Mostrando las entradas para la consulta guerriers ordenadas por fecha. Ordenar por relevancia Mostrar todas las entradas
Mostrando las entradas para la consulta guerriers ordenadas por fecha. Ordenar por relevancia Mostrar todas las entradas

martes, 27 de octubre de 2026

Amanieu de Sescas, essenhamen de la donzela.

Amanieu de Sescas, essenhamen de la donzela.

Amanieu de Sescas, essenhamen de la donzela.



Ms. de Paris, fr. 22543. - Milà y Fontanals, De los trovadores en España, Barcelona 1889, p. 443-446 (Font). - Grdr. 33, p. 51 s. St. p. 52.

De vostr' esgardamen
vos man, cant al mostier (monasteri)
seretz per lo mestier (siréu, estaréu per lo menesté)
e per la mess' auzir, (y pera escoltá la missa)
que ls huelhs sapchatz tenir (que'ls ulls sapigáu retindre)
de folamen gardar,
mas jos o vas l'autar,
si gandir y podetz.
E lay no bastiretz
parlamen ni cosselh,
qu'ieu pel vostre sen velh
en bona chaptenensa,
e c'am faitz de plazensa
siatz per tot grazida.
Enpero s'az ichida
vol deguna solatz,
lau c'ab sela n'aiatz
et ab sels que l voldran
e no sobreguaban,
que torne ad enuey,
ab nueiza ni ab bruey. (ni en nosa ni en brugit, soroll)
Car donzela cridiva
non es fort agradiva
ni l'esta d'avinen;
e li pus conoissen
dizon que no n es bel.
Sobrecot ni gonel,
que us sia conogut,
no portetz descozut (no portéu descusit)
ni lunh autre vestir.
E si voletz bastir
solatz de jocx partitz,
no ls fassatz descauzitz,
mas plazens e cortes.
Can vendras, bela res, (cuan vindrás, bella cosa)
sobre taul' al manjar,
lau que us fassatz portar
aigua fresca denan.
Lo vi atrempatz tan
que jes no us fassa mal;
car dona res no val
ni donzel' atressi,
ans es mestiers ontos, 
e l focs luxurios
nais d'aquel, et assatz
d'autres mestiers malvatz
qu'ieu non dic ni diria.
Sobre manjar, amia,
jes vostre companho
ni ls autres deviro
non anetz covidan, (no ne anigáu convidán)
car non par benestan
c'om covit home sa;
mar sel que denan n'a,
be vuelh manjuc, si l platz;
pero, s'il n'a pertratz
denan, faitz azauteza,
e l covitz er pegueza.
E tenc per vostr' onor,
sie us falho servidor,
que vos talhetz premieira (que vos talléu primera, primé, antes, abans)
que vostra companhieira:
pero si companhs es,
fort sera mal apres,
si no ser vos e si; (si no servix a vos y an ell : si mateix)
jes a dreg no l noiri
sos maestre veramen.
Mal noyrir mal apren, (mal nutrí, nutrit, enseñat, mal adeprén)
et es leu conogut. (y es fássilmen conegut)
E can veiretz vengut
temps de taulas levar
e de las mas lavar (y de les mans llavá, rentá)
ni veiretz rezensada (voréu)
vostra don' e lavada,
refrescatz vostras mas,
que l lavar es fort sas
apres manjar e netz. (después de minjá y llimpio)
Et aiatz totas vetz
al lavar companhia,
si podetz, que no sia
mal jutjat per negu,
ni per vayr ni per bru.
E cant iretz sezer,
vuelh vos aperceber (vull vos apersibí)
que us en anetz pus bas,
si podetz a nulh cas,
de vostra don' aitan
que ab lieys d'un garan
no siatz, vostre vol.
E s'aizina us o tol,
aia'n doas o dos
entre de lieys e vos,
si podetz ab bel genh.
Bela, may vos ensenh,
si en aquela sazo
negus homs vos somo
e us enquier de domney,
jes per la vostra ley
no vos siatz estranha
ni de brava companha.
Defendetz vos estiers
ab bels ditz plazentiers.
E si fort vos enueia
son solatz e us fa nueia, (tos fa nosa)
demandatz li novelas:
"Cals donas son pus belas,
o Gascas o Englezas,
ni cals son pus cortezas,
pus liais ni pus bonas?"
E s'il vos ditz: "Guasconas,"
respondetz ses temor:
"Senher, sal vostr' onor,
las donas d'Englaterra
son gensor d'autra terra."
E s'il vos ditz: “Engleza”,
respondetz: "Si no us peza,
senher, genser es Guasca."
E metre l'etz en basca:
si apelatz ab vos
dels autres companhos
que us jutgen dreg o tort
de vostre desacort.
E negus que us enquieira
no us truep mala parlieira,
neys s'era enemicx
de totz vostres amicx.
Car si com es grazitz
hom, cant es afortitz
contra sos mals guerriers,
er grazitz a sobriers
vostre pretz ab bo laus,
s'es cortes' e suaus
et humil e plazens
a totas bonas gens,
c'om no us conosc' erguelh,
donzela, qu'ieu no vuelh
siatz de brau respos.
D'autras defensios
podetz far avinens,
sie us play, may de cinc cens,
ses dir dechauzimen
e ses far falhimen.

domingo, 25 de octubre de 2026

Bonifaci Calvo. Ges no m'es greu, s'eu non sui ren prezatz

Bonifaci Calvo.

Bonifaci Calvo. Ges no m'es greu, s'eu non sui ren prezatz


ni car tengutz entr' esta gen savaia
car no i cab hom, a cui proeza plaia.
Mas ab tot so mi peza fort qu'il es
desacordanz, car s'il esser volgues
en bon acort, sos granz poders leumen
sobrera totz cels per cui mal en pren.
Hai, Genoes! On es l'autz pretz honratz
qu'aver soletz sobre l gen, que par qu'aia
totz vostres faitz decazutz e sobratz
tan fort que totz vostr' amics s'en esmaia?
Sia l descortz, qu'entre vos es, jos mes,
e donatz vos luec a tornar los fres
en las bochas de cels que, per conten
qu'avez mest vos, si van desconoissen.
Mas lo contenz es tant mest vos poiatz
que, s'el non chai, greu er que no us dechaia;
qu'om vos guerreia, vos vos guerreiatz;
e qui vos venz, ar no's cug que l n'eschaia
laus ni bon pretz; car no us platz vostres bes;
que l'us a gaug quant a l'autr' es mal pres:
doncs qui venz tan descabdelada gen,
non fai esfortz don pueg em pretz valen.
E si no fos la follors e l peccatz
que nais del vostre descort, tals s'asaia
leumen a far so que mais vos desplatz,
que us for' aclis; car res tant non esglaia
vostres guerriers, ni tant lor desplai ges,
con faria l vostr' acortz, s'el pogues
entre vos tant durar enteiramen
que poguessetz d'els penre venjamen.
Car il sabon que leger no us donatz
de vos venjar, mostron que lur desplaia
zo que pro vetz los avetz malmenatz,
tant que greu es luecs on hom no l retraia
que trenta d'els non esperavon tres
de vos; per c'ab pauc non es Dieus repres,
car de tal guiza vos a tout lo sen
que us sobron cil que no valon nien.
Venecian, ben sapchatz qu'obs vos es
que si' ab vos Dieus contra ls Genoes,
car ab tot zo qu'el vos hi val granmen,
vos an il tout tant qu'en vivetz dolen.

sábado, 24 de octubre de 2026

Guilhem Figueira. D'un sirventes far en est son que m'agenssa (Roma)

Guilhem Figueira.

Guillems Figuieira, Figuera, Figueira. No m laissarai per paor

D'un sirventes far en est son que m'agenssa (agensa)
no m vuolh plus tarzar ni far longa bistenssa, (bistensa)
e sai ses doptar qu'ieu n'aurai malvolenssa, (malvolensa)
car fauc sirventes
dels fals, d'enjan ples
de Roma, que es caps de la dechasenssa, (dechasensa)
on dechai totz bes.
No m meravilh ges, Roma, si la gens erra,
que l segl' avetz mes en trebalh et en guerra,
e pretz e merces mor per vos e s sosterra,
qu'etz de totz mals guitz
e cim' e razitz, que l bons reis d'Englaterra
fon per vos trahitz.
Roma trichairitz, cobeitatz vos engana,
qu'a vostras berbitz tondetz trop de la lana. 
Lo Sains Esperitz, que receup carn  humana
entenda mos precs
e franha tos becs.
Roma, no m'entrecs, cum es fals' e trafana
vas nos e vas Grecs.
Rom', als homes pecs rozetz la carn e l'ossa, (los ossos)
e guidatz los cecs ab vos inz en la fossa,
e passatz los decs de Deu, car trop es grossa
vostra cobeitatz,
car vos perdonatz
per deniers pechatz. Roma, de gran trasdossa,
de mal vos cargatz.
Roma, ben sapchatz que vostr' avols barata
e vostra foudatz fetz perdre Damiata.
Malamen renhatz, Roma! Dieus vos abata
en dechazemen,
car trop falsamen
renhatz per argen, Roma de mal' esclata,
e de mal coven.
Roma, veramen sai ieu senes doptanssa (doptansa)
qu'ab galiamen de falsa perdonansa
liuratz a turmen lo barnatge de Franssa (Fransa)
lonh de paradis, 
e l bon rei Lois,
Rom', avetz aucis, c'ab falsa predicanssa (predicansa)
l traissetz de Paris.
Rom', als Sarrazis fasetz pauc de  dampnatge
mas Grecs e Latis metetz e carnalatge.
Inz el foc d'abis, Roma, faitz vostr' estatge
en perdicion.
Ja Dieus part no m don,
Roma, del perdon ni del pelegrinatge
que fetz d'Avinhon.
Roma, ses razon avetz mainta gen morta,
e jes no m sab bon, car tenetz via torta,
qu'a salvacion, Roma, serratz la porta:
per qu'a mal govern
qui sec vostr' estern
d'estiu e d'invern, car diables l'en porta
inz el fuoc d'enfern.
Roma, be s decern lo mals c'om vos deu dire,
quar faitz per esquern dels crestians martire:
mas en cal quadern trobatz qu'om dei' aucire,
Roma ls crestians?
Dieus, qu'es verais pans
e cotidians, mi don so qu'ieu dezire
vezer dels Romans.
Roma, vers es plans que tro foz angoissosa
dels perdons trafans que fetz sobre Tolosa.
Trop rozetz las mans a lei de rabiosa,
Roma descordans!
Mas si l coms prezans
viu ancar dos ans, Fransa n'er dolorosa,
dels vostres engans.
Roma, tant es grans la vostra forfaitura,
que Dieu e sos sans en gitatz a noncura,
tant etz mal renhans, Roma fals' e tafura:
per qu'en vos s'escon
e s magr', e s cofon
lo jois d'aquest mon. E faitz gran desmezura
del comte Raimon.
Roma! Dieus l'aon e lh don poder e forsa,
al comte, que ton los Frances e ls escorsa
e fa'n planca e pon quand ab els se comorsa;
et a mi platz fort.
Rom', a Dieu recort
del vostre gran tort, si l platz, e l comt' estorsa
de vos e de mort.
Roma, be m conort quez en abans de gaire
venretz a mal port, si l'adreitz emperaire
men' adrech sa sort ni fai so que deu faire,
Roma, eu dic ver
que l vostre poder
veirem dechazer. Roma, lo vers salvaire
m'o lais tost vezer!
Roma, per aver faitz mainta vilania
e maint desplazer e mainta fellonia,
tant voletz aver del mon la senhoria
que ren non temetz
Dieu ni sos devetz;
anz vei que fazetz mais qu'ieu dir non poiria
de mal, per un detz.
Roma, tan tenetz estreg la vostra grapa
que so que podetz tener, greu vos escapa.
Si'n breu non perdetz poder, a mala trapa
es lo mons cazutz
e mortz e vencutz e l pretz confondutz.
fai aitals vertutz.
Roma, cel qu'es lutz del mon e vera vida
e vera salutz, vos don mal' escarida;
car tans mals saubutz fasetz, don lo mons crida.
Roma desleials,
razitz de totz mals,
els focs enfernals ardretz senes faillida,
si non penssatz d'als. (pensatz; si no pensáu en atra cosa)
Rom', als cardenals vos pot hom sobreprendre
per los criminals pecatz que fan entendre,
que non pensan d'als mas cum puoscan revendre
Dieu e sos amics,
e no i val castics.
Roma, grans fastics es d'auzir e d'entendre
los vostres prezics.
Rom', ieu sui enics, car vostre poders monta
e car grans destrics ab vos totz nos afronta,
car vos etz abrics e caps d'engan e d'onta
e de deshonor;
e il vostre pastor
son fals trichador, Roma, e qui ls aconta
fai trop gran follor.
Roma mal labor fa l papa, quan tensona
ab l'emperador pel drech de la corona
ni l met en error ni ls seus guerriers perdona;
car aitals perdos
que non sec razos,
Roma, non es bos, anz, qui l ver en razona,
reman vergonhos.
Roma l glorios que sofri mortal pena
en la crotz per nos vos done mal' estrena;
car voletz totz jors portar la borsa plena, (jorns : díes; bossa)
Roma, de mal for,
que tot vostre cor
avetz en tresor: don cobeitatz vos mena
el fuoc que no mor.
nais lo sucs don mor lo mons e s'estrangola
ab doussor del cor, de que l savis tremola
quan conois e ve
lo mortal vene (veneno)
que portatz el se, (Roma, del cor vos cola!)
don li pieitz son ple.
Roma, ben ancse ha hom auzit retraire
que l cap sem vo s te per que l faitz soven raire:
per que cug e cre qu'ops vos auria traire,
Roma, del cervel,
car de mal capel
etz vos e Cistel, qu'a Bezers fezetz faire, (Cistell, Císter)
mout estranh mazel.
Rom', ab fals sembel tendetz vostra tezura
e man mal morsel manjatz, qui que l'endura;
car' avetz d'anhel ab simpla gardadura
dedins lop rabat,
serpen coronat
de vibr' engenrat, per que l diable us cura
coma l sieu privat.

Izarn (anónimo), las novas de l'heretge. Di me, de cal escola as tu aisso avut

Izarn, las novas de l'heretge. 

Izarn, las novas de l'heretge. Di me, de cal escola as tu aisso avut



P. Meyer, Annuaire - Bulletin de la Société de l'Histoire de France 1879, p. 233 ss. (Me.). Appel, Provenzalische Chrestomathie, p. 153 ss. (Ap.). - Grdr. § 16, p. 160. St. p. 50.

"Di me, de cal escola as tu aisso avut
que l'esperitz de l'home, cant a lo cors perdut,
se met' en bou o'n aze o en mouto cornut,
en porc o en galina, el premier c'a vezut,
e va de l'un en l'autre, tro que i a cors nascut
o d'ome o de femna? Aqui a loc sauput,
aqui fai penedensa et a lonc temps tengut
e tostems o tenra, tro sia endevengut
lo dia del juzizi, que deu cobrar salut
e tornar en la gloria el loc que a perdut.
Aisso fas tu conoisser a l'home deceuput
c'as donat al diable e l'as de Deu mogut,
que va de l'un en l'autre et espera salut
e cuia recobrar aco que a perdut.
Tot loc e tota terra que t'a ja sostengut
degra perir e fondre, que tan mal as tescut,
ordit e semenat lai on hom t'a crezut.
Si aguesses la fe d'en Bernart Montagut
o d'en Raimon Vilar o d'en Bernart Pagut,
be t foras cofessatz.
Oimai d'aissi avan non seras esperatz:
si aras no t cofessas, lo focs es alucatz,
e l corns va per la vila l pobles es amassatz
per vezer la justizia, c'ades seras crematz."
"Izarn," so ditz l'eretje, “si vos m'asseguratz 
ni m faitz assegurar que no sia crematz,
emuratz ni destrugz, be sofrirai en patz
totz los autres tormens, si d'aquestz me gardatz; 
e s'eu posc esser fis que de vos no m partatz
e que m tenguatz onrat, que no sia forsatz,
tant auziretz de mi dels nostres enbaissatz,
que per ver dic a vos que m n'aian lauzenjatz. 
Beritz e Peir Razols non sabon ab us datz
segon qu'eu vos dirai de tot can demandatz
de crezens ni d'eretjes; mas volh n'esser celatz,
que s'eu s dic mos secretz ni m'en descobriatz
e ma cofessio e no m recebiatz 
vos ni ls prezicadors, seria i gualiatz.
E dirai vos per que, be volh que o sapchatz:
qu'eu ai be cinc cens homs d'aquestas mas salvatz
e mes en paradis, mai fui bisbes levatz
si m sui partitz de lor e ls ai desamparatz;
trastotz aquels cinc cens auria dessalvatz
e liuratz als diables per far lor voluntatz,
en las penas d'ifern cazutz e condampnatz,
que ja mai us d'aquels non seria salvatz.
E que faria eu, si pois er' encontratz
per los amics d'aquels e no m recebiatz
et er' en vostra cort escarnitz e janglatz,
e perdia l loc de So, en que eu sui pauzatz,
e caber no i podia? Seria grans foldatz.
E par aco volria que i fos la fermetatz
del laissar o del penre, mai vengutz sui guizatz.
Mai tot en primaria volh be que o sapjatz
qu'eu per fam ni per set no mi sui prezentatz,
ni per nulha paubreira, que be vos o sapjatz.
Vers es que totz nos autres a hom entrecelatz,
que ns gardem de l'esclau d'aquels c'om a citatz,
que non trobon adop que lor sia onratz
ni nulh plaideiamen senes covens fermatz;
que qui pren un heretje, on que sia trobatz,
lo deu redr' a la cort, si vol estr' escapatz.
Aisso so meravilhas maiors que no us pensatz,
que li plus car amic e ls plus endomergatz
que nos autri acsem, nos n'an dezamparatz
e so fach adversari et enemic tornatz,
que ns prendo e ns estaco cant nos an saludatz,
per so qu'els sian quiti e nos autres damnatz.
Aissi cuion ab nos rezemer lor peccatz.
Mai ans que cocha m fassa, m'en sui aconselhatz,
que sui vengutz en cort de grat e non forsatz,
e fag vos ai amor maior que no us pensatz,
qui sap la benanansa en la cal sui pauzatz.
E dir vos ai un pauc si no vo n enoiatz:
Eu ai ganre d'amics, manens et assazatz,
e no n i a negu que s tengua per paguatz,
s'a deniers o argen, tro que ls m'a comandatz.
D'avers e de comandas sui be atessaratz,
que totz nostres crezens ne tenc acabalatz;
que pauc n'i trobaretz paupres ni estiratz.
De vestirs a dobliers sui be apparelhatz,
de camizas, de braguas, de lansols bugadatz,
de cobertors, de vanoas a mos amics privatz,
que ls en posc ben servir, can los ai covidatz.
Si m dejuni soven, ja d'aco no m planguatz,
que be mangi soven de fort bos cozinatz,
de salsas de girofle e de bos empastatz.
Be val peis avol carn, e bos vis giroflatz
val be vi de tonela, e pas barutelatz
val be michas de claustra; et eissutz que molhatz
val mais a las vegadas, que, can vos trasnuchatz
al ven o a la ploia ni venetz tantolhatz, 
eu m'estau dins cobert belamen et en patz
ab los nostres cofraires, que son appariatz,
que m'espulgo e m grato can m'en ven volontatz.
E ben a las veguadas, can m'en ven volontatz,
si es cozis o cozina, no costa re l peccatz,
qu'eu meteis m'en absolvi, can ne so devalatz.
Non i a descrezensa ni tan mortals peccatz,
qui que ls digua ni ls fassa, que no sia salvatz,
s'a nos autres s'en ve, aissi o entendatz,
per me o pel diague que m'estara de latz.
Vecvos la benanansa en que eu sui pauzatz!
E s'eu la volh giquir, car conosc qu'es peccatz,
e prenc la fe de Roma, volh que m'o graziscatz
e que sia receuputz coma us homs onratz.
Ermengautz de Figueiras fo mos pair' apelatz,
cavaliers pogr' eu esser si astres m'en fos datz;
e s'eu no sui el segle garnitz ni espazatz,
volh o esser de Deu, mas vos m'o conselhatz.
A vos o dic, n'Izarn, car es enrazonatz
de rimas de romans, et es endoctrinatz,
que nulhs homs de las terras en es mielhs assaiatz. 
De nove questios que denan me pauzatz
e m prezicatz tot jorn, me sui aconselhatz,
que totas las creirai, e mai, si m'en mostratz,
per los bos testimonis que vos me amenatz
e per las guerentias que denan me pauzatz.
Per las vostras paraulas volh esser bateiatz
e tornatz a la fe que vos me sermonatz,
vos e fraire Ferriers, a qui poders es datz
de liar e de solvre, cals que sia l peccatz,
d'eretj' o de Baudes o dels Essabatatz.
E qui de mi us demanda, qui es lo coffessatz,
vos lor o podetz dire, car sera veritatz,
qu'es Sicartz de Figueiras, lo cals es cambiatz
de trastotz sos mestiers.
C'aissi coma sol esser enemics e guerriers
de la gleiza de Roma, oimai irai estiers,
qu'encaussarai heretjes, crezens e lauzengiers,
que ja amor ni tregua, que valhan dos deniers,
non trobaran ab mi: e s'anc fui plazentiers
a Peire Capella, ni a sos captaliers,
ni a Joan del Colet amics ni parceriers,
oimai d'aissi enan lor serai aversiers.
Si covertir no s volon, ans que venga febriers,
trastotz los farai penre a nostres escudiers.
Beritz e Peir Razols e Ricartz lo portiers
sabran be las estradas e ls camis traversiers,
los cluzels e las balmas e ls passes e ls sendiers
e ben las cavarotas on rescondo ls deniers.
E no m podon guerir qu'eu no ls tenga premiers.
Ja no us i calra esser, vos ni fraire Ferriers,
si covertir no s volo, vistz nostres messatgiers.”
"Sicart, ben aias tu: aquel Deus drechuriers
que formet cel e terra, las aiguas e ls tempiers
e l solelh e la luna, ses autres parsoniers,
te done que tu sias d'aquels leials obriers
que Deus mes en la vinha, c'aitan det als derriers,
can los ac alogatz, coma fetz als premiers.
Tu seras us d'aquels, si vols esser entiers,
c'aissi com as estat pervers e messorguiers,
que sias vas la fe leials e vertadiers.”

martes, 20 de octubre de 2026

Troubadours inconnus, peu importans. Albertetz Cailla, Alegret - Saill d'Escola

Troubadours inconnus, ou dont les articles sont peu importans, selon Millot. Hist. littéraire des troubadours. T. III, p. 386.

Parnasse occitanien, Amazon Kindle

Albertetz Cailla.

7225.

Albertetz Cailla si fo uns joglars d'Albezet. Hom fo de pauc vallimen; mas si fo amatz entre sos vesins e per las domnas d'Albeges. E fes una bona canson; e fes sirventes: mas el non issi de la soa encontrada.


Alegret.

3794, 7226.

Ara pareisson ll'aubre sec
E brunisson li elemen,
E vai la clardatz del temps gen,
E vei la bruma qui fuma,
Don desconortz ven pel mon à las gens;
E sobretot als auzels, que son mec
Per lo freg temps qe si lur es prezens.

E per pauc que totz vius no sec
D'un gran mal que m fer en la den,
Quan mi sove de l'avol gen
Cui mal escaseditz bruma.
Mas que m'en val precs ni castiamens?
Qu'anc albres sec flor ni frug no redec,
Ni malvatz hom no pot esser valens.
Jovent vei fals e flac e sec,
Qu'à pauc de cobeitat no fen.
Qui pros fon ara s'en repen,
Et es ben d'avols escuma,
Qu'anc proeza un dia no fon sens.
E se'l bos fatz à la fin no parec,
Tot quant a fag le senhers es niens.

Larguetatz se planh d'un mal sec, 
Qu'a penas au ni vei ni sen;
Greu mal n'a mas peger l'aten, 
Qu'ades la pel' e la pluma 
Escassedatz, una vertitz tenens 
Que creis er tant et entre'ls plus rics crec, 
Q'us per oc dir non auz' obrir las dens.

Aquels son dins e defor sec
Escas de fag e larcs de ven;
E pagan home de nien,
Qez aitals es lur costuma; 
Et enujos, volpils e recrezens,
Qu'entre mil un non vei ses qualque dec, 
Mas le senhor de cui es Occidens.

Qu'el non a cor ges flac ni sec
Com an pel mon poestatz cen,
Qu'en lui s'apila e s'apen
Proeza sivals ab pluma.
Per tot vola sos pretz entre'ls valens
Sobre trastotz; et aug o dir à quec
Qu'el es le miells dels reis plus conoissens.
Pels maritz drutz vei tornar sec
Domnei, quar l'uns l'autre cossen.
Qu'il sieu con laiss' e l'autrui pren,
Él fron li'n sors un' estruma
Que lli er jasse mentre viva parvens:
E coven se qu' é l'enap ab que bec
Lai lo cogos beva sai lo sufrens.

Huei mais fenirai mon vers sec,
E parra pecs al non saben
Si non a dobl' entendemen.
Qu'ieu sui cell que'ls motz escuma
E sai triar los auls dels avinens:
E si fol ditz qu'aissi esser non dec,
Traga s'enan, qu'Alegret n'es guirens.

Si negus es del vers contradizens
Fassa s'enan, qu'ieu dirai per que m lec
Metr' en est vers tres motz de divers sens.


Almucs de Castelnou et N'Iseus de Capnion.
Sainte Palaye. Manuscrit du Vatican 3207.

N'Iseus de Capnion si preget ma dompna Almucs de Castelnou qu'ela perdones à'n Gigo de Tornen, q'era sos cavaliers, et avia faich vas ella gran faillimen, e no s'en pentia ni non demandava perdon.

Dompna n'Almucs, sious plages
Beus, volgra pregar d'aitan,
Qe l'ira e'l mal talan
Vos fezes tenir merces
De lui qe sospir' e plaing,
E muor langrat e s complaing,
E quier perdon humilmen.
Beus fatz per lui sagramen,
Si tot li voletz fenir,
Q'el si gart meilz de faillir.

Ma dompna n'Almucs, la cals volia ben à'n Gigo de Torno (Tornen), si era mout dolenta car el non demandava perdon del faillimen, e respondet à ma dompna n'Iseus si com dis aqesta cobla.

Dompna n'Iseus, s'ieu saubes 
Q'el se pentis de l'engan 
Q'el a fait vas mi tan gran, 
Ben sera dreich qe n'agues
Merces; mas à mi no s taing, 
Pos qe del tort no s'afraing
Ni s pentis del faillimen, 
Qe n'aia mais chauzimen.
Mas si vos faitz lui pentir, 
Leu podes mi convertir.



Arnaut Plages.

3794, 7226, 7698.

Be volgra midons saubes
Mon cor aissi com ieu'l sai;
E que l plagues qu'ieu fos lai
On es sos gais cors cortes.
E si dic sobransaria...
Digas, e cujas que sia?
Ieu non, que no m sent tan rics.
Suefre, mas no t'amendics
Que de ben leu s'avenria.

Avenir? dieus o volgues!
No pot lo? Per dieu si fai.
E quom? Ieu vos o dirai.
Digatz com. S'à lieis plagues.
Plazer à lieis! Cum plairia?
Levet, s'amors o volia.
Amors? Oc. Iest li enemics?
Ieu non, ans estauc enics
A quascun que la galia.

Suefre, qu'enquer n'auras bes.
E com? Que'ls mals ades n'ai.
Mals? Ja no digas jamai.
E per que? Quar ges non es.
Non es mals qu'aissi m'aucia
Languen? Lo non, qu'en un dia
Er tos bes si no t'en gics,
Ab sol que no la cambics.
E morrai? Oc, si s volia.

Si s vol? Oc. Valra m merces?
Ab cui? Ab leis? Oc. No sai.
E per que? Quar no s'escai,
Que trop t'iest en ric loc mes.
Rics? Per crotz, ben o sabia.
E doncs no fezist follia?
Laissa t'en. No m'en castics,
Qu'aisso no t'es mas destrics,
Que ja no m'en laissaria.

No t'en laissarias ges?
Non ieu. Doncs aissi o fai
Com ieu t'o ensenharai.
Sias adreitz e cortes,
Francs e de bella paria;
E fai so que ben estia
Quan poiras, e no t'en trics,
Qu'aissi deu renhar amics.
Oc? E mielhs, si mielhs podia.

Na Felipa, s'ieu avia
Tal rictatz don ieu fos rics,
Atressïus seri' amics
De ben dir si com solia.
Canso'n Castella ten via
Al rei, qu'adoba'ls destrics.
Qu'om pren ab los avols rics,
Quant es en lur companhia.

7225.

N Azemar lo negres si fo del Castel vieil d'Albin. Cortes hom fo e gen parlans; e fo ben honrat entre las bonas gens, per lo rei Peire d'Aragon e per lo Comte de Tolosa, per aquel que fon dezeretatz, qui l donet maisons e terras à Tolosa.

7225-6.

Ja d'ogan pel temps florit,
Ni per la sazon d'abril
No fera mon cant auzir.
Mas cella que s fai grazir
A tot lo mond' et à dieu
M'a mes en sa senhoria,
E vol que tostemps mai sia
Totz mos afars en son fieu.

E quar m'a d'autras partit
E vol qu'en s'amor m'apil,
Fassa m denan se venir
E do m so qu'ieu plus dezir.

Qu'ilh sab be tot quan volh ieu.
Pero no dic qu'en un dia
Me don tot quant ieu volria;
Mas d'aisso que l'es plus lieu.

Que'l cor él cors m'a sazit,
E m mes en estrech cortil 
Don jamais no volh issir; 
Que so l dis al departir 
Qu'aissi m tengues tot per sieu, 
Qu'autra part non i avia: 
E s'ieu pogues dir fos mia, 
Plagra m à cui que fos grieu.

Mas ieu no l'ai tan servit
Qu'en posc' aver joi tan vil;
Ans sai que m'er à suffrir
Mans mals si m'en volh jauzir.
Pero quant hom vei romieu
Cochat, s'almorna l fazia
Honors e bes li seria:
Domna, vos m'en faitz en brieu.

Qu'aissi m'an vostr' olh ferit
Éls meus d'un esgard gentil,
Qu'ins él cor lo m fan sentir; 
E noi a mas del morir,
Si vos que tenetz lo mieu
No m socoretz, douss' amia: (socorretz)
Mas ieu m'en lau totavia 
Des que m mandetz en un brieu.

Domna, quan be m'o cossir,
No sai autra de sotz dieu
Que bona ni bella sia,
Que si de vos aprendia
Non meillures tot lo sieu.

Traduction de cette pièce.

Aux chansons j'avais dit adieu,
Quoique la saison soit nouvelle;
Mais il faut obéir à celle
Qui plaît au monde ainsi qu'à dieu.
Elle m'a dans sa seigneurie,
De son fief dépend mon avoir;
Et je n'ai plus d'autre vouloir
Que d'être son serf pour la vie.

Désormais mon sort sera doux,
Elle m'a promis sa tendresse:
Depuis ce moment je la presse
De m'appeler à ses genoux.
Non pas que mon amour prétende
En un seul jour tout obtenir:
Ce qui peut lui mieux convenir,
Voilà ce que je lui demande.

Saisi, dans ses fers arrêté,
Je trouve la charge légère;
Et cette prison m'est trop chère
Pour réclamer ma liberté.
Content d'être sien sans partage
Heureux de vivre sous sa loi,
Si je puis dire elle est à moi,
Les envieux mourront de rage.

Pour nourrir cet espoir flatteur
Je n'ai pas d'assez longs services;
Et par de constans sacrifices 
Je dois mériter ce bonheur. 
Mais puisqu'une main charitable
Fait l'aumône au pauvre passant, 
Pourquoi ma dame à son amant 
Serait-elle moins secourable?

Vos yeux, pleins de cette candeur
Qui malgré soi force à se rendre,
M'ont frappé d'un regard si tendre
Qu'il a pénétré dans mon cœur.
Je mourais sans votre assistance,
Douce beauté, c'en était fait;
Mais j'ai reçu votre billet,
Et je conserve l'espérance.

Q'une autre soit et bonne et belle,
Je n'en connais point sous les cieux
Qui ne changeât de bien en mieux
En vous choisissant pour modèle.


Bernat.
2701, 7698.

Gausselm, no m puesc estener
Qu'ab vos iratz no contenda,
Que talan ai que defenda
Las domnas à mon poder,
Que vos aug descaptener.
Q'una m rent cortez' esmenda
Que m'avia fag doler,
Per qu'ieu en lur captener
Tanh que mos bels ditz despenda.

Bernat, be sapchatz de ver
Que no vezem que be prenda
A nul qu'en domna s'entenda.
Per qu'ieus o fauc ans saber
Que fol von fassatz tener
Ni qu'ela s'amor vos venda;
E noi metatz vostr' aver,
Que be poiratz decazer,
S'aviatz mil marcx de renda.

Gausselm, nous des plus paor
De mi qu'ieu eis ni temensa;
Qu'en tal domn' ai m'entendensa, 
Cui ser e prec et azor,
Que sab valer part valor. 
Mas vos i faitz gran falhensa 
Quar descaptenes amor;
Qu'amor melhura'l melhor 
E l'aut auss' e'l gensor gensa.

Bernat, per so n'ai temor
Quar conosc la mens-valensa;
Qu'elas ab bela parvensa
Fan lo for del brezador
E tornon hom à folor:
E quan l'an en lor tenensa,
Segon que dizon l'auctor,
Meton l'en tan gran error
Don ja non aura guirensa.

Gausselm, e com auzatz dir
Qu'engans si' en amor fina
Vas cui tot lo mon aclina?
Qu'ella fai gent esbaudir
L'irat e'l paupr' enrequir
Ab una cuenda mezina;
Que ja pois al mieu albir
Hom no pot dolor sentir,
Mas ela l sia vezina.

Bernat gardatz de trahir
D'esta vostr' amor frairina,
En cui malvestat s'aizina.
Mas si l voletz ben servir
Ni sos talans ademplir,
Corba'lh be soven l'esquina;
E gardatz vos al partir
Que nous puesca escarnir,
Qu'ela sab trop de rapina.

Gausselm en vos no taïna
Vilas motz ni lagz à dir;
Per qu'ieu volh aissi fenir
Ma razo qu'es bon' e fina.
Bernat, anc d'amor canina
No vim nuls home jauzir;
E si non voletz gequir,
Tireus lo cat per l'esquina.

7225.

Bertrans del Pojet si fo un gentils castellans de Proensa, de Teunes, valenz cavalliers e larcx e bons guerriers. E fes bonas cansos e bons sirventes.

7225-6, 7614.

De sirventes aurai gran ren perdutz;
E perdrai en encaras un o dos
Éls rics malvatz on pretz es remazutz,
Qu'à lor no platz donars ni messios,
Ni lor platz res que taingn' à cortesia,
Mas be lor platz quant ajoston l'argen:
Per so mais n'a cel que lo met pus gen,
C'onors val mais quez avol manentia.

Ja no serai desmentitz ni vencutz
Qu'anc hom escas no fon aventuros;
E se n'i a un qu'en sia cregutz,
Donc el n'a fait alcun fac vergonhos.
Qu'avers no vol solatz ni leugaria,
Ni vol trobar home larc ni meten,
Ans lo vol tal qu'estei aunidamen
E tal qu'endur so que manjar deuria.

Que val tesaurs qu'ades es rescondutz
Ni qual pro tenc à nul home qu'anc fos?
Aitan n'ai eu, sol no sia mogutz,
Com an aquill que'l tenon à rescos.
Qu'à mi non cost' un denier si s perdia,
Et ill an tot l'esmai e'l pensamen;
E quan perdon l'aver perdon lo sen,
Et à mi an pro donat de que ria.

Per valens faitz es hom meils mantengutz,
Et aculhit et honratz per los bos;
E n'es hom meils desiratz e volgutz, 
E'n pot menar plus onratz companhos. 
Que malvestatz ab pretz no s'aparia 
Ni s'acordon per lo meu ensien; 
Que pretz vol dar e metre largamen, 
E malvestatz estreing e serr' e lia.

Lai à'n Guillem Augier, on pretz s'eslutz,
Tramet mon cant, quar il es cabalos;
E'ls enemics ten sobratz e vencutz,
Et als amics es francs et amoros,
Larcs et adregz e senes vilania;
E tot quant a don' e met e despen,
E non o fai ges ab semblan dolen;
Per qu'eu val mais, ja tan pauc non metria.

7225.

N Elias Fonsalada si fo de Bargairac, del evesquat de Peiregors. Bels hom fo molt de la persona, e fo fils d'un borges qui se fes joglar: en Elias fo joglars atressi. No bon trobaire mas noellaire fo; e saup ben estar entre la gen.

2701, 3794, 7226, C.

Locs es qu'om se deu alegrar:
E si tot no soi amaire,
Si volh ïeu esser cantaire
Et à locs mon saber mostrar.
Qu'ieu dic que paucs ni grans avers
No val saber, qui l'avia;
Quar d'apenre quascun dia
Creis als plus savis lor volers.

Ses mezura sens ni sabers
No val ni gran manentia:
Pero locs es que seria
Dans trop gardars e reteners.
Locs es qu'om deu otrapassar,
Locs de calar, locs de braire,
Locs de donar, locs d'estraire,
Locs de sen, locs de follejar.

Qui son bon pretz vol tener car
No sia fols ni gabaire;
Quar fols es qui vol retraire
So que sab ni fai à celar:
E fols qui vol dir totz sos vers
E fols qui en fol se fia,
Fols qui falh e no s castia,
E fols qui sec totz sos volers.

Quascus deu entendr' en plazers,
Gardan se de vilania;
E que fassa quascun dia
De ben segon qu'es son poder.
Quar pos que s vol desmezurar
Son pretz no pot durar gaire;
Quar mezur' essenh' à faire
So per que bon pretz pot durar.

Qui gran cor a de larguejar
Saber deu don o pot traire: 
No dic qu'om se dej' estraire
De valer, ni no s tanh à far. 
Grans afans es lo conquerer,
Mas gardar es majestria;
E qui pert per sa follia
No sab quals afans es querers.

7225-6, 7698, M.

Noitz e jorn sui en pessamen
D'un joi mesclat ab marrimen;
E no sai à qual part m'apen,
Aissi m'an partit engalmen
Mezur' e leujairia.

Mezura m ditz suau e gen 
Que fassa mon afar ab sen;
E leujairia la m desmen,
E ditz que si trop m'i aten
Ja pros no serai dia.

Mezura m'a essenhat tan
Qu'ie m sai alques gardar de dan,
De fol e de datz e de fan;
E sai be cobrir mon talan
De so que plus volria.

Leujairia no m pres' un guan
S'ieu no fau so que'l cor me man,
E tuelh' e do e l'aver s'an:
Quar qui plus n'a plus pren d'engan
Quan ven à la partia.

Mezura m fai soven estar
De manh rir' e de trop jogar,
E m veda quan vuelh mal parlar;
Ni si vuelh trop mon aver dar
Ella m ditz que m n'estia.

Leujairia m tol mon pessar,
E m ditz que per trop castiar
Non dei ges mon talan laissar;
Quar si tot fatz quan poirai far
Non er la colpa mia.

Mezura m ditz qu'ieu non domnei
Ni ja per domnas no follei,
E s'amar vuelh esguar ben quei;
Quar si penre vuelh tot quan vei
Leu m'en segra folia.
Leujairia m mostr' autra lei,
Qu'abratz e percol e manei
E fassa so qu'al cor m'estei;
Quar si no fatz mas tan quan dei
Meta m en la monjia.

Mezura m ditz non si' escas
Ni ja trop d'aver non amas,
Ni non dar ges tot quan que as;
Quar si dava tot quan mi plas
Pueis de que serviria?

Leujairia m'esta de las
E ditz mi, e tira m pel nas,
Amics, ben leu deman morras:
E doncs pus seras mortz él vas
Avers pueis que t faria?

Mezura m ditz suau e bas
Qu'ieu fassa mon afar de pas.
E leujairia ditz: que fas?
Fai ades aita quan poiras,
Que'l terminis s'enbria.

Messatgier lo vers portaras
N Eblon de Senhas, lo m diras
Si cum Brus loil envia;
Al partir lo m saludaras
E pueis ma douss' amia.


E digas me quan tornaras
Quals d'aquestz dos cosselhs penras;
Qu'ieu vuelh n'aias la tria.


Guirautz d'Espanha, de Tolosa.
7226, 7698.

S'ieu en pascor no cantava,
Pos la fresca fuelha creis
E la blaua flor pareis,
Si negus hom m'en blasmava
No m'en meravellaria,
Quar seria
Ben razos que m'en blasmes;
Per qu'ieu tenc cantar apres:
Mas pauc mi val mos cants, tant es valens
Silh de cui cant ab qui m falh cauzimens.

E sembla m qu'autres deuria
Esser sos captenemens
Ves mi, que l sui bevolens
Plus que dire no l sabria;
Qu'ilh m'es orgolhoz' e brava,
E semblava
Ses orgolh ans qu'ieu l'ames.
Mas si cauzimens estes
En loc d'orgolh en lieis, ieu fora reis
Del joi d'amor, tan valgra mos domneis.

Ai! las, e tan ben m'estava
Tro qu'amors tan aut m'empeis!
Qu'anc pueis no fui mieu mezeis,
Qu'adoncs orgolh no duptava.
Pero no m'en planheria
En tal guia
Per que midons me perdes;
Que'l loc on ilh ten sos pes
M'es mil aitans per vezer pus plazens,
Que tot quan vei entre las autras gens.

Quar en lieis es cortezia,
Beutatz et ensenhamens;
Et à laus dels conoissens
Fin pretz e plazen paria.
E si d'orgolh si lonhava
O s mermava,
Ab que merces s'aprusmes
Tan q'un pauc de mi l membres,
Non es él mon de nulla de las leis
Tan plazen cors, ni anc genser no s seis.

Lai entr'els flums d'Ertz e Sava
Es, don m'en ven dous aureis
Tempratz, no trop caut ni freis,
Que ma dolor assuava,
Tan qu'ieu crei que si sabia
L'amor mia,
Cum l'am, ja plus no m dones
Sol mos cants auzir denhes,
Qu'ieu seria del sieu bel cors jauzens:
Ni non volh re don sos pretz valgues mens.

Aissi cum li plaira sia,
Qu'ie l serai obediens,
Quar ges nuls afortimens
Contra lieis pro no m tenria.
Ans sai que si m desviava
Ni ponhava
Quossi sos cors m'azires,
Que mortz m'en penri' ades
Et ab un pauc, tan m'en ven grans esfreis
Per sol est dig no pren gran malaveis.

Senher n Autrejatz, ades
Vos aug lauzar lueng e pres:
E s'ieu midons e vos no vei breumens,
Lo valens coms Carles n'er malmerens.



Girautz de Salaingnac.
7225.

Girautz de Salaingnac si fo de Caersin, del castel de Salaingnac. 
Joglars fo, ben adreg hom fo e ben cortes, e trobet ben e gen cansons e descortz e sirventes.

7225.

Esparviers et austors,
E guirfals prendedors,
E falcos voladors,
E smirles montadors
Voill eu, e pro de renda 
Am que met' e despenda, 
Qu'enaissi m'er honors; 
Que à totz los meillors 
Voill far don et esmenda.

Mos levrers volvedors, 
Liamers frezadors 
Voill e los venadors, 
E chins de sers odors, 
E qu'eu lo glat entenda; 
Be m platz aital fazenda: 
E voill bos cantadors 
E bos violadors,
Car solas si remenda.

Palafres ambladors,
Beus e plan portadors, 
E destres corredors, 
Mans seingnals de colors
Voill eu e manta tenda;
E qu'om per tot mi venda 
Tan qu'en don' als plusors. 
Als grans et als menors
Voill donar lor vivenda.

Reis et emperadors, 
Ducs, marques e comtors, 
Castellans, valvasors
Tant es grans ma ricors
Queus voill, à mi s'atenda
E mos pretz noi descenda. 
Tant voill d'envaïdors,
Que castel fort ni tors 
Contra mi no s defenda.

Los livres dels auctors
Sai, e dels ancessors
Los sens e las follors.
Res no m faill mas amors, 
O genser qui port benda 
Voilla c'à mi se renda. 
Si tot s'es caps e flors 
De totas las gensors,
De mi merces vos prenda.



7698.

Mentre que'l talans mi cocha,
Ei amors, si amors,
Cantarai tot à estros
De vos, car mi faitz amar 
Celeis que no m vol jauzir 
Ni de sos hueils esguarar. 
Per qu'ieu m'azir,
Aisso m destrui,
Mas lo joi de leis quar l'am me desdui.

Per leis soi plus leu que trocha,
Ei amors, si amors,
Ieu fora plus deleitos
De burdir e de cantar
S'ela m volgues aculhir. 
Mas aco l'es greus à far, 
C'on plus dezir
Son cors me fui:
Mas lo joi de leis quar l'am me desdui.

Bel cors, gens, dreitz, bela bocha, 
Ei amors, si amors,
Et a blancas dens, hueils dos,
E vejaire fresc e clar.
Ins é mon cor vos remir,
Quar per vos vei pretz levar 
Et enrequir.
Cascus en brui,
Mas lo joi de leis quar l'am me destrui.

Non aic mais dolor ni cocha,
Ei amors, si amors,
Ni trebalh tan perillos
Com aicel que m fai estar 
Per midons en gran cossir;
E no m'en vol ajudar. 
Ben dei morir,
Aisso m destrui;
Mas lo joi de leis quar l'am me destrui.

Si'l sieu cors ab lo mieu locha,
Ei amors, si amors,
Cal que l'us sobres d'amdos
Be m'en deuria prezar.
Oc ieu be senes faillir,
S'aquest plaitz pot acordar
Ni avenir,
Morrai per lui;
Mas lo jois de leis quar l'am me destrui.



N Uc de la (Balcalairia) Bacalairia.
7225.

N Ucs de la Bacalairia si fo de Limozi, de là on fo Gauselm Faiditz. 
Joglars fo de pauc valor, e pauc anet e pauc fo conogutz; e si fes de bonas cansos, e fetz un bon descortz e de bonas tensos. E fo cortes home, ben adreich e ben enseingnatz.

2701, 7225-6.

Per grazir la bon' estrena
D'amors que m ten en capdel,
E per aleujar ma pena,
Vuelh far alb' ab son novel.
La nueg vei clar' e serena,
Et aug lo cant d'un auzel
En que mos mals se refrena;
Don quier lo jorn et apel.
Dieus! qual enuech
Mi fai la nuech!
Per qu'ieu dezir l'alba.

Qu'ieu jur pels sans evangelis
Quez anc Andrieus de Paris,
Floris, Tristan ni Amelis
No foron d'amor tan fis.
Depus mon cor li donelis
Un pater noster non dis,
Ans qu'ieu disses qui es in celis
Fon ab lieis mos esperis.
Dieus! etc.
En mar, en pla ni en roca
No posc ad amor gandir.
Mai non creirai gen badoca
Que m fasson de lieis partir;
Qu'aissi m punh al cor e m toca,
E m tol manjar e dormir,
Que s'ieu er' en Antioca
Ieu volri' ab lieis morir.
Dieus! etc.

Amors, ieu saupra gen tendre
E penre ors o lhaupart,
O per far fort castel rendre;
Mas ab vos no trob nul art
Ni no m plai ab vos contendre.
Qu'aissi com a major part
Sui plus volpils al defendre,
E n'ai mil tans de regart.
Dieus! qual enuech
Mi fai la nuech!
Per qu'ieu dezir l'alba.



Na Bierris de Romans.

C.

Na Maria, pretz e fina valors,
E'l joi e'l sen e la fina beutatz,
E l'aculhir e'l pretz e las onors
E'l gent parlar e l'avinen solatz,
E la doz car' e la gaia cuendansa,
E'l dous esgart e l'amoros semblan
Que son en vos, don non avetz engansa,
Me fan traire vas vos ses cor truan.

Per que vos prec sius platz que fin' amors,
E gausiment e doutz humilitatz,
Me posca far ab vos tan de socors
Que mi donetz, bella domna, sius platz
So don plus ai d'aver joi esperansa;
Car en vos ai mon cor e mon talan,
E per vos ai tut so qu'ai d'alegransa,
E per vos vauc mantas vetz sospiran.

E car beutatz e valor vos enansa
Sobre totas, q'una nous es denan,
Vos prec sius platz, per so queus es onransa,
Que non ametz enjendidor truan.

Bella domna cui pretz e joi enansa
E gent parlar, à vos mas coblas man;
Car é vos es gaess' et alegransa,
E tot lo ben q'om en domna deman.

Peire Bremonz lo tortz.
7225.

Peire Bremonz lo tortz si fo un paubres cavalliers de Vianes; e fo bons trobaire, et ac honor per totz los bons homes.


Peire del Vilar.
2701, 7226.

Sendatz vermelhs, endis e ros,
E tendas e traps desplejar,
Elmes et ausbercs flamejar
E brandir lansas e bordos,
E cairels dessarrar espes,
E ferir de bran de manes
Veirem en breu, que'l lhaupart fenh
Que sai per flor culhir s'espenh.

Pecs er si ses pro companhos
Se pleja de las flors triar.
Pero si ben vol anparar
Lo castel, l'ala ni'l bastos,
Passar pot Escots et Engles,
Noroecx et Irlans e Gales:
Mas tart n'aurail flor de ver senh
Si de larc despendre s'estrenh.

E si l plai bella messios,
Gen prometre, largamen dar, 
Semblara del linhatge car
Don foro'ls fraires valoros,
N Anrics, en Richartz, en Jofres;
E poira cobrar Guianes
E Normandia; don me senh
Car plus tost non troba mantenh.

Mot era genta l'ocaizos
Que flor pogues lhaupart mandar,
E sobre lui senhorejar;
E l'agues tot jorn à sos pros
Per un pauc que de lui tengues.
Mas la flor nasc en aital mes
Que per tot s'espan et atenh,
Si caut o freg non la destrenh.

E fora genser la razos
Que s coitesso del loc cobrar,
On per Melchion e Gaspar (Melchior ou Melchor.)
Fon adzoratz l'altisme tos,
Que quan l'us a l'autre comes.
Car ses la decima non es
Us tant caut qu'en armes un lenh,
Ni'n bastis trabuquet ni genh.

Al valen gai coms de Rodes
Tramet mon novel sirventes,
Que si l plai de s'amor mi denh
Far alque novel entresenh.

Estiers do, qu'ieu non vuelh ni'n pren,
Mas honor de son bel captenh.

Peire Guillem.
7225.

Peire Guillems si fo de Tolosa, cortes hom e ben avinenz d'estar entre las bonas genz. E fez ben coblas, mas trop en fazia; e fez sirventes joglaresc e de blasmar los baros. E rendet se à l'ordre de l'Espaza.

Peire Milon.
7225.

M.

Qant hom reigna vas cellui falsamen
Qui l'onr' el serv' e l'ama finamen,
Ses traïmen, per piegz deu hom tener
De lui que d'autre, qui vol dir lo ver.
Per qe? Car cel en cui hom plus se fia
Sens fadia pot meils l'om enganar,
Qe cel de qui hom sap qe s deu gardar.

Per qu'eu o teing plus à mal eissamen
A la falsa non fer' az autra gen
Del faillimen que m fes, c'ab ferm voler
L'ai servida de trastot mon poder.
Pero nuls hom tan servir non poiria;
S'il servia malvaz seignor avar,
Que ja'n pogues bon guizardon cobrar.

Per qu'eu m'en part ses tot atendimen
De s'amistat, que non ai plus talen;
E si m'enten en tal, c'al meu parer
De sa ricor non pot nuls hom saber
Meillor de lei ni ab plus cortesia,
Ni que sia plus d'avinent afar,
Ni miels sapcha rire ni gen parlar.

Ni ges non cre, segon qe m'es parven,
Qu'om sapch' él mon plus bella re viven,
Ni qui plus gen sapcha pretz mantener.
E si m'a dit q'eu aia bon esper
Él seu ric joi, e que l'am ses bauzia
Totavia: car si ben o sai far
Bon causimen poirai ab lei trobar.

E pois lei platz c'aia entendimen
Él seu bel cors amoros e plazen,
Tan fermamen m'a tot al seu plazer,
C'altra del mon no m pot mais retener.
Amor m'a mes, que m ten per lei e m lia,
En tal via c'un jorn me fa pensar,
Et un autre mi fa rir' e cantar.


Peire de Valeria.
7225.

Peire de Valeria si fo de Gascoingna, de la terra d'en Arnaut-Guillem de Marsan. Joglars fo él temps et en la sazon que fo Marcabrus; e fez vers tals com hom fazia adoncs, de paubra valor, de foillas e de flors, e de cans e de ausels. Sei cantar non aguen gran valor ni el.


Florissait en 1230. Hist. génér. de Provence. T. II, p. 414.
7225.

Pistoleta si fo cantaire d'en Arnaut de Maruoill e fo de Proensa; e pois venc trobaire e fez cansos con avinens sons. E fo ben grazitz entre la bona gen; mais hom fo de pauc solatz, e de paubra enduta, e de pauc vaillimen. E tolc moiller à Marseilla; e fes se mercadier e venc rics; e laisset d'anar per cortz.

2701, 7226.

Manta gent fas meravelhar
De mi quar no cant plus soven;
Pero quascus sab son afar,
Et ieu sai lo mieu eissamen.
Qui gais non es cum cantara?
E si canta qui l'auzira,
Ni à cui plai jois ni solatz?
Que'l plus jauzens mi par iratz,
E'l plus larcs escas e marritz:
Per que mon cant s'es adormitz.

Pauc si fai rires ab plorar
Ni paupres d'aver ab manens;
Et escura nuech ab jorn clar,
E qui re no val ab valen;
E pauc cavalier ab vila,
Ni us malautz ab autre sa;
Et erguelh ab humilitat,
E larguez' ab escassedat,
E cortes entre'ls descauzitz,
Plus qu'austors mudatz ab soritz.

Tals tolh que deuria donar,
E tals cuja dir ver que men;
Tals cuja s autrui galiar
Que si mezeis lass' e repren;
E tals se fi' en lendema
Que ges no sab si'l se veira;
E tals es savis apellatz
Que fai e ditz de grans foudatz;
E tals es apellatz petitz
Quan s'escai es pros et arditz.

No vuelh en cort ses gaug estar, 
Ni ab baro desconoissen;
Ni no m'azaut de trop gabar, 
Ni de companha d'avol gen. 
Mas lo coms de Savoya m'a 
Per amic e tostemps m'aura, 
Quar el es savis e membratz
E mante proez' e solatz,
Et es de totz bos aips complitz:
Ben aia huei aital razitz!

De tal sui hom que non a par
De beutat ni d'ensenhamen;
E no m'en posc gaire lauzar,
Enans en plang e'n plor soven.
E domna si merce non a 
Del sieu, doncas de qui l'aura? 
Qu'amada l'aurai desamatz
Tan qu'autre s'en for' enoiatz; 
Et ieu, on plus mi fai ni m ditz
De mal, en sui plus afortitz.

Domna estortz for' e gueritz 
Si'l be qu'ieu dic mi fos grazitz.


Pons d'Ortafas.
2701, 7226.

Si ai perdut mon saber
Qu'à penas sai on m'estau,
Ni sai d'on ven ni on vau,
Ni que m fauc lo jorn ni'l ser.
E soi d'aital captenensa
Que no velh ni posc dormir,
Ni m plai viure ni morir,
Ni mal ni be no m'agensa.

A per pauc no m desesper 
O no m ren monge d'Aniau, 
O no m met dins un loc frau 
On hom no m pogues vezer. 
Quar trahitz soi en crezensa 
De cella qu'ieu plus dezir, 
Que m fa suspiran languir 
Quar mi franh ma covinensa.

Ja mai non cug joi aver
Ni un jorn estar suau.
Pos midons m'a solatz brau
Ni me torn' en noncaler,
No sai on m'aia guirensa;
Qu'on plus ieu pes e cossir
Quo l pogues en grat servir,
Adoncs creis sa malvolensa.

A gran tort me fai doler.
Qu'ieu sia pendut en trau
Si ja segui autr' esclau
Pos m'ac pres en son poder,
Ni fis endreg lieis faillensa;
Mas sol aitan so m'albir
Quar la tem e n'aus ben dir,
E quar li port bevolensa.

Per re no m posc estener
Qu'ieu no l'am e no la lau;
Quar la gensor qu'om mentau
Es, e non ment, e dic ver,
Ab que prezes penedensa
Del greu mal que m fai sufrir:
E si s denhes convertir
Er complida sa valensa.

Ieu soi aissel que no tensa
Ab sidons ni no m'azir,
Ni m sai de res enardir
Mas de so qu'à leis agensa.
E soi sel que fai semensa,
E sai celar e cobrir
Meils qu'autre drutz, e grazir
Qui m fa secors ni valensa.


Rainautz e Jaufre de Pons.
7225.

Rainautz de Pons si fo gentils castellans de Saint Onge, de la marqua de Peitieu, e seingner del castel de Pon, que sabia trobar. En Jaufre de Pon si era uns cavalliers del castel e que sabia asi trobar, e fazia tensos con Rainautz de Pon.


Richautz de Tarascon.
Florissait en 1210. Hist. génér. de Provence. T. II, p. 409.
7225.

Richautz de Tarascon si fo uns cavalliers de Proensa, del castel de Tarascon. Bons cavalliers fo d'armas, e bons trobaire e bon servire; e fez bons sirventes e bonas cansos.

7225, 7614.

Ab tan de sen com dieus m'a dat
Sui crezens en la fe d'amor,
Car hom no pot aver honor
Si non fa so qu'il a mandat.
E'l mandamens es tan grans pros
A cel qui de bon cor lo fai,
Que pois n'es en pretz cabalos:
Gardatz si fa ben qui s n'estrai.

C'aissi fon partit et egat
En la cort del ver dieu d'amor,
A dreit per lial jutjador;
Per qu'i' eras o tenc per proat,
Que qui de son poder es bos
Per bo l deu hom tener ses plai:
E s'ama non am' en perdos,
Que per dreitz amairitz l'escai.

Mos ditz blasmaran li blasmat
E cel que son fals ves amors;
E las falsas e'l trichador
An l'us l'autr' aissi galiat,
Que cascuna n'a almens dos
E cascuns d'els doas o mai:
Don, pois es l'engans tracios,
Il gardon com be lor estai.

Quan dui cor en un' amistat
S'acordon per lial amor,
Aquilh an de fin joi la flor.
Et ieu c'o dic sai la vertat;
E par als ditz de mas cansos
Et en so qu'eras vos dirai,
Que non canta hom cossiros
Per dreit ni marritz quant ha jai.

Aital domna com per orat
Am joves et es caps d'amor,
Oills rizens ab fresca color,
Et a son cors bel e delgat,
Lis e gras, gai et amoros,
Mil tans gensor que dir no sai,
D'aut paratj' ab bellas faissos;
Et es tot bon quan ditz ni fai.

Bonaventura, tant es pros
E bella, que cascus retrai
So qu'eu voill e que m platz de vos;
E tuit remanon en verai.


7225.

Saill de Scola si fo de Barjairac, d'un ric borc de Peiregorc, fils d'un mercadier; e fez se joglar e fes bonas cansonetas. Et estet com na Inermada de Narbona; e quant ella mori el se rendet à Bragairac, e laisset lo trobar e'l cantar.