Mostrando las entradas para la consulta tems ordenadas por fecha. Ordenar por relevancia Mostrar todas las entradas
Mostrando las entradas para la consulta tems ordenadas por fecha. Ordenar por relevancia Mostrar todas las entradas

viernes, 30 de octubre de 2026

Ludus sancti Jacobi. Al bel son de ma trompeta


Ludus sancti Jacobi, fragment de mystère provençal, découvert et publié par Camille Arnaud, Marseille 1858; cf. Jahrbuch fur romanische Literatur III, 196. - Grdr. § 53, p. 86 s. St. p. 56.

Ludus sancti Jacobi. Al bel son de ma trompeta



Trompeta. Al bel son de ma trompeta
ieu vos diray uno serveto;
a fin que la causa sia plus neto,
de ma trompeta sonaray (de ma trompeta sonaré, tocaré)
e pues apres beuray. (bibit). (y después beuré. Beu)
Per lo sant buon Jeusulas,
que lo mel fay mel es louas;
mes que vos ulha a tos pregar, (vulha : vullgue)
que mon companhon ulhas 'scotar, (vulhas : vullgues escoltá)
et ieu ulho tirar ma vio. (vulho : y yo vullga tirá ma vía)
Nuncius. Salut a tos e bona vio! (salut a tots y bona vía!)
Vevos aysi la companio
per vos autres bonas gens
solas et ebatement
… donar!
Pensas vos de vos arregar
en aquest ebatement.
Un essemple vos demostren,
que vengas veyre l'esbat
de sant Jame, en beritat,
que si fara joussament
en esta plassa sertament. (an esta plassa sertamen)
E si Dieus nos dona victoria,
dimenge jugaren l'estoria,
e volen a Dieu pregar
que nos done las obras far
que en paradis pussan intrar. (pugam entrá)
Per tant vos y vendres,     (per tan vos hi vindréu)
tant quan vos dinat seres,
per veyre l'esbatement.
Ades aco ne portares.
Mas pur si voles ben entendre,
grant eyssemplo y porres pendre.
Autra causa non say que dio:
Dieu gard de mal la companio.
Trompeta. Ieu vos fauc comandament (yo tos fach manamén)
que tot home d'aval d'amont
de entendre sio prestament
e d'escotar la rason
que vos dyra mon conpanhon.
Quar el vol declarar
... e senso tarsar                 (y sense tardá)
lo miracle que deven jugar.
Per so vos prege, bonas gens,
que non ulhas perdre lo temps.
Nuncius per villam. Avant, avant bonas gens!     (Nuncio per la vila)
Vos aves comandament
del senhor de mantenent
e dels nostres conpanhos,
que, si vos plas, de bon' amor,
que vengas en nostra plassa,
e venes y tos, no us desplassa:
mes dinas vos primieyrament,
e pues venes tot prestament,
que nos volen far, sen doptansa,
un petit de plassansa,
e si vos volen demostrar,
conssi on se deu governar
ny al diable laysar tentar.
Per so vos y vendres
e grant yssimple y prendres.
Per so vos ulh pregar
que vos ulhas despachar.
E qui non vendra vere la festo,
li sera facha una enquesta;
e qui non vendra de matin
pagara un pichier de vin. (pagará una pichella de vi)
Trompeta. Senhors e donnas de vallor,
ieu vos prege de bon' amor
que non ulhas gayre parlar,
mes ulhas ben escotar (sino que vullgues be escoltá)
et entendre la rason (y entendre la raó)
que vos dira mon conpanhon. (que tos dirá mon compañ o compañó)

Primo nuncius. 

Pax et consolatium
vulha donar nostre Senhor
aquesto bello conpanhio
et la vuelha, per sa cortesio,
de tot mal gardar.
Dieus que nasque ... 
de humana natura
e d'una berges net' e pura, (verges : verge : virgen)
nos don far tal portamen
que vengan tos a salvamen.
Bonas gens, an breu parlar,
un miracle vos volen mostrar
de sant Jame, en veritat. (san Jaume, Jaime, Iavmes, Santiago)
Et si voles de cor Dieu servir
et a sanct Jame hobeir, (y a Santiago obeí)
els vos gardarant de morir,
como vos veyres de tres pellegrins, (com voréu de tres pelegrins)
coysi tos tres, un bon matin,
se partigron de bon corage,
per anar en romavage, (romería; romeu, romieu)
et van trobar en lur via
huna hostalaria, (una hostelería, hostal, fonda)
en la qualla an trobada (a la cual han trobat : trobada)
una servanta nonada
per son nom Beatrix,
que lo filh del pellegrin
... vay priar
que li deguessa s'amor donar,
e d'autre causa li vay demandar,
como vos veyres aysi jugar.
Mes el fonc illuminat,
de sant Jayme fonc gardat;
car avio Dieu en son entendement
e la verges Maria parelhament.
E la filha vay reservar
et aysi li vay prear
que ello lo deges layssar
et de aco non parlar;
car el volio far son viage
et far le volio sans autrage.
Et ella si vay esmaginar,
consi ella poyria far
que ella fossa vengada,
car el l'avio refusada.
Et del demon fonc tentada
que ella degessa maniera trobar
que en sa maleta butar
degues una tassa d'argent,
affin que el fos pendut encontinent. (penjat enseguida)
Aco ella vay far,
car lo diable la vay tentar,
et feys la cort apres anar
et lo filh feys encarcerar,
et a la forcha lo van butar. (y a la forca lo van botá, portá; horca)
Mes lo filh vay Dieu pregar
et a sant Jame se vay recomandar,
que lo volges de tot gardar,
e mays la verges Maria,
que lo gardes de vilhania.
Per so Dieus li vay mandar
dos angiols per lo confortar
et sant Jame per lo sostenir,
car tostens l'avia servit. (tostemps; tot lo tems, sempre)
Per tant vos dic, grans et petis,
que vulhas entendre a mos dichs
et non ulhas gayre parlar,
mas vulhas ben 'scotar;
car, si voles ben entendre,
grant esemple hi poyres prendre.
Car qui aura bona devocion
ny hi metra sa entension
enver Dieu e sos sans servir,
et sant James vol hobeyr,
sera gardat de tot mal prendre.
Per so vulhas ben entendre
et en vostra memoria conpendre
los personages que jugaran,
que vulhas ben auvir (que vullgues be escoltá; oír; auzir)
e los dis retenir,
coma sant Jame, amic de Dieu,
car aissi cres o ben ieu,
per la requesta de Jesus Crist
miracle fist al pellerin
que de tot mal lo vay gardar,
como dessus declararan.
E la serventa nonea Beatrix,
li fero son cor marit
et si la feron cremar
e la van en lo fuec butar;
car ella so avia ganhat.
Mantenent non vos dich plus,
car vos ho declayraren dessus.
Per vos non plus detriar
vos prege vos vulhas asetar
et vos fasses un pauc arriero, (arriera : y tos faiguéu un poc cap atrás)
car vos ne veyres la maniera.
Et los angils faran silete,
e qui deu comensar comense,
car es causa covenabla.
Lo fol. Ola, ola, ieu venho de Fransa (lo tonto, sompo, loco)
et de Englaterra e de Patilalona,
que ay vist lo sol et la luna
que se conbatian ensenble. (que se combatíen juns; essemble)
Et ay agut grant paor, lo cor mi trembla,
que non mi conoguessa Dieus.
Ieu mi estendiey dereyre un catieu,
de paor que non me veguessa prendre
e per lo col en arbre pendre. (y per lo coll a un abre, albre penjá)
Mas s'ieu trobessa una 'spada (pero si yo trobara una espasa)
que fossa cuecha ho cremada,
ieu perdre ben aquella jornada
de aquesto en avant.

Silete.

Pater. Molher, e tu mon enfant, (Pare, payre, paire; père; padre)
ieu vos dich en veritat
que deman al plus matin
ieu vole estre lo pellegrin (yo vull sé lo pelegrí, peregrino; Fontanet)
de sant Jame, lo bon martir, 
et al pont del jor vole partir.
Per tant ay deliberat
de demandar quere lo curat,
per acomplir mon testamen.
Per so ti prege charamen,
mon filh, que lo vagas sonar.
Filius. Serta, aquo anaray ieu far, (Fill. Sert, aixó aniré yo a fé)
mon payre, que ansi voles. (mon pare, que aixina u voléu)
Mes ieu voli que vos saches
que ieu vos tendray conpanhia
et per ren non restaray mia,
car vos daray gran confort
e vos gardaray de la mort,
car vos s'es dega de grant age
per far un si grand romayrage,
et si vos aves confort
de qualque un que sia plus fort.
Vos anarias pendre la mort, (vosté aniríe a pendre la mort)
can seres sus lo cami.
Pater. Mon filh, per la fe que ay a sant Marti,
anbe ta mayre restaras (am, amb, ab : en ta mare te quedarás)
et conpanha tu li faras (y compañía tú li farás)
entretant que ieu retornaray. (mentrestán que yo tornaré)
Filius. Per ma fe, payre, non faray,
car anbe vos m'en anaray, (ya que en vosté m'en o men aniré)
si vos plas de me licencia donar,
car devocion ay de l'anar,
e uferta li aportaray,
ieu vos afi, mon payre, en lai.
Mater. He ieu restaray aysi dedins
solleta coma los chins? (soleta com los gossos; chiens)
Per ma fe no n sera ges
et de aquo non parles,
car ieu anaray anbe vos
veyre l'apostol glorios.
Ieu non say, coysi l'entendes,
car vos perdes vostre temps
si a mon plasir non fases.
Pater. Molher, per ren vos non vendres.
Vos gardares nostra maysson, (guardaréu la nostra casa; maison)
car non seria pas rayson
de laysar l'ostal sollet. (de dixá l'hostal solet)
Mater. Ieu anaray, et non doptes, (mare, maire, mayre; madre)
mon bon marit, non dotes pas: (doptes, dotes : no dudos)
car ieu vos lavaray los draps (yo tos llavaré, rentaré, los draps)
et vos tendray ben netamen.
Filius. Ella dis ben sertamen,
mon payre, selo mi sembla.
Pater. Nos anaren tos tres ensemble; (mon anirem tots tres juns)
ieu non sabe bessonha de demandar
lo cura per deliberar
de mon filh, pues que tos tres anaren.

miércoles, 28 de octubre de 2026

Ar m'entendes et aurires l'effant Jesus pueyssas que fes. (L'évangile de l'enfance)

L'évangile de l'enfance.

al atre costat, agüelo Sebeta, Luiset, calsigades

Ar m'entendes et aurires
l'effant Jesus pueyssas que fes.
Un bon mati se vai levar
e vol s'en anar deportar
foras la vila en la ribieira.
E passet per una teulieira
que farian teules e pechiers. (pichella, cantrella, etc.)
L'effant aqui s'arestanquet,
l'obra que farian regardet;
pueis l'effant volc lur aiudar.
E l teulier vai li demandar:
"Digas, effant, de qui es vos
que tant es bel e gracios?
Vos non es pas d'aquels mestiers
que fassas teules ni pechiers.
Ieu cre que sias gentil effant;
la cara n'aves e l semblant.
Vos me semblas de gran linhatge (del de David)
e de mot noble parentatge.
Prec vos, mon effant, vo n tornes."
L'effant respont: "No farai ges." (no u faré gens)
L'effant am los obriers estet;
tro fon gran nueg lur aiudet. (hasta que va sé gran nit : tancada)
A lo teulier era samblant
c'amb els obres Jesus l'effant.
A l'effant nulla re non dero
ni de manjar no l convidero. (“ni de minjá no lo van convidá”)
Vespre font; volgro s'en anar;
car era ora d'elbergar. (albergar : hora de retirás a casa)
L'obra, c'an facha, regarderon; (que han feta, van mirá)
trestotz fort se meravilheron,
cant viron tanta d'obre facha, (“cuan van vore tanta d'obra feta”)
e font mot gentilmens obrada.
Mai n'agro fag en aquel dia (mes ne habíen fet en aquell día)
que de cinq jorns fag no n avia.
Pueis lo prozom teulier va dir (Después lo prohome teulé va di)
a sos obriers: "Be m meravilh,
aquel effant, ont es anat,
quey tot jorn nos a aiudat?”
Dis lo maistre: "Gran falhensa
avem fag e desconoissensa,
qu'a l'effant non avem re dat:
de que ferem gran malvestat.
Negu de totz re non li dem
ni de manjar ne l convidem."
Respondo totz: "Sol que l trobem,
entre tos ben lo pagarem." (entre tots be li pagarem)
D'aqui se van tantost partir,
vas lur hostal s'en van venir,
am gran gaug et ab alegratge,
car avian fag tan bel obrage.
L'effant Jesus fonc remazutz
a la teuliera rescondutz.
E cant s'en foront totz anas, (y cuan s'en habíen anat tots)
l'effant Jesus, qu'era remas,
tota l'obra que facha avian, -
ben quatre jorns o .v. avia, -
ola ni teule ni pechier,
ren non a remarut entier. (remazut : res no ha quedat sansé)
L'effant Jesus tot atrenquet, (tot u va trencá)
de mantenent el s'en anet
ves son hostal tant co podia.
E Jozep son effant queria;
e car era vespre tan gran,
gran paor avia de l'effan,
car non lo podia trobar,
Jozep no faria mai plorar
e dis: "Catiu, e que faray, (faré)
aquest effan on trobaray?" (trobaré)
Cant el at pro l'effant sercat
e fon ben las e trabelhat, (treballat : cansat, baldat)
el vic l'effant que s'en venia
ves son hostal tant co podia.
E Jozep tantost l'effan pren
per la ma et pueis menet l'en.
Nostra dona, cant vit Jozep
e l'effant que am se menet,
ela ac plazer e gaug mot grant,
cant font vengutz son car effant.
Pueis nostra dona humilment
li demandet mot dossament: (li va preguntá mol dolsamen)
"Mon effant, vont a ves estat
de tan gran nueg? Si as albergat,
ieu vos priec que no m'o seles."
L'effant respon: "No faray ges.
Uey mati ieu me vau levar
e volg i anar deportar
tras la vila en la ribieira,
e passey per una teulieira
ont avie granre d'obriers
que farian teules e pichiers.
Aqui ay huey tot jorn estat
e ay als obriers aiudat."
E nostra dona pres a rire,
e pueys apres ella va dire:
"Mon enfant, es d'aytal mestier
que fassas teule ni pechier?"
Nostra dona va l demandar:
"Mon effan, volrias vos pauzar?"
L'effant respont: "Menjar volria,
huey no mangey de tot lo dia."
E nostra dona a respondut:
"Mon effan, be son malastruc
sels cui aves huey aiudat,
que lunha ren no us aion dat." (lunha : nulha)
Jesus respon: "Res no me deron
ni de mangar no m covideron."
L'effant Jesus beg e manget: (va beure y va minjá)
cant a manjat, pauzar s'anet.
E lo prozom de la teulieira
lo bo mati tent sa carreira,
a la teulieira s'en anet,
ganre d'obriers am se menet.
L'obra pesset aver trobada
entieira, com l'avia laissada,
et vit que res no y ac entier,
ola ni teule ni pechier.
E l teulier cridet: "Que faray (va cridá: qué faré)
ni qualh cosselh penre poiray? (ni quín consell pendre podré)
E qui m'a donat tal dampnatge
que m'aia trencat mon obratge?
Qu'ieu non li pessi aver tort:
mai me valgra que m'agues mort."
Lo teulier estet corrossat (enfadat, cabrejat, mosquejat, etc.)
e fonc mot dolent et irat, (irat sol significá triste, no enfadat)
cant vic tota l'obra affolada,       (cuan va vore tota la obra afollada)
aissi delida e malmenada.
Pueis lo prozom teulier va dir
a sos obriers: "Voles aurir: (voléu escoltá, sentí)
l'effant que hier nos aiudet,
per so car ren hom ne l donet,
sapjas que ieu vau fort doptan
que l'aga fag aquel effan."
tot respondon: "Far se poria;
nos ferem mot gran vilania
qu'a l'effant non aiam re dat;
de que ferem gran malvestat.
Per que per sert es be razo
l'effan nos redda gazardo,
ne re a ffar non a temenssa:
effan fassa o mal o be,
el non pessa falhir en re.
Digam l'effant fag o agues,
lun tems amenda non aures."
E parlet un savi Juzieu:
"Senher," dis el, "no vos sia grieu,
per sert ieu acosselharia,
si conoisses que be fag sia,
davant Jozep nos no n anem
e pueis apres li contarem
la perdoa e l dampnatge gran
que nos a fag lo sieu effan."
Tug respondo: "Mot ben dizes,
maistre, anem hy addes."
D'aqui s'en van tantost partir,
davant Jozep s'en van venir
et anero lo saludar
e Jozep elos atrestal. (elos : an ells atretal : tamé, igualmen)
Dis Jozep: "Senher, que dizes?"
"Senher, nos te direm addes."
Jozep tantost s'anet pessan
c'alqu' esquern lur a fag l'effan.
Pueis lo prozom teulier va dir:
"Senher Jozep, voles aurir:
ton filh Jesus venc entre nos,
a la teulieira adiudet nos (a la teulería mos va ajudá)
l'effan de bona volontat,
volontiers nos a aiudat.
Mais pueis nos ho a car vendut,
de l'obra non a remazut,
olas ni teulas ni pechier, (olles ni teules ni pichelles)
res no y a remazut entier."
Pueis Jozep al teulier va dir:
"Maistre, fort me meravilh,
si nostre effan vos a trencada
vostra obra ni affolada."
E lo teulier a respondut:
"Senher Jozep, si Dieus m'aiut,
sapjas que ieu non ho diria
per lunha re que el mon sia." (nulha)
Dis Jozep al teulier: "Anem
a la teulieira e veirem
s'aquela obra ha trencada
l'effan Jesus ni affolada."
Totz respondo: "Mot volontiers."
Dis Jozep: “Metes vos premiers”
D'aqui sen van tantost partir;
a la teulieira van venir:
la obra volgro a Jozep mostrar.
E l teulier anet regardar
et estet trestos vergonhos, (v. trastotz)
e fonc per sert meravilhos,
cant el vic l'obra ben formada,
ben cuecha e ben apparelhada;
olas e teules e pechier:
trastot o troberon entier.
Dis Jozep: "Senher, que voles,
pus vostra obr' entieira aves?
Vos autres semblas truffados,
que m'agas fag venir vessar
ni tant luenh venir trabelhar.
Mot aves fag gran vilania,
qu'ieu non puesc anar a ma guia."
Respondet lo prozom teulier:
"Senher Jozep, merce vos quier,
prec vos que vos me pardones
per la bontat que en vos es."
Respon Jozep: “Perdon vos Dieu,
car el o pot melhs far que ieu.” 
Lo teulier vai d'aqui partir,
ves son hostal s'en va venir,
e tug sos obriers issamen
d'aqui partiron e van s'en
am gran gaug et ab alegrage,
car accabatz fonc lur obratge.

Chiringuito del Azud, Assut, desmantelado, reconstrucción

L'évangile de Nicodème, Sens e razos e divina escriptura (Bartsch)

L'évangile de Nicodème. (v. Raynouard, éd. Ramón Guimerá Lorente)

L'évangile de Nicodème, Sens e razos e divina escriptura

Sens e razos e divina escriptura,
quez ay trobada bona, sancta e pura,
m'a mes e motz gran pessamen,
cossi la puesca solamen
de lati en romans tornar.
Car qui vol bona obra far,
quove que sia si bastida
que, cant sera tota complida,
re no y aia de malestan,
que torne ad anta ni a dan.
Tot yssamen vuelh yeu bastir
segon mo sen ni mon albir
una obra bona e covinen
e nom de Dieu omnipoten,
e metray y catre colonas,
autas e fortz, belas e bonas:
que porto guerentias certas;
la segunda d'avangelistas,
que nom podo fondre legistas;
la tersa d'espozisios
que mostro motz belas razos;
la quarta faray de mo sen,
car tornaray be veramen
lo lati em plana paraula,
hon non aura bafa ni faula.
Aquesta escriptura dis
veramen, cossi fon aucis
sus en la cros Jesu Crist Dieus,
hon rezemet trastotz los sieus,
ni fon el sepulcre pauzatz,
e pueys fo vieus resussitatz,
con tornet el cel veramen,
ni co venra al jutzgamen.
Totz aquo dis que sans Johans
ni sans Mathieus ni ls autres sans
e ganre may, que ieu s diray
tot per horde si com deuray.
El tems que Dieus mori per nos,
si con dizem, sus en la cros,
fon adoncs ganre fagz e digz,
que nos non trobam en escrigz,
ni ns ho retrazo li avangeli
ni cell que nos fes lo sauteri.
E per so car ieu ay trobada
una escriptura que es celada
e rescosta a motas gens,
et ieu dirai vos totz los sens
per bona rima e romans
e nom de Dieu e dels sieus sans.
Ieu Eneas mayestre dic:
dels Ebrieus ay trobat escrig
los fagz que fero li Juzieu
a Jesu Cristz, lo fil de Dieu,
e Nicodemus que ho vi
ho escrius tot em pargami
en ebrayc segon sa razo,
pueys ieu en grec, car mi fom bo,
si com la letra departys.
Tugz auzez ho per veritatz
que Domerdieus de maiestatz
trames en terra lo sieu filh,
per Adam gitar de perilh,
e nos autres totz issamen,
quez em sieu filh verayamen;
e'n receup nostra carn mortal, -
per que nos autres serem sal -
el ventre de sancta Maria,
segon que la letra ns detria,
venc en estz mon per nos salvar
e per lo dyable deraubar;
el nasquet esems homs e Dieus
per rezemer trastotz los sieus.
Al Sathanas tenc esconduda
si que non l'a aperseubuda,
a l'enemic, nostra semblansa,
si totz Jesu e ssa efansa
ja fezes meravilhas tals
que no fes hanc luns homs carnals.
El fazia los sortz auzir
e los clobs sautar e salhir,
als secs rendia lur vezer
et als forsenatz lur saber,
ganre de morts resussitet,
domentre que am nos estet.
Cant li Juzieu fello trachor
viro de Cristz, Nostre Senhor,
las meravilhas que fazia,
e l pobol que en ell crezia,
azirero lo tug de mortz
et encuzero lo mot fortz
a'n Pos Pilat, quez era bayles
de la terra e dels realmes,
e si que pres lo li rendero.
D'u sieu descipol lo comprero
trenta deniers, pueyssa liatz
l'aduysero a 'n Pos Pilatz.
El tems que Anna e Cayphas
ero avesque de Judas,
Gamaliel e Neptalim,
et Adroson e Benjamin,
e motz d'autres que ieu no us puesc dir,
car lassarie vos de l'auzir,
aduysero a 'n Pos Pilatz
Jesu Crist Dieus pres e liatz.
Motz fortz l'encolpo e l'encuzo,
motz crims encontra luy aduzo.
"Senhor, aquest," so dizo, "es,
que tu ayssi davan te ves,
filhs d'u fabre, Joseph per nom,
e de Maria, so dis hom.
So dis, que reys es de totz nos,
e per aysso liuram lo vos.
Nostre sabdes corrump e frany
e fay obras que no si tany,
e nostra ley bona e santa
nos rump, cuy nos tenem, ad anta.''
Pilatz respondet als Juzieus:
"Cest es trayst per eyss los sieus,
que so que fa es contra nos.
De que vos autr' es autoros?"
Doncs respondero li Juzieu
encontra Crist, lo filh de Dieu:
"En nostra ley escrig avem,
que a sabde obrar non devem,
et aquest frang lo motz soven,
so es sauput per mota gen.
Encantayres es veramens
e d'aco avem pro guirens
E nom del diable fay auzir
los sortz, e ls clops corre e salhir,
demoniatz, cecx e gibos
motz soven sana vezen nos
al sapte, per que lo te avem
liurat, car nos trastug volem
que sia saupuda sa razos,
si el es mals o si es bos."

domingo, 25 de octubre de 2026

Peire Guillem. Lai on cobra sos dregs estatz,

Peire Guillem, nouvelle allégorique.

Peire Guillem. Lai on cobra sos dregs estatz,



Ms. de Paris, fr. 22543, fol. 147 (R). - Grdr. § 19, p. 22. St. p. 46.

Lai on cobra sos dregs estatz,
que naicho las flors per los pratz,
e brotono bruelh e boscatge,
e son gai li auzel salvatge
e li albre vestit de nuo,
ieu m'estava a Castelnuo.
E levie me un jorn mate: (y me vach eixecá un día pel matí)
era dos temps, clars e sere, (dous: dols; cla, seré, sereno)
ses bruma e ses ven e ses nauza, (ses : sense)
el temps que chanta la alauza, (laudeta, lauzeta, alouette)
lai en Pascor. (primavera)
Et ieu volgui vas mo senhor
anar, que te cort a Murel, (Muret, v. 1213.)
per que l'anar me fo plus bel,
e cochie fort mos cavaliers (cochie : vach doná pressa; cochar)
que digo a lors escudiers
que prenguan lors armas de briu,
qu'enquer passarem Corbairiu, (Corbolium, Corbeil?)
si l dia dura.
Ab tant anie m'en l'anbladura
tot mon cami,
parlan d'en Folcuens e d'en Gui,
cal amet mai.
Ab tant vec vos venir de lai
un cavazier, (cavalier, cavallier; caballé)
bel e gran e fort e sobrier
e lonc e dreg e ben talhatz! (lo contrari a Mario Sasot)
Dir vos ai a que l conoscatz:
tot so que l ve de lhui fa festa,
que l peal a bloy sus en la testa, (pel rubio; bloy, bloi; blonde)
e fon per la cara vermelhs,
car tocat l'i ac lo solelhs,
qu'escapatz fo del clar mati.
Et anc nulhs hom que fos aqui
non vi plus gay ni menhs iros.
Los huelhs ac vars e amoros,
e l nas fo bels e gen formatz,
e las dens foro, so sapchatz,
plus blancas que non es argens;
la boca fresca e rizens;
larc ac lo col, la gola blanca
plus que neus ni flors sus en branca;
amplas espallas e costatz, (com Daniel Vives Albesa)
e pels flancs fon gros e cairatz;
lonc cors e dalgatz per sentura: (prim; delgat; delgado)
e fon larcs per la forcadura,
cambas e coichas de faisso.
El pe portet un sabato
de safis, fag ab esmerauda,
de l'autre pe anet en caussa.
Et el anet vestit de flors,
totas de diversas colors;
mantel e blial de violas
portet, e sobrecot de rozas,
e caussas de vermelhas flors,
que negus hom non vi gensors;
et ac el cap una garlanda
de flor de gaug ab alamanda.
E dirai vos del palafre
cals fo, que non mentrai de re:
la coa ac negra e l'una anca,
e l'autra com avori blanca; (avori : evori : ivory : marfil)
e l'espalla drecha ac biza,
e la senestra tota griza, (esquerra, zurda)
la cri e la testa vermelha,
et ac gruegua l'una aurelha, (y teníe groga una orella)
e per l'al res el fo ferrans,
e no fon trop pauc ni trop grans.
De la sela, senes messonja,
puesc vos dire cossi fo conja:
tug li arsso foro de jaspe
e la sotzsela d'un diaspe,
e l cuer fo d'una serpentina
que valc tot l'aver de Mecina. (Messina)
L'us estriop fo de calssadoine (v. estruep; estribo)
e l'autre fo de cassidoine.
Lo fre ni l peitral, ses doptansa,
comprar no poiria l rei de Fransa,
e que lhi valgues l'emperaire;
car tot lo tesaur del rei Daire
valo doas peiras que i so;
et anc lauram d'aital faisso
non vi mais nuls hom bateiatz;
que l'aver de trenta ciotatz
val lo carboncles qu'es al fre,
que la nug escura al sere
vira cum pel bel jorn d'estiu.
Anc cavasier plus agradiu
no vitz, plus bel ni plus auzart.
Et anet li de l'autra part
una dona mial tans plus bela
que glai ni flor, can renoela;
ni neu ab gel, can cai en branca,
non es de la mitat tant blanca
cum la gola ni ls pes ni ls mas. (gola, peus, mans)
E de la cara soi certas
qu'es plus blanca e plus colorada
que roza de mai brotonada:     (rosa de mach; rosa de mayo)
veus tota sa fina color!
E portet garlanda de flor
eus cabels que son lonc e saur,
que per ma fe sembleron d'aur,
tant foron belh e resplandens.
Huels amoros, gais e plazens (ulls; una de les varians)
ac, e non cara estrunada,
e fon graila e grassa e dalgada,
e no portet vestir de sirgua,
ans portet be vestir de lhirgua,
mantel e blial e gannacha.
Plus fo escaficha e be facha
que dona qu'hom puesca trobar;
car anc Dios non formet sa par (Deu, Deus)
de gran beutat e de cunhtia.
E que voletz que plus vos dia? (y qué voléu que mes tos diga)
Que l fre e l peitral e la sela     (freno, pitral, cadira : silla)
val mai que l'aver de Castela (Castella, Castilla)
ab los cinc regemes d'Espanha. (los sing reinos de España)
E l palafre fon de Bretanha,
e es plus vertz qu'erba de prat,
e fo vermelha la mitat,
e la cri e la coa saissa;
e per la cropa una faissa (grupa, faixa)
ac plus blanca que flor de lir; (mes blanca que flo de lis: lliri)
e valc dos tans, senes mentir,
que l palafre del cavasier.
Ab tant vec vos un escudier
e una donzela apres! (y una donsella después, detrás)
E fo m veiaire que portes
un arc d'alborn, bel per mezura,
e tres cairels a la sentura
don l'us es resplendens d'aur fi
e l'autre d'acier peitavi,
gent furbit e gent afilat; (afilat, esmolat)
e l ters es de plum roilhat, (plom)
ab una asta torta de boih,
ab que fier tot amador moih
e amairitz, cant vol trair.
De la donsela, ses mentir,
no sai si s'es bruna ni blanca,
que ls cabels li van tro part l'anca,
si que cobren tota la sela,
qu'om non ve arsso ni sotzsela;
davan li van tro a l'artelh.
E portet un blial vermelh;
mas ieu no sai si s'es be facha, (pero yo no sé si está ben feta)
que, cum si agues capa o gannacha, (com si tinguere capa, garnacha)
la cobro per tot li cabelh.
Et anc no vitz plus bel parelh
del donzel et de la donzela.
E que cuiatz que faria ela?
Anet chantan un chan noel,
si qu'entendo l boi e li auzel
e s'en laissavo de chantar. (s'en dixaben o dixáen de cantá)
E chantet gent, azaut e clar,
e dih: "Dona ses amador
e cavasier senes amor
per tal qu'om los pogues triar
de mest cels qu'amon leialmen;
e dona c'ama per argen
ni sap son mercat al colgar,
volgra l'avengues ad anar
en camia desafiblada."
Ab tant vec vos per meg l'estrada
venir la dona e l cavasier!
Et ieu saludie los premier 
e dissi: "Senher, Dios vos sal
e vos gart d'ira e de mal,
vos, la dona e la companhia."
Et el dih: "Dios vos benezia,
Peire Guillem, e us laih trobar
dona que us am de cor leial,
que tant lonc tems l'avetz sercada."
“Senher, et ieu ja l'ai trobada,
de cui soi ieu mial tans que mieus.”
"E vos podetz ben esser sieus,
Peire Guillem, qu'ilh non es vostra."
“Senher, pel bel semblan que m mostra
me teni de lies per paguatz."
“Aichi paih hom d'amor los fatz,”
dih la dona, “bels amics fraire.”
“Dona, e s'ieu l'am ses cor vaire,
no me pot be valer merces?”
"Amics, e merces, en que n'es, 
que anc noca fo en son repaire?”
"E i fo, dona, ges non a gaire,
que volc qu'eu fos ses autre sieus."
"A mal senhor laissa hom sos fieus,
amics," so dih lo cavasiers.
"E qui no pot passar estiers,
senher, per que los laissara?"
"Peire Guillem, car servira
cum hom forssatz, c'als non pot faire".
"Senher, per l'arma vostre paire,
diguatz me, don me conoissetz,
mas ta soven me mentavetz?
Car remanetz enuegh ab mi,
car anc per ma fe non aigui
un osde que tant m'abelis,
ni anc nulh tems home no vis
que ta be fos per tos tems vostre.
Doncs estatz ab mi que us o mostre,
qu'eu vos o quier per amor Dio."
"E no remanra aitant lio,"
s'a ditz la dona, “mas li platz.
Mas pres de fontaina e de pratz
nos matetz, e pres de boscatge,
car li castel nos so salvatge;
mas nos partim dels Catalas,
que menhs n'i trobam de vilas
que de gentils de l'encontrada."
“Dona, en bela alberguada
estaretz, e luenh de castel.
En un verdier, claus de rauzel,
estaretz sotz un bel laurier, (v. novas del papagai)
on cor fontaina sul gravier,
fresca, freja, clara e genta."
"Aital fontaina m'atalenta,"
dih la dona e l cavasier.