Mostrando entradas con la etiqueta Alvernha. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta Alvernha. Mostrar todas las entradas

jueves, 22 de octubre de 2026

Peire d'Alvernhe. Rossinhol, en son repaire; Chantarai d'aquestz trobadors

Peire d'Alvernhe. 

Pierre, Peire; d' Alvernha, Alverne, Auvergne (1130 – 1190)


I. 

m'iras ma domna vezer,
e diguas li l meu afaire,
et ill diga t del seu ver, 
que'm man sai com l'estai;
mas de mi l sovenha,
que ges lai per nul plai
ab si no t retenha,
Que tost no m tornes retraire
son estar, son captener,
qu'eu non ai paren ni fraire
don tant o voilla saber."
Ar s'en vai l'auzel gai
dreit vas on ill renha,
ab essai, ses esglai,
tro qu'en trop l'ensenha.
Tan quan l'auzels de bon aire
vi sa beutat aparer,
dous chant comenset a braire
si com sol far contra l ser.
Pois se tai que non brai,
mas de lei s'engenha
co l retrai, ses pantai,
so qu'ill auzir denha.
“Cel que us es verais amaire
volc qu'eu en vostre poder
vengues sai esser chantaire,
per so que us fos a plazer.
E sabrai, quan veirai
per qu'er l'entresenha,
que ill dirai, si ren sai
per qu'el lai s'en fenha.
E si ll port per que s n'esclaire,
gran gaug en devetz aver,
c'anc hom no nasquet de maire 
tan de be us posca voler.
Eu m mourai et irai
ab gaug on que venha;
no farai, quar non ai
dig qual plag en prenha.
D'aisso serai plaideiaire:
qui'n amor a son esper,
no s deuria triguar gaire
tan quan l'amors n'a lezer.
Que tost chai blancs en bai
com flors sobre lenha,
e val mai qui l fag fai,
ans c'om l'en destrenha." -
Ben a tengut dreg viatge
l'auzels lai on eu l tramis;
et ill envia m messatge
segon que de mi formis:
“Molt mi platz, so sapchatz,
vostra parladura;
et auiatz que ill digatz
so don mi pren cura.
Fort mi pot esser salvatge,
quar s'es lonhatz mos amis,
c'anc hom de negun linhatge
no vi que tan m'abelis.
Trop viatz fo l comjatz;
mas s'eu fos segura,
mais bontatz n'agr' assatz,
per qu'eu n'ai rancura.
Que tan l'am de bon coratge
c'ades lai entr' on dormis,
et ab lui ai guidonatge,
joc e gaug e joi e ris.
E l solatz c'ai em patz
no sap creatura,
tan quan jatz e mos bratz,
tro que's trasfigura.
Tostems mi fo d'agradatge,
pos lo vi et ans que l vis; 
e ges de plus ric linhatge
no voill autr' aver conquis.
Mos cuidatz es ben fatz;
no m pot far tortura
vens ni glatz ni estatz
ni cautz ni freidura.
Bon' amors a un uzatge
co l bos aurs quan ben es fis,
que s'esmera de bontatge,
qui ab bontat li servis.
E crezatz c'amistatz
cascun jorn meillura;
meilluratz et amatz
es cui jois s'aura.
Dous auzels, en son estatge
iras, quan venra l matis,
e digas l'en dreg lenguatge
de qual guiza l'obedis."
Abrivatz n'es tornatz
trop per gran mezura,
de bon' aventura.

II. 

Chantarai d'aquestz trobadors
que chantan de maintas colors,
e l pieier cuida dir mout gen;
mas a chantar lor er alhors,
qu'entremetre n'aug cent pastors,
qu'us no sap que s mont' o s deissen.
D'aisso mer mal Peire Rotgier,
per que n'er encolpatz premier,
quar chanta d'amor a prezen;
e valgra li mais un sautier
en la gleiz' o un candelier
portar ab gran candel' arden.
E l segonz: Guirautz de Bornelh
que sembl' oire sec al solelh
ab son magre cantar dolen,
qu'es chans de velha portaselh;
e si s vezia en espelh,
no s prezari' un aguilen.
E l tertz: Bernartz de Ventadorn
qu'es menres d'en Bornelh un dorn;
en son paire ac bon sirven
per trair' ab arc manal d'alborn,
e sa maire calfava l forn
et amassava l'issermen.
E l quartz: de Briva l Lemozis,
us joglars qu'es plus querentis
que sia tro qu'en Benaven;
e semblari' us pelegris
malautes, quan canta l mesquis,
qu'a pauc pietatz no m'en pren.
E n Guillems de Ribas lo quins,
qu'es malvatz defors e dedins,
e di totz sos vers raucamen;
per que es avols sos retins,
qu'atrestan s'en fari' us chins,
e dels olhs sembla vout d'argen.
E l seizes: Grimoartz Gausmars
qu'es cavaliers e s fai joglars;
e fai o mal qui lo i consen
ni l dona vestirs vertz ni vars
qu'aitan valria ls agues ars,
qu'enjoglarit s'en son ja cen.
Ab Peire de Monzo so set,
pos que l coms de Toloza l det,
qu'anc no soanet d'avinen;
per que fon cortes qui l raubet, 
e fe o mal quar no l talhet
E l'oches: Bernartz de Saissac
qu'anc sol un bon mestier non ac
mas d'anar menutz dos queren;
et anc pois no l prezei un brac
pos a'n Bertran de Cardalhac
ques un velh mantel suzolen.
E l noves es en Raimbautz
que s fai de son trobar trop bautz;
mas eu lo torne a nien,
qu'el non es alegres ni chautz;
per so pretz aitan los pipautz
que van las almosnas queren.
E'n Ebles de Sanha l dezes
a cui anc d'amor non venc bes,
si tot se chanta de coiden;
vilanetz es e fals pages,
que dizon que per dos poges
lai se loga e sai se ven.
E l'onzes: Guonsalbo Rozitz
que s fai de son trobar formitz,
tan que cavalaria s fen;
et anc no fon tan ben guarnitz
que per el fos bos colps feritz,
si doncs no l trobet en fugen.
E l dozes: us petitz Lombartz
que clama sos vezis coartz,
et el eis sent de l'espaven;
pero us sonetz fai gualiartz
ab motz amaribotz, bastartz,
e lui apel' om Cossezen.
Peire d'Alvernhe a tal votz
que chanta cum granolh' en potz,
e lauza s trop a tota gen;
pero maistres es de totz,
ab qu'un pauc esclarzis sos motz,
qu'a penas nulhs hom los enten.
Lo vers fo faitz als enflabotz
a Poivert tot jogan riden.

viernes, 2 de octubre de 2026

13. Pietro d'Alvernia. De jostals breus jorns els loncs sers,

13. Pietro d'Alvernia. *

Secondo il testo edito dal Rochegude (Parnasse occitanien, p. 136), con qualche correzione tratta dal ms. A (Studj di filol. rom. II, 7).

Pierre, Peire; d' Alvernha, Alverne, Auvergne

De jostals breus jorns els loncs sers,
quan la blanc'aura brunezis,
volh que branq'e brolh mos sabers
d'un nou joi qem frug em floris; 
pos dels verts folhs vei clarzir los guarrics, 
per ques retrai entre la neus el freis
Contr'aisso m'agradal parers 
d'amors londans e de vezis; 
quar pauc val levars ni jazers
a lieis ses lui que l'es aclis;
qu'amors vol gaug e guerpis los enics,
e qui s' esjau a l'ora qes destreis,
ben par que cel volri' esser amics.
Mas ieu no sai quals capteners
on reviu jois et nais valers
tals que denan lim trassalis.
qu'ab enquerer del dig m'en ve destrics, 
tan tem quel miels lais e digal sordeis,
on plus mon cor me ditz: quar no t'en gics? 
Ben vei e sai e crei qu'es vers 
l'un ab trichar, l'autr' ab dir vers, 
e l'un ab plors e l'autre ab ris,
e cel ques vol es manens o mendics; 
mas ieu n'am mais so qu'en ai, qu'esser reis 
que fos senhor d'Escotz e de Galics. 
Quar si fos ja dels mieus volers 
lo sieus bos coratges devis,
lai on madomnam tol temers (lai on ma domna 'm tol temers) 
de so per que plus m'esbaudis, 
qu'anc nol sai dir lauzengas ni prezics. 
mas meillor cor l'ai trop que no pareis; 
s'ella nol sab morrai m'en totz antics. 
Tan m'es dos e gens sos vezers 
pel joi que m'es el cor assis, 
qu'ades brota lo bos espers
qu'en ai, per que m'en enriquis:
qu'anc tan no fui mai volpils ni mendics, 
sol que m'anes a lei, qu'ieu aqui eis 
nom saubes far de gran paubretat rics. 
Cest es jois e gaug e plazers
en que manta gen s'abelis;
e sos pretz mont' a grans poders, 
quar mans jois sobresenhoris: 
qu'ensenhamens e beutatz l'es abrics 
d'un ram d'amor qu'en lei s'espan e creis 
e fara tro qu'ieu sia blancs co nics.
Cest vers sabra, som pes, violar Audrics, 
quel d'Alvernhe; e dis qu'om ses domneis 
no pot valer plus que ses gra l'espics.
Per qu'ieu cosselh ja no t'en desrazics; 
quar mais conquis aqui on ilh m'ateis,
que sim dones Fransal reis Lodoics.
(que si 'm dones Fransa 'l reis Lodoics : Louis : Lodovico, Ludovico.)

* Biografia, secondo il testo edito dallo Chabaneau (op. cit. p. 53):
Peire d'Alvernhe si fo de l'evesquat de Clarmon. savis homs fo e ben letratz, e fo fils d'un borges. bels e avinens fo de la persona, e trobet ben e cantet ben. e fo lo premiers bos trobaire que fo outra mon et aquel que fetz los meillors sons de vers que anc fosson faich, el vers que ditz:
De jostals breus jorns... canso no fetz neguna, car en aquel temps negus cantars s'apellava cansos, mas vers; mas pueis en Guirautz de Borneill fetz la primiera canson... longamen estet e visquet el mon ad onor...; e pois el fetz penedensa e mori.