riden.

viernes, 2 de octubre de 2026

13. Pietro d'Alvernia. De jostals breus jorns els loncs sers,

13. Pietro d'Alvernia. *

Secondo il testo edito dal Rochegude (Parnasse occitanien, p. 136), con qualche correzione tratta dal ms. A (Studj di filol. rom. II, 7).

Pierre, Peire; d' Alvernha, Alverne, Auvergne

De jostals breus jorns els loncs sers,
quan la blanc'aura brunezis,
volh que branq'e brolh mos sabers
d'un nou joi qem frug em floris; 
pos dels verts folhs vei clarzir los guarrics, 
per ques retrai entre la neus el freis
Contr'aisso m'agradal parers 
d'amors londans e de vezis; 
quar pauc val levars ni jazers
a lieis ses lui que l'es aclis;
qu'amors vol gaug e guerpis los enics,
e qui s' esjau a l'ora qes destreis,
ben par que cel volri' esser amics.
Mas ieu no sai quals capteners
on reviu jois et nais valers
tals que denan lim trassalis.
qu'ab enquerer del dig m'en ve destrics, 
tan tem quel miels lais e digal sordeis,
on plus mon cor me ditz: quar no t'en gics? 
Ben vei e sai e crei qu'es vers 
l'un ab trichar, l'autr' ab dir vers, 
e l'un ab plors e l'autre ab ris,
e cel ques vol es manens o mendics; 
mas ieu n'am mais so qu'en ai, qu'esser reis 
que fos senhor d'Escotz e de Galics. 
Quar si fos ja dels mieus volers 
lo sieus bos coratges devis,
lai on madomnam tol temers (lai on ma domna 'm tol temers) 
de so per que plus m'esbaudis, 
qu'anc nol sai dir lauzengas ni prezics. 
mas meillor cor l'ai trop que no pareis; 
s'ella nol sab morrai m'en totz antics. 
Tan m'es dos e gens sos vezers 
pel joi que m'es el cor assis, 
qu'ades brota lo bos espers
qu'en ai, per que m'en enriquis:
qu'anc tan no fui mai volpils ni mendics, 
sol que m'anes a lei, qu'ieu aqui eis 
nom saubes far de gran paubretat rics. 
Cest es jois e gaug e plazers
en que manta gen s'abelis;
e sos pretz mont' a grans poders, 
quar mans jois sobresenhoris: 
qu'ensenhamens e beutatz l'es abrics 
d'un ram d'amor qu'en lei s'espan e creis 
e fara tro qu'ieu sia blancs co nics.
Cest vers sabra, som pes, violar Audrics, 
quel d'Alvernhe; e dis qu'om ses domneis 
no pot valer plus que ses gra l'espics.
Per qu'ieu cosselh ja no t'en desrazics; 
quar mais conquis aqui on ilh m'ateis,
que sim dones Fransal reis Lodoics.
(que si 'm dones Fransa 'l reis Lodoics : Louis : Lodovico, Ludovico.)

* Biografia, secondo il testo edito dallo Chabaneau (op. cit. p. 53):
Peire d'Alvernhe si fo de l'evesquat de Clarmon. savis homs fo e ben letratz, e fo fils d'un borges. bels e avinens fo de la persona, e trobet ben e cantet ben. e fo lo premiers bos trobaire que fo outra mon et aquel que fetz los meillors sons de vers que anc fosson faich, el vers que ditz:
De jostals breus jorns... canso no fetz neguna, car en aquel temps negus cantars s'apellava cansos, mas vers; mas pueis en Guirautz de Borneill fetz la primiera canson... longamen estet e visquet el mon ad onor...; e pois el fetz penedensa e mori.

sábado, 26 de septiembre de 2026

Vot, Vodar, Vout, Avoar, Avoatio, Devotio, Devot, Devotament, Devotamen, Votz, Voutz - Provocar - Vunula

Vot, s. m., lat. votum, voeu, promesse.
Voyez Denina, t. III, p. 88.
Ferm perpauzamen es pres per vot el for de consciencia.
Fan aital partimen entre vot simple e vot sollempne: vot simple, es cant se fai privadamens, ses prelats; vot sollempne, es cant se fa en religio o davan son prelat. V. et Vert., fol. 93.
Ferme propos est pris pour voeu au for de la conscience.
Ils font telle distinction entre voeu simple et voeu solennel: voeu simple, c'est quand il se fait particulièrement, sans prélat; voeu solennel, c'est quand il se fait en couvent ou devant son prélat.
ANC. FR. Les miens voz al Seignur rendrai.
Anc. trad. du Psaut. de Corbie, ps. 115.
- Confiance, foi.
Tant era grans lo votz c' avian en lo cors sanz. V. de S. Honorat.
Tant était grande la foi qu'ils avaient au corps saint.
- Souhait, désir.
En als non es mos votz.
Deudes de Prades: Del bel desir.
En autres choses n'est pas mon voeu.
CAT. Vot. ESP. PORT. IT. Voto. (chap. Vot, vots; voto, votos. Vore botovadéu o votovadéu.)

CAT. Vot. ESP. PORT. IT. Voto. (chap. Vot, vots; voto, votos. Vore botovadéu o votovadéu.)

2. Vodar, v., du lat. vovere, vouer, promettre, faire voeu.
Per que ela se fes malauta de mort e vodet se a Nostra Dona de Rocamador. 
V. de G. Faidit.
C'est pourquoi elle se fit malade de mort, et se voua à Notre-Dame-de-Rocamadour. 
Vodet al glorios cors sans. V. de S. Honorat.
Il voua au glorieux corps saint.
Prometo e vodan et jurent, e pueys non ho atenden. Libre de Tindal.
Promettent et vouent et jurent, et puis ne le tiennent.
Part. pas. Pueys que auran vodat qu' ells non tengan propri.
V. et Vert., fol. 14.
Après qu'ils auront fait voeu qu'ils ne possèdent pas en propre.
CAT. ESP. PORT. Votar. IT. Votare. (chap. Votá; fé vot o voto de : prometre : voto, votes, vote, votem o votam, votéu o votáu, voten; votat, votats, votada, votades; votaré; votaría; si yo votara : si yo faiguera voto de castidat y me foteguera a dins de un convén.)

A veces, uno sabe de qué lado estar, simplemente viendo quiénes están del otro lado, Leonard Cohen

3. Vout, s. m., moine, religieux.
Ieu m' estera en loc de vout,
Que d' als non pensera mout,
Mas manjera, e tengra m chaut.
Rambaud d'Orange: Ben s' eschai.
Moi je serais en lieu de religieux, vu que je ne penserais pas moult d'autres choses, mais je mangerais, et me tiendrais chaud.
No s tenc pas, a lei de vout,
Vestitz e pascutz. 
R. Vidal de Bezaudun: En aquel temps.
Ne se tint pas, à manière de religieux, vêtu et repu.

4. Avoar, v., avouer, reconnaître.
Part. prés. Lhi dig ciutada se avoant pel dig evesque.
Tit. du XIIIe siècle. DOAT, t. CXVIII, fol. 86.
Lesdits citadins s'avouant pour ledit évêque.
(chap. Avoá, avoás, reconeixe an algú com obispo, com siñó.)

5. Avoatio, s. f., aveu, reconnaissance.
Aquesta avoatio fan falsamen.
Tit. du XIIIe siècle. DOAT, t. CXVIII, fol. 87.
Cet aveu ils font faussement.

6. Devotio, s. f., lat. devotio, dévotion.
Orazo ses devotio, es messatge ses letras. V. et Vert., fol. 88.
(chap. Orassió sense devossió, es mensaje o missache sense lletres.)
Prière sans dévotion, c'est message sans lettres.
CAT. Devoció. ESP. Devoción. PORT. Devoção. IT. Divozione. 
(chap. Devossió, devossions.)

Réquiem per un llauradó español (Ramón J. Sender) en chapurriau

7. Devot, adj., lat. devotus, voué, dévoué, consacré.
Al qual sanh Denis avia estat devotz. Cat. dels apost. de Roma, fol. 85.
Auquel saint Denis il avait été voué.
- Dévot.
Era devotz, et amicx fins
Del sant monestier de Lerins.
V. de S. Honorat.
Il était dévot, et fidèle ami du saint monastère de Lérins.
Devota oratio que molt val a vencer tot peccat.
V. et Vert., fol. 86.
Dévote oraison qui moult vaut à vaincre tout péché.
CAT. Devot. ESP. PORT. Devoto. IT. Divoto. (chap. Devot, devots, devota, devotes. Vore les cobles de Pere IV de Aragó.)

8. Devotament, Devotamen, adv., dévotement.
Li moyne prenon autament
A cantar mot devotament.
V. de S. Honorat.
Les moines (se) prennent hautement à chanter moult dévotement.
Lo receup mot devotamen. Cat. dels apost. de Roma, fol. 85.
Le reçut moult dévotement.
CAT. Devotament. ESP. PORT. Devotamente. IT. Divotamente. 
(chap. Devotamen o devótamen.)

Votz, Voutz, s. f., lat. vox, voix.
Peire d' Alvernhe a tal votz
Que chanta cum granolh' en potz.
(chap. Pere d'Alvernhe té tal veu que cante com rana - granota - a un pou.)  
Pierre d'Auvergne: Chantarai.
Pierre d'Auvergne a telle voix qu'il chante comme grenouille en puits.

El más membrillo de La Codoñera: Tomás Bosque Peñarroya.

Tres vetz lur retornet la voutz aquesta dicha. V. de S. Honorat.
Trois fois leur répéta la voix cette parole.
Loc. Respondero tuh ad una votz.
Dis en alta votz: Prendetz Sydrac l' encantador.
Liv. de Sydrac, fol. 2 et 5.
Ils répondirent tous d'une voix.
Dit à haute voix: Prenez Sydrac l'enchanteur.
- En parlant des oiseaux, des animaux.
E 'l votz dels auzels son' e tint.
A. Daniel: Ar vei vermeills.
Et la voix des oiseaux résonne et retentit.
M' adoussa la votz dels cavaus.
Bertrand de Born: Quan vey pels.
Me délecte la voix des chevaux.
- Ton, en musique.
E 'n totz aquels no son mas set votz solamens.
Pierre de Corbiac: El nom de.
Et en tous ceux-là ne sont que sept tons seulement.
CAT. Veu. ESP. PORT. Voz. IT. Voce. (chap. Veu, veus; veueta o veveta, veuetes o vevetes.)

2. Vocal, s. f., lat. vocalis, vocable, voyelle.
Hyatz, es major vicis amb unas meteychas vocals. 
Leys d'amors, Laloubère, p. 5.
Hiatus, c'est plus grand défaut avec unes mêmes voyelles.
Mostradas havem las V vocals; e son apeladas vocals, quar cascuna demostra certa votz. Leys d'amors, fol. 3.
Nous avons indiqué les cinq voyelles; et elles sont appelées voyelles, parce que chacune indique un certain son.
CAT. ESP. Vocal. PORT. Vogal. IT. Vocale. (chap. Vocal, vocals : a, e, i, o, u, burret com tú.)

3. Vocable, s. m., lat. vocabilem, mot, terme.
En aytals vocables, dels quals son opinios quo s devo accentuar.
Leys d'amors, fol. 12.
En pareils mots, desquels les opinions sont qu'ils se doivent accentuer.
ANC. FR. Vous dictes en vostre monde que sac, est vocable commun en toute langue. Rabelais, liv. V, ch. 45.
CAT. Vocable. ESP. Vocablo. PORT. Vocabulo. IT. Vocabolo. (chap. Vocablo, vocablos : paraula, paraules.)

4. Vocatiu, s. m., lat. vocativus, vocatif.
E 'l datiu e 'l vocatiu e l' ablatiu. Gramm. provençal.
Et le datif et le vocatif et l'ablatif.
CAT. Vocatiu. ESP. PORT. IT. Vocativo. (chap. Vocatiu, vocatius, un dels casos del latín, com lo datiu, ablatiu, nominatiu.)

5. Vocatio, s. f., lat. vocatio, appellation, invocation.
Suaus vocatio apela la fin. Trad. de Bède, fol. 82.
Paisible invocation appelle la fin.
CAT. Vocació. ESP. Vocation (vocación). PORT. Vocação. IT. Vocazione. 
(chap. Vocassió, vocassions.)

6. Avocar, v., lat. avocare, invoquer, appeler.
Pueis avoqueron denant Dieu
Li sant per mi.
V. de S. Honorat.
Puis invoquèrent devant Dieu les saints pour moi.
Part. pas. Yest de nueg e jorn avocada
De peccadors convertitz.
G. Riquier: Sancta Verges.
Tu es de nuit et (de) jour invoquée par les pécheurs convertis.
CAT. ESP. PORT. Avocar. IT. Avvocare. (chap. Avocá, invocá, cridá. Abocá en b ve de boca, per ejemple, abocá algo a dins de un sac. Páram lo sac, que hay de abocá la sibada.)

7. Avocat, Advocat, s. m., lat. advocatus, avocat.
Li advocat son aquel qui razonon los plaitz davant las poestatz.
Trad. du Code de Justinien, fol. 4.
Les avocats sont ceux qui expliquent les plaids devant les autorités.
Fig. La lenga es avocatz del cor. Liv. de Sydrac, fol. 34.
(chap. La llengua es (l') abogat del cor.)
La langue est avocat du coeur.
- Avoué, protecteur, défenseur, en parlant d'une église, d'un monastère.
Mout m' enueia dels avocatz,
Qu' els vey anar a gran arda.
Boniface de Castelane: Guerra e trebalhs.
Moult il m'ennuie des avoués, vu que je les vois aller en grand équipage.
De l' islla de Lerins patrons e avocatz. V. de S. Honorat.
De l'île de Lérins patron et avoué.
ANC. FR.
Par grant resgart firent de Rou lor avoé. Roman de Rou, v. 1176.
Nous ne te rendrons tes sénatours, se tu ne nous rens tout avant nostre avoé et nostre deffendour. Chr. de Fr., Rec. des Hist. de Fr., t. III, p. 164.
CAT. Advocat. ESP. Abogado. PORT. Advogado. IT. Advocato.
(chap. Abogat, abogats, abogada, abogades; se pot escriure en v perque ve de advocatus, avogat, avogats, avogada, avogades.)

8. Avocadel, s. m. dim., petit avocat.
Bertrans am sos avocadels
Me dechay, et am sos libels.
Leys d'amors, fol. 147.
Bertrand avec ses petits avocats me rabaisse, et avec ses exploits.
(chap. Abogadet, abogadets, abogadeta, abogadetes; avogadet, avogadets, avogadeta, avogadetes.)

9. Avocatio, Advocatio, s. f., lat. advocatio, avocasserie, profession d'avocat.
Avocatios
Es officis mot perilhos.
(chap. La abogassía es ofissi mol perillós.)
Brev. d'amor, fol. 124.
La profession d'avocat est office moult périlleux.
L' avocat,... si el mor en l' annada en la qual el avia comensat de far sa advocatio. L'Arbre de Batalhas, fol. 223.
L'avocat,... s'il meurt en l'année dans laquelle il avait commencé à faire son avocasserie.
ANC. FR. Il n'y a nul qui se cognoisse
Si hault en advocation. 
Farce de Pathelin, p. 4.
CAT. Advocació. IT. Avvocazione. (chap. Abogassía, abogassíes. ESP. Abogacía.)

10. Convocatio, s. f., lat. convocatio, convocation.
Juraran a la communautat... apres la convocatio. Charte de Gréalou, p. 72.
(chap. Jurarán a la comunidat... después de la convocassió.)
Jureront à la communauté... après la convocation. 
CAT. Convocació. ESP. Convocación. PORT. Convocação. IT. Convocazione.
(chap. Convocassió, convocassions; convocatoria, convocatories.)

11. Convocar, v., lat. convocare, convoquer.
Part. pas. De tot lo pobol de Monpellier convocat.
Cartulaire de Montpellier, fol. 107.
(chap. De tot lo poble de Monpellier convocat. La t de montis ya se va pedre fa mols siglos.)
De tout le peuple de Montpellier convoque.
CAT. ESP. PORT. Convocar. IT. Convocare. (chap. Convocá : convoco, convoques, convoque, convoquem o convocam, convoquéu o convocáu, convoquen; convocat, convocats, convocada, convocades; convocaré; convocaría; si yo convocara.)

12. Evoc, s. m., révocation.
Per aras e per tot temps, ses evoc. Charte de Gréalou, p. 60.
Pour maintenant et pour tout temps, sans révocation.

13. Invocacio, Envocation, s. f., lat. invocationem, invocation.
Soptament fero serpens e ranas per invocacio dels encantadors.
Eluc. de las propr., fol. 12.
Subitement firent serpents et grenouilles par invocation des enchanteurs.
Per orations,... per envocations. Doctrine des Vaudois.
Par oraisons,... par invocations.
CAT. Invocació. ESP. Invocación. PORT. Invocação. IT. Invocazione.
(chap. Invocassió, invocassions.)

Junqueras, los catalanes tenemos más proximidad genética con los franceses, salta a la vista

14. Evocatio, s. f., lat. evocatio, évocation.
Evocatios se fay per esta maniera. Leys d'amors, fol. 127.
L'évocation se fait de cette manière.
(chap. Evocassió, evocassions; v. evocá : recordá : portá a la memoria. 
ESP. Evocación.)

15. Envocatiu, adj., invocatif, propre à invoquer.
Envocativas, so es cant hom apela. Leys d'amors, fol. 100. 
Invocatives, c'est-à-dire quand on appelle.
(chap. Invocatiu, invocatius, invocativa, invocatives; v. invocá.)

16. Equivoc, adj., équivoque.
Motz equivocz, es cant us motz a diverses significatz. Leys d'amors, fol. 7.
Mot équivoque, c'est quand un mot a diverses significations.
CAT. Equivoc. ESP. (Equívoco) PORT. IT. Equivoco.
(chap. Equívoc o equívoco, equivocs o equívocos, equívoca, equívoques. Una paraula que té diferens significats pot sé equívoca, causa de confusió; v. equivocá, equivocás.)

17. Equivocatio, s. f., équivoque.
Equivocatios se fay en respieg d' u meteys vocable significan diversas cauzas. 
Leys d'amors, fol. 46.
L'équivoque se fait en égard à un même mot signifiant diverses choses.
CAT. Equivocació. ESP. Equivocación. PORT. Equivocação. IT. Equivocazione. 
(chap. Equivocassió, equivocassions; errada, errades.)

herrar es humano, forja, cómic, dibujo, hierro, herrar, errar es humano

18. Revocation, s. f., lat. revocationem, révocation.
Quant al regard de la revocation dels precaris.
Statuts de Provence. Julien, t. II, p. 493.
Quant au regard de la révocation des précaires.
CAT. Revocació. ESP. Revocación. PORT. Revogação. IT. Revocazione, rivocagione. (chap. Revocassió, revocassions; v. revocá.)

19. Revocamen, s. m., révocation.
Carta de revocamen de la marca. Cartulaire de Montpellier, fol. 198.
(chap. Carta de revocamén de la marca.)
Charte de révocation de la marque.
IT. Rivocamento. (chap. Revocamén, revocamens.)

20. Revocable, adj., lat. revocabilem, révocable.
Per donatio non revocabla facha entr' els. 
Tit. de 1280. Arch. du Roy., Quercy.
(chap. Per donassió no revocable feta entre ells.)
Par donation non révocable faite entre eux.
CAT. ESP. Revocable. PORT. Revogavel. IT. Revocabile, rivocabile.
(chap. Revocable, revocables.)

21. Revocar, v., lat. revocare, révoquer.
Aras voill a prezen
Revocar lo jutjamen.
B. Zorgi: L' autr ier.
Maintenant je veux ouvertement révoquer le jugement.
Revoca tot so que dih as. Liv. de Sydrac, fol. 7.
(chap. Revoca tot lo que dit has : has dit.)
Révoque tout ce que tu as dit.
Que tot dever de blat... mes sus lo pays, contra totas franquesas,... si revoque. Rég. des États de Prov., de 1401. 
Que toute redevance de blé... mise sur le pays, contre toutes franchises,... 
se révoque.
Part. pas. Aquelas que i sso que, sio revocadas. 
Tit. du XIIIe siècle. Arch. du Roy., J, 310.
Celles qui y sont, qu'elles soient révoquées.
- Rappeler, appeler de nouveau.
Part. pas. El fo apelatz e revocatz per los fiels. 
Cat. dels apost. de Roma, fol. 23.
Il fut appelé et rappelé par les fidèles.
CAT. ESP. Revocar. PORT. Revogar. IT. Revocare, rivocare. 
(chap. Revocá.)

22. Provocatio, s. f., lat. provocatio, provocation, appel.
Fo facha provocatio contra l' avandih papa en aquest concili.
Cat. dels apost. de Roma, fol. 206.
Fut faite provocation contre l'avant-dit pape dans ce concile.
Son corrompudas las mestruas, et es tardada la provocatio de lor. 
Trad. d'Albucasis, fol. 8.
Sont corrompues les menstrues, et est retardée la provocation d'elles.
CAT. Provocació. ESP. Provocación. PORT. Provocação. IT. Provocazione. 
(chap. Provocassió, provocassions.)

23. Provocatiu, adj., provocatif, propre à provoquer.
Fel... es... dels budels a purgacio provocatiu. Eluc. de las propr., fol. 55.
Le fiel... est... à la purgation des boyaux provocatif.
CAT. Provocatiu. ESP. PORT. IT. Provocativo. (chap. Provocatiu, provocatius,  provocativa, provocatives. La fel es provocativa de la purgassió dels budells.)

24. Provocar, v., lat. provocare, provoquer, exciter.
Provoca la vesica a corrupcio. Trad. d'Albucasis, fol. 32.
Provoque la vessie à corruption.
Part. pas. Es bo que a dormir sio provocatz bressan.
Eluc. de las propr., fol. 69.
Il est bon qu'à dormir ils soient provoqués en berçant.
CAT. ESP. PORT. Provocar. IT. Provocare. (chap. Provocá : provoco, provoques, provoque, provoquem o provocam, provoquéu o provocáu, provoquen; provocat, provocats, provocada, provocades; provocaré; provocaría; si yo provocara. Exitá; marejá an algú. No me provocos que te fotré calén, cap de suro!)

Markel Bringuè, Marcel Pena, lo pena de Marsel, lo reguer, Franja Viva, Franja Morta, Alguer, Alguero.

Vult, Volt, Vout, s. m., lat. vultus, visage, face.
Movra sa testa, e mudara son vult. 
Osta felonia del volt al rei.
Trad. de Bède, fol. 75 et 78.
Mouvra sa tête, et changera son visage.
Ôte félonie de la face au roi.
ANC. FR. La lumière de tuen vult.
Anc. trad. du Ps., Ms. n° 1, ps. 43.
Fiertez et leesche estoient ensamble mellées en son vout et en son regart.
Chr. de Fr., Rec. des Hist. de Fr., t. III, p. 167.
ESP. (Cara, faz.) PORT. Vulto. IT. Volto. (chap. Cara, cares.)

Vulturn, s. m., lat. vulturnus, vulturn, vent du nord-est.
Dos vens collaterals, dels quals le prumier es vulturn, de ves septentrio.
Eluc. de las propr., fol. 134.
Deux vents collatéraux, desquels le premier est vulturn, devers septentrion.
ESP. PORT. Vulturno.

Vuna, s. f., luette. 
En la vuna, e tira aquela en jos. Trad. d'Albucasis, fol. 23.
En la luette, et tire celle-là en bas.

2. Vunula, s. f., luette.
Entro que la vunula sia ofuscada. Trad. d'Albucasis, fol. 23.
Jusqu'à ce que la luette soit offusquée.