Mostrando las entradas para la consulta Toloza ordenadas por fecha. Ordenar por relevancia Mostrar todas las entradas
Mostrando las entradas para la consulta Toloza ordenadas por fecha. Ordenar por relevancia Mostrar todas las entradas

sábado, 24 de octubre de 2026

Sordel. Planher vuelh en Blacatz en aquest leugier so,

Sordel. 

Sordel, Sordello, Goito, Goit

Planher vuelh en Blacatz en aquest leugier so,
ab cor trist e marrit, et ai en be razo,
qu'en lui ai mescabat senhor et amic bo
e car tuit l'aip valen en sa mort perdut so:
tant es mortals lo dans qu'eu non ai sospeisso
que ja mais si reveigna, s'en aital guiza no
qu'om li traga lo cor, e qu'en manjo l baro
que vivon descorat, pueis auran de cor pro.
Premiers manje del cor, per so que grans ops l'es,
l'emperaire de Roma, s'el vol los Milanes
per forsa conquistar, car lui tenon conques,
e viu deseretatz, malgrat de sos Ties.
E deseguentre lui manj' en lo reis frances,
pueis cobrara Castella qu'el pert per nescies;
mas si pesa sa maire, el no n manjara ges,
car ben par a son pretz qu'el non fai ren que l pes. 
Del rei engles me platz, car es pauc coratjos,
que manje pro del cor, pueis er valens e bos
e cobrara la terra, per que viu de pretz blos,
que l tol lo reis de Fransa, car lo sap nualhos.
E lo reis castelas tanh qu'en manje per dos,
car dos regismes ten, e per l'un non es pros;
mas s'el en vol manjar, tanh qu'en manj' a rescos,
que, si l mair' o sabia, batria l ab bastos.
Del rei d'Arago vuelh del cor deia manjar,
que aisso lo fara de l'anta descargar,
que pren sai de Marselha e de Millau, qu'onrar
no s pot estiers per re que puesca dir ni far.
Et apres vuelh del cor don hom al rei Navar,
que valia mais coms que reis, so aug comtar.
Tortz es, quan Dieus fai home en gran ricor poiar,
pos sofracha de cor lo fai de pretz baissar.
Al comte de Toloza a ops qu'en manje be,
si l membra so que sol tener ni so que te;
quar si ab autre cor sa perda non reve,
no m par qu'ela reveigna ab aquel qu'a en se.
E l coms proensals tanh qu'en manje, si l sove
e si tot ab esfors si defen ni s capte,
ops l'es manje del cor pel greu fais qu'el soste.
Li baro m volran mal de so que ieu dic be;
mas ben sapchan qu'ieu ls pretz aitan pauc com il me.
Bels Restaurs, sol qu'ab vos puesca trobar merce,
a mon dan met cascun que per amic no m te.

viernes, 23 de octubre de 2026

Chanson de la Croisade Albigeoise (Murel, Muret)

Chanson de la Croisade Albigeoise.

Chanson de la Croisade Albigeoise (Murel, Muret)



Histoire de la croisade contre les hérétiques Albigeois, écrite en vers provençaux, publiée par M. C. Fauriel, Paris 1837, p. 212-224, v. 2970-3139 (F). La chanson de la croisade contre les Albigeois p. p. P. Meyer, Paris 1875/79, I, 133-140 (M). Le passage choisi raconte la bataille de Muret (1213). Cf. L. Kraack, Ueber (über) die Entstehung und die Dichter der Chanson de la croisade contre les Albigeois, Marburg 1884. 
Grdr. § 16, p. 16. St. p. 38.

Li donzel van tost diire al conselh principal
qu'els fassan de Murel issir l'ost comunal
e que no i trenquen plus ni bareira ni pal, (barreira : barrera)
mas que ls laisso lains estar totz de cabal,
e que s'en torn cascus als traps per son cabal, (traps : tendes)
que l bos reis lor o manda ab cor emperial;
qu'en Simos i vindra avan de l'avespral, (Simón de Monfort, Montfort)
e vol lo lains pendre mais qu'en autre logal.
E ls baros, cant o auzo, eisson tuit comunal 
e van s'en per las tendas, cascus vas son fogal,
e manjuio ne bevon, li pauc e l maioral.
E cant agron manjat, viron per un costal
lo comte de Montfort venir ab so senhal
e mout d'autres Frances, que tuit son a caval.
La ribeira resplan co si fosso cristal
dels elmes e dels brancs, qu'eu dig, per sant Marsal,
anc en tan pauca gent no vis tan bon vassal.
E intran a Murel per mei lo mercadal
e van a las albergas com baron natural
e an pro atrobat pa e vi e carnal.
E pois a l'endema, can viro lo jornal,
lo bos reis d'Arago e tuit li seu capdal (Pedro II, al 1213)
eison a parlament defora en un pradal,
e lo coms de Tholoza e l de Foih atertal, (Toulouse; Foix; atretal)
e lo coms de Cumenge ab bon cor e leial
e mout d'autres baros, en Ugs, lo senescal,
e ls borzes de Toloza e tuit li menestral: (burguesos de Toulouse)
e l reis parlet primers.
Lo reis parlet primers, car el saup gent parlar.
"Senhors", so lor a dit, "auiatz que us vulh monstrar.
Simos es lai vengutz e no pot escapar.
Mas pero eu vos vulh d'aitant asabentar,
que la batalha er abans de l'avesprar.
E vos autres siats adreit per capdelar (vos autres : vosaltres; vatres)
e sapjatz los grans colps e ferir e donar,
que, si eran detz tans, si ls farem trastornar."
E lo coms de Toloza se pres a razonar:
"Senher, reis d'Arago, si m voletz escoutar,
eu vo n diirei mo sen ni que n'er bo per far. (yo vos diré mon señ)
Fassam entorn las tendas las barreiras dressar,
que nulhs om a caval dins non posca intrar.
E si venoi lh Frances, que vulhan asautar,
e nos ab las balestas les farem totz nafrar.
Cant auran les cabs voutz, podem los encausar (los caps girats)
e poirem los trastotz aisi desbaratar."
So ditz Miquel de Luzia: "Jes aiso bo no m par
so que ja l reis d'Arago fassa cest malestar.
E es mout grans pecatz, car avetz on estar,
per vostra volpilhia us laichatz deseretar."
"Senhors," so ditz lo coms, “als non pusc acabar.
Ers sia co us vulhatz, c'abans de l'anoitar
veirem be cals sira darriers al camp levar.”
Ab tant cridan: "Ad armas!" e van se tuit armar,
entro sus a las portas s'en van esperonar
si que an los Frances trastotz faits ensarrar.
E per meia la porta van las lansas gitar,
si que l d'ins e l de fora contendon sul lumdar
e s gieten dartz e lansas e s van grans colps donar,
d'entrambas las partidas ne fan lo sanc raiar,
que trastota la porta veiratz vermelheiar.
Can aicels de la fora no pogron dins intrar,
dreitament a las tendas s'en prendo a tornar;
ve ls vos asetiatz totz ensems al dinnar!
Mas Simos de Montfort fai per Murel cridar,
per trastotz los osdals, que fassan enselar
e fassan las cubertas sobre ls cavals gitar,
que veiran dels de fora si ls poiran enganar.
A la porta de Salas les ne fan totz anar.
E cant foron de fora pres se a sermonar:
"Senhors, baro de Fransa, no us sei nulh conselh dar,
mas qu'em vengutz trastuit per nos totz perilhar.
Anc de tota esta noit no fi mas perpensar,
ni mei olh no dormiron ni pogron repauzar.
E ai aisi trobat e mon estuziar
que per aquest semdier nos covindra passar,
c'anem dreit a las tendas com per batalha dar;
e si eison de foras, que ns vulhan asaltar,
e si nos de las tendas no ls podem alunhar,
no i a mas que fugam tot dreit ad Autvilar."
Ditz lo coms Baudois: "Anem o esaiar; (le compte Bauduen)
e si eisson de fora, pensem del be chaplar,
que mais val mortz ondrada que vius mendigueiar." (honrada)
Ab tant Folquets l'avesques los a pres a senhar, (Folquet de Marsella)
Guilheumes de la Barra los pres a capdelar
e fe ls en tres partidas totz ensems escalar
e totas las senheiras el primer cap anar; (y totes les señeres, siñals)
e van dreit a las tendas.
Tuit s'en van a las tendas per meias las palutz,
senheiras desplegadas e ls penos destendutz,
dels escutz e dels elmes on es li ors batutz,
e d'ausbercs e d'espazas tota la plasa'n lutz.
E l bos reis d'Arago, cant los ag perceubutz,
ab petits companhos es vas lor atendutz.
E l'ome de Tolosa i son tuit corregutz,
que anc ni coms ni reis no n fon de ren creutz.
E anc non saubon mot tro ls Frances son vengutz,
e van trastuit en la on fo l reis conogutz.
El escrida: "Eu so l reis?" Mas no i es entendutz
e fo si malament e nafratz e ferutz
que per meia la terra s'es lo sancs espandutz;
e loras cazec mortz aqui totz estendutz.
E l'autri, cant o viro, teno s per deceubutz;
qui fug sa, qui fug la, us no s'es defendutz.
E li Frances lor corro e an totz los destrutz
e an les malament de guiza combatutz,
c'aicel que vius n'escapa se te per ereubutz.
Entro sus al Rivel es lo chaples tengutz,
e l'ome de Tolosa, c'als traps son remazutz,
estero tuit ensemps malament desperdutz.
E'n Dalmatz d'Enteiselh es per l'eiga embatutz (l'aiga : aigua)
e crida: "Deus, aiuda! grans mals nos es cregutz,
que l bos reis d'Arago es mortz e recrezutz,
e tant baro dels autres que so mortz e vencutz:
ja mais tan grans dampnatjes non sera receubutz.
Ab tant es de Garona fors de l'aiga issutz,
e l pobles de Toloza, e lo grans e l menutz,
s'en son trastuit ensems ves l'aiga corregutz,
e passon cels que pogon, mas mouts n'a remazutz,
l'aiga qu'es rabineira n'a negatz e perdutz,
e remas ins el camp trastotz le lor trautz:
don fo lo grans dampnatges per lo mon retendutz,
car mans om i remas totz mortz e estendutz,
don es grans lo dampnatges.
Mout fo grans lo dampnatges e l dols e l perdemens,
cant lo reis d'Arago remas mort e sagnens,
e mout d'autres baros, don fo grans l'aunimens
a tot crestianesme et a trastotas gens.
E ls omes de Tholosa, totz iratz e dolens,
aicels qui son estortz, que no son remanens,
s'en intran a Tolosa dedins los bastimens.
E'n Symos de Montfort, alegres a jauzens,
a rentengut lo camp, don ac mans garnimens,
e mostra e retra trastotz sos partimens.
E lo coms de Tolosa es iratz e dolens
ez a dig al capitol, ez aquo bassamens,
que al mielhs ques els poscan fassan acordamens,
que el ira al papa far sos querelhamens,
qu'en Simos de Montfort ab sos mals cauzimens
l'a gitat de sa terra ab glazios turmens.
Poih issic de sa terra e sos filhs ichamens;
e ls homes de Tolosa, cum caitius e dolens,
s'acordan ab Simo e li fan sagramens,
e redo s a la gleiza a totz bos cauzimens.
E l cardenals trames a Paris ichamens
al filh del rei de Fransa c'ades venga correns.
Ez el i es vengutz, bautz e alegramens,
ez intran a Toloza trastot comunalmens
e perprendo la vila e los albergamens
ez albergon ab joia dedins los pazimens.
E ls omes de la vila dizon: "Siam suffrens;
suffram so que Deus vol trastot paziblamens;
que Deus nos pot aidar que es nostre guirens."
E l filhs del rei de Fransa, qu'es de mal consentens,
Simos e l cardenals e'n Folcs mescladamens
an dig en lor secret c'an lo barreiamens 
per trastota la vila e pois lo focs ardens. 
E'n Simos se perpensa, que es mals e cozens,
que, si destrui la vila, non er sos salvamens;
que mais val sia seus totz l'aurs e totz l'argens.
E poih fo entre lor aitals emprendemens
ques umplan los valatz, e nulhs om defendens
no si posca defendre ab negus garnimens,
e trastotas las tors e ls murs e ls bastimens,
que sian derrocatz e mes en fondemens.
Aisi fo autreiatz e dig lo jutjamens,
e'n Simos de Montfort remas terra tenens
de trastotas las terras ques eran apendens
al comte de Tholosa ni als seus ben volens,
qu'el es dezeretatz ab fals prezicamens;
e l reis torna s n'en Fransa.

jueves, 22 de octubre de 2026

Peire d'Alvernhe. Rossinhol, en son repaire; Chantarai d'aquestz trobadors

Peire d'Alvernhe. 

Pierre, Peire; d' Alvernha, Alverne, Auvergne (1130 – 1190)


I. 

m'iras ma domna vezer,
e diguas li l meu afaire,
et ill diga t del seu ver, 
que'm man sai com l'estai;
mas de mi l sovenha,
que ges lai per nul plai
ab si no t retenha,
Que tost no m tornes retraire
son estar, son captener,
qu'eu non ai paren ni fraire
don tant o voilla saber."
Ar s'en vai l'auzel gai
dreit vas on ill renha,
ab essai, ses esglai,
tro qu'en trop l'ensenha.
Tan quan l'auzels de bon aire
vi sa beutat aparer,
dous chant comenset a braire
si com sol far contra l ser.
Pois se tai que non brai,
mas de lei s'engenha
co l retrai, ses pantai,
so qu'ill auzir denha.
“Cel que us es verais amaire
volc qu'eu en vostre poder
vengues sai esser chantaire,
per so que us fos a plazer.
E sabrai, quan veirai
per qu'er l'entresenha,
que ill dirai, si ren sai
per qu'el lai s'en fenha.
E si ll port per que s n'esclaire,
gran gaug en devetz aver,
c'anc hom no nasquet de maire 
tan de be us posca voler.
Eu m mourai et irai
ab gaug on que venha;
no farai, quar non ai
dig qual plag en prenha.
D'aisso serai plaideiaire:
qui'n amor a son esper,
no s deuria triguar gaire
tan quan l'amors n'a lezer.
Que tost chai blancs en bai
com flors sobre lenha,
e val mai qui l fag fai,
ans c'om l'en destrenha." -
Ben a tengut dreg viatge
l'auzels lai on eu l tramis;
et ill envia m messatge
segon que de mi formis:
“Molt mi platz, so sapchatz,
vostra parladura;
et auiatz que ill digatz
so don mi pren cura.
Fort mi pot esser salvatge,
quar s'es lonhatz mos amis,
c'anc hom de negun linhatge
no vi que tan m'abelis.
Trop viatz fo l comjatz;
mas s'eu fos segura,
mais bontatz n'agr' assatz,
per qu'eu n'ai rancura.
Que tan l'am de bon coratge
c'ades lai entr' on dormis,
et ab lui ai guidonatge,
joc e gaug e joi e ris.
E l solatz c'ai em patz
no sap creatura,
tan quan jatz e mos bratz,
tro que's trasfigura.
Tostems mi fo d'agradatge,
pos lo vi et ans que l vis; 
e ges de plus ric linhatge
no voill autr' aver conquis.
Mos cuidatz es ben fatz;
no m pot far tortura
vens ni glatz ni estatz
ni cautz ni freidura.
Bon' amors a un uzatge
co l bos aurs quan ben es fis,
que s'esmera de bontatge,
qui ab bontat li servis.
E crezatz c'amistatz
cascun jorn meillura;
meilluratz et amatz
es cui jois s'aura.
Dous auzels, en son estatge
iras, quan venra l matis,
e digas l'en dreg lenguatge
de qual guiza l'obedis."
Abrivatz n'es tornatz
trop per gran mezura,
de bon' aventura.

II. 

Chantarai d'aquestz trobadors
que chantan de maintas colors,
e l pieier cuida dir mout gen;
mas a chantar lor er alhors,
qu'entremetre n'aug cent pastors,
qu'us no sap que s mont' o s deissen.
D'aisso mer mal Peire Rotgier,
per que n'er encolpatz premier,
quar chanta d'amor a prezen;
e valgra li mais un sautier
en la gleiz' o un candelier
portar ab gran candel' arden.
E l segonz: Guirautz de Bornelh
que sembl' oire sec al solelh
ab son magre cantar dolen,
qu'es chans de velha portaselh;
e si s vezia en espelh,
no s prezari' un aguilen.
E l tertz: Bernartz de Ventadorn
qu'es menres d'en Bornelh un dorn;
en son paire ac bon sirven
per trair' ab arc manal d'alborn,
e sa maire calfava l forn
et amassava l'issermen.
E l quartz: de Briva l Lemozis,
us joglars qu'es plus querentis
que sia tro qu'en Benaven;
e semblari' us pelegris
malautes, quan canta l mesquis,
qu'a pauc pietatz no m'en pren.
E n Guillems de Ribas lo quins,
qu'es malvatz defors e dedins,
e di totz sos vers raucamen;
per que es avols sos retins,
qu'atrestan s'en fari' us chins,
e dels olhs sembla vout d'argen.
E l seizes: Grimoartz Gausmars
qu'es cavaliers e s fai joglars;
e fai o mal qui lo i consen
ni l dona vestirs vertz ni vars
qu'aitan valria ls agues ars,
qu'enjoglarit s'en son ja cen.
Ab Peire de Monzo so set,
pos que l coms de Toloza l det,
qu'anc no soanet d'avinen;
per que fon cortes qui l raubet, 
e fe o mal quar no l talhet
E l'oches: Bernartz de Saissac
qu'anc sol un bon mestier non ac
mas d'anar menutz dos queren;
et anc pois no l prezei un brac
pos a'n Bertran de Cardalhac
ques un velh mantel suzolen.
E l noves es en Raimbautz
que s fai de son trobar trop bautz;
mas eu lo torne a nien,
qu'el non es alegres ni chautz;
per so pretz aitan los pipautz
que van las almosnas queren.
E'n Ebles de Sanha l dezes
a cui anc d'amor non venc bes,
si tot se chanta de coiden;
vilanetz es e fals pages,
que dizon que per dos poges
lai se loga e sai se ven.
E l'onzes: Guonsalbo Rozitz
que s fai de son trobar formitz,
tan que cavalaria s fen;
et anc no fon tan ben guarnitz
que per el fos bos colps feritz,
si doncs no l trobet en fugen.
E l dozes: us petitz Lombartz
que clama sos vezis coartz,
et el eis sent de l'espaven;
pero us sonetz fai gualiartz
ab motz amaribotz, bastartz,
e lui apel' om Cossezen.
Peire d'Alvernhe a tal votz
que chanta cum granolh' en potz,
e lauza s trop a tota gen;
pero maistres es de totz,
ab qu'un pauc esclarzis sos motz,
qu'a penas nulhs hom los enten.
Lo vers fo faitz als enflabotz
a Poivert tot jogan riden.

martes, 20 de octubre de 2026

Table alphabétique, Troubadours, pièces (FIN)

Table alphabétique Des Troubadours, desquels on trouve les vies ou des pièces dans ce Recueil.
(N. E. Les numéros de pièces et les pages sont omis.) 

Parnasse occitanien, Amazon Kindle

A

ADEMAR ou AYMAR (Guillem)
AIMERICS de Sarlat
ALBERTETZ
ALBERTZ marques
ALEGRET
ALVERNHE (Peire d')
AMIELS (Gaubert)
ANDUZA (Clara d')
APCHIER (Garis d')
ARAGON (Lo reis n Amfos d')
ARAGON (Lo reis en Peire d')
AURENGA (Raimbaut d')
AURIAC (Bernat d')

B

Bacalairia (n Uc de la)
BALAUN (Guillem de)
BARJAC (Peire de)
BARJOLS (Elias de)
BAUS (Guillem del)
BELENOI (Aimeric de)
BERBEZILS (Richartz de)
BERGUEDAN (Guillems de)
BERMON Ricas novas (Peire)
BERNAT
BIERRIS de Romans (Na)
BLACASSET
BLACATZ
BLAI ou BRAU (Pere de)
BONELS (Jordan de)
BORN (Bertran de)
BORNEILL (Guirautz de)
BOSSINHAC (Peire de)
BREMONZ lo tortz (Peire)
BROQUEIRA (Hameus de la)
BRUNET (n Uc)
BRUS (Garins lo)

C

CABESTANH (Guillem de)
CADENET
CAILLA (Albertetz)
CAIRELS (Elias)
CALANSO (Guirautz de)
CALBO (Bonifaci)
CAPDUELH (Pos de)
CAPNION (n'Iseus de)
CARBONEL (Bertran)
CARDINAL (Peire)
CASTELLANA (Bonifaci de)
CASTELLOZA (Na)
CASTELNOU (Almucs de)
CASTELNOU (Raimon de)
CAVAILLON (Gui de)
CAZALS (Guillem-Peire de)
CERCAMONS
CIGALA (Lanfranc)
CORBIAN (Peire de)

D

DALFINS d'Alvernhe (Lo)
DANIEL (Arnaut)
DIA (la comtessa de)
DURAND (Peire)
DURFORT (Raimons de)

E

ESCOLA (Saill d'). 
ESPANHA (Guiraut d')
ESTEVE (Johan)

F

FABRE d'Uzes (Pons) 
FAIDIT (Gaucelm)
FIGUIEIRA (Guillem)
FOIS (lo coms de)
FOISSAN (lo morgue de)
FOLQUET de Lunel 
FOLQUET de Marselha
FOLQUET de Romans
FONSALADA (Elias)

G

GARDIA (Pons de la)
GAUCELM (Raimon)
GAVAUDA
GUILLEM (Peire)

L

LAFON (Bernat de)
LAMANON (Bertrans de)

M

MAENSAC (Peire de)
MAGRET (Guillem)
MARCABRUS
MARUELH (Arnaut de)
MILON (Peire)
MIRAVAL (Raimon de)
MONCUC (Bernat Arnaut de)
MONS (Nat de)
MONTANHAGOL (Guillem)
MONTAUDO (lo monges de)

N

NEGRES (Azemar lo)
NIELLA (Ogier)


O

OGIERS
ORTAFAS (Pons d')

P
PALAZIS
PALAZOL (Berrengiers de)
PEGULHA (Aimeric de)
PEIROLS
PEITIEUS (lo coms de)
PENA (n Uc de)
PERDIGOS
PISTOLETA
PLAGES (Arnaut)
POJET (Bertrans del)
PONS (Rainautz e Jaufre de)
PORCAIRAGUES (n'Alazais de).
PRADAS (Deude de).
PROENSA (la comtessa de) 
PROENSA (lo coms de)
PUEGSIBOT (Gaubert de)

R

RAIMONS (Peire)
RAINOLS d'At (Guillem)
RICHART (lo rei)
RIQUIER (Guiraut)
ROS (Guiraudo lo)
ROTGIER (Peire)
RUDEL (Jaufre)

S

SAINSIR
SALAINGNAC (Girautz de)
SALAS (Raimon de)
SALVATGE (Peire)
SANT ANTONI (lo vescoms de)
SANT CIRC (n Uc de)
SANT LEIDIER (Gausseran de)
SANT LEIDIER (Guillem de).
SAVARIC
SERVERI de Girona
SORDELS

T

TARASCON (Richautz de)
TIBORS (Na)
TOLOZA (lo coms de)
TOMIERS
TOR (Guillems de la)

U

UISSEL (Gui d')

V

VALERIA (Peire de)
VAQUEIRAS (Raimbaud de)
VENTADORN (Bernat de)
VENTADORN (Na Maria de)
VIDAL (Peire)
VILAR (Peire del)

Z

ZORZI (Bertolome)


Table alphabétique des pièces contenues dans ce recueil.

Ab joi et ab joven m'apais.
Ab l'alen tir vas me l'aire.
Ab tan de sen com dieus m'a dat.
A cantar m'er de so qu'ieu no volria. 
A greu pot hom conoisser en la mar. 
Alegrar me volgr' en cantan.
Amics, ab greu cossirier.
Amic sius trobes avinen.
Amics n Arnaut, cent domnas d'aut paratge.
Amors, be m platz e sap bo.
Amors me fai cantar et esbaudir.
Anc ieu non l'aic, mais ella m'a.
A penas vauc en loc qu'om no m deman.
Ar ab la forsa del frei.
Ara paresson ll'aubre sec.
Aras pos vei mon ben astruc.
Ar em al freg temps vengut.
A Sant Pos de Tomeiras.
Assatz sai d'amor ben parlar.
Atressi com Persavaus.
Aux chansons j'avais dit adieu.

Bel m'es quan d'armatz vei refrim.
Bel mes qu'ieu cant e condei.
Bels dous amics ben vos posc en ver dir.
Bels-gazanhs, s'à vos plazia.
Be m'a lonc temps menat à guiza d'aura.
Be m pac d'ivern e d'estiu.
Be m platz lo dous temps de pascor.
Ben aia'l messatgiers.
Ben a tengut dreg viatge.
Be tenh per fol e per musart.
Be volgra midons saubes.
Breu vers, per tal que mens i poing.

Cansoneta leu e plana.
Car' amiga douss' e franca.
Cossiros cant e planh e plor.
Cuendas razos e novelas plazens.

Dalfin, jeus voil déresnier.
D'Astarac venia.
De cantar m'era laissatz.
De jost' als breus jorns éls loncs sers.
Desemparatz ses companho.
De sirventes aurai gran ren perdutz.
Domna à vos me coman.
Domna des angels regina.
Domna, ieu vos sui messatgiers.
Domna n'Almucs sious plagues.
Domna n'Iseus, s'ieu saubes.
Domna per vos estauc en greu tormen.
Domna, pos de mi nous cal.
Domna, tan vos ai pregada.
Drogman senher, s'ieu agues bon destrier.
D'un sirventes m'es pres talens.

Él dous temps quan la flor s'espan.
Él mon non a neguna creatura.
Él temps d'estiu quan par la flor él bruelh.
Enaissi m pren com fai al pescador.
En est sonet cuend' e leri.
En est son fas cansoneta novela.
En greu esmai et en greu pessamen.
En Gui à tort me menassatz.
En la mar major son e d'estiu e d'ivern.
En loc de verjans floritz.
En Raïmbaut ses saben.
Entr' amor e pessamen.
Entre dos volers soi pensius.
En un sonet gai e leugier.
Era m requier sa costum' e son us.
Eras quan vei verdejar.
Er quan li rozier.
Escotatz, mas no sai que s'es.
Escur prim cantar e sotil.
Esparviers et austors.
Estat ai en greu cossirier.
Estat aurai de cantar.

Falsetatz e desmezura.
Farai un vers de dretz nien.
Fin joi me don' alegransa.
Fis e leials e senes totz engans.

Gaia pastorella.
Gaucelm Faiditz, eu vos deman.
Gaucelm, tres jocs enamoratz.
Gausselm, no m posc estener.
Ges si tot estan suau.
Guerr' e trebalhs e brega m platz.
Gui d'Uisel, be m peza de vos.

Huei mais noi conosc razo.

Ja de cantar no degr'aver talan.
Ja d'ogan pel temps florit.

La franca captenensa.
L'autre dia per un mati.
L'autre jorn m'anava.
L'autre jorn m'en pogei al cel.
L'autre jorn per aventura.
L'autrier de just' una via.
L'autrier él gai temps de pascor.
L'autrier fui en paradis.
L'autrier just' una sebissa.
L'autrier lonc un bos folhos.
L'autrier lo primier jorn d'aost.
L'autrier quan mos cors sentia.
L'autrier trobei la bergeira d'antan.
L'autrier trobei la bergeira, que.
La valors es grans e l'onors.
Leu cansoneta d'entendre.
Lo clar temps vei brunezir.
Locs es qu'om se deu alegrar.
Lo dos cossire.
Longamen ai atenduda.
Lo rossignolet salvatge.

Maîtres, maîtresses de chansons.
Mandat m'es que no m recreja.
Manta gens me mal razona.
Manta gent fas meravelhar.
Mantas vetz soi enqueritz.
Mas qui à flor se vol mesclar.
Mentre que'l talans mi cocha.
Mon cor s'alegr' e s'esjau.
Mon vers mou mercejan ves vos.
Mot eran dos miei cossir.
Mout avetz fag long estatge.
Mout es bona terr' Espanha.
Mout fai sobreira folia.

Na Maria, pretz e fina valors. 
Neu ni gel, ni plueja ni fanh. 
Noitz e jorn sui en pessamen. 
No m'agrad' iverns ni pascors. 
No m laissarai per paor. 
Non alegra cant ni critz.
Non es meravelha s'ieu can.
No posc sufrir qu'à la dolor.

Ogan al freg que fazia.

Peire Rotgier, à trassaillir. 
Peire Salvatg', en greu pessar. 
Per amor e per solatz.
Per dieu, Gui, mais amaria. 
Per espassar l'ira e la dolor.
Per fols tenc Polhes e Lombartz.
Per grazir la bon' estrena.
Per joi que d'amor m'avegna.
Per lo mon fan l'us dels autres rancura. 
Per mantas guizas m'es datz.
Per vos bella douss' amia.
Planher vol en Blacatz en aquest leugier so.
Pos am fin' amor m'acort.
Pos cai la folha del garric.
Pos lo gai temps de pascor.
Pos ma boca parla sens.
Pos tan me fors' amors que m'a fag entremetre.
Pos tornat soi en Proensa.
Pro ai del cant ensenhadors.

Quan cug cantar ieu planh e plor.
Quan la douss' aura venta.
Quan l'aura doussa s'amarzis.
Quan lo dous temps d'abril.
Quant amors trobet partit.
Quant hom regna vas cellui falsamen.
Quan vei far bo fag plazentier.
Qui ha talan de donar.
Qui per nesci cuidar.
Qui ve gran maleza faire.
Quora que m fezes doler.

Razos es qu'ieu m'esbaudei.
Reis, per que de mi cantatz.
Rics hom que greu ditz vertatz e leu men.
Rossinhol, en son repaire.

S'abrils e foillas e flors.
S'ara no poja mos cans.
Sendatz vermelhs, endis e ros.
Senheiras e cavals armatz.
Senh' en Raïmbaut, per vezer.
Senher coms, saber volria.
Senher, reis qu'enamoratz par.
S'es cantars ben entendutz.
Si ai perdut mon saber.
Si be m partetz, mala domna, de vos.
Si co'l paubre quan jatz él ric ostal.
S'ieu agues tan de saber e de sen.
S'ieu en cantar soven.
S'ieu en pascor no cantava.
S'ieu sabi' aver guizardo.
Si m vai ben quez ieu non envei.
S'ira d'amors tengues amic gauden.
Si tot l'aura s'es amara.

Tals cuja ben aver filh de s'espoza.
Tan mou de corteza razo.
Tan rics clergues vei trasgitar.
Tan son valen nostre vezi.
Tant ai mon cor plen de joia.
Tant ai sufert longamen greu afan.
Tant an ben ditz del marques.
Tartarassa ni voutor.
Tot francamen, domna, veing denan vos.
Trob be m'estera si s tolgues.

Una ciutatz fo, no sai quals.
Una grans amors corals.
Un estribot farai quez er mot maïstratz.
Us cavaliers si jazia.
Us novels pessamens m'estai.

Vai, Hugonet ses bistensa.
Vos que m semblatz dels corals amadors.


Fin du Parnasse occitanien.

Peire Cardinal. Una ciutat fo, no sai quals,

Peire Cardinal.

Pierre Cardinal. Peire Cardenal. Cardinal.

7225.

Peire Cardinal si fo de Veillac, de la ciutat del Puei nostra domna; e fo d'onradas gens de paratge, e fo filh de cavalier e de domna. E cant era petits, sos paires lo mes per quanorgue en la quanorguia del Puei: et apres letras, e saup ben lezer e chantar. E quant fo vengutz en etat d'ome, el s'auzautet de la vanetat d'aquest mon; quar el se sentit gais e bels e joves. E mot trobet de belas razos e de bel chantz: e fetz cansos, mas paucas: e fes mans sirventes, e trobet los molt bels e bons. En los cals sirventes demostrava molt de bellas razos e de bels exemples, qui ben los enten, quar molt castiava la follia d'aquest mon; e los fals clergues reprendia molt, segon que demostron li sieu sirventes. Et anava per cortz de reis e de gentils barons, menan ab si son joglar que cantava sos sirventes. E molt fo onratz e grazitz per mon seignor lo bon rei Jacme d'Aragon e per onratz barons. Et ieu maistre Miquel de la Tor, escrivan, fauc à saber qu'en Peire Cardinal, quan passet d'aquesta vida, qu'el avia ben entorn de sent ans. Et ieu sobredig Miquel ai aquestz sirventes escritz en la ciutat de Nemze.

3794, 7226.

Be tenh per fol e per musart
Cel qu'ab amor se lia;
Quar en amor pren pejor part
Aquel que plus s'i fia.
Tals se cuja calfar que s'art.
Los bes d'amor venon à tart
E'l mal ven quascun dia.
Li fol e'l felon e'l bausart
Aquilh an sa paria;
Per qu'ieu m'en part.

Ja ma mia no me tenra
Si ieu lieis no tenia;
Ni ja de me no s jauzira
S'ieu de lieis no m jauzia. 
Cosselh n'ai pres bon e certa, 
Farai li segon que m fara;
E s'ella me galia, 
Galiador me trobara;
E si m vai dreita via,
Ieu l'irai pla.

Anc no gazanhei tan gran re
Com quan perdei m'amia:
Quar perden lieis gazanhei me
Cui ieu perdut avia:
Petit gazanha qui pert se:
Mas qui pert so que dan li te
Ieu cre que gazanhs sia;
Qu'ieu m'era donatz per ma fe
A tals que m destrusia,
No sai per que.

Donan me mis en sa merce,
Me, mon cor e ma via,
De lieis que m vir' e m desmante
Per autrui e m cambia.
Qui dona mais que non rete,
Ni ama plus autrui de se,
Cauzis avol partia
Quan de se no l cal ni l sove;
E per aquo s'oblia
Que pro no l te.

De lieis pren comiat per jasse,
Qu'ieu jamais sieus no sia;
Qu'anc jorn noi trobei lei ni fe, 
Mas engan e bauzia. 
Ai! doussors plenas de vere,
Qu'amors eissorba cel que ve
E'l gieta de la via, 
Quant ama so que l descove: 
E so qu'amar deuria
Gurp e mescre.

De leial amia cove 
Qu'om leials amics sia; 
Mas de lieis estaria be, 
Qu'en galiar se fia, 
Qu'om galies quan sab de que: 
Per qu'à mi plai quan s'esdeve 
Quan trob qui la galia
Ni tira'l fre.

2701, 3794, 7225-6.

Falsetatz e desmezura
An batalh' empreza
Ab vertat et ab dreitura,
E vens la falseza:
E desleialtatz si jura
Contra lialeza;
Et avaretatz s'atura
Encontra largueza.
Feunia vens amor
E malvestatz honor;
E peccatz cassa sanctor
E baratz simpleza.

Si es hom que dieus descreza
Sos afars enansa,
Ab que non aia grineza
A cui plai dreitz e tortz peza
Soven a grevansa;
E qui s'enten en sancteza
Trai greu malanansa;
Et an l'enganador
De lur afar honor:
Mas li mal entendedor
Jutjon per semblansa.

Aras es vengut de Fransa
Que hom no somona
Mas cels quez an aondansa
De vin e d'anona;
E qu'om non aia coindansa
Ab paupra persona;
Et aia mais de bobansa
Aquel que mens dona;
E qu'om fassa major
D'un gran trafegador;
E qu'om leve lo trachor
E'l just dezapona.

Coms Raimon, duc de Narbona, 
Marques de Proensa, 
Vostra valors es tan bona
Que tot lo mon gensa;
Quar de la mar de Bayona
Entro à Valensa,
Agra gent fals' e fellona
Laida viltenensa.
Mas vos tenetz vil lor,
Que Frances bevedor
Plus que perditz al austor
No vos fan temensa.

Be volon obediensa
Cels de la clercia;
E volon be la crezensa,
Sol l'obra noi sia.
Greu lor veiretz far falhensa
Mas la noich e'l dia;
E no porton malvolensa
Ni fan simonia.
E son larc donador
E just amassador:
Mas li autre n'an lauzor
Et els la folia.

No sai dire l'error
Del segle fals traitor,
Que fai de blasme lauzor
E de sen folia.

Dieus prec per sa doussor
Quens gar d'ifernal dolor

2701, 3794, 7225-6.

Per fols tenc Polhes e Lombartz,
E Longobartz et Alamans,
Si volon Frances ni Picartz
A senhor ni à drogomans;
Quar mordrir à tort
Tenon à deport:
Et ieu no laus rei
Que no garde fei.

Et aura ls ops bos estandartz
E que fieira meils que Rotlans,
E que sapcha mais que Raïnartz
Et aia mais que Corbairans;
E tema mens mort
Que'l coms de Monfort,
Qui vol qu'à barrei
Lo mons li soplei.

Mas sabetz qual sera sa partz 
De las guerras e dels mazans? 
Los critz, las paors e'ls reguartz
Qu'el aura fagz, e'l dol e'l dans
Seran sieu per sort.
D'aitan lo conort,
Qu'ab aital barrei
Venra del tornei.

Hom petit val tos giens ni t'artz
Si pert t'arma per tos efans: 
Per l'autrui carbonada t'artz, 
E l'autrui repaus t'es afans. 
Pois vas à tal port 
On cre q'usquecs port
L'engan e'l trafei
E'ls tortz faitz que fei.
Anc Carles Martel ni Girartz,
Ni Marsilis ni Aigolans,
Ni'l rei Gormon ni Isembartz
Non aucizeron d'omes tans
Que n'aion estort
Lo valen d'un ort;
Ni no lor envei
Aver ni arnei.

No cug qu'à la mort
Negus plus enport
Aver ni arnei,
Mas los faitz que fei.

2701, 3794, 7225-6.

Pos ma boca parla sens
E mos cantars es faitis, 
Volh ab bels motz ben assis 
Dressar los entendemens 
Als malvais mal entendens, 
Que cujon que valha mais
Hom messorguiers que verais; 
E'l sens tenon à folia,
E'l dretz tornon en biais.

Ves ifern fa son eslais,
E'l govern ten ves abis,
Cel que vertatz aborris
Ni ab drechura s'irais. 
Quar tal bast murs e palais 
Del drech de las autras gens, 
Que'l segle desconoissens 
Ditz que mot fa bona via 
Et es savis e creissens.

Tot atressi com l'argens
Él foc ardens torna fis,
S'afina e s'adoussis
Lo bons paupres paciens
En las trebalhas cozens.
El malvatz manens savais,
On plus gent se vest e s pais,
Conquier de sa manentia
Dolor e pen' e pantais.

Mas d'aisso no l pren esglais, 
Quar galinas e perdis
Lo conortan e'l bons vis,
E'l be qu'en la terra nais,
Dont el es jauzens e gais.
Pois dis à dieu en ligens,
Ieu sui paupres e dolens:
E si dieus li respondia,
Poiria l dire: tu mens.

Semblans es als aguilens
Crois hom quan gen se garnis,
Que defora resplandis
E dins val mens que niens.
El es mager fenhemens
Que si us escaravais
Se fenhia papagais,
Quan se fenh que prozom sia
Us malvatz manens savais.

Tal se fenh pros e valens,
Quar sol gen se vest e s pais,
Quez es malvatz e savais.
Mas si los autres paissia
Per aquo valria mais.

2701, 3794, 7225-6.

Qui ve gran maleza faire
De mal dir no se deu traire.
Per qu'ieu volh dir e retraire,
Que rics hom dezeretaire
Es piegers quez autre laire;
E fai diablia
Pejor que negun raubaire,
E tart se castia.

Rics hom quan va per carreira
El mena per companheira
Malvestat, que va primeira,
E mejana e derreira;
E gran cobeitat enteira
Li fai companhia:
En Tortz porta la senheira
Et orgolh la guia.

Rics hom mals quan vai en plassa
Que cujatz vos que lai fassa?
Quant autr' om ri e solassa,
A l'un mou plag, l'autre cassa,
L'un maldi, l'autre menassa,
E l'autr' afollia;
E noi fai gaug ni abrassa
Si com far deuria.

Rics hom quan fai sas calendas,
E sas cortz e sas bevendas,
De toutas e de rezendas
Fai sos dos e sas esmendas,
Sos lums e sas oferendas,
E de raubaria;
Et en guerras met sas rendas
Et en plaideria.

Rics hom mals quan vol far festa
Aujatz quossi fai sa questa: 
Tan bat la gent et entesta
Tro que denier no lor resta, 
Que noi cal venir tempesta 
Ni fam ni moria;
Pois fai cara mout honesta,
Qui no l conoissia.

Un pauc ai dig de la gesta
Que dire volia:
Mas tan gran massa n'i resta
Que fort pauc embria.
2701, 3794, 7225-6.

Razos es qu'ieu m'esbaudei,
E sia jauzens e gais
Él temps que folh' e flor nais,
Et un sirventes desplei,
Quar lialtatz a vencut
Falsetat: e non a gaire
Quez ieu ai auzit retraire,
Q'us fortz trachers a perdut
Son poder et sa vertut.

Dieus fai e fara e fei,
Si com es dous e verais,
Dretz als pros et als savais,
E merce segon lor lei.
Quar à la paga van tut
L'enganat e l'enganaire,
Si com Abels à son fraire;
Que'l trachor seran destrut
E li trahi be vengut.

Dieu prec que trachors barrei,
E los degol e ls abais
Aissi com fes los Algais,
Quar son de pejor trafei.
Mas aisso es be sauput
Peger es tracher que laire.
Atressi com hom pot faire
De covers morgue tondut,
Fai hom de trachor pendut.
De lops e de fedas vei
Que de las fedas son mais;
E per un austor que nais
Son mil perditz, fe queus dei.

Ad aquo es conogut
Que hom murtrier ni raubaire
No platz tan à dieu lo paire,
Ni tan non ama son frut
Com fai del pobol menut.

Assatz pot aver arnei
E cavals ferrans e bais,
E tors e murs e palais,
Rics hom, sol que dieu renei.
Doncs ben a lo sen perdut
Totz hom à cui es vejaire
Que tollen l'autrui repaire
Cuge venir à salut:
No m don dieus qu'aia tal cut!

Quar dieus ten son arc tendut
E trai aqui on vol traire;
E fai los colps que deu faire
A quecs si com a mergut,
Segon vizis e vertut.


2701, 3794, 7225-6.

Rics hom que greu ditz vertatz e leu men, 
E greu vol patz e leu mou ocaizo,
E dona greu e leu vol qu'om li do,
E greu fa bes e leu destrui la gen,
E greu es pros e leu es mals als bos,
E greu es francs e leu es orgolhos,
E greu es larcs e leu tol e greu ren,
Deu cazer leu d'aut loc en bas estatge.

De tals en sai que pisson à prezen
Et al beure s rescondon dins maizo;
Et al manjar no queron companho,
Et al talar queron n'i mais de cen;
Et à l'ostal son caitius e renos,
Et à tortz far son rics e poderos;
Et al donar son de caitiu prezen,
Et al toller fortz e de gran coratge.

Malditz es hom que'l be vei e'l mal pren.
Els rics an pres engan e tracio,
Et an laissat condutz e messio;
Et an pres dan e gran destruzimen,
Et an laissat lais e vers e cansos;
Et an pres plag e rainas e tensos,
Et an laissat amors e pretz valen;
Et an pres mal voler e far otratge.

Aissi quan son major an pejor sen
Ab mais de tort et ab mens de razo;
Ab mais de dan tener, ab mens de pro;
Ab mais d'orgolh, ab mens de cauzimen;
Ab mais de tolr' et ab mens de bels dos;
Ab mais de mals et ab mens bels respos;
Ab mais d'enois, ab mens d'ensenhamen,
Ab mais d'engan, ab mens de franc coratge.

Ara digatz, senhors, al vostre sen
De dos baros qual a melhor razo,
Quan l'un dels dos pot dar e tolre no,
L'autre pot tolr' e dar no pot nien.
Ar diran motz que'l dar val per un dos,
Pois los vezem tolre totas sazos,
A que far doncs van emblan ni tolen:
Pos lo donars a dos tans d'avantage?

Mos cantars es enois als enoios
Et als plazens plazers. Cui platz razos
Tug li dig son plazen et amoros:
So qu'als us platz als autres es salvatge.


2701, 3794, 7225-6. 

Tals cuja ben aver filh de s'espoza.
Que noi a re plus que cel de Toloza:
Quar s'esdeve que la molher coitoza
Acolh ab se un croi baratador,
Dont ilh rete, plus vil d'un autra toza,
Un filh de que fai heres al senhor.
Per so ai fe que malvestatz se noza
En tal qu'ieu cre que son fils de prior.

Tant es viratz lo mons en desmezura
Que falsetatz es en loc de drechura,
E cobeitatz creis ades e meillura,
E malvestatz es en loc de valor,
E pietatz a d'ostes gran fraitura,
E caritatz fai del segle clamor,
Et es lauzatz qui de dieu non a cura,
E pauc prezatz qui vol aver s'amor.

Qui des en sai entro en la Turquia,
E daus en lai troque part Normandia,
A un savai baron tot o daria,
No cug ni sai que visques ses rancor;
Que greu se fai que fort gran manentia
Son don apai de conquerre major:
Mal li estai aitan gran baronia,
Pos no l'estrai del nom de raubador.

Mais val assatz un ribaut ab pauprieira,
Que viu en patz e suefre sa nescieira,
Q'us coms malvatz que tot jorn fai sobrieira 
D'avols peccatz, que no tem deshonor; 
Qu'al ribaut platz la via dreituriera
E'l coms es las de dieu e de sanctor: 
E quar lo bas hom a valor entieira
E'l coms non pas, pretz ieu mais la melhor.

E que faran li baron de mal aire
Que tot jorn fan lo mal e'l be non gaire?
Quossi poiran los tortz qu'an faitz desfaire?
Que lor enfan seran plus tolledor,
E no daran en l'arma de lor paire
Lo pretz d'un guan, ni negus en la lor:
E li engan qu'auran fag l'enganaire
Retornaran sobre l'enganador.

Non ai talan d'aver aital repaire,
Qu'eras en cant e tostemps mais en plor.

2701, 3794, 7225-6, C.

Tan son valen nostre vezi,
E tan cortes e tan huma,
Que si las peiras eron pa
E que las aiguas fosson vi,
E li poig bacon e pouzi,
No serian larcs tals n'i a.

Tals n'i a, mas no dirai qui,
Que foron porc en Gavauda,
Et en Vianes foron ca,
Et en Velaic foron mausti,
Segon l'afaitamen cani:
Mas quar non an coa rema.

En jurar de femna no m fi
Ni son sagramen no volh ja;
Quar si l metiatz en la ma
Per ver dir un marabeti,
E per mentir un barbari,
Lo barbari gazanhara.

Tals a lo semblan efanti
Que'l sens es de Trebellia, 
E'l lengua de logicia, 
E'l voluntatz d'en Alengri.
Tals a bel cors e saura cri
Que dins a fel cor e vila.

Dig volh aver de Sarrazi
E fes e lei de crestia,
E subtileza de paga,
Et ardimen de Tartari:
E qui es garnit enaissi
Val be messorguier Castella.

Quar fai tort e messorgas di
Atressi com de tals n'i a.

2701, 7225-6.

Una sagala que vivíe a un poble del Matarraña, Pepa,

No sent plus leu carn puden,
Com clerc e prezicador
Senton ont es lo manen. 
Mantenen son siei privat; 
E quan malautia l bat, 
Fan li far donatio
Tal que'l paren noi an pro.
Frances e clerc an lauzor
Del mal, quar be lor en pren;
E renovier e trachor
An tot lo segl' issamen: 
Qu'ab mentir et ab barat
An si tot lo mon torbat,
Que noi a religio
Que no sapcha sa lesso.

Sabs qu'esdeven la ricor
De cels que l'an malamen?
Venra un fort raubador
Que no lor laissara ren,
So es la mortz, que ls abat;
Qu'ab quatr' aunas de filat
Los tramet en tal maiso
Ont atrobon de mal pro.

Hom per que fas tal folor
Que passes lo mandamen
De dieu, quez es ton senhor
E t'a format de nien?
La trueja ten él mercat
Cel quez ab dieu se combat,
Qu'el n'aura tal guizardo
Com ac Judas lo fello.

Dieus verais, plens de doussor, 
Senher sias nos guiren;
Garda d'enfernal dolor
Peccadors e de tormen; 
E solve los del peccat
En que son pres e liat;
E fai lor verai perdo
Ab vera confessio.

2701, 7225, C.

Sermons.

Manel Riu Fillat, no passarás fret si escomenses la "lluita" armada.

Una ciutat fo, no sai quals,
On cazet una ploja tals,
Que tuit l'ome de la ciutat
Que toquet foron dessenat.

Tug desseneron, levat us;
Aquel escapet e non plus,
Que era dins una maizo
On dormia quant aisso fo.

Aquel levet quant ac dormit
E fo si de ploure giquit,
E venc foras entre las gens;
E tug feiron dessenamens.

L'uns fo vestitz, l'autre fon nus, 
L'autr' escupit ves lo cel sus; 
L'uns trais peiras, l'autres astella, 
L'autres esquintet sa gonella.

E l'uns feri, l'autres empeis,
E l'autre cuget esser reis
E tenc se ricamen pels flancs;
E l'autre sautet per los bancs.

L'uns menasset, l'autre maldis;
L'autre ploret e l'autre ris; 
L'autre parlet e no sab que,
L'autre fes maïnas de se.

Et aquel qu'avia son sen 
Meravillet se molt fortmen,
E vi be que dessenat son; 
E gard' aval e gard' amon.

Si negun savi n'i veira:
E negun savi non i a.
Grans meravelhas ac de lor;
Mas molt l'an els de lui major.

Que l vezon estar suaumen:
Cujon qu'aia perdut lo sen, 
Quar so qu'ill fan no l vezon faire. 
A quascun de lor es vejaire.

Que ill son sabis e senatz;
Mas lui tenon per dessenatz.
Qui l fer en gauta, qui en col,
El no pot mudar no s degol.

L'uns l'empenh e l'autre lo bota,
El cuja eissir de la rota; 
L'uns l'esquinta, l'autre lo trai,
El pren colps e leva e cai.

Cazen, levan, à grans gambautz
S'en fug à sa maizo de sautz,
Fangos e batut e mieg mortz;
Et ac gaug quan lor fon estortz.

Aquesta faula es al mon
Semblan et à tug cel quei son.
Aquest segles es la ciutatz
Quez es totz plens de dessenatz;

Que'l major sen qu'om pot aver
Es amar dieu fort e temer,
E gardar sos comandamens. 
Mas ar es perdut aquel sens;

La plueja sai es cazeguda.
Una cobeitatz es venguda, 
Uns orgolhs et una maleza
Que tota la gens ha perpreza.

E si dieus n'a alcun gardat
L'autre l tenon per dessenat,
E menon lo de trop en vil,
Quar non es del sen que son il,

Que'l sens de dieu lor par folia.
E l'amics de dieu, on que sia,
Conois que dessenat son tut, 
Quar lo sen de dieu an perdut;
Et ill an lui per dessenat,
Quar lo sen del mon a laissat.

Ignacico Sorolla Vidal, Natxo Sorolla Mela, sossiollingüista, Penarroija de Tastavins, xarxes.wordpress.com

2701.

Un estribot farai quez er mot maïstratz
De motz novels e d'art e de divinitatz;
Qu'ieu ai en dieu crezensa que fon de maire natz
D'una sancta piusela, per que'l mon es salvatz;
Et es paires e filh e sancta trinitatz,
Et es tres en persona et una unitatz.

E cre que'l cel e'l tro ne fos per el traucatz, 
E'n trabuquet los angels quan los trobet damnatz. 
E crei que sans Johans lo tenc entre sos bratz
E l bateget en l'aigua él flum quan fo propchatz;
E conoc be la senha abanchas que fos natz
Él ventre de sa maire que volve al destre latz.

E cre Rom' e sanct Peire, à cui fon comandatz,
Jutge de penedença, de sen e de foldatz.
Mas so no crezon clergue que fan las falsetatz,
Que son larcs d'aver penr' et escas de bontatz;
E son bel per la cara et orres de peccatz,
E devedon als autres d'aco que fan lor atz;
Et en loc de matinas an us ordes trobatz
Que jazon ab putanas tro' l solelh es levatz,
Enans canton baladas e prozels trasgitatz:
Abans conquerran dieu Caïfas e Pilatz.

Monges solon estar dins los mostiers serratz,
On adzoravon dieu denan las magestatz;
E quan son en las vilas on an lor poestatz,
Si avetz bela femn' o es hom molheratz,
Els seran cobertor, sius peza o sius platz.
E quant els son dessus e'ls cons son sagelatz
Ab las bolas redondas que pendon al matratz,
Quan las letras son clauzas e lo trauc es serratz,
D'aqui eisson l'iretge e li essabatatz,
Que juron e renegon e jogon à tres datz.
Aisso fa monge negre en loc de caritatz.

Mon estribot fenisc quez es tot compassatz,
Qu'ai trag de gramatica e de divinitatz:
E si mal o ai dic, que m sia perdonatz,
Que ieu o dic per dieu qu'en sia plus amatz,
E per mal estribatz CLERGUES.