Mostrando entradas con la etiqueta Guillem de Monpeslier. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta Guillem de Monpeslier. Mostrar todas las entradas

domingo, 11 de octubre de 2026

Peire Raimons de Tolosa, Us novels pessamens m'estai

2701, 7225, 7614.

Peire Raimons de Tolosa



Peire Raimons de Tolosa si fo fils d'un borges, e fetz se joglar, et anet en la cort del rei Amfos d'Aragon; e ill reis l'acolli e ill fatz gran honor. 
Et il era savis homs e subtils, e saup ben trovar e cantar e fetz de bons vers e de bonas cansos. Et estet en la cort del rei, e del bon comte Raimon de Tolosa, lo sieu seignor, et en la cort d'en Guillem de Monpeslier, longa sazon. Pois tolc moiller à Pomias, e lai el definet.

7225-6.

Us novels pessamens m'estai
Al cor, per qu'eu n'ai greu cossir,
Don fauc mant angoissos sospir,
E n'ai soven mon cor plus gai;
E m gart de faire desplazer,
E m'esfors en be captener,
Quan vei que n'es locs e sazos:
E cel qu'à son poder es pros
Ben deu aver mais d'onransa.

Onramens grans cre que l n'escai
A cel que sab en patz suffrir
Son dan, o bellamen cobrir
Mantas vetz so qu'al cor no l plai.
E qui sobritas sab tener
De far e de dir non-dever,
Ges no s'en merma sa razos:
Per qu'om no deu esser coitos
De far gran desmezuransa.

Desmezura conosc hoi mai
Que fai ma domna ses mentir,
Pos que me fetz à se venir
E so que m promes er m'estrai.

Que qui non a vezat aver
Gran be, plus leu sab sostener
Afan; que tals es rics e bos
Que'l maltrag l'er plus angoissos
Quan li sove'l benanansa.

Benanans' e fin joi verai
Ai eu de midons al partir;
Partitz no soi per qu'ieu m'azir
Quar à mos precs brau respos fai.
Denan sos pes l'irai cazer,
S'à lieis platz qu'o degne voler
Que de lieis fassa mas cansos:
Quar de me no sui poderos
Qu'en autra paus m'esperansa.

Ben esper per l'afan que n'ai
Que m volha midons mantenir,
Que non es autr'al meu albir
Ni'n fo tan bella sotz lo rai.
Soplejan quier que m degn valer,
Qu'ieu conosc segon mon saber
Qu'ab las melhors se fai hom bos:
Et es assatz bella razos
Aver joi de fin'amansa.

N'Alazais de Porcairagues. Ar em al freg temps vengut


7225.

N'Alazais de Porcairagues si fo de l'encontrada de Monpeslier, gentils domna et enseignada. Et enamoret se d'en Gi Guerrejat, que era fraire d'en Guillem de Monpeslier. Ella domna si sabia trobar, e fez de lui mantas bonas cansons.

Azalaïs de Porcairague, Porcairagues

3204, 7225-6, M.

Que'l gels, e'l neus e la fanha;
Eill auzelet estan mut,
Q'us de cantar no s'afranha:
E son sec li rams pels plais,
Que flors ni foilla noi nais,
Ni rossinhols no i crida,
Que lau en mai me ressida.

Tant ai lo cor deceubut
Per qu'eu soi à totz estranha;
E sai que l'om a perdut
Mot plus tost que no gazanha.
E s'ieu faill ab mots verais,
D'Aurenga me moc l'esglais:
Per qu'ieu n'estauc esbaïda
E'n pert solatz en partida.

Domna met mout mal s'amor
Qu'ab trop ric home plaideja,
Ab plus aut de vavassor;
E s'il o fai il foleja.

Que ges per ricor no vai:
E domna que n'es cauzida
En tenc per envilanida.

Amic ai de gran valor, 
Que sobre totz senhoreja; 
E non a cor trichador
Vas me, que s'amor m'autreja.
Eu dic que m'amors l'escai:
E cel que ditz que no fai
Dieus li don mal'escarida,
Qu'ieu m'en tenc fort per guerida.

Bels amics, de bon talan
Son ab vos totz jorns en gatge,
Cortes' e de bel semblan,
Sol no m demandetz outratge.
Tost en venrem à l'assai,
Qu'en vostra merce m metrai:
Vos m'avetz la fe plevida
Que no m demandes faillida.

A dieu coman Bel-esgar
E plus la ciutat d'Aurenga,
E Gloriet' e'l Caslar,
E tot quan vol mon ben lai.
É l'arc on son fag l'assai
Cellui perdei qu'a ma vida;
E'n serai totz jorns marrida.

Joglars, que avetz cor gai,
Ves Narbona portatz lai
Ma canson à la fenida
Leis cui jois e joven guida.

Arnaut de Maruelh, La franca captenensa

Arnaut de Maruelh.

Arnaud de Marueil. Arnaut de Mareuil. Maruelh, Marolh, Marol, Maroill, Maruoill, Meruoill

2701, 7225, 7614, 7698.

Arnaut de Maruelh fo de l'avescat de Peiragorc, d'un castel que a nom Maruelh, e fon clergue de paura generacio. E car no podia viure de las suas letras, anet per lo mon: e sabia trobar e s'entendia be. Et astre aduis lo à la cort de la comtessa de Burlas, que era filha del pros comte Ramon, molher del vescomte de Beders (Bezers) que avia nom Talhafer.
Aquel Arnaut cantava be e legia be romans: et era bels de persona, e la comtessa li fazia gran be e gran honor. Et el enamoret se d'ela, e d'ela fazia sas cansos; mas non las li auzava dire, ans dizia que autre las avia faitas. Mas amors lo forset tan que dis en una canso:
La Franca captenensa
Qu'ieu non posc oblidar.
et en aquesta canso il li descobri l'amor. E la comtessa non l'esquivet, ans entendet sos precs e los grazi; e l mes en arnes, e det li baudeza de trobar e de cantar d'ella. E fon onratz hom de cort. Don fe motas bonas cansos, lasquals cansos mostran que n'ac de grans bens e de grans mals.
Vos avetz auzit d'en Arnaut com s'enamoret de la vescomtessa de Bezers, filha del pros comte R., maire del vescomte de Bezers queil Frances auciron quan l'agron pres Carcassona; laquals vescomtessa era dicha de Burlas, per so qu'ela fon nada dins lo castel de Burlas. 
Mot amava Arnaut: don lo (rei' n) rei n' Anfos, que entendia en ela, s'aperceup que volia ela gran be ad Arnaut. El rei fo ne fort gilos e dolens, qu'an vit los semblans amoros qu'ela fazia az Arnaut, et auzic las bonas cansos qu'el fazia d'ela. Si la occaizonet d'Arnaut; e dis tan e tan li fes dire, qu'ela donet comiat ad Arnaut, e l vedet que mais no l fos denan ni mais cantes d'ela. Arnaut, quant auzi lo comiat, fo sobre totas dolors dolens; e si s'en parti com hom desesperatz de lieis e de sa cort. Et anet s'en à 'n Guillem de Monpeslier, qu'era sos amics e sos senhor, et estet gran temps ab lui. E lai plays e ploret, e lai fe aquesta canso que dis:
Mot eran dous miei cossir.

2701, 3794, 7225-6, 7614, 7698, M.

La franca captenensa
Qu'ieu non posc oblidar,
El dos ris e l'esgar,
El semblan queus vi far
Mi fan, domna valens
Melhor qu'ieu no sai dir,
Ins el cor suspirar:
E si per me nous vens
Merces e cauzimens,
Tem que m n'er à morir.

Ses gienh e ses falhensa
Vos am, e ses cor var
Al meils qu'om pot pessar. 
D'aitan nous aus forsar
Per vostres mandamens. 
Ai! domna cui dezir,
Si conoissetz nius par 
Que sia fallimens
Quar vos soi be volens,
Sufretz m'aquest fallir. (sufretz 'm) 

Non ai tan de plevensa, 
Ni posc razon trobar
Don m'aus asegurar 
Que ja m denhetz amar: 
Mas ditz mos ferm talens
Que poiri' avenir.
No m dei desesperar;
Que tals es pauc manens 
Que l fai asters e sens 
En gran ricor venir.

Domna, per gran temensa, 
Tan vos am eus ten car, 
Nous aus estiers pregar. 
Mas plus fai ad onrar 
Us paubres avinens, 
Quan sab honor grazir 
E'ls bes d'amor celar, 
Q'us rics desconoissens, 
Cui par que totas gens
Lo dejan obezir.

Tan etz de gran valensa, 
Queus am mais ab cor clar 
Ses pro merce clamar 
Qu'ab autra gazanhar. 
El vostr' ensenhamens, 
Pos no m'en posc partir, 
Fassaus humiliar
Si que vostre cors gens, 
Si no m val no m'azir.

D'onratz faitz avinens 
Del rei e d'autras gens 
Vos faitz à totz grazir.

2701, 3794, 7225-6, 7614, 7698, M.

Mot eran dous miei cossir
E ses tot marrimen,
Quan la bel' ab lo cors gen,
Humils, franqu' e de bon aire
Me dis de s'amor estraire
Don ieu no m posc partir.
E quar ilh no m rete,
Ni l'aus clamar merce,
Tuich solatz mi son estranh,
Pos de leis joi mi sofranh.

Domna sius plagues sufrir,
Pel vostr' eis cauzimen,
Qu'ab dous precs cars humilmen,
Mercejan com fis amaire,
Vos auzes mon cor retraire
En loc d'autre jauzir,
Vos no costera re
E mi feiratz gran be:
Que'l malaute quan se planh,
Si no l val, si se refranh.

Bela domna cui dezir,
Per vostr' ensenhamen, 
Vostre bel acoillimen
No m vedets com soletz faire.
Del plus nous aus pregar gaire,
Tan soi espaventatz
Quar es de tan rics plais:
Mas Ovidis retrais
Qu'entre'ls corals amadors
Notz paratges e ricors.

Ensenhamen e beutatz, 
Plazers ab gen parlar, 
Gent acoillir et honrar, 
Cortes' ab gaia semblansa 
Vos fan sobr'autras onransa; 
Per que jois e solatz 
Reviu en vos e nais, 
Vas qualque part biais: 
E no m'o fai dir amors, 
Mas ver e vostra valors.

Tant es per tot issausatz
Vostre pretz fin e cars,
Tem que nous val mos lauzars.
Pero be sai ses duptansa,
Si tot s'a drecha balansa,
Qui met plus en un latz
Sol un gran, pesa mais
Vas cela part lo fais;
Atressi creis vostr' onors
Cum hom plus ne dis lauzors.

Genoes so sapchatz,
Si com abril e mais
Son d'autres mes plus gais,
Es vostre ric pretz colors
Resplandens sobre 'ls melhors.
 
Frances, qui que s biais
Ni de proeza s lais,
Vostre pretz creis e nais,
Tant es sobre los aussors,
Malgrat dels lauzenjadors.