Mostrando entradas con la etiqueta Tolosa. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta Tolosa. Mostrar todas las entradas

domingo, 4 de octubre de 2026

19. Amerigo di Peguilhan. Sicum l'albres que per sobrecargar

19. Amerigo di Peguilhan. *

Aimeri, Aimeric, Peguilain, Péguilhan, Peguilhan, 1175 - 1230; Amerigo di Peguilhan

La prima di queste poesie, che chiude la serie delle citate nel De Vulgari Eloquentia é data secondo la lezione di B pubblicata dal Diez (Altromanische Sprachdenkmale, Bonn, Weber, 1846, p. 95) e dal Mahn (Gedichte der Troubadours, n. 344). 
Per la seconda, con la quale si entra nella serie delle poesie relative a cose d'Italia o composte da Italiani, si segue la lezione di D (in Cavedoni, Ricerche storiche intorno ai Trovatori provenzali accolti ed onorati nella corte dei marchesi d'Este nel secolo XIII, Modena, Soliani, 1844, p. 5); 
per la terza e la quarta la lezione pubblicata dal Mahn (Werke der Troubadours, II, 165 e 172); 
per la quinta e la sesta la lezione pubblicata dal Raynouard (Choix, IV, 61; Lexique Roman, I, 433). (Ed. Ramón Guimerá Lorente, Moncho de Beseit.)

Sicum l'albres que per sobrecargar
fraing si mezeis e pert son fruig e se,
ai eu perdut ma bella dompna e me, 
e mos engeins se fraing per sobramar. 
pero sitot me sui apoderatz,
anc jorn non fi mon dan ad escien, 
anceis cuich far tot so que fatz ab sen; 
mas er conosc que trop sobra il foudatz. 
E non es bon c'om sia trop senatz
que a sazos non sega son talen; 
e si noi a de chascun mesclamen, 
non es bona sola l'una meitatz. 
ben esdeven hom per sobresaber
nescis e'n vai maintas vetz follejan; 
per que s'eschai qu'om an en luoc mesclan 
sen ab foldat, quils sap gen retener.
Las, qu'ieu non ai mi mezeis en poder,
anz vau mon dan enqueren e cercan, 
e vuoill trop mais perdre e far mon dan 
ab vos, dompna, c'ab autra conquerer, 
c'ancse cuig far en aquest dan mon pro
e que savis en aquesta follor. 
pero a lei de fol fin amador
m'avetz ades, on pieitz mi faitz, plus bo.
Non sai nuill hoc, per qu'ieu des vostre no;
pero soven tornon mei ris en plor, 
et eu cum fols ai joi de ma dolor
e de ma mort, quand vei vostra faisso. 
col basalencs c'ab joi s'anet aucir, 
quand el miraill se remiret eis vi: 
tot atressi etz vos miraills a mi, 
que m'aucietz, quan vos vei nius remir. (ni us)
E nous en cal, quan mi vezetz morir, (no us)
abanz o faitz de mi tot atressi 
cum de l'enfan c'ab un maraboti 
fai hom del plor sebrar e departir; 
e puois quand es tornatz en alegrier 
et hom l'estrai so queil donet eil tol, (que il; e il)
et el adoncs plora e fai major dol 
dos aitans plus que no fetz de primier.
Tiriaca, jes vostre pretz non col
de meillurar, c'uoi valetz mais que hier. (uoi : lat. hodie : huy : avui)
Za non cuidei quem pogues oblidar 
lo danz c'ai pres d'amics e de segnors; 
mais lo granz danz oblid om pel majors, 
c'aizo es danz que nos pot emendar, 
quel meillor cors del mond el mels apres 
lays m'o; que tuz sabez ben del marques 
d'Est, cals era, no vos cal laudar ges; 
morz es; mas eu no cre q'e negun temps
morisson tan de bon costum esemps.
Qu'el fo savis e conoiscenz, e sap far 
a mesura, tan qu'era sa valors
el plus aut grad pozad e sos prez sors; 
e sostenir que nos pogues baisar 
la saup ab sen; pois fo larcs e cortes, 
humils als bos et als mals d'orgoils ples, 
e bos d'armas, adreichs en totas res, 
e vertadiers a son poder tuz temps, 
quel cor el sen i mes el fait esemps. 
Autre dol hai que m'es greus a durar 
del gai compte Verones, qu'era flors
de grant beutat e de tuz beus colors. 
quil seu bos aips vos volia contar, 
nols poria toz retrair' en un mes; 
ne non es hom que tener se pogues, 
sels audia, que de cor non plangues, 
per zo car mai no falliran null temps
aquest dui dol que son vengut esemps. 
Segner marques, vos fasiaz donar
a tals cui ja dar no fora sabors; 
pois fasiaz al menuz donadors 
creiser lor dons, cant audian parlar
del vostre fait cum era sobremes.
qui fara mai los bels dons nils granz bes? 
ni de cal cort venra tan ric arnes 
cum fazia de la vostra tuz temps, 
car negus tan cum vos non dava esemps? 
Segner marques, que faran li zuglar, 
a cui fezes tanz dons, tantas honors? 
mas un conseill no sai als trobadors: 
laissos morir et anous lais cercar; 
car sai no vei guaire qui de lor pes, 
car vos noi ets nel valenz coms noi es.
pauc nos laisset Deus ves que trop n'a pres,
si laisset tan, qu'el durera toz temps
planz e sospirs e dolors tot esemps. 
Aquel ver Deus que fo et er toz temps, 
los meta amdos en paradis esemps.

Selh que s'irais ni guerrey' ab amor, 
ges que savis no fai al mieu semblan; 
quar de guerra ven tart pro e tost dan, 
e guerra fai mal tornar en pejor;
en guerra trop, per qu'ieu non la volria, 
viutat de mal e de ben carestia;
e fin' amors, sitot mi fai languir,
a tant de joy quem pot leu esjauzir.
Quel plazer so plus que l'enuey d'amor, 
el be quel mal el sojorn que l'afan, 
el gaug quel dol el leu fays quel pezan,
el pro quel dan son plus el ris quel plor.
non dic aissi del tot que mal noi sia,
el mal qu' om n' a val mais que si 'n gueria, 
quar selh qu'ama de cor non vol guerir, 
del mal d'amor, tant es dous per sufrir. 
Enquera truep mais de ben en amor, 
quel vil fai pros el nesci gen parlan, 
e l'escars larc e leyal lo truan, 
el folh savi el pec conoissedor,
e l'orgulhos domesg' e humilia,
e de dos cors fai un, tan gen los lia; 
per qu'om non deu ad amor contradir,
pus tan gen sap comensar e fenir.
S'ieu l'ai servit, pro n' ai cambi d'amor, 
ab que ja plus nom fassa mais aitan;
qu' en mainh locs m'a fag tan aut e tan gen, 
don ja ses lieys no pogr' aver honor, 
e moutas vetz mi gart de vilania, 
que ses amor gardar no m'en sabria; 
e manhs bos motz mi fai pessar e dir, 
que ses amor noi sabria venir.
Bona dona, de vos tenc e d'amor 
sen e saber, cors e cor, motz e chan; 
e s'ieu res fatz que sia benestan, 
devetz n' aver lo grat e la lauzor 
vos e amors, quem datz la mayestria; 
e si ja plus de ben no m'en venia, 
pro n' ai cambi, segon lo mieu albir; 
e si plus fos, be saubral plus grazir. 
Chansos, vai t'en de ma part e d'amor 
al pro al ric al valen al prezan,
a cui servon Tyes et Alaman,
e sopleyo cum bon emperador; 
sobrels majors a una majoria: 
honor e pretz, larguez' e cortezia; 
larcs es de cor, d'amar e de servir, 
valens de fag per ric pretz conquerir.
Bona domna, la genser etz que sia, 
vas vos azor e soplei nueg e dia; 
jamais de vos no me volrai partir, 
qu' en tot lo mon non pogra miels chauzir.

en cort cossi vers no fatz, 
per qu'ieu vuelh si' apelatz 
e sia lurs lo chauzitz: 
chansos o vers aquest chans.
e respon als demandans,
qu' om non troba ni sap devezio,
mas sol lo nom, entre vers e chanso.
Qu'ieu ai motz mascles auzitz
en chansonetas assatz,
e motz femenis pauzatz
en verses bos e grazitz;
e cortz sonetz e cochans
ai ieu auzit en verses mans,
e chansos ai auzidas ab lonc so,
els motz d' amdos d' un gran el chan d'un to.
E s'ieu en sui desmentitz,
qu' aisso no sia vertatz;
no er hom per me blasmatz, 
si per dreg m'o contraditz; 
ans n'er sos sabers plus grans 
entrels bos el mieus mermans, 
si d'aissom pot venser segon razo; 
qu' ieu non ai ges tot lo sen Salamo. 
Quar es de son loc partitz 
domneys, que ja fon prezatz, 
mi sui alques desviatz
d'amor, tan m' estauc marritz! 
qu' entr' amairitz et amans
s'es mes us pales enjans,
qu' enjanan cre l' us l' autre far son pro,
e noi guardon temps ni per que ni quo. 
Qu'ieu vi, ans que fo faiditz,
si fos per amor donatz
us cordos, qu' adreg solatz
n' issia e ricx covitz;
per quem par que dur dos tans
us mes no fazia us ans,
quan renhava domneys ses tracio;
greu es qui ve com es e sap com fo. 
E non es tan relenquitz,
sitot mi sui dezamatz, 
qu' ieu no sia enamoratz
de tal qu' es sima e razitz
de pretz, tan qu'a me es dans;
pus la valors el semblans
son assemblat en tan bella faisso, 
qu' om noi pot neys pessar meliurazo. 
Ai, belh cors cars, gen noiritz,
adregz e ben faissonatz,
so qu' ieus vuelh dir devinatz;
qu' ieu no sui ges tan arditz
qu' eus prec que m'ametz, abans
vos clam merce merceyans.
sufretz qu' ieus am e nous quier autre do, 
e ges d'aquest nom devetz dir de no. 
Vas Malespina vai, chans,
al pro Guillem qu' es prezans, 
qu'elh aprenda de te los motz el so, 
qual ques vuelha per vers o per chanso. 
Na Beatriz d'Est, l' enans
de vos mi platz ques fai grans;
en vos lauzar s' en son pres tug li bo, 
per qu' ieu de vos dauri mon vers chanso.


e podetz o conoisser e saber, 
quar selh que plus volia mantener 
solatz, domney, largueza ab cor verai, 
mezura e sen, conoissensa e paria,
humilitat, orguelh ses vilania,
els bons mestiers totz ses menhs e ses mai,
es mortz, Guillems Malespina marques,
que fo miralhs e mayestre dels bes.
De bons mestiers el mon par non li sai,
qu'anc non fon tan larcs, segon mon parer, 
Alixandres de manjar ni d'aver,
qu'elh non dis non quil quis, ni trobet plai;
ni ges d'armas Galvains plus non valia, 
ni non saup tan Yvan de cortezia, 
nis mes Tristans d'amor en tan d'assai; 
hueymais non er chastiatz ni repres 
negus, si falh, pus lo miralhs noy es.
On son eras siei dig plazent e guai 
e siei fag plus poderos de poder
quels autres fagz fazian desvaler? 
oi dieus! cum son escurzit li clar rai 
qu'alumavan Toscana e Lombardia, 
per que quascus anava et venia
ab lo sieu nom, ses dopte e ses esmai! 
qu'aissi saup pretz guizar, tan fon cortes, 
cum l'estela guidet los reys totz tres.
Per cui venran soudadier de luenh sai
nil ric joglar quel venian vezer? 
qu'elh sabia honrar e car tener 
plus que princeps de sai mar ni de lai, 
e manhta gens ses art, ses joglaria, 
per lo sieu don on negus non falhia; 
que manh caval ferran e brun et bai
donava plus soven et autr' arnes
de nulh baron qu'ieu anc vis ni saubes. 
Belhs senher cars, valens, e que farai? 
ni cum puesc sai vius ses vos remaner? 
quem sabiatz tan dir e far plazer 
qu'autre plazers contral vostrem desplai; 
que tals per vos m'onrava e m'aculhia 
que m'er' estrans, cum si vist no m'avia: 
ni ja nulh temps cambi non trobarai 
ni esmenda del dan qu'ai per vos pres, 
ni eu non cre qu'om far la m'en pogues. 
Lo senher qu'es una persona en tres, 
vos valha aissi cum ops ni cochaus es.

Ascuma, Calaseit, Calasseit, Calaceite 2

corron un pauc trop enan, 
per un de nos, duy de lor, 
e non es qui los n'esquerna. 
Greu es quar hom lor acol, 
e non lor en fai revelh; 
non o dic contra 'n Sordelh, 
qu'el non es d'aital semblan, 
ni nos va ges percassan 
si col cavalier doctor; 
mas quan falhol prestador, 
non pot far V ni VI terna. 
Lo marques part Pinairol, 
que ten Saluz e Revelh, 
no vuelh ges que desclavelh 
de sa cort ni an lunhan 
Persaval, que sap d'enfan
esser mayestre tutor;
ni un autre tuador,
qu'ieu no vuelh dir, de Luzerna.
Aitals los a com los vol
lo marques d'Encantarelh, 
Nicolet, el trufarelh
que venon ab lui e van, 
e non del tot per lor dan, 
bes son trobat d'una color; 
a tals vassals tal senhor; 
dieus lor don vita eterna!
Ar veiretz venir l'estol 
ves Malespina el tropelh, 
donan la carn e la pelh; 
et ades on piegz lor fan 
e menhs de merce lor an; 
trop son li combatedor
e pauc li defendedor;
mortz son si dieus nols governa.
sai qu'en faran entre lor 

* Biografia, secondo il testo edito dallo Chabaneau (op. cit. p. 75): 
N'Aimerics de Peguilha si fon de Tolosa, fils d'un borges qu'era mercadiers que tenia draps a vendre. et apres cansos e sirventes, mas molt mal cantava. et enamoret se d'una borgeza sa vezina, & aquela amors li mostret trobar, e si fetz de leis mantas bonas cansos. mas lo maritz se mesclet ab lui e fetz li desonor; e'n Aimericx s'en venget, qu'el lo ferit d'una espaza per la testa, per quel covenc a issir de Tolosa e faidir. et anet s'en en Cataluenha, e 'n Guillems de Berguedan si l'aculhit; & el enanset lui e son trobar, en la primeira chanso qu'el avia faita, tan qu'el li donet son palafre e son vestir: e presentet lo al rei n' Anfos de Castella, quel crec d'aver e d'armas e d'onor. et estet en aquelas encontradas lonc temps; pueis s'en venc en Lombardia, on tug li bon home li feiron gran honor: e lai definet en eretgia, segon c'om ditz.

JORNADA TERSERA. NOVELA QUINTA. Assicalat, Francesco Vergellesi

viernes, 6 de octubre de 2023

Pierre Raimond de Toulouse. Peire Raimon de Tolosa

Pierre Raimond de Toulouse.


I.

Pessamen ai e cossir
D' una chanso faire,
Qu' a lieys denhes abelhir
Cuy suy fis amaire;
E s' ieu pogues avenir
En bos digz retraire.
Far pogra saber
Que ieu plus fin joy esper
Que nulhs natz de mayre.

Lo cors e 'l sen e l' albir
Ai mes, e 'l veiaire,
En lieys honrar e servir,
Quar es la belhaire
Qu' om pogues el mon chauzir,
Don no m puesc estraire,
Ni mon cor mover;
Qu' amors me fai tan temer
Lieys, qu' als non am guaire.


La fina vera valors
Plus d' autra valensa,
E 'l pretz, e 'l fresca colors
Me platz e m' agensa;
Que si me valgues amors

Tan que m' entendensa
Mi dons abelhis,
Plus ric joy que paradis
Agra a ma parvensa.

Nulh' autra no m pot secors
Far, ni dar guirensa;
Et on plus en sen dolors
Plus n' ai sovinensa;
Mas ges dire mas clamors
No l' aus per temensa;
Tan li suy aclis
Qu' on plus vas me s' afortis,
Mais l' am ses falensa.

E fora li benestan
Si m des alegransa,

Tan qu' aleuges mon afan,

Ab douss' acoindansa;

Qu' ieu li suy senes enguan,

E non ai embransa
D' als, mas quom fezes

Tot so qu' a mi dons plagues;

Pero pauc m' enansa.

Qu' ades m' en vauc meluyran

On plus n' ai pezansa
Vas lieys, e suefri mon dan
Ab bon' esperansa:
E doblera mon talan
Sil belha semblansa,
Gentil cors cortes,

Si t prezes de me merces,
O qualsque pitansa.

II.


Pus vey parer la flor e 'l glay,
E dels auzels m' agrada 'l chans,
De far chanso m' es pres talans
Ab motz plazens et ab so guay;
E pus de ben amar melhur,
Segon razo,
Trop en dey mielhs far motz ab so:
E si per ma domna es grazitz
Mos chans, ben er mielhs enantitz.

Fis e francs, ab fin cor veray,
Suy ves lieys qu' es guaya e prezans,
Bel' e plazens e benestans
Mil tans plus que dire no say,
E te son cors ferm e segur
De falhizo;
Que de nulh preyador fello,
Per cuy fis domneys es delitz,
Non es per lieys sos pretz auzitz.


E pus fin' amors la m' atray,
Per dreyt no m' en deu venir dans,
Qu' ieu li suy tan fizels amans
Que re al cor tan no m' estay;
Per que ja lauzengier tafur,
Cui dieus mal do,
Non degran neguna sazo
Tener dan, c' usquecx gaba e ditz,
Que per lui es joys desconfitz.

Dona promet, e don' estray,
E mostr' erguelh e bels semblans,
E ditz per guab e per bobans
Mayntas res ab cortes essay,
E siey fait son leyal e pur
Ses aunit do:
E son mayntas d' aital faisso
En cui pretz entiers es complitz,
E d' autras en cuy es aunitz.

Belha dona, ja no serai
Jauzens ses vos, ni benanans;
Qu' ieu suy selh que vostres comans
Tos temps a mon poder faray:
Aisso vos man per ver, e us jur
Qu' anc hom no fo
Plus leyals ves amor qu' ieu so;
E fuy per vos servir noyritz,
E suy d' autras amors fayditz.
III.

No m puesc sufrir d' una leu chanso faire,

Pus prec e man n' ai de mon Ereubut;

Qu' apres lo dan e 'l mal qu' ieu n' ai agut,

Coven qu' ab joy m' esbaudey' e m' esclaire:

Quar segon l' afan
Qu' ai sufert tan gran,
Non agra razo
Qu' ieu cantes oguan;
Mas quar fin' amors
Mi mostra e m' ensenha
Qu' els mals no m sovenha,
E torn' en mon chan,
Farai derenan
Un nou chantaret prezan.


Anc per ren al de mon maior maltraire,
De tan bon cor non dezirey salut,
Mas sol qu' a lieys cuy amors m' a rendut
Pogues ancar servir petit o guaire;
Quar tot l' autre dan
Non prezera un guan,
S' ieu moris o no;
Sol leis pogues tan
Servir, que l' honors
Ar parra que m fenha;
Per qu' ela m n' estrenha
Que non digua enan;
Mas al sieu coman
Sui e serai on qu' ieu m' an.

Las! que farai, pois non li aus retraire,
Ans quan la vey estau a lei de mut,
E per autrui no vuelh sia saubut
S' aqui mezeis sabi' estr' emperaire.
A dieu mi coman
Cum vau trebalhan;
Qu' ab la sospeisso
N' aurai atretan,
Quar tan grans ricors
Non cug que m n' avenha;
Mas vas on qu' ieu teinha,
Fis e ses enguan
L' amarai quad an,
De jorn en jorn melluyran.

Qu' el cors e 'l cor e 'l saber e 'l veiayre

E l' ardimen e 'l sen e la vertut
Ai mes en lieys, e non ai retengut
Ni pauc ni pro per negun autr' afaire;
Ni als non deman,
Ni vau deziran,
Mas que dieus me do
Vezer l' ora e l' an
Que sa grans valors
Tan vas mi s destrenha,
Qu' en mos bratz la seinha;
E qu' ieu, en baizan,
Tot al mieu talan
Remir son cors benestan.

Ai! franca res, corteza e de bon aire,
Merce m' aiatz que veus m' aissi vencut;
Qu' aissi vos ren lo basto e l' escut,
Cum selh que plus non pot lansar ni traire:
Vostr' huelh belh truan
Que tot mon cor m' an
Emblat, non sai co,
No m van confortan.
Ja castels ni tors
No us cugetz que s tenha,
Pus gran forsa 'l venha,
Si secors non an
Sylh que dins estan:
Mas a mi vai trop tarzan.


Esta chansos vuelh que tot dreg repaire
En
Arago, al rey cuy dieus aiut;
Que per lui son tug bon fag mantengut,
Plus que per rey que anc nasquet de maire:
Qu' aissi s vai trian
Sos pretz, e s' espan
Sobr' autres que so,
Cum sobr' el verjan
Fai la blanca flors:
Per qu' ieu on que m venha
Ades crit sa senha,
E vau razonan
Son pretz, e non blan

Duc ni rey ni amiran.

Et ab ma chanso,
Enans qu' alhor an,
M' en vau lai de cors
On jois e pretz renha,
E vuelh que l' aprenha,
Cobletas vuilan,
E puois en chantan
De qual guiza hom la i deman.

IV.

Atressi cum la candela
Que si meteyssa destruy,
Per far clardat ad autruy,
Chant, on plus trac greu martire,
Per plazer de l' autra gen:
E quar a dreg escien,
Sai qu' ieu fatz folhatge;

Qu' a autruy don alegratge,

Et a mi pen' e turmen;

Nulla res, si mal m' en pren,

No m deu planher del dampnatge.


Quar ben conosc, per usatge,
Que lai on amors s' enten
Val foudatz en luec de sen;
Doncx, pus tant am e dezire
La gensor qu' el mon se mir,
Per mal que m dei avenir,
No s tanh que m recreya;
Quar on plus m' auci d' enveya,
Plus li dei ma mort grazir,
S' el dreg d' amor vuelh seguir;
Qu' estiers sa cort non playdeya.

Doncx, pus am so que m guerreya,

Conosc que m' er a blandir;
Ab celar et ab sufrir,
Li serai hom e servire;
E sol, si m vol retener,
Vec li m tot al sieu plazer
Fins, francs, ses bauzia:
E s' ab aital tricharia,
Puesc en sa cort remaner,
El mon non a nul saber
Per qu' ieu cambjes ma folhia.

Lo jorn que sa cortezia
Me mostret, e m fetz parer
Un pauc d' amor ab plazer,
Parec be que m volc aucire;
Qu' ins el cor m' anet sazir,
E m mes el cor lo dezir
Que m' auci d' enveia;
Et ieu, cum fols que folheia,
Fui leus ad enfolletir,
Quar cugey so, per albir,
Qu' enquers no m pens qu' esser deia.


Si per nulh' autra que seya
Me pogues mais enriquir,
Be m n' agra en cor a partir;
Mas on plus fort m' o cossire,
En tan quan lo mon perpren,
Non sai una tan valen
De negun paratge:
Per qu' ieu el sieu senhoratge
Remang tot vencudamen,
Quar non truep melhuiramen,
Per fors' o per agradatge.

Chansos, al port d' alegratge
On pretz e valors s' aten,
Al
rey que sap et enten
M' iras en
Arago dire
Qu' ancmais tan jauzens no fuy
Per fin' amor cum er suy:
Qu' ab rems et ab vela
Pueia ades so que no s cela;
E per so non fatz gran bruy,
Ni vuelh sacha hom de cuy
M' o dic, plus que d' un' estela.

Mas ges una pauca mela
No m pretz, quar ab vos no suy
Pero ad ops vos estuy
Que m siatz governs e vela.

V.

Enquera m vai recalivan
Lo mals d' amor qu' avi' antan;
Qu' una dolor mi sent venir
Al cor, d' un angoyssos talan,
E 'l metges que m pogra guerir
Vol me per traitura tenir,
Aissi cum l' autre metge fan.

E pogra m guerir ses afan,
Que ja non traysses pauc ni gran;
Pero sitot mi fai languir,
En re no 'lh port peior talan;
Mas si m' alongues de morir,
Ma vida for' al sieu servir,
E ma mort conosc a son dan.

E ja no m desesper per tan,
Qu' anc de re non passei son man,
Ni m vuelf per nulh autre dezir;
De so gart qu' il n' er benestan:
Qu' Ipocras, so ai auzit dir,
Ditz que metges non deu fallir
De nulh cosselh qu' om li deman.

Doncx, pus pres m' a en son coman,
Ja no m' anes plus languian,
Ni no m volgues del tot aucir;
Quar no s cug, si be m ri ni m chan,
Qu' o puesca longuamen sufrir;
Ni no s poira tos temps cubrir
La dolors qu' ins el cor s' espan.

Mas ieu atendrai merceyan,
Sirven e sufren e preyan,
Tro que denh mos precx eyssauzir:
Mas d' una ren vauc trop doptan,
Si m fai trop dieta tenir;
Si m sen lo cor afrevolir
Que paor ai l' arma s' en an.

Mas si m fezes un bel semblan
Que m' anes mon cor adoussan,
Enquer cugera revenir;
Quar s' ieu muer colpa n' aura gran;
Per so deu guardar e chauzir.
E s' en cor m' a pro a tenir,
Per dieu, no m' o anes tarzan:

Qu' el febles cors vai sospiran,
Quar conois qu' ieu mezeis m' engan,
E m vey tot dia magrezir;
Aissi m va 'l cors e 'l sens camjan,
Cum si l' arma en devia issir;
Tan fort m' anguoysson li sospir,
Qu' a pauc tro al derrier no m van.

A mon Ereubut prec e man
Qu' a la pro comtessa prezan
Fassa ma chansonet' auzir;
E si a nulh mot malestan,
No m' o deu hom a mal tenir:
Que tant ai d' ira e de cossir
Que re no sai que m vau parlan.

//

Pierre Raimond de Toulouse. Peire Raimon de Tolosa



Peire Raimon de Tolosa (or Toloza; fl. 1180–1220) was a troubadour from the merchant class of Toulouse. He is variously referred to as lo Viellz ("the Old") and lo Gros ("the Fat"), though these are thought by some to refer to two different persons. On the other hand, lo Viellz could refer to his being of an early generation of troubadours. Eighteen of Peire Ramon's poems survive, one canso with a melody.

Peire Ramon's name (as Petrus Raimundus) appears in two documents of Toulouse, dated to 1182 and 1214. According to his vida, he became a jongleur and travelled to the court of Alfonso II of Aragon, who bestowed great honour on him. The earliest datable work by Peire Ramon is a planh written on the death of Henry the Young King in 1183. According to his vida Peire passed "a long time" at the courts of Alfonso, William VIII of Montpellier, and a certain "Count Raymond", which could refer to either Raymond V of Toulouse or, more probably, Raymond VI. He also spent time in Italy (Lombardy and Piedmont), at the courts of Thomas I of Savoy, Guglielmo Malaspina, and Azzo VI of Este. Azzo's daughter Beatriz was the addressee of one of Peire's poems. Eventually Peire settled down with a wife in Pamiers and there he died.

Peire was reputed as a singer and composer of cansos. His work is characterised by themes of nature. His style was hermetic. He imitated the troubadours Cadenet and Arnaut Daniel and was in turn imitated by Bertran de Born, especially as regards his use of natural imagery.
Bertran went so far as to copy almost a whole stanza from Peire's "No m puesc sofrir d' una leu chanso faire." In "Us noels pessamens", Peire even anticipates the Tuscan poet Dante Alighieri. Peire is complaining about a mistress who first beckoned him and then broke her promise to him when he says:

Que qui non a vezat aver
gran be, plus leu pot sostener
afan que tal es rics e bos;
que l maltrag l'es plus angoyssos,
quan li soven benanansa.

Peire's sole surviving melody is florid like Cadenet's. His style employs an uncommonly high number of large intervals, including tritones. The poem with the melody is built on an innovative metaphor:

Atressi cum la candela
que si meteissa destrui
per far clartat ad autrui,
chant, on plus trac gren martire,
per plazer de l'autra gen.