Guillem Montanagol, de Toloza.
7226.
De trompas lai on hom s'escrim,
E trazon prim
L'arquier melhor
Nostri e lor,
E vei de senhas bruelha:
Adoncs trassalh
Cor de vassalh
Tro que sos cors s'orguelha.
Coms de Tolza, on plus esprim
Los rics, vos vei de pretz al cim:
E vuelh quaissi m (qu'aissi)
Don dieus s'amor,
Cum part lauzor
Vostre ric pretz capduelha;
Sol qu'à un talh,
Qui araus falh, (ara us)
Mai ab vos no s'acuelha.
La Marcha, Fois e Rodes vim
Falhir ades als ops de prim:
Per qu'ie ls encrim
De part honor
E de valor,
Don quascus si despuelha,
Qu'en tal sonalh
An mes batal
Don non tanh pretz los vuelha.
Jamais no cug que s desencrim,
Quar trop s'a levat pejor crim
Que'l de Caïm,
Hom qui l'amor
Del ric senhor
De Tolos' era s tuelha:
Quar qui defalh
Ni à senhor falh
Greu er que no s'en duelha.
Si'l rei Jacme, cui no mentim,
Complis so qu'el e nos plevim,
Segon qu'auzim;
En gran dolor
Foran ab plor
Frances, qui qu'o desvuelha:
E quar de falh,
Qu'ades no salh,
Tot lo mons lo'n reiruelha.
Engles de flor
Faitz capel e de fuelha.
Nous detz treball,
Neis quius assalh,
Tro qu'om tot vos o tuelha.
7225-6.
Per lo mon fan l'us dels autres rancura,
Li clers dels laics e'l laic dels eissamen;
E li poble s planhon de desmezura
De lor senhors, e'ls senhors dels soen:
Aissi es ples lo mons de mal talen.
Mas er venon sai de ves Orien
Li Tartari, si dieus non o defen,
Que ls faran totz estar d'una mensura.
Per mant forfag e per manta laidura
Qu'an fag e fan clerc e laic malamen,
Venra si ven esta dezaventura
A crestias, si dieus merce non pren,
Que fass' al Papa metr' atempramen
En so don an li clerc e'l laic conten:
Quar s'il los fai ben d'un acordamen,
No lor pot pueis nozer null' aventura.
A! per que vol clercs bella vestidura,
Ni per que vol viure tan ricamen,
Ni per que vol bella cavalgadura?
Qu'el sab que dieus volc viure paubramen.
Ni per que vol tan l'autrui ni enten?
Qu'el sab que tot quan met ni quan despen,
Part son manjar e son vestir vilmen,
Tol als paubres, si no men l'Escriptura.
Els grans senhors per que no s prendon cura
Que no fassan tort ni fors' à lor gen?
Qu'ieu non tenc ges per menor forfaitura
Qu'om forse'ls sieus com quan l'autrui dreg pren;
Ans es majer, quar falhis doblamen:
Quar so de se ni d'autrui no defen
A son poder ni los sieus, drechamen
Falh endreg lor tan qu'en pert sa drechura.
Mas totz pobols a de bon sen frachura
Qu'à son senhor fass' en re falhimen:
Quar totz hom deu amar d'amistat pura
Son bon senhor e servir leialmen.
A senhor tanh qu'am los sieus bonamen,
Que lialtatz lor ne fai mandamen
Que l'us ame l'autre tan coralmen
Que no s posca entr'els metre falsura.
Reis Castellas, l'emperi vos aten:
Mas sai dizon, senher, qu'atendemen
Fas de Breto; per que s mou gran rancura.
Quar d'aut rei tanh quant un grand fag enpren
Qu'el trag' à cap o'n segua sa ventura.
