Mostrando las entradas para la consulta feunia ordenadas por fecha. Ordenar por relevancia Mostrar todas las entradas
Mostrando las entradas para la consulta feunia ordenadas por fecha. Ordenar por relevancia Mostrar todas las entradas

viernes, 23 de octubre de 2026

Gui d'Uissel. L'autre jorn cost' una via auzi cantar un pastor


Gui d'Uissel. L'autre jorn cost' una via auzi cantar un pastor


L'autre jorn cost' una via
auzi cantar un pastor
una canson que dizia:
"Mort m'an semblan traidor."
E quant el vi qu'eu venia,
salh en pes per far m'onor
e ditz: “Deus sal mo senhor,
qu'er ai trobat ses bauzia
leial amic celador
a cui m'aus clamar d'amor.”
E quant eu vi qu'el volia
far de s'amia clamor,
eu li dis, ans que plus dia,
que sofr' en patz sa dolor,
qu'eu l'am e ges no volria
fezes de son mal peior
per dig de lauzenjador.
Qui ben ama, ben castia,
e qui conorta folor,
vol qu'om la fassa maior.
E l pastre que l mal sentia
tornet son cantar en plor
e ditz: "Mout ai gran feunia,
quar vos aug castiador,
vos que dig avetz manh dia
mal de domnas e d'amor.
Per qu'eu sui en gran error;
ar sai que ver ditz Maria,
quant ilh dis que cantador
son leugier e camjador."
"Er aujatz tan gran feunia,"
fi m' eu, "d'aquest parlador,
que quant eu l mostrei la via
d'esser franc e sofridor,
m'apelet de leujaria!
Mas eu sai sufrir aor
tan que, quan prenc dezonor,
dic que servit o avia
et apelli m peccador
on totz lo peccatz es lor."
Ab tan vi venir s'amia
lo pastre, de colhir flor;
e viratz li tota via
camjar paraul' e color.
"Bella, si anc jorn fos mia
ses par d'autre preiador,
er no us quier autra ricor;
mas del tort qu'eu vos avia
par vencuda, e d'amor,
tro que la m fassatz maior."
Ela respon al pastor
qu'el' es sa leials amia,
e feira lh semblan d'amor (se lee: feiral.h, punto elevado)
si no li fos per paor.
Et eu qu'era sols ab lor,
quan vi qu'enoi lor fazia,
laissei leis a l'amador:
parti m d'els e tinc alhor.

Folquet de Marseille. En chantan m'aven a membrar + Sitot me sui a tart aperceubutz,

Folquet de Marseille.

Folquet de Marseille. Fulco. Foulques. Marselha.

I. 

so qu'eu cug chantan oblidar;
e per so chant qu'oblides la dolor
e l mal d'amor;
et on plus chan plus m'en sove,
qu'a la boca nulha res no m'ave
mas sol merce:
per qu'es vertatz e sembla be,
qu'ins el cor port, domna, vostra faisso
que m chastia qu'eu no vir ma razo.
E pos amors mi vol honrar
tan qu'el cor vos mi fai portar,
per merce us prec que m gardetz de l'ardor,
qu'eu ai paor
de vos mout maior que de me.
E pos mos cors, domna, vos a en se,
si mals l'en ve,
pos dins etz, sufrir lo cove;
empero faitz del cors so que us er bo,
e l cor gardatz si cum vostra maizo,
Qu'el garda vos e us ten tan car
que l cors en fai nesci semblar,
que l sen i met l'engenh e la valor,
si qu'en error
laissa l cor pel sen qu'el rete:
qu'om me parla, maintas vetz s'esdeve,
qu'eu no sai que,
e m saluda qu'eu non aug re.
Per so ja mais nuls hom no m'occaizo,
si m saluda et eu mot non li so.
Pero l cors non si deu clamar
del cor per mal que il sapcha far,
que tornat l'a al plus honrat senhor
e tout d'alhor 
on trobav' enjan e non fe.
Mas dreitz torna vas son senhor ancse:
per qu'eu non cre
que m denh, si merces no m mante,
que lh intr' el cor tant qu'en loc d'un ric do
denh' escoutar ma veraia chanso.
E si la m denha escoutar
mi donz, mercei degra trobar;
pero obs m'es qu'oblide la ricor
e la lauzor 
qu'eu n'ai dig e dirai jasse:
pero ben sai mos lauzars pro no m te,
cum que m mal me,
que l'ardors mi creis e'm reve,
e l focs, qui l mou, sai que creis a bando,
e qui no l mou, mor en pauc de sazo.
Morir posc be,
n'Aziman, qu'eu no m clam de re,
neis si m doblava l mals d'aital faisso
co s dobla l poins del taulier per razo.
Chansos, desse
vas Monpeslier vai de part me,
a don Guillem dir, sitot no il sap bo,
sos pretz, car creis, li m fai querre perdo.

II.

Sitot me sui a tart aperceubutz,
aissi com cel qu'a tot perdut e jura
que mais no joc, a gran bon' aventura
m'o dei tener, car me sui conogutz
del gran engan qu'amors vas mi fazia;
qu'ab bel semblan m'a tengut en fadia
mais de detz ans, a lei de mal deutor
qu'ades promet, mas re non pagaria.
Ab bel semblan que fals' amors adutz,
s'atrai vas leis fols amans e s'atura,
co l parpaillos qu'a tan fola natura
que s met el foc per la clartat que il lutz:
mas eu m'en part e segrai autra via,
sos mal pagatz, qu'estiers no m'en partria,
e segrai l'aip de tot bon sofridor,
cum plus s'irais e plus fort s'umilia.
Pero no s cuit, si ben sui irascutz 
ni faz de lei en chantan ma rancura,
ja l diga ren que si' outra mezura;
mas ben sapcha qu'a sos ops sui perdutz,
qu'anc sobre fre no m volc menar un dia,
ans mi fetz far mon poder tota via:
et anc sempre cavals de gran valor,
qui l beorda, trop soven colh feunia.
Fols for' eu ben, mas sui m'en retengutz,
quar qui ab plus fort de si s desmezura
fai gran foldat, e n'eis en aventura
neis de son par, qu'esser en pot vencutz,
e de plus freul de si es vilania:
per c'anc no m plac ni m platz sobransaria;
pero en sen deu hom gardar honor,
car sen aunit no pretz plus que folia.
Per so, amors, me sui eu recrezutz
de vos servir, que mais no n aurai cura;
c'aissi com mais prez' om laida peintura
de lonh, no fai quand es de pres vengutz,
prezav' eu vos mais quan no us conoissia:
e s'anc n'aic pauc, mais n'ai qu'eu non volria;
c'aissi m n'es pres com al fol orador
que dis qu'aurs fos tot quant el tocaria.
Bels n'Azimans, s'amors vos destrenhia,
vos e'n Tostemps, eu vos conselharia;
sol vos membres, quant eu n'ai de dolor,
ni quant de ben, ja mais no us en calria.
En Plus Leial, s'ab los olhs vos vezia
aissi com fatz ab lo cor tota via,
so qu'eu ai dig poiri' aver valor,
que us quier conselh e conselh vos daria.

miércoles, 21 de octubre de 2026

Roman de Girart de Rossilho. Vecvos per miei l'estorn lo vilh Draugo,

Girart de Rossilho.

Roman de Gerard de Rossillon, Girart de Roussillon, illuminated manuscript, c. 1450

Mss.: Oxford, Bodl. Can. Misc. 63 (O); Paris, f. franç. 2180 (P.); Londres, Mus. Brit. Harl. 4334. (L). - Girartz de Rossilho, nach der Pariser Handschrift herausgegeben von Dr. (Conr.; Konrad oder) Conrad Hofmann, Berlin 1855-57, v. 1909-2049 et 6639-6943 (Ho). Cf. Gérard de Roussillon p. p. Fr. Michel, Paris 1866 (Mi.), et Foerster, Stürzinger et Apfelstedt, Romanische Studien V (1880), O (v. 2529-2677 et v. 7571-7884). - Grdr. § 15, p. 14 s. St. 3 ss.

Vecvos per miei l'estorn lo vilh Draugo,
lo paire don Girart, l'oncle Folco!
E sis el chaval bai qu'ac de Muco,
ac vestit un ausberc, gran, fremilo,
qu'issi de la fornatz Espandrago, -
onques per negun' arma falsatz no fo -,
e ac lassat son elme de barato,
obrat ab aur e peiras tot d'eviro; 
plus resplan que estela que lhutz el tro;
e ac sencha la spasa de Marbio,
escut portet e lansa a gonfano,
e venc los sautz menutz pel plan cambo;
mas de gen retenir semblet baro,
e escridet al rei en sa razo:
“Per un sol chavalier garda no m do.”
Vecvos lo duc Terric denan Karlo:
“Don reis, conoissetz vos est Bergonho?” 
“Per mon cap,” so ditz Karles, “car aquo no.” 
“So es Draugues, lo vilhs, de Rossilho,
lo paires don Girart, l'oncles Folco.
El me tolc ja ma terra e ma reio,
set ans n'estiei faiditz en un boisso.
Tenetz mi per coart e volpilho,
pos batalha demanda, s'ieu no la lh do.” 
E Karles respondet: “Ie us abando:
trop n'avetz pres lonc terme de vengaso;
aquesta volh vezer, ses ocaizo.”
Vecvos lo duc Terric del renc partit!
Peset li del contraile qu'el a auzit,
e sis e l'alferan amoravit,
e ac de bonas armas son cors garnit,
e venc los sautz menutz pel prat flurit:
siei ome los segueren, que son ardit.
Terrics cridet: “Auriu, vilh, cau, musit,
de la cavalairia vos vei giquit,
tan vos vei entre ls vostres que us an cobrit.”
E Draugues respondet: “Veus mi issit.
Ieu no amiei anc home que mo mal git.”
E brochet lo caval, veus l'en salhit!
Veus l'alferan el camp e l'arabit!
E lhi vassau s'en so aisi ferit,
lor escut son traucat, frah e partit,
e lhi ausberc fausat e descofit.
Veus Draugo per lo camp mort e delit!
Mais d'un' auna perpres de freselit,
la lansa e l gonfainos d'oltr' en issit.
Mas Terris fetz que savis, que la lh gequit,
quar l'escut e l'ausberc essems cosit,
mas no l tochet en carn, Dieus l'escarit.
Draugues retorna als seus, que so marit.
Vecvos Terric de l'aigua al plan issit!
Lor escalas van jondre de tal estrit,
viratz escut traucat, tan pihs ubrit
e tanta testa ab elme de bucs partit
e tan pe e tan ponh e tant aurit;
la clara aigua d'Arcen tota 'n cobrit,
del sanc que ieis dels mortz enrogesit.
Ben agro lhi Drauguo l'estorn bastit;
se no fos morz lor senher, fosso garit,
qu'era se tec Terris per escarnit,
que non ac de vint milia mil acomplit.
Mances i Angevi e Toronjatz,
celh foro davas Karle vint milia armatz,
vestitz los blancs ausbercs, elmes lassatz,
sos los elmes enclis e enbronchatz.
De gran batalha far van cossiratz,
cum veltres en cadena, que es amorsatz.
Lo coms Jaufres, lor senher, los a guidatz,
per mieh lo ga d'Arcen oltr' a passatz.
En apres passet Karles e sos barnatz.
Enquar no l sab Girartz ni fo membratz,
per lo dol de son paire, que es grans assatz,
quan Folques paraulet cum om senatz:
“A la fe Dieu, Girart, lo dol laissatz,
pos lo ducs es absoutz e cumergatz;
e quant el poira estre, sia vengatz.”
Adonc es e la sela Folques poiatz
e sobre una asta nova s'es apoiatz,
tornet s'en vas los seus e ditz lor: “Patz!
Senhor, franc chavalier, or m'escoltatz:
quant seretz en l'estorn ab els mesclatz,
feretz i aucietz e derocatz
tan que vos en siatz d'oltra passatz:
e puis trastuh essems sobr'els tornatz:
mais val assatz proesa que malvastatz.”
E siei home respondo: “Que predicatz?
Mas anem los ferir davas totz latz.”
Adoncas fo l'estorn fort, abduratz.
Bos e Folqu' e Seguis e lhi melhor
foro mais de vint milia comensador.
Viratz d'aur e d'argen ta gran lugor,
d'asier e de vernitz tal resplandor,
tanta lansa trencan ab auriflor
e tan donsel adreh envaidor.
En apres so vengut lhi feridor,
Pons e Ricartz e Coines, bon ponhador.
Or chavalgua Girartz ab gran legor.
Dons Odils venc, sos oncles, un pauc en por.
D'aquesta reiregarda vos trai auctor,
que so seisanta milia abdurador,
que so be de sembel apropchador.
On sab son enamic, sobre lhui cor
e si lo vai ferir de tal vigor
que del caval lo porta a terra por.
Or chalvagua (chavalgua) Girarts ab gran baudor
contra Karlo Martel, l'emperador,
e Karles venc vas lhui, ab sa feror:
vecvos una enquansa de gran dolor!
Lai on las oz s'encontren en un plan bel,
no i ac fossat ni barra, bos ni ramel.
Angevi van prumier e lhi Mancel,
lo coms Jaufres d'Angieu e Torongel.
Ab Girart so vint milia en un sembel,
no n i a un trop vilh ni barbustel:
Bos e Folqu' e Seguis en so capdel.
Lhi un crido Valea, lh' autre Rossel,
e lhi plusor la senha Karlo Martel.
Si com falx pren sa ponha, quan fer ausel,
de tal eslais se corro lhi jovencel:
no i a ta fort escut, non escantel, 
no fenda o no pertus o no arcel,
asta reida de fraisser, que no astel;
no i a ta fort ausberc', no desclavel.
Viratz tan dol levar, fresc e noel,
tanta coissa caer ab lo turmel,
e tan pe e tan ponh e tan budel;
mais en a remasutz en plan estel,
no n a ni vius ni mortz dedins Bordel.
Qui ferit et estors d'aquel masel,
Dieu ac a salvador e Gabriel.
Ben i feren Manses i Angevi,
Toronjatz e Flamenc, li Baudoi,
no lor so lhi Girart de ren acli.
Folqu' e Bos e Folchiers ab don Segui,
seilh guido lor companhas pel brulh fresni,
ensenhas de cendaz e d'aucassi,
gonfainos ab aurfres e nou polpri;
las flors denan lor foro fer aceiri,
don tan noble vassal receubro fi.
D'ira qu'en ac Girartz ac lo cor gri.
Per tant es descenduz desoz un pi 
e fichet sa senheira latz un marbri,
un peiro d'antix tems, Devins lo fi,
c'avia castel lonc l'aigua el Rovesi.
Lodoixs l'a fondut per un mati,
quant el deseretet aquel aisi.
Girartz es au peiro lo gran Devi;
de las iras que ac, Karlo maudi:
“A, reis, Dieus te cofunda, cor de masti!”
__ 

Era s en vai Girartz, engal soleilh,
per un estreh semdier, lat un caumelh,
e trobet una fon desotz un telh
e colget s'i a l'umbra per lo soleilh;
e volc se cumdurmir, que ac somelh;
mas non cugetz del comte, gaire dormel,
abans plora dels oilhs, tira l cabelh,
ditz, mais volgra estre mortz e un campeil
que l reis l'agues aucit, e siei feeilh.
E sa molher lhi ditz: “No far, donzel;
mas preia Damredieu que nos cosselh.”
D'aqui s'en son anat a un repaire,
don so mort de la guerra lhi filh e lh paire.
Lai auzissatz maldire e filha e maire,
e maudire Girart cum se fos laire.
Entre lo dol e l'ira e lo maltraire,
si no fos sa molher, no visques gaire.
Ela es savia e corteza e de bon aire,
e no paraula milhs nulhs predicaire:
“Senher, laissa lo dol, si t'en esclaire:
tostemps fust orgolhos e gueregaire,
batalhiers e engres de mal a faire;
i as plus omes mortz, no sabs retraire,
e lor ers paubrezitz e tout lor aire.
Era en pren Dieus justizia, lo drehs jutgaire.
Membre te del prodome del bos de Chaire,
que te det penidensa de mal retraire.
Enquer auras ta onor, si la vols faire.”
D'aqui son albergat aus ortz dauratz
on parto lhi cami d'aquels comtatz.
Lai aprendo tals novas don fo vertatz.
Aqui es us messatges tresier passatz:
Karles n'ac cen trames davas totz latz:
“Qui trobara Girart, s'es amenatz,
d'aur e d'argen lhi er set vetz pesatz.”
“Senher,” ditz la comtessa, “quar me creatz,
esquivem los chastels e las ciptatz
e totz los chavaliers e ls poestatz,
que la feunia es grans e l cobeitatz.
Quar, senher, vostre nom si lo camgatz.”
Et el lhi respondet: “Si cum vos platz.”
Aqui eis s'apelet Jolcun Malnatz.
Ab un lucrier felo es alberjatz:
fels es, mas sa molhers es plus assatz.
Lai lhi pren malaudia don fon greiatz
que de uchanta dias non fo levatz,
tro la nuh de Nadal que Dieus fo natz.
L'osdes lo fetz gitar de son palatz,
en l'arvolt d'un celier, desotz us gras.
Aqui ac la comtessa dolen solatz.
Girartz jac en l'arvolt, no i ac sirven,
mas sa molher que l sierve molt dossamen.
Ab tan veus Michael que a lui ven:
Dieus lo lhi a trames tot veramen.
Cel lhi portet un drap, denan lo lh ten:
“Dompna, per amor Dieu omnipoten,
que nasquet per tal nuh en Besleen,
me talh e cos d'est drap un vestimen!” 
Ela ditz: “Voluntiera.” Sempres lo pren,
talhet lo e l coset de mantenen.
A l'osde o comtero cilh seu sirven:
“La pautoniera cos molt vistamen.”
El lhi trames vestir d'un seu paren,
mandet que l cozes tost e non jes len.
Ela ditz al messatge molt umilmen:
“Amics, ieu en cos un a plus manen,
e puis penrai lo seu, si tan m'aten.”
E cel o recomtet tot aisamen.
Il s'en venc pels degras viassamen,
a lei de Satanas, iradamen,
e gitet los de tot son casamen.
Aita mal crestia no vistes anc;
quar gitar los a fahs foras el fanh.
Lo coms non ac vertut ni carn ni sanc.
La comtessa lo pres per miei lo flanc,
ela fo febla e cassa, de carn estanc:
ambedui son caheh dedins lo fanh.
Us prodom los gardet, que ac lo cor franc;
fetz de costa sun fuc ostar un banc
e fetz lhi faire lieh molet e blanc:
puis lhi det venazo e peish d'estanc.
E quant foren caeh amdui el brac,
lai esblesmet la dompna de dol que ac.
Lo prodom l'esgardet si cum Dieu plac,
e fetz l'en aportar tot freh e flac,
fetz far de latz son fuc un lieh on jac,
puis lhi det carn de bos e peis de lac
e tenc lo tant ab si tro guerit l'ac.
Girartz se regardet e jac evers
e non ac mas los os e l cur e ls ners.
“A Dieus,” ditz el, “tant iest vas mi teners!
Las obras que ai fachas, molt lah me mers.
Folqu' e Landrix m'o dis, cel de Nivers.
Bernart, Folchier, Segui, Bos e Gilbers,
pos visquiei apres vos, molt fui culvers.”
La soa bona dompna lo cap lhi ders:
“Quars senher, laissa estar la honor que pers;
quar, si l mal culhs en grat, melhor desers.”
E puis despon del salme David tres vers
e comtet lhi de Job cum fon Deu sers;
(E son sermon o ditz sainz Rigobers,
que so fon us miracles grans e apers
que Deus fetz per est comte qui tant fo fers;
quar s'el no fos faiditz e tant desers,
ja no partis de mal ne fos convers.)
Qui vos acomtaria los encombriers
e las fams e los setz totz per entiers?
Aisi cum ditz l'escrihs que es els mostiers,
vint e dos ans fo si lo fortz gueriers
que non ac de sa terra quatre deniers;
ans es en Alamanha, don fo Folchiers.
Un jorn intra en us gas grans e pleniers
et auzit una nausa de charpentiers,
e seguet tant la via, per los ramiers,
que trobet a un fuc dos charboniers.
Li us fo grans e lahs e tenhs e niers,
e ac nom Garis Brus, l'autre Rainiers: (v. Garin lo Brun)
El apelet Girart e ditz prumiers:
“Amics, digatz don es, penedensiers?
Quar, portatz est carbo, siatz coliers
e siatz del gazanh drehs parceriers!”
E Girartz respondet: “Don, voluntiers.” 
Ab Girart son lhi dui, trei companho.
Cascus a pres son faihs, e l coms lo so,
e son issit del bosc per un cambo,
veno a Orliac sotz Troilo.
Cascus seten denier ven son carbo,
cilh non an plus de lhui miga un bilho.
Girartz vit lo gazanh e saub lhi bo.
Er lhi do Dieus ostal e tal maiso
per que pusca venir a gariso!
Els ruas d'Orliac, en la sobriera,
en una maiso pauca e estremiera,
es albergatz Girartz latz la sauniera,
las una bona femna, Dieu almorniera:
de lhies feiro sirventa e chamberiera.
Girartz saub ben d'Ardena la gran chariera,
el ac bona vertut, fort e pleniera,
e portet maior fais d'una saumiera,
e vai soen la rua de la osteliera.
Aqui fo la comtessa puis corduriera,
que anc non vistes de mas tal fazendiera.
No i a tan richa dompna no la requiera,
de sas obras a far no lhi profiera.
Don dizo lhi donzel e gens lichiera,
parlen tot son auzen e en dereira:
“Esgardatz qual beutat de carboniera!
Si l vilas del carbo no la fes niera,
n'agues ta genta dompna tro a Baviera.
E, domna pros e savia e bona obriera,
per que pres a marit charbofaziere?”
Ela respon, que fo savia parliera,
e qui ben lor saup esser e mensongiera:
“Senhor, merce per Dieu e per san Piere;
trobet me orfanina, pauca bergiera,
e pres mi a molher, Dieus lhi o miera,
e puis mi fetz apenre a corduriera.
No sai plus gentil ome de lhui on quiera,
qu'el non es de sai mar d'esta ribiera.
No n i a ta felo de mala tiera,
ab sa dolsa razo tot no l conquiera.”
Lo gaanhs del carbo venc per talen:
ilh lo fan, cil lo porta e si lo ven.
Vint e dos ans s'en van aisi viven
entro qu'a una festa, quaremprenen,
vassals que deu quintana lo jor la ren.
Fai la lo coms Goltelmes e l dux d'Aiglen. 
Girartz la vai vezer ab l'autra gen
e fo lonhet dels autres, en son jazen,
entre ls bratz sa molher que char lo ten.
La dompna los vassals vit burdissen 
e membret lhi de lonh del noirimen
de Girart que solia far issamen.
Tal dol n'a a son cor, per pauc no fen;
l'aigua lhi chai dels oilhs e lhi dissen,
sus la barba Girart lhi vai chazen.
E lo coms se dresset, ditz son talen:
“Dompna, er sai de ton cor que si repen.
Quar t'en vai, dompna, en Fransa, e mantenen,
e ieu te jurarei su ls sanhs verten,
ja mais no mi veiras ni tiei paren.” 
“Era auh,” so ditz la dompna, “sen de joven.
Ja Damridieu non plassa omnipoten
que ja vos degurpisqua a mo viven;
certas abans salhdria en fuc arden.
Senher, per que parlatz ta malamen?”
E lo coms la baizet de mantenen.
“Senher, se mos cosselhs en fos auzitz,
nos tornassam en Fransa on fos noiritz.
Ier ac vint e dos ans qu'en fos issitz
e es totz de mal traire rotz e frunitz;
e si podetz trobar l'emperairitz,
a cui vos fustes ja amics plevitz,
ja non er ta fels Karles, lo seus maritz
no vos en quiera plah, don ers garitz.”
E Girartz respondet: “Ben es que ditz:
e ieu lai m'en irai, totz soi garnitz.”
Lo coms Girarts en pren son cosselh breu:
“No laissarai per re per man non leu.” 
El ac la messa auzida a sanh Andreu,
e a preiat lo saint e Damlideu:
“Reis del cel, met en cor al senhor meu
que m perdone sa ira, el e lhi seu,
per que m renda m'onor e tot mo feu.”
Puis se met el cami, molt o fai greu:
al dijos de la cena, semblan romeu,
albeget a Orlhes, a l'ost Arveu. (alberget, alberguet)
Arveus li ostaliers fon ben antis:
el apelet Girart e si lhi dis:
“Don estes vos, amic? De qual pais?
Quar anatz a la cort, si es esmis,
e preiatz la reina que vos vestis.”
“Per Dieu”, so ditz Girartz, "no n soi apris.”
“Senher,” ditz la comtessa, “siatz pervis 
e no vos esmaguetz, cars dos amis;
parlatz ab la reina per qualque gis”.
Lai n'es anatz lo coms molt a envis.
entre ls autres romieus Girartz s'asis.
Ab tan vecvos Aimar, clerc de Paris!
E quant el vi Girart, fet un fin ris:
“Vezetz aizel truan ab cel cap gris:
ben pogra gazanhar don el vesquis.”
Donc ac paor Girartz, que l conoguis
e no fo ges segurs qu'en anes vis.
Lo clercs si trais vas lui, pel ponh lo pris:
“Don, vila pautonier, sai que quesis?
Si no m'era per Dieu, ieu vos feris.” 
E levet lo del renc e lo partis.
Gran joi en ac Girartz, quan lo gurpis.
El venc a la comtessa e si li dis:
“Pechat nos a menatz en cest païs.”
“Senher,” ditz la comtessa, “sabs que dirai?
Per Dieu, no te qual metre en tal esmai:
quar ieu ai bon cosselh que te dirai.
Dema sera divendres qu'om per Dieu fai.
Encanuh la reina en cercha vai:
quan sera au mostier, anatz en lai,
bailatz lhi est anel qu'ie us passarai;
ela lo vos donet de cor verai
ab tot sa drudaria vezen Gervai
e l gonfano de Fransa e Bertelai.
Senher, bailes lo mi, ieu lo gardai:
per nulh bezonh qu'agues no lo laisai.” 
E Girartz respondet: “Meravilh n'ai. 
Quan vos l'anel avetz, lai m'en irai.”
Lo jorns es espasatz, e l sers vengutz.
Quan la nuhs fo venguda, l'escurs cazutz,
adonc fo grans la noisa e lo tabust
de monges, de canorgues, de clercs menutz.
La reina au mostier en va pes nutz,
e Girartz se levet, lai n'es vengutz.
A un altar desotz us arcs voltutz
lai la trobet oran, ab pauc de lhutz.
Ben prop de lies si trais, no se fetz mutz:
“Domna, per amor Dieu que fai vertutz
e per amor dels sanhs qu'avetz quesutz
e per Girart, lo comte, que fon tos drutz,
dompna, te quier merce, que tu m'aiutz.”
La reina respon: “Bos om barbutz,
que sabetz de Girart? Qu'es devengutz?” 
“Dompna, per totz los sanhs que vos preiatz
e per amor del Dieu que adoratz,
e per aquela verge don el fo natz,
si vos Girart lo comte si teniatz,
quar me digatz, reina, qu'en fariatz?” 
La reina respon: “Bos om barbatz,
molt fazetz gran pechat que m conguratz.
Donat i volgra aver quatre ciptatz,
per que lo coms fos vius e agues patz
e tota la honor don fo gitatz.” 
Donc s'es lo coms de lhies fahs plus privatz
e bailet lhi l'anel, e ditz: “Veiatz!
Ieu son aquel Girartz don vos parlatz.” 
E quant ela lo tenc, conoc l'assatz.
Adonc no i fo divenres sanhs redopdatz,
en cel luc fo Girart cen vetz baizatz.
E apelet Aimar, clergue letrat:
“Cest om es de ma terra noiritz e natz
e apertenc al meu sos parentatz.
Queretz me Benacis si l m'amenatz.”
Cel ditz: “Voluntiers, dompna.” Lai n'es anatz.
Fetz sas donzelas totas traire a un latz.
La reina Girart pres per lo col
e baiset lo soen, qu'amar lo sol;
trais lo a una part desotz l'arvol
e demandet lhi tot que auzir vol:
e cum el lh'o comtet ac ne gran dol.
“Senher, on es ma sor?” “Dompna, lai for,
en l'ospital Arveu, l'albergador.
Anc mais om no vi dompna de sa valor.
De mil vidas non agra jes la menor:
mas ela m'a guerit per sa dolsor
e per son bon cosselh e per s'amor,
e m'a sai fah venir ab gran paor.” (fah sai)
“Don, no vos esmaguetz, qu'eu ai la flor
del cosselh de la cort l'emperador.
Tan bon aver de pretz e monedor
lor ai donat que m'amen tuh lhi melhor.
Non queiratz ja vos autre mantenedor,
se ieu ad est besonh no vos socor;
tot aital cum ieu vulh iei, mossenhor.” 
Apelet Benacis, lo cantador
del mostier de la crotz al salvador:
“Albejatz est romieu, lhui e s'oisor.
De ma terra fo natz, si n'ai tendror,
e foro d'un lhinatge nostre ancessor.
E fazetz lo per mi tan celador
que no l sapchan la fors cilh gabador,
chavalier ni sirven lauzenjador.” 
E cel ditz: “Voluntiers.” De joi lai cor:
dins sas cambras lo mes, en la melhor.
Lai entret la reina ab sa seror,
e remairo defors siei menador.
No vos quier ja comtar lo dol ni l plor
ni las razos que tenon lai entre lor.
No n parti la reina tro vi lo jorn.

martes, 20 de octubre de 2026

Peire Cardinal. Una ciutat fo, no sai quals,

Peire Cardinal.

Pierre Cardinal. Peire Cardenal. Cardinal.

7225.

Peire Cardinal si fo de Veillac, de la ciutat del Puei nostra domna; e fo d'onradas gens de paratge, e fo filh de cavalier e de domna. E cant era petits, sos paires lo mes per quanorgue en la quanorguia del Puei: et apres letras, e saup ben lezer e chantar. E quant fo vengutz en etat d'ome, el s'auzautet de la vanetat d'aquest mon; quar el se sentit gais e bels e joves. E mot trobet de belas razos e de bel chantz: e fetz cansos, mas paucas: e fes mans sirventes, e trobet los molt bels e bons. En los cals sirventes demostrava molt de bellas razos e de bels exemples, qui ben los enten, quar molt castiava la follia d'aquest mon; e los fals clergues reprendia molt, segon que demostron li sieu sirventes. Et anava per cortz de reis e de gentils barons, menan ab si son joglar que cantava sos sirventes. E molt fo onratz e grazitz per mon seignor lo bon rei Jacme d'Aragon e per onratz barons. Et ieu maistre Miquel de la Tor, escrivan, fauc à saber qu'en Peire Cardinal, quan passet d'aquesta vida, qu'el avia ben entorn de sent ans. Et ieu sobredig Miquel ai aquestz sirventes escritz en la ciutat de Nemze.

3794, 7226.

Be tenh per fol e per musart
Cel qu'ab amor se lia;
Quar en amor pren pejor part
Aquel que plus s'i fia.
Tals se cuja calfar que s'art.
Los bes d'amor venon à tart
E'l mal ven quascun dia.
Li fol e'l felon e'l bausart
Aquilh an sa paria;
Per qu'ieu m'en part.

Ja ma mia no me tenra
Si ieu lieis no tenia;
Ni ja de me no s jauzira
S'ieu de lieis no m jauzia. 
Cosselh n'ai pres bon e certa, 
Farai li segon que m fara;
E s'ella me galia, 
Galiador me trobara;
E si m vai dreita via,
Ieu l'irai pla.

Anc no gazanhei tan gran re
Com quan perdei m'amia:
Quar perden lieis gazanhei me
Cui ieu perdut avia:
Petit gazanha qui pert se:
Mas qui pert so que dan li te
Ieu cre que gazanhs sia;
Qu'ieu m'era donatz per ma fe
A tals que m destrusia,
No sai per que.

Donan me mis en sa merce,
Me, mon cor e ma via,
De lieis que m vir' e m desmante
Per autrui e m cambia.
Qui dona mais que non rete,
Ni ama plus autrui de se,
Cauzis avol partia
Quan de se no l cal ni l sove;
E per aquo s'oblia
Que pro no l te.

De lieis pren comiat per jasse,
Qu'ieu jamais sieus no sia;
Qu'anc jorn noi trobei lei ni fe, 
Mas engan e bauzia. 
Ai! doussors plenas de vere,
Qu'amors eissorba cel que ve
E'l gieta de la via, 
Quant ama so que l descove: 
E so qu'amar deuria
Gurp e mescre.

De leial amia cove 
Qu'om leials amics sia; 
Mas de lieis estaria be, 
Qu'en galiar se fia, 
Qu'om galies quan sab de que: 
Per qu'à mi plai quan s'esdeve 
Quan trob qui la galia
Ni tira'l fre.

2701, 3794, 7225-6.

Falsetatz e desmezura
An batalh' empreza
Ab vertat et ab dreitura,
E vens la falseza:
E desleialtatz si jura
Contra lialeza;
Et avaretatz s'atura
Encontra largueza.
Feunia vens amor
E malvestatz honor;
E peccatz cassa sanctor
E baratz simpleza.

Si es hom que dieus descreza
Sos afars enansa,
Ab que non aia grineza
A cui plai dreitz e tortz peza
Soven a grevansa;
E qui s'enten en sancteza
Trai greu malanansa;
Et an l'enganador
De lur afar honor:
Mas li mal entendedor
Jutjon per semblansa.

Aras es vengut de Fransa
Que hom no somona
Mas cels quez an aondansa
De vin e d'anona;
E qu'om non aia coindansa
Ab paupra persona;
Et aia mais de bobansa
Aquel que mens dona;
E qu'om fassa major
D'un gran trafegador;
E qu'om leve lo trachor
E'l just dezapona.

Coms Raimon, duc de Narbona, 
Marques de Proensa, 
Vostra valors es tan bona
Que tot lo mon gensa;
Quar de la mar de Bayona
Entro à Valensa,
Agra gent fals' e fellona
Laida viltenensa.
Mas vos tenetz vil lor,
Que Frances bevedor
Plus que perditz al austor
No vos fan temensa.

Be volon obediensa
Cels de la clercia;
E volon be la crezensa,
Sol l'obra noi sia.
Greu lor veiretz far falhensa
Mas la noich e'l dia;
E no porton malvolensa
Ni fan simonia.
E son larc donador
E just amassador:
Mas li autre n'an lauzor
Et els la folia.

No sai dire l'error
Del segle fals traitor,
Que fai de blasme lauzor
E de sen folia.

Dieus prec per sa doussor
Quens gar d'ifernal dolor

2701, 3794, 7225-6.

Per fols tenc Polhes e Lombartz,
E Longobartz et Alamans,
Si volon Frances ni Picartz
A senhor ni à drogomans;
Quar mordrir à tort
Tenon à deport:
Et ieu no laus rei
Que no garde fei.

Et aura ls ops bos estandartz
E que fieira meils que Rotlans,
E que sapcha mais que Raïnartz
Et aia mais que Corbairans;
E tema mens mort
Que'l coms de Monfort,
Qui vol qu'à barrei
Lo mons li soplei.

Mas sabetz qual sera sa partz 
De las guerras e dels mazans? 
Los critz, las paors e'ls reguartz
Qu'el aura fagz, e'l dol e'l dans
Seran sieu per sort.
D'aitan lo conort,
Qu'ab aital barrei
Venra del tornei.

Hom petit val tos giens ni t'artz
Si pert t'arma per tos efans: 
Per l'autrui carbonada t'artz, 
E l'autrui repaus t'es afans. 
Pois vas à tal port 
On cre q'usquecs port
L'engan e'l trafei
E'ls tortz faitz que fei.
Anc Carles Martel ni Girartz,
Ni Marsilis ni Aigolans,
Ni'l rei Gormon ni Isembartz
Non aucizeron d'omes tans
Que n'aion estort
Lo valen d'un ort;
Ni no lor envei
Aver ni arnei.

No cug qu'à la mort
Negus plus enport
Aver ni arnei,
Mas los faitz que fei.

2701, 3794, 7225-6.

Pos ma boca parla sens
E mos cantars es faitis, 
Volh ab bels motz ben assis 
Dressar los entendemens 
Als malvais mal entendens, 
Que cujon que valha mais
Hom messorguiers que verais; 
E'l sens tenon à folia,
E'l dretz tornon en biais.

Ves ifern fa son eslais,
E'l govern ten ves abis,
Cel que vertatz aborris
Ni ab drechura s'irais. 
Quar tal bast murs e palais 
Del drech de las autras gens, 
Que'l segle desconoissens 
Ditz que mot fa bona via 
Et es savis e creissens.

Tot atressi com l'argens
Él foc ardens torna fis,
S'afina e s'adoussis
Lo bons paupres paciens
En las trebalhas cozens.
El malvatz manens savais,
On plus gent se vest e s pais,
Conquier de sa manentia
Dolor e pen' e pantais.

Mas d'aisso no l pren esglais, 
Quar galinas e perdis
Lo conortan e'l bons vis,
E'l be qu'en la terra nais,
Dont el es jauzens e gais.
Pois dis à dieu en ligens,
Ieu sui paupres e dolens:
E si dieus li respondia,
Poiria l dire: tu mens.

Semblans es als aguilens
Crois hom quan gen se garnis,
Que defora resplandis
E dins val mens que niens.
El es mager fenhemens
Que si us escaravais
Se fenhia papagais,
Quan se fenh que prozom sia
Us malvatz manens savais.

Tal se fenh pros e valens,
Quar sol gen se vest e s pais,
Quez es malvatz e savais.
Mas si los autres paissia
Per aquo valria mais.

2701, 3794, 7225-6.

Qui ve gran maleza faire
De mal dir no se deu traire.
Per qu'ieu volh dir e retraire,
Que rics hom dezeretaire
Es piegers quez autre laire;
E fai diablia
Pejor que negun raubaire,
E tart se castia.

Rics hom quan va per carreira
El mena per companheira
Malvestat, que va primeira,
E mejana e derreira;
E gran cobeitat enteira
Li fai companhia:
En Tortz porta la senheira
Et orgolh la guia.

Rics hom mals quan vai en plassa
Que cujatz vos que lai fassa?
Quant autr' om ri e solassa,
A l'un mou plag, l'autre cassa,
L'un maldi, l'autre menassa,
E l'autr' afollia;
E noi fai gaug ni abrassa
Si com far deuria.

Rics hom quan fai sas calendas,
E sas cortz e sas bevendas,
De toutas e de rezendas
Fai sos dos e sas esmendas,
Sos lums e sas oferendas,
E de raubaria;
Et en guerras met sas rendas
Et en plaideria.

Rics hom mals quan vol far festa
Aujatz quossi fai sa questa: 
Tan bat la gent et entesta
Tro que denier no lor resta, 
Que noi cal venir tempesta 
Ni fam ni moria;
Pois fai cara mout honesta,
Qui no l conoissia.

Un pauc ai dig de la gesta
Que dire volia:
Mas tan gran massa n'i resta
Que fort pauc embria.
2701, 3794, 7225-6.

Razos es qu'ieu m'esbaudei,
E sia jauzens e gais
Él temps que folh' e flor nais,
Et un sirventes desplei,
Quar lialtatz a vencut
Falsetat: e non a gaire
Quez ieu ai auzit retraire,
Q'us fortz trachers a perdut
Son poder et sa vertut.

Dieus fai e fara e fei,
Si com es dous e verais,
Dretz als pros et als savais,
E merce segon lor lei.
Quar à la paga van tut
L'enganat e l'enganaire,
Si com Abels à son fraire;
Que'l trachor seran destrut
E li trahi be vengut.

Dieu prec que trachors barrei,
E los degol e ls abais
Aissi com fes los Algais,
Quar son de pejor trafei.
Mas aisso es be sauput
Peger es tracher que laire.
Atressi com hom pot faire
De covers morgue tondut,
Fai hom de trachor pendut.
De lops e de fedas vei
Que de las fedas son mais;
E per un austor que nais
Son mil perditz, fe queus dei.

Ad aquo es conogut
Que hom murtrier ni raubaire
No platz tan à dieu lo paire,
Ni tan non ama son frut
Com fai del pobol menut.

Assatz pot aver arnei
E cavals ferrans e bais,
E tors e murs e palais,
Rics hom, sol que dieu renei.
Doncs ben a lo sen perdut
Totz hom à cui es vejaire
Que tollen l'autrui repaire
Cuge venir à salut:
No m don dieus qu'aia tal cut!

Quar dieus ten son arc tendut
E trai aqui on vol traire;
E fai los colps que deu faire
A quecs si com a mergut,
Segon vizis e vertut.


2701, 3794, 7225-6.

Rics hom que greu ditz vertatz e leu men, 
E greu vol patz e leu mou ocaizo,
E dona greu e leu vol qu'om li do,
E greu fa bes e leu destrui la gen,
E greu es pros e leu es mals als bos,
E greu es francs e leu es orgolhos,
E greu es larcs e leu tol e greu ren,
Deu cazer leu d'aut loc en bas estatge.

De tals en sai que pisson à prezen
Et al beure s rescondon dins maizo;
Et al manjar no queron companho,
Et al talar queron n'i mais de cen;
Et à l'ostal son caitius e renos,
Et à tortz far son rics e poderos;
Et al donar son de caitiu prezen,
Et al toller fortz e de gran coratge.

Malditz es hom que'l be vei e'l mal pren.
Els rics an pres engan e tracio,
Et an laissat condutz e messio;
Et an pres dan e gran destruzimen,
Et an laissat lais e vers e cansos;
Et an pres plag e rainas e tensos,
Et an laissat amors e pretz valen;
Et an pres mal voler e far otratge.

Aissi quan son major an pejor sen
Ab mais de tort et ab mens de razo;
Ab mais de dan tener, ab mens de pro;
Ab mais d'orgolh, ab mens de cauzimen;
Ab mais de tolr' et ab mens de bels dos;
Ab mais de mals et ab mens bels respos;
Ab mais d'enois, ab mens d'ensenhamen,
Ab mais d'engan, ab mens de franc coratge.

Ara digatz, senhors, al vostre sen
De dos baros qual a melhor razo,
Quan l'un dels dos pot dar e tolre no,
L'autre pot tolr' e dar no pot nien.
Ar diran motz que'l dar val per un dos,
Pois los vezem tolre totas sazos,
A que far doncs van emblan ni tolen:
Pos lo donars a dos tans d'avantage?

Mos cantars es enois als enoios
Et als plazens plazers. Cui platz razos
Tug li dig son plazen et amoros:
So qu'als us platz als autres es salvatge.


2701, 3794, 7225-6. 

Tals cuja ben aver filh de s'espoza.
Que noi a re plus que cel de Toloza:
Quar s'esdeve que la molher coitoza
Acolh ab se un croi baratador,
Dont ilh rete, plus vil d'un autra toza,
Un filh de que fai heres al senhor.
Per so ai fe que malvestatz se noza
En tal qu'ieu cre que son fils de prior.

Tant es viratz lo mons en desmezura
Que falsetatz es en loc de drechura,
E cobeitatz creis ades e meillura,
E malvestatz es en loc de valor,
E pietatz a d'ostes gran fraitura,
E caritatz fai del segle clamor,
Et es lauzatz qui de dieu non a cura,
E pauc prezatz qui vol aver s'amor.

Qui des en sai entro en la Turquia,
E daus en lai troque part Normandia,
A un savai baron tot o daria,
No cug ni sai que visques ses rancor;
Que greu se fai que fort gran manentia
Son don apai de conquerre major:
Mal li estai aitan gran baronia,
Pos no l'estrai del nom de raubador.

Mais val assatz un ribaut ab pauprieira,
Que viu en patz e suefre sa nescieira,
Q'us coms malvatz que tot jorn fai sobrieira 
D'avols peccatz, que no tem deshonor; 
Qu'al ribaut platz la via dreituriera
E'l coms es las de dieu e de sanctor: 
E quar lo bas hom a valor entieira
E'l coms non pas, pretz ieu mais la melhor.

E que faran li baron de mal aire
Que tot jorn fan lo mal e'l be non gaire?
Quossi poiran los tortz qu'an faitz desfaire?
Que lor enfan seran plus tolledor,
E no daran en l'arma de lor paire
Lo pretz d'un guan, ni negus en la lor:
E li engan qu'auran fag l'enganaire
Retornaran sobre l'enganador.

Non ai talan d'aver aital repaire,
Qu'eras en cant e tostemps mais en plor.

2701, 3794, 7225-6, C.

Tan son valen nostre vezi,
E tan cortes e tan huma,
Que si las peiras eron pa
E que las aiguas fosson vi,
E li poig bacon e pouzi,
No serian larcs tals n'i a.

Tals n'i a, mas no dirai qui,
Que foron porc en Gavauda,
Et en Vianes foron ca,
Et en Velaic foron mausti,
Segon l'afaitamen cani:
Mas quar non an coa rema.

En jurar de femna no m fi
Ni son sagramen no volh ja;
Quar si l metiatz en la ma
Per ver dir un marabeti,
E per mentir un barbari,
Lo barbari gazanhara.

Tals a lo semblan efanti
Que'l sens es de Trebellia, 
E'l lengua de logicia, 
E'l voluntatz d'en Alengri.
Tals a bel cors e saura cri
Que dins a fel cor e vila.

Dig volh aver de Sarrazi
E fes e lei de crestia,
E subtileza de paga,
Et ardimen de Tartari:
E qui es garnit enaissi
Val be messorguier Castella.

Quar fai tort e messorgas di
Atressi com de tals n'i a.

2701, 7225-6.

Una sagala que vivíe a un poble del Matarraña, Pepa,

No sent plus leu carn puden,
Com clerc e prezicador
Senton ont es lo manen. 
Mantenen son siei privat; 
E quan malautia l bat, 
Fan li far donatio
Tal que'l paren noi an pro.
Frances e clerc an lauzor
Del mal, quar be lor en pren;
E renovier e trachor
An tot lo segl' issamen: 
Qu'ab mentir et ab barat
An si tot lo mon torbat,
Que noi a religio
Que no sapcha sa lesso.

Sabs qu'esdeven la ricor
De cels que l'an malamen?
Venra un fort raubador
Que no lor laissara ren,
So es la mortz, que ls abat;
Qu'ab quatr' aunas de filat
Los tramet en tal maiso
Ont atrobon de mal pro.

Hom per que fas tal folor
Que passes lo mandamen
De dieu, quez es ton senhor
E t'a format de nien?
La trueja ten él mercat
Cel quez ab dieu se combat,
Qu'el n'aura tal guizardo
Com ac Judas lo fello.

Dieus verais, plens de doussor, 
Senher sias nos guiren;
Garda d'enfernal dolor
Peccadors e de tormen; 
E solve los del peccat
En que son pres e liat;
E fai lor verai perdo
Ab vera confessio.

2701, 7225, C.

Sermons.

Manel Riu Fillat, no passarás fret si escomenses la "lluita" armada.

Una ciutat fo, no sai quals,
On cazet una ploja tals,
Que tuit l'ome de la ciutat
Que toquet foron dessenat.

Tug desseneron, levat us;
Aquel escapet e non plus,
Que era dins una maizo
On dormia quant aisso fo.

Aquel levet quant ac dormit
E fo si de ploure giquit,
E venc foras entre las gens;
E tug feiron dessenamens.

L'uns fo vestitz, l'autre fon nus, 
L'autr' escupit ves lo cel sus; 
L'uns trais peiras, l'autres astella, 
L'autres esquintet sa gonella.

E l'uns feri, l'autres empeis,
E l'autre cuget esser reis
E tenc se ricamen pels flancs;
E l'autre sautet per los bancs.

L'uns menasset, l'autre maldis;
L'autre ploret e l'autre ris; 
L'autre parlet e no sab que,
L'autre fes maïnas de se.

Et aquel qu'avia son sen 
Meravillet se molt fortmen,
E vi be que dessenat son; 
E gard' aval e gard' amon.

Si negun savi n'i veira:
E negun savi non i a.
Grans meravelhas ac de lor;
Mas molt l'an els de lui major.

Que l vezon estar suaumen:
Cujon qu'aia perdut lo sen, 
Quar so qu'ill fan no l vezon faire. 
A quascun de lor es vejaire.

Que ill son sabis e senatz;
Mas lui tenon per dessenatz.
Qui l fer en gauta, qui en col,
El no pot mudar no s degol.

L'uns l'empenh e l'autre lo bota,
El cuja eissir de la rota; 
L'uns l'esquinta, l'autre lo trai,
El pren colps e leva e cai.

Cazen, levan, à grans gambautz
S'en fug à sa maizo de sautz,
Fangos e batut e mieg mortz;
Et ac gaug quan lor fon estortz.

Aquesta faula es al mon
Semblan et à tug cel quei son.
Aquest segles es la ciutatz
Quez es totz plens de dessenatz;

Que'l major sen qu'om pot aver
Es amar dieu fort e temer,
E gardar sos comandamens. 
Mas ar es perdut aquel sens;

La plueja sai es cazeguda.
Una cobeitatz es venguda, 
Uns orgolhs et una maleza
Que tota la gens ha perpreza.

E si dieus n'a alcun gardat
L'autre l tenon per dessenat,
E menon lo de trop en vil,
Quar non es del sen que son il,

Que'l sens de dieu lor par folia.
E l'amics de dieu, on que sia,
Conois que dessenat son tut, 
Quar lo sen de dieu an perdut;
Et ill an lui per dessenat,
Quar lo sen del mon a laissat.

Ignacico Sorolla Vidal, Natxo Sorolla Mela, sossiollingüista, Penarroija de Tastavins, xarxes.wordpress.com

2701.

Un estribot farai quez er mot maïstratz
De motz novels e d'art e de divinitatz;
Qu'ieu ai en dieu crezensa que fon de maire natz
D'una sancta piusela, per que'l mon es salvatz;
Et es paires e filh e sancta trinitatz,
Et es tres en persona et una unitatz.

E cre que'l cel e'l tro ne fos per el traucatz, 
E'n trabuquet los angels quan los trobet damnatz. 
E crei que sans Johans lo tenc entre sos bratz
E l bateget en l'aigua él flum quan fo propchatz;
E conoc be la senha abanchas que fos natz
Él ventre de sa maire que volve al destre latz.

E cre Rom' e sanct Peire, à cui fon comandatz,
Jutge de penedença, de sen e de foldatz.
Mas so no crezon clergue que fan las falsetatz,
Que son larcs d'aver penr' et escas de bontatz;
E son bel per la cara et orres de peccatz,
E devedon als autres d'aco que fan lor atz;
Et en loc de matinas an us ordes trobatz
Que jazon ab putanas tro' l solelh es levatz,
Enans canton baladas e prozels trasgitatz:
Abans conquerran dieu Caïfas e Pilatz.

Monges solon estar dins los mostiers serratz,
On adzoravon dieu denan las magestatz;
E quan son en las vilas on an lor poestatz,
Si avetz bela femn' o es hom molheratz,
Els seran cobertor, sius peza o sius platz.
E quant els son dessus e'ls cons son sagelatz
Ab las bolas redondas que pendon al matratz,
Quan las letras son clauzas e lo trauc es serratz,
D'aqui eisson l'iretge e li essabatatz,
Que juron e renegon e jogon à tres datz.
Aisso fa monge negre en loc de caritatz.

Mon estribot fenisc quez es tot compassatz,
Qu'ai trag de gramatica e de divinitatz:
E si mal o ai dic, que m sia perdonatz,
Que ieu o dic per dieu qu'en sia plus amatz,
E per mal estribatz CLERGUES.