Mostrando entradas con la etiqueta comensamen. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta comensamen. Mostrar todas las entradas

sábado, 17 de octubre de 2026

Bertran Carbonel. Per espassar l'ira e la dolor

Bertran Carbonel.

Bertran Carbonel. Per espassar l'ira e la dolor



Florissoit en 1200. Hist. génér. de Provence. T. II, p. 403.

2701.

Per espassar l'ira e la dolor
Qu'ai dins mon cor, e per confizamen
Qu'ai bon en dieu, fas lo comensamen
D'un sirventes contra la gran folor
Que fals clergue fan sotz bella semblansa;
Qu'il dizon be, mas en vei ses dubtansa
Qu'il fan tot mal, don ieu ai dolor gran,
Quar cel que vai la lei de dieu mostran
Degra ben far e seguir dreg semdier:
Mas cobeitat fai home messongier.
Laia cauza es tengud' al doctor,
So dis Catos, quan nescis lo repren:
E qui mais val mais fai de falhimen,
Quan falh en re, que us hom ses valor.
Qui prezica qu'aiam en dieu fiansa
E fassam be per la su' amistansa
Certas ben dis; mas lo repres deman
Qu'o dis per que fai nul fach mal estan;
Que honestat non porta costalier
Ni fier ni franh ni fai fach de murtrier.

Ai! fals clergue, messongier, traïdor,
Perjur, lairo, putanier, descrezen,
Tan fatz de mal quascun jorn à prezen
Que tot lo mon avetz mes en error.
Anc Sans Peire non tenc captal en Fransa
Ni fetz renou, ans tenc drech la balansa
De liautat: no fatz vos pas semblan,
Que per argen anatz à tort vedan?
Pueis n'absolvetz, pueis nos datz empachier
Pueis ses argen noi trob'om dreichurier.

No m crezatz pas si fol entendedor
Blasme totz clercs, mas los fals solamen;
Ni d'autra part no vazan entenden
Qu'aisso diga per dubtansa de lor:
Mas que m plagra fezesson acordansa
Dels reis que an guerr'e dezacordansa,
Si qu'outra mar passesson est'autr' an
El Papa ab els, e lai fezesson tan
Que crestiantat s'en dones alegrier:
E valgra mai, qu'encar son sà guerrier.

Ar es ben drech, pos ieu n'ai dich blasmor,
Que'l be que fan laus e vaza dizen:
Drap de color e vaissela d'argen
Refudan tot per dieu nostre senhor. 
Aissi ls gart dieus de mal e de pezansa
Com els non an ni orgolh ni bobansa,
Ni riquezas no van cobezejan,
Ni joc d'amor; mas autre dieu non an.
Adoncs mostran quan mueian qu'en l'armier
S'en vai l'arma e la carn él carnier.

Al plus privat Proensals ses dubtansa
Que huei viva e de mais d'alegransa
Vai sirventes, à cel on quar lai van
Miei sirventes, dir que'l pretz qu'entrenan
Sosten que l gart de fals clercs; quar leugier 
Son à mal far e fals e messongier.

2701.

Tan rics clergues vei trasgitar
Enaissi co'l trasgitaire, 
Que'l filha qu'an de comaire
Fan lor nept' al maridar. 
Et atrob ne d'autres fols vers
Quez an tan d'ipocrisia, 
Qu'om no conois lor bauzia 
Ni l'engans don lor ven l'avers.

Falses clergues, e qual devers
Es fassas tan gran folia, 
E que'l be mostres tot dia? 
Es fols doncs vostres volers. 
Bos pastres no deu hom pregar 
Sas fedas per nul afaire; 
E que vos o vulhatz faire 
Qu'es pastor, fariatz à cremar.

Qui ben vol de dieu prezicar
No deu esser fols ventaire 
Quar fols es lo prezicaire
Que ben ditz e vol mal far. 
E fols si no l destrenh temers,
E fols qui s fenh que bos sia,
E fols cel que dieus oblia,
E fols qui sec sos vas plazers.

On que s'an lo devis poders
Sab qu'als clers fai bona via;
E sab be la trichairia
Dels fals ples de malsabers; 
E sab com per outracujar
An portels tras lor repaire, 
Per on intran li cofraire 
Vergonhos quan van cofessar.

Lo mal qu'il fan deu hom blasmar
E'l be grazir e retraire.
Ufana no lor plai gaire,
Qu'aisso lor posc ieu lauzar,
Ni rics manjars ni rics jazers,
Ni orgolh ni felonia;
Mas empero tota via
Fan so qu'à dieus es desplazers.

Cel hom cui es fis pretz vers,
Sirventes, e cortezia,
Al mieu car senhor t'envia
Dir qu'ie l prec que s gar de fals clers;
E qu'ieu soi sieus ses bauzia
Per far e dir totz sos plazers. 

martes, 17 de octubre de 2023

XIX, Totz hom qui ben comensa e ben fenis

XIX.


Totz hom qui ben comensa e ben fenis

Lonha de si blasm', e reten lauzor,

Quar dieus dona a bon comensador

Bona forsa tan qu' es bona la fis,

Et anc ses dieu fi ni comensamen

No vim portar frug de bona semensa,

Mas selh qu' en dieu fenis e ben comensa

Ren frug de pretz e frug de salvamen.


Aquest bos frugz nays primier e floris

De bona fe, e pueys quant es en flor

Bonas obras noyrisso 'l ab doussor;

Qu' ab la fe nays et ab obra s noyris;

E qui d' est frug manjara veramen

Volra morir en nom de penedensa,

Don er sa mortz justa vera naysensa,

Qu' el jorn qu' om mor per dieu nays justamen.


Justamen es natz selh qui dieus grazis;

Pus justamen viu tos temps ses dolor,

Quan justamen et ab doussa sabor

A 'l frug manjat per que s' arma gueris;

E doncx anem trastug cominalmen

Manjar d' est frug qu' es la nostra guirensa,

E trobar l' em oltra mar, ses falhensa,

Lai on dieus fo mortz e vius eyssamen.


La sua mortz fo dreyturiers camis

Per on devem anar tuyt peccador,

E qui morra per dieu lo creator

Viura tos temps jauzens en paradis,

Quar aital mortz es vida ses turmen

E verays frugz de Crist a cuy agensa,

Per que quascus deu aver sovinensa

D' aquest morir per viure lonjamen.


Dieus a somost tal frug que non peris;

Lo valen reys Frederic mon senhor,

E totz aisselhs que per la su' amor

Volran morir e viure, so m' es vis,

Qu' anon manjar sobre paguana gen

Que descrezon Crist e sa conoyssensa

E la vera crotz on non an crezensa,

E 'l sepulcre decrezon malamen.


Senher verays, Ihesus, cui soy aclis,

Lums dreyturiers de vera resplandor,

Salvaire Crist, donatz forsa e vigor

E bon cosselh als vostres pellegris,

E 'ls defendetz de pena e de mal ven,

Si que puescon passar senes temensa 

Lai per cobrar, ab la vostra valensa, 

La sancta crotz e 'l verai monimen.


Reys Frederics, vos etz frugz de joven

E frugz de pretz e frugz de conoyssensa,

E si manjatz del frug de penedensa,

Feniretz be lo bon comensamen.


Guillaume Figueiras.