Mostrando entradas con la etiqueta mudar. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta mudar. Mostrar todas las entradas

domingo, 4 de octubre de 2026

15. Bertrando dal Bornio, Non puosc mudar, un chantar non esparga,

15. Bertrando dal Bornio. *

Secondo il testo ricostituito dallo Stimming (Bertran de Born, sein Leben und seine Werke, Halle, Niemeyer, 1879, p. 183).

Raynouard, choix, poésies, troubadours, kindle

Non puosc mudar, un chantar non esparga, 
pois n'Oc e Non a mes fuoc e traich sanc, 
car grans gerra fai d'escars senhor larc, 
per quem plai ben dels reis vezer la bomba,
que n'ajon ops paisson, cordas e pom, 
e 'n sion trap tendut per fors jazer, 
ens encontrem a milliers et a cens, 
si c'apres nos en chant hom de la gesta. 
Qu'ieu n'agra colps receubutz en ma targa 
e faich vermelh de mon gonfanon blanc, 
mas per aisso m'en soffrisc e men parc 
que n'Oc e Non conosc qu'un dat mi plomba, 
mas non ai ges Lizinhan ni Rancom, 
qu'ieu puosca lonh ostejar ses aver, 
mas ajudar puosc de mos conoissens, 
escut a col e capel en ma testa.
Sil reis Felips n'agues ars una barga
denan Giortz o crebat un estanc, 
si qu' a Roam, intres per forssa el parc, 
que l'asetges pel puoig e per la comba, 
c'om no 'n pogues traire breu ses colom:
adoncs sai eu qu'el volgra far parer 
Carle, que fon dels mielhs de sos parens, 
per cui fon Polha e Sansonha conquesta. 
Anta l'adutz e de pretz lo descarga
gerra cellui cui hom no 'n troba franc; 
per qu'eu non cuich, lais Caortz ni Caiarc 
mos Oc e Non, pois tant sap de trastomba; 
sil reis li da lo thesaur de Chinom,
de gerra a cor e aura 'n pois poder; 
tant l'es trebalhs e messios plazens 
que los amics els enemics tempesta.
Anc naus en mar, quand a perdut sa barga
et a mal temps e vai urtar al ranc 
e cor plus fort qu'una sajeta d'arc
e leva en aut e puois aval jos tomba, 
non trais anc pieitz, e dirai vos ben com; 
qu'ieu fatz per lieis que nom vol retener, 
que nom manten jorn, terme, ni covens, 
per que mos jois, qu'era floritz, bisesta. 
Vai, Papiols, ades tost e correns, 
a Trainac sias anz de la festa;
Dim a 'n Rotgier, et a totz sos parens 
qu'ieu non trob mais omba ni om ni esta.

* Biografia, secondo il testo edito dallo Chabaneau (op. cit. pp. 17 e 27): Bertrans de Born si fo de Lemozi, vescoms d'Autafort, quei avia prop de mil homes. et avia fraires e cujavals dezeretar, si no fos lo reis d'Englaterra. molt fo bons trobaire de sirventes, & anc no fes chansons fors doas. el reis d'Arago donet per molhers las chansons d'en Guirant de Bornelh (Guiraut de Borneill) a sos sirventes. et aquel que cantava per el, avia nom Papiols; et era azautz hom e cortes. e clamava Rassa lo comte de Bretanha, e lo rei d'Anclaterra (Anglaterra) Oc e No, el rei jove son filh, Marinier. et avia aital uzatge c'ades fazia mesclar lo paire el fill d'Englaterra, tant quel joves reis fo mortz d'un cairel, en un castel de Bertran de Born. e Bertrans de Born sis vanava qu'el cujava tan valer que ja no cujava que totz sos sens l'agues mestier. e pueis lo reis lo pres, e quant l'ac pres, el li dis: Bertrans, auraus encara mestier totz vostre sens! et el respos qu'el avia tot son sen perdut, quan lo reis joves morit. adonx si ploret lo reis de son filh, e perdonet li, el vestit, elh det terras & honors. e visquet longuamen el segle e pueis rendet se a l'orde de Sistel. (Císter, Cistell)
Anc mais per re qu'en Bertrans de Born disses en coblas ni en sirventes al rei Felip, ni per recordamen de tort ni d'aunimen quelh fos ditz ni faitz, no volc guerrejar lo rei Richart; mas en Richartz si salhi a la guerra, quant vic la frevoleza del rei Felip, e raubet e preset e ars castels e borcs e villas & aucis homes e pres; don tuich li baron a cui desplasia la patz, furon molt alegre, en Bertrans de Born plus que tuich, per so que plus volia guerra que autr'om, e car crezia que per lo seu dire lo reis Richartz agues comensada la guerra, ab lo qual el s'apellava Oc e Non, si com ausiretz el sirventes qu'el fetz si tost com el auzi qu'en Richartz era salhitz a la guerra, la qual comensa: Non puosc mudar...

col. 40, r. 12, corr. porta
41, 44 pois
43, 26 del mar
45, 23 car' a
47, 21 a nom
48, 32 Guiraut
37 mesclar] guerra entrels baros; e fetz mesclar

jueves, 1 de octubre de 2026

5. Girauz de Cabreira, Cabra juglar non puesc mudar

5. Girauz de Cabreira.

Secondo la lezione del ms. Estense 153, pubblicata dal Bartsch (Denkmäler der provenzalischen Literatur, Stuttgart, 1856).

El más membrillo de La Codoñera: Tomás Bosque Peñarroya.

Cabra juglar non puesc mudar,
qu'eu non chan, pos a mi sap bon;
E volrai dir senes mentir,
e comtarai de ta faison:
Mal saps viular e pietz chantar
del cap tro en la fenizon.
Non sabz finir al mieu albir
a tempradura de Breton.
Mal t'ensegnet cel quet mostret
los datz a menar ni l'arson.
Non saps balar ni trasgitar
a guisa de juglar Guascon.
Ni sirventesc ni balaresc
non t'auc dir ni nuilla fazon;
Bons estribotz non t'ieis pelz potz,
retroencha ni contenson.
Ja vers novel bon d'en Rudel
non cug quet pas sotz lo guingnon,
De Markabrun ni de negun
ni d'en Anfos ni d'en Eblon.
Jes gran saber non potz aver,
si fors non ieis de ta rejon.
Pauc as apres qe non sabs jes
de la gran jesta de Carlon:
Con eu trans portz per son esfortz
intret en Espaigna abandon.
De Ronsasvals los colps mortals
qe ferol dotze conpaignon,
Con foron mort e pres a tort,
trait pel trachor Goanelon
A l'amirat per gran pechat
et al bon rei Marselion.
Del Saine cuit c'ajas perdut
et oblidat los motz el son;
Ren non dizetz ni non sabetz:
E de Rotlan sabs altretan
coma d'aiso que anc non fon.
Conte d'Artus non sabes plus
ni del reprojer de Marcon.
Ni sabs d' Ajloz com anet solz
ni de Marchari lo felon.
Ni d' Aufelis ni d' Anseis
ni de Guillemes lo baron;
De Florisen non sabs nien
ni de las ganas de Milon.
Del Loerenc non sabs co venc
...
Ni sabs d'Erec con conquistec
l'esparvier for de sa rejon.
Ni sabs d'Amic con si guaric
Ameli lo sieu conpaignon.
Ni de Robert ni de Girbert B. Gribert
ni del bon Alvernatz Uguon.
De Vezia non sabs cos va
ni de Guondalbon lo Frizon;
Del duc Augier ni d'Olivier
ni d'Estout ni de Salomon;
Ni de Loer ni de Rainier
Ni de Davi ni de Rai corr. Kai?
ni de Berart ni de Bovon;
Ni de Costanti non sabs con di
de Roma ni de Prat Neiron;
De Gualopin ni de Guarin ni de Sanguin
ni d'Olitia ni de Dovon.
De Guajeta ni d'Aigleta
ni de Folqueis ni de Guion.
Ni de Aimar ni de Guasmar
ni de Faquele ni d'Orson... ms. ni ni d'O. 
Ja de Mauran om not deman
ni de Daurel ni de Beton.
Jes non saubes, si m'ajut fes,
del setge qe a Troia fon...
Ni del bon rei non sabs qes fei,
d'Alixandre fil Filipon.
D' Apoloine non sabes re
qu' estors de man de Perizon;
De Daire ros, qe tan fon pros,
qes defendet de traizon.
Ni d' Olivier non sabs chantier
ni de Verdun ni Vosprezon...
De Piramus qui for los murs ms. lo
sofri per Tibes passion;
Ni de Paris ni de Floris
ni de Bell'Aja d'Avignon...
Ni del vilan ni de Tristan
c'amava Yceut a lairon,
Ni de Gualvaing qui ses conpaing
fazia tanta venaizon...
De Lionas ja non sabras
ni de Tebas ni de Caton;
De Nersisec, d' Arumalec
ni de Calcan lo rei felon;
De Tideus ni de Formus
que sofri tanta passion;
Del cavalier ni del liurier
que sus en la garda mort fon;
Ni de Riqueut ni de Mareut
ni d'Arselot la contencon.
Non saps upar mot guariar
en glieiza ni dedinz maizon...   

col. 32, v. 57: Ajloz corr. Ajolz