Mostrando entradas con la etiqueta legatz. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta legatz. Mostrar todas las entradas

sábado, 17 de octubre de 2026

Gui d'Uissel. L'autre jorn per aventura

Gui d'Uissel.

Gui d' Uisel, Ussèl, Ussel


2701, 7225, 7614, 7698.

Gui d'Uissel fo de Lemozi, gentils castelas; et el e siei fraire e son cozi si ero senhor d'Uissel; que es bos castels, e si ne avian motz d'autres.
E l'us de sos fraires avia nom n Ebles e l'autre en Peire, e'l cozin avia nom n Elias. E tug quatre si eron trobador: en Gui si trobava bonas cansos, en Elias bonas tensos, en Ebles las malas tensos, en Peire cantava tot quant els trobavan. En Gui si era canorgues de Brieude e de Monferran, e si entendet lonc temps en madona Margarida d'Albusso e en la comtessa de Monferran, don fetz maintas bonas cansos. Mas lo legatz del Papa li fetz jurar que mais no fezes cansos; e per lui laisset lo trobar e'l cantar.


2701, 7225-6.

L'autre jorn per aventura
M'anava sols cavalcan,
Un sonet notan,
Trobei toza ben estan, 
Simpl' e de bella faitura, 
Sos aignels gardan.
E quant ilh m'auzi cantan, 
Trais s'enan
E pren me pel fren e jura 
Que tan mala no fi can; 
E crida: Robi, no s n'an.

Toza, bella creatura,
Fi m'ieu, qual forfag tan gran
Vos ai fag si m can?
Il respos de mal talan;
Quar lei qu'era fin e pura
Apellest d'engan.
E Robi venc ab aitan
Menassan:
Mas quan me vi m'assegura
E dis que noi penrai dan,
Que trop n'ai eu pres ogan.

Quant ilh vi que non a cura
Que m fassa re mal estan,
Ilh s'en vai ploran;
E Robi dis sospiran:
Pauc val merces ni dreitura
Lai on poder an.
Per qu'ieu tenh à fol aman
Qui las blan:
Quar aitals es lor natura,
Que dels fallimens que fan
Volon que sufram l'afan.

Robi laissatz la rancura,
E queretz d'aissi enan
Tal que nous engan;
Et ieu amarai Duran,
Que m vol donar tal centura
Que val un bezan. 
E vos no m donest un gan 
D'aquest an,
Ni nous peza'l desmezura 
D'est fals maldizen truan, 
Per que m'anatz encolpan.

E Robi com follatura,
Qui que s'agues dic enan,
Vai s'umilian:
Mas ilh no l'au per semblan, 
Ans fug on plus l'esconjura. 
E'l fol sec pregan.
Et ieu, que vauc remiran 
Que faran,
Tenc aprop els l'ambladura
E pero no m cochei tan
Que no los trobes baizan.

E dissero m'en gaban,
Que m'en an
Querre merces e dreitura 
A lei don menti cantan: 
E que m'en lais ab aitan.

Et ieu, que ls vis abrassan
E baizan,
Prec dieu que m do l'aventura 
Qu'ieu trob domna ses engan, 
Ab qui fassa so qu'ilh fan.

2701, 7226.

L'autrier de just' una via
Auzi cantar un pastor
Una canso que dizia:
Mort m'an semblan traïdor. 
E quant el vi qu'ieu venia 
Salh en pes per far m'onor; 
E ditz: dieus sal mo senhor, 
Qu'er ai trobat ses falsia 
Leial amic celador,
A cui m'aus clamar d'amor.

Ieu, quant auzi que volia 
Far de s'amia clamor,
Li dis, enans que plus dia,
Que suefr' en patz sa dolor; 
Qu'ieu l'am, e ges no volria 
Fezes de son dan pejor
Per ditz de lauzenjador. 
Qui ben ama ben castia; 
E qui conorta folor 
Vol qu'om la fossa major.

El pastor que'l mal sentia 
Tornet son cantar en plor; 
E dis: mot ai gran feunia 
Queus fassatz castiador,
Vos que dig avetz man dia
Mal de domnas e d'amor, 
Per qu'ieu soi en gran error:
E sai que ver dis Maria, 
Quant ilh dis que cantador 
Son leugier e camiador.

Er aujatz tan gran folia,
Fi m'ieu, d'aquest parlador,
Que, quan li mostrei la via
D'esser francs e sofridor,
M'apellet de leujairia!
Mas ieu sai sofrir aor
Tan que, quan prenc deshonor,
Dic que servit o avia:
Et apela m peccador
Quan tot lo peccat es lor.

Ab tan vi venir s'amia
Lo pastre de culhir flor;
E viratz li totavia
Camiar paraul' e color.
Bella, si anc jorn fos mia
Ses par d'autre pregador,
Ar nous quier autra ricor
Mas del tort qu'ieu vos avia
Patz vencud' e patz d'amor,
Tro que la m fassatz melhor.

Ela respos al pastor
Qu'el' es sa leial amia:
E feira l semblan d'amor
Si no l fazia paor.

Et ieu, qu'era sols ab lor,
Quan vi qu'enoi lor fazia
Laissiei lieis à l'amador:
Parti m d'els e tinc alhor.

3794, 7225-6, 7614, M.

Si be m partets, mala domna, de vos,
Non es razo qu'ieu me parta de can
Ni de solatz; quar faria semblan
Qu'ieu fos iratz de so don sui joios.
Ben fui iratz, mas eras m'en repen,
Quar apres ai del vostr' ensenhamen
Com posca leu camiar ma voluntat:
Per qu'ara cant d'aquo don ai plorat.

Plorat n'ai eu, e'l mager ocaizos
M'en ven de tal que no s n'ira camian;
Qu'à mi non es, si tot s'en vai gaban,
Anta ni dans, ni leis honor ni pros.
Quar si m camiet per lui nesciamen,
Lui camiara ben leu plus folamen,
Per qu'ieu no l sai d'aquest cambi mal grat:
Tan camiara tro l'aia'l cors camiat.

Mala domna, anc no cugei que fos
Que s'ieu perdes no m'o tengues à dan;
Quar l'aculhir, don vos sabiatz tan,
E'l gen parlar ab las plazens faissos
Vos fazian sobre totas valen:
Mas araus tol foudat l'aculhimen,
E'l gen parlar es mesclat ab barat;
Et en breu temps vos perdretz la beutat.

Tan quant hom fai so que deu es hom pros,
E tan leials quan se gara d'engan:
Per vos o dic, si beus lauzei cantan
Mentr' era'l digz vertadiers e'ls fagz bos.
Ges per aisso no devetz dir qu'ieu men,
Si tot nous tenc ara per tan valen: 
Quar qui laissa so qu'a ben comensat 
Non a bon pretz per aquo qu'es passat.

Mala domna faitz m'avetz enoios
E mal parlier, don non agra talan;
Pero be sai qu'à mal m'o tornaran
E que mens n'er prezada ma cansos. 
Mas non er fait, que tant ai longamen
Vostre voler volgut enteiramen,
Per qu'az horas m'es tant en us tornat
No posc dir sen que vos fassatz foudat.

Adreg fora, si tot non es razos,
Que si domna fezes ren mal estan,
Qu'om loi celes e'ls bes traisses enan:
Mas aras es passada la sazos,
Per queus devetz gardar de fallimen.
A vos o dic, de totas o enten, 
Que si failletz ja no vos er celat;
Ans en vol hom mais dir que per vertat.

Mala domna, lo cor mi part e m fen
Quan mi membra del bel aculhimen, 
Quan vos mi diest lo baizar car comprat
Per qu'ieus rendei lo fals anel veirat.

Rei d'Arago, domnejan e meten
E conqueren conqueretz pretz valen:
Cregut avetz bon pretz e comensat;
E s'o laissatz perdut avetz lo grat.

La chiqueta María teníe un corderet

jueves, 12 de octubre de 2023

Guillaume, Guillem, Magret, Maigret, 1195 - 1210

Guillaume Magret.

Guillaume, Guillem, Magret, Maigret, 1195 - 1210

I.

Atrestan be m' tenc per mortal
Cum selh qu' avia nom Andrieu,
Dompna, pus chauzimen no m val
Ab vos de cui tenc so qu' es mieu;
Et ai vos ben mout servida,
Pros dompna et yssernida;
Si per servir, ni per honrar,
Ni per sa dona tener car,
Deu negus fis amans murir,
Ben conosc que m devetz aucir.


Mas s' ieu muer de tan cortes mal
Cum amors es, ja no m' er grieu;
E dona, pus de me no us cal
Faitz en vostre plazer en brieu,
E si us ai ma mort fenida;
Pero, si m tenetz a vida,
Vostres suy, e podetz me far
Ben o mal, qu' ieu de vos no m gar;
Mas per so qu' ie us puesca servir
Non vuelh enquers, si us platz, morir.


Tan son amoros mey jornal
Que quec jorn vos tramet per fieu
Cent sospirs que son tan coral
Que ses els no m colgui ni m lieu;
Tan fort vos ai encobida
Que quan duerm hom me rissida;

Si m faitz me mezeis oblidar
Que so que tenc non puesc trobar;
E faitz m' a la gent escarnir,
Quar quier so que m vezon tenir.


Domna, ie us am ab cor leyal,
Quar amors fes de vos mon dieu
Lo jorn que us me det per aital
Qu' autra no m pot tener per sieu;
E doncx merce com oblida
Dona de bos aips complida!
Que si us me lays dieus gazanhar,
No us puesc plus encarzir, so m par;
On plus d' autras beutatz remir,
Adoncx vos am mais e us dezir.


Ie us covenc per l' espiral
Senhor don an tort li Juzieu,
Que nasquet la nueg de Nadal,
Per cui son manht home romieu,
Dont es mantha naus perida;
Qu' anc ves vos no fis falhida
Mas d' aitan que quan vos esgar
No m puesc estener de plorar,
Que, per ma vergonha cobrir,
N' ai fait manht tizon escantir.

II.

En aissi m pren cum fai al pescador
Que non auza son peys manjar ni vendre
Entro que l' a mostrat a son senhor,
Qu' en tal dompna mi fai amors entendre
Que quant ieu fas sirventes ni chanso
Ni nulha re que m pes que 'l sia bo,
Lai lo y tramet per so qu' ilh en retenha
So que 'l plaira, e que de mi 'l sovenha,
E pueys ab lo sieu remanen
Deport m' ab la corteza gen.

Aissi cum fan volpilh encaussador,
Encaus soven so qu' ieu non aus atendre,
E cug penre ab la perditz l' austor,
E combat so dont ieu no m puesc defendre,
Col bataliers qu' a perdut son basto,
Que jays nafratz sotz l' autre campio,
E per tot so l' avol mot dir non denha,
Que per son dreg a respieg que revenha;
Si s fai, et es proat per cen,
Per qu' ieu n' ai maior ardimen.

Ardimen n' ai e sai n' aver paor,
E, quan luecx es, tensonar e contendre,
E sai celar e gen servir amor,
Mas re no m val, per que m cuia 'l cor fendre,
Quar de son tort no m puesc trobar perdo
Ab lieys que sap que sieus serai e so,
Qu' amors o vol cossi que s' en captenha;
E plai me mout dieus me don be m' en venha,
Quar ses lieys non ai guerimen,
Ni puesc poiar, s' ilh non deissen.

Ses tot enjan e ses cor trichador
M' aura, s' il plai qu' aital mi vuelha prendre;
E no y guart ges paratge ni ricor,
Q' umilitatz deu tot orguelh dissendre,
E quar ilh sap qu' anc no fis fallizo
Encontra lieys, ni l' aic talan felo,
S' aisso no y val, cortezia no y renha;
E ja no s pes de lieys servir me tenha,
Car en tot bon comensamen
Deu aver melhor fenimen.

On mais la vey, la m tenon per gensor
Miey huelh que m fan aflamar et encendre,
Mas ieu sai be qu' ilh a tan de valor
Qu' aisso la m tolh, mas merces la m pot rendre,
Per qu' ieu n' estau en bona sospeysso,
Et estarai tro sia
oc o no,
O que baizan ab sos belhs bratz mi senha,
Qu' esser pot ben qu' en aissi endevenha;
Qu' autre
blat ai vist ab fromen
Afinar et ab plom argen.

III.

Ma dona m ten pres
Al costum d' Espanha,
Quar ma bona fes
Vol qu' ab lieys remanha,
Et ieu puesc' anar on me vuelh,
Qu' a sos ops me garon miey huelh
E sa valors e sa beutatz;
Aitan val cum s' era liatz,
Qu' en la maizo de Dedalus
M' a mes amors aman reclus.

S' estacat m' agues
Ab un fil d' aranha,
Si tan no 'l valgues,
Dieu prec que m contranha,
Qu' ades l' am mais on plus mi duelh,
Si ja costa lieys mi despuelh,
Qu' aissi fui, quan nasquiey, fadatz
Que tot quan l' abellis me platz,
Et ilh ten m' ades en refus;
Per qu' ieu quant ai caut refregus.

Ab belhs ditz cortes
Conquier e gazanha
Amicx e playdes,
Mas vas mi s' estranha,
Qu' ieu vau e venh cum l' anha d' uelh;
En amor ai pus que no suelh,
E suy aissi meravelhatz
On es merces e pietatz,
Qu' ieu non atruep ni mais ni pus,
Et am mais e mielhs que degus.

Reys Aragones,
Legatz de romanha,
E ducx e marques,
E coms de Serdanha,
Gent avetz esclarzit l' escuelh
E del fromen triat lo juelh,
Qu' el luec de san Peir' etz pauzatz
E drechuriers reys coronatz;
E, pus dieus vos a mes lay sus,
Membre us de nos que em sa jus.

//
https://en.wikipedia.org/wiki/Guillem_Magret

Guillem or Guilhem Magret (Occitan: [ɡiˈʎɛm maˈɡɾɛt]; fl. 1195–1210) was a troubadour and jongleur from the Viennois. He left behind eight poems, of which survive a sirventes and a canso with melodies.

According to his vida, he was a gambler and publican who could not keep the money he earned but spent it away gambling and frequenting taverns, and so he was always ill-equipped for riding. In Maigret, pujat m’es el cap, a tenso with Guilhem Rainol d'Apt, he is despised by his debate partner as a joglar vielh, nesci, badoc: "an old, silly, stupid jongleur". Despite this, his biographer notes that he was well liked and honoured and his songs were "good".

Guillem travelled widely in Spain, sojourning at the courts of Peter II of Aragon and Alfonso IX of León. Eventually he entered a hospital in Spain, in the land of "Lord Roiz Peire dels Gambiaros" (probably Pedro Ruiz de los Cameros), and there ended his life. Among the dates which can be established for Guillem's life are 1196, when he composed a song on the death of Alfonso II and succession of Peter II in Aragon, and 1204, when he wrote a song to celebrate the November coronation of Peter by Pope Innocent III in Rome.

Guillem's music is rich, diverse, motivically-varied, and neumatically-textured. L'aigue puge contremont contains four unusual B–F leaps, which Guillem probably intended as a motive.

http://www.rialto.unina.it/GlRain/231.3(Bonaugurio).htm