Mostrando las entradas para la consulta novelh ordenadas por fecha. Ordenar por relevancia Mostrar todas las entradas
Mostrando las entradas para la consulta novelh ordenadas por fecha. Ordenar por relevancia Mostrar todas las entradas

martes, 20 de octubre de 2026

Johan Esteve, Bezers, pastorella 1, 2 + retroencha + vaquiera

Johan Esteve, de Bezers.

Johan Esteve, Bezers, pastorella 1, 2 + retroencha + vaquiera



7226.

Pastorella que fes J. Esteve, en l'an 1275.

L'autrier él gai temps de pascor
Quant auzi'ls auzeletz cantar,
Per gaug que m ven de la verdor
M'en issi totz sols delechar;
Et en un pradet culhen flor
Encontrei pastora ses par,
Cuend' e plazen,
Mot covinen,
Anhels seguen.
La flor culhen
Dizia
Qu'anc dia
De far amic non ac talen,
Quar via
S'en cria
Don malvestatz pren naissemen.

Saludiei la, quar à gensor
No cre qu'om vis anhels gardar;
Et elha mi, don ac pavor
Quar no m vi tro m'auzi parlar;
E dis: senher, no m'a sabor
Qu'aiatz aissi faitz vostr' anar.
Pecx etz de sen
Non per coven.
A dieu me ren,
Qu'anatz queren?
Parria
Qu'espia
Fossetz de qualque folla gen,
Ous guia
Falsia
Del fals plazer qu'amors desmen.

Greu pot hom jutjar per semblan, 
Toza, fi m'ieu, senes falhir; 
Quar mant bo ten hom per truan 
E mant malvat vei mout grazir. 
Per queus prec que d'aissi enan
Vulhatz ans que parletz auzir:
Que ieu non so
Sers d'ochaizo;
Mas sius sap bo
M'amor vos do.
Trobada
Pus fada
Vos agr'ops, senher, acsetz: no
M'agrada.
L'estrada
Seguetz, anatz, faitz vostre pro.
Toza, fi m'ieu, ans que m'en an
Vos farai lo dous joc sentir,
Qu'entre amiga et aman
Se fai, mar ges nous vuelh aunir.
Tan me platz vostra beutat gran,
Qu'estiers de vos no m vuelh partir
Qui m mou tenso
D'aital razo
No sap qui m so,
Senher, ni co
Irada,
Torbada
M'en fetz l'autrier un folh cusso.
Mainada
Blasmada
No vuelh é mi aia parsso.

Toza cuenhta, tal que m vejatz
Beus valrai ieu mais que pus belh, 
Que d'aver sui rics e bastatz
E far vos n'ai part cors irnelh.
Per queus prec que m'amor vulhatz,
E fassam lo dous joc novelh
Ins él jardi,
Lai sotz selh pi;
Que mais ses fi
Valretz per mi.
Ma pensa
No s gensa,
Senher, al vostre pro; quar si
Entensa
Ges tensa
Acsetz, tengratz vostre cami.

Na toza, si vos sabiatz
Can gent vas amor mi capdelh,
Cre que de las flors que portatz
M'en fessetz leumen un capelh.
Mantenen menan gran solatz
Intrem no'n sotz un arborelh.
Don s'esjauzi,
Quar son pretz fi
Non l'esvazi;
E dis aissi:
M'agensa
Que m vensa,
Senher, vostr' amor ses tot si.
Plazensa,
Parvensa
M'avetz. Ab aitan fezem fi.

Suffrensa,
Valensa
A'n Guillem de Lodev' ab si,
Qu' ofensa
No s pensa
Mar al Belh-rai qu'am mais de mi.



7226.

Retroencha que fes J. Esteve, 1281.

Si m vai be ques ieu non envei
D'est mon autra benanansa.
Ricor de comte ni de rei
No cre m des tan d'alegransa
Quo fai la gensor,
Qu'es de beutat flor
A tria;
Que ieu ai s'amor
Et ill ass' onor,
L'amia.
Ben dei cantar gaiamen,
Pus ai tan gai jauzimen.

Quar am lieis enaissi que mei
Et ilh me d'aital semblansa;
Et em d'un cor e d'una lei.
Non es grans meravelhansa
S'ieu ne fas lauzor,
Quar non sai melhor
Ni s lia
Él mon bellazor.
E qu'ieu amador
Sieus sia;
Ben dei, etc.

La bella à cui eu soplei
Me dobla la benanansa
En que m ten, quar sa beutat vei
Que non a par ni engansa:
Qu'ab sa resplandor
Tud' autra clardor,
Quo'l dia
L'estela d'albor.
Per que m'a sabor
Qu'ieu dia:
Ben dei, etc.

Franquez'e bontat a ab sei 
La gaia res ses duptansa;
Que platz li que m'en esbaudei, 
Quar sap qu'enantisc s'onransa: 
Per que m'avigor
Gais jois, qui qu'en plor
O'n ria.
Doncx pus chantador
M'a fach ses clamor
M'amia,
Ben dei, etc.

Ieu chan gaiamen quo far dei,
Quar gaia domna m'enansa
Ab gai cors, à cui platz domnei
Quant honor noi pren mermansa.
Mai m'es que seror,
Quar ilh me secor
De guia
Qu'ieu no m sent dolor,
Mas jois ses error
Que m guia.
Ben dei, etc.

Guillem a valor
De Lodev' e cortezia;
E'l Belh-rai franquor
Qu'ieu gais per s'amor
Estia
Ben dei cantar gaiamen,
Pus ai tan gai jauzimen.

7226.

La 2.a pastorella, l'an 1283.

Él dous temps quan la flor s'espan
Sus él verjan ab la verdor, 
M'anava totz sols delechan,
Del joi pessan que m ven d'amor.
En un deves anhels garan
Ieu vi denan ab un pastor
Gaia pastorella,
Covinent e bella,
Que vesti gonella
D'un drap vetat belh,
E'l pastorelh.

Pres d'elh me mis en loc rescos,
Que nulh d'amdos no m posc vezer, 
E'l pastora moc sas razos 
Com gai'e pros; e dis: per ver,
Gui, mon paire m vol dar espos 
Vielh, raïnos, e ric d'aver. 
Mal' er la chauzida, 
Dis Gui, sius marida, 
Na Flors, eus oblida 
Selh que per marit 
Avetz chauzit.

En Gui, mos cors vos es volvens
Quar paupramens vos vei estar.
Na Flors, paupre jov' es manens,
Quan viu jauzens, pus ses duptar
Que'l vielh ric qu'es tot l'an dolens;
Qu'aur ni argens no l pot joi dar.
En Gui, que queus aia
Dig, amor veraia
Vos port, nous desplaia;
Que fin cor verai,
Amics, vos ai.

Del loc don los agui scotatz
Vengui empatz tro elhs ses brui,
Baizan los trobiei abrassatz,
D'amor nafratz, joi entr' amdui.
Saludiei los, mas ver sapchatz
Que saludatz per elhs no fui;
E'l pastora blonda
Dis non jauzionda:
Senher, dieus cofonda
Qui joc jauzion
Tolh al belh blon.
Na Flors, per queus desplatz de mi 
Mas quez à'n Gui quar aissi so? 
Senher, vos nostres noms cossi 
Sabetz aissi? Ans me sap bo. 
Na Flors, tan pres era d'aissi 
Que'ls noms auzi e la tenso 
Senher, noi fo facha
Folor ni atracha. 
Toza, qui s'en gacha 
De ben fai atrag 
Qu'a tostemps fag.

Ma razo retracha,
Ses tota empacha
Parti m de lur pacha;
Non lur fi empag;
Pus ni retrag.

En Guillem a facha
De Lodeva gacha
De valor antracha,
Per qu'ieu s'onor gach,
Bel-rai, be fach.

7226.

Vaquiera que fes J. Esteve, 1288.

Ogan ab freg que fazia
En la chalenda d'abril,
D'Olargue pel boi venia
Sols cavalgan tost e vil;
E vi de pres d'un cortil
Vaquiera,
Ab una vaca sotil
Et ab so vedelh
Que gardava;
Et orava
Mout devotamens,
E baissava
E levava
Co fai contenens.

Ves lieis tengui dreg, l'estrada
Laissiei e mon dreg cami.
Quan me vi'l gen faissonada
Venir, s'orazo feni,
Saludiei l ez elha mi,
La genta,
E m senhet e m benezi
Co si mort me vis. 
Toza cara
Queus fai ara 
Si me benezir?
Senher, car a
Vostra cara 
Semblan de murir.

Toza, vos qu'etz plazenteira
No m digatz mon desplazer,
Qu'ieus port amor vertadeira:
Siatz ab me d'un voler. 
En dieu aiatz vostr' esper, 
Que vida,
Senher, nous conosc per ver: 
Membreus de la mort. 
Toza, gaire,
Per mon paire,
Vos no m conortatz.
Senher fraire,
A mal aire
Us vei, de que m desplatz.

Vos m'en guerretz leu, na toza,
Si m'autrejatz vostr' amor.
Senher, de dieu sui espoza,
Qu'ieu no vuelh autre senhor.
Toz' an vos facha menor
Bechina?
Senher, pel rei qu'ieu azor,
Non; mais per mon cor
Vuelh servire,
Tro fenire,
Aquelh que per nos
Volc sufrire,
Ab martire,
Greu mort en la cros.

Quar servir dieu vos agensa,
Toza, n'ai gran alegrier. 
Senher, mortz me fai temensa, 
Q'us no sap jorn vertadier
Ni hora;
E pert lo dous gaug entier
Qui mor en peccat.
Toza gaia,
A dieu plaia,
Si co'l mon soste,
Que savaia
Mortz nos traia:
E viriei mon fre.

Con que vaia,
Guillem, gaia,
De Lodev' ab se
Pretz qu'esmaia
Gen savaia
E'ls valens mante.
Mombelh, raia
Ta veraia
Beutatz, qu'om no cre,
Sol que l'aia
Vista, n'aia
Tan lunh autra re.

domingo, 4 de octubre de 2026

19. Amerigo di Peguilhan. Sicum l'albres que per sobrecargar

19. Amerigo di Peguilhan. *

Aimeri, Aimeric, Peguilain, Péguilhan, Peguilhan, 1175 - 1230; Amerigo di Peguilhan

La prima di queste poesie, che chiude la serie delle citate nel De Vulgari Eloquentia é data secondo la lezione di B pubblicata dal Diez (Altromanische Sprachdenkmale, Bonn, Weber, 1846, p. 95) e dal Mahn (Gedichte der Troubadours, n. 344). 
Per la seconda, con la quale si entra nella serie delle poesie relative a cose d'Italia o composte da Italiani, si segue la lezione di D (in Cavedoni, Ricerche storiche intorno ai Trovatori provenzali accolti ed onorati nella corte dei marchesi d'Este nel secolo XIII, Modena, Soliani, 1844, p. 5); 
per la terza e la quarta la lezione pubblicata dal Mahn (Werke der Troubadours, II, 165 e 172); 
per la quinta e la sesta la lezione pubblicata dal Raynouard (Choix, IV, 61; Lexique Roman, I, 433). (Ed. Ramón Guimerá Lorente, Moncho de Beseit.)

Sicum l'albres que per sobrecargar
fraing si mezeis e pert son fruig e se,
ai eu perdut ma bella dompna e me, 
e mos engeins se fraing per sobramar. 
pero sitot me sui apoderatz,
anc jorn non fi mon dan ad escien, 
anceis cuich far tot so que fatz ab sen; 
mas er conosc que trop sobra il foudatz. 
E non es bon c'om sia trop senatz
que a sazos non sega son talen; 
e si noi a de chascun mesclamen, 
non es bona sola l'una meitatz. 
ben esdeven hom per sobresaber
nescis e'n vai maintas vetz follejan; 
per que s'eschai qu'om an en luoc mesclan 
sen ab foldat, quils sap gen retener.
Las, qu'ieu non ai mi mezeis en poder,
anz vau mon dan enqueren e cercan, 
e vuoill trop mais perdre e far mon dan 
ab vos, dompna, c'ab autra conquerer, 
c'ancse cuig far en aquest dan mon pro
e que savis en aquesta follor. 
pero a lei de fol fin amador
m'avetz ades, on pieitz mi faitz, plus bo.
Non sai nuill hoc, per qu'ieu des vostre no;
pero soven tornon mei ris en plor, 
et eu cum fols ai joi de ma dolor
e de ma mort, quand vei vostra faisso. 
col basalencs c'ab joi s'anet aucir, 
quand el miraill se remiret eis vi: 
tot atressi etz vos miraills a mi, 
que m'aucietz, quan vos vei nius remir. (ni us)
E nous en cal, quan mi vezetz morir, (no us)
abanz o faitz de mi tot atressi 
cum de l'enfan c'ab un maraboti 
fai hom del plor sebrar e departir; 
e puois quand es tornatz en alegrier 
et hom l'estrai so queil donet eil tol, (que il; e il)
et el adoncs plora e fai major dol 
dos aitans plus que no fetz de primier.
Tiriaca, jes vostre pretz non col
de meillurar, c'uoi valetz mais que hier. (uoi : lat. hodie : huy : avui)
Za non cuidei quem pogues oblidar 
lo danz c'ai pres d'amics e de segnors; 
mais lo granz danz oblid om pel majors, 
c'aizo es danz que nos pot emendar, 
quel meillor cors del mond el mels apres 
lays m'o; que tuz sabez ben del marques 
d'Est, cals era, no vos cal laudar ges; 
morz es; mas eu no cre q'e negun temps
morisson tan de bon costum esemps.
Qu'el fo savis e conoiscenz, e sap far 
a mesura, tan qu'era sa valors
el plus aut grad pozad e sos prez sors; 
e sostenir que nos pogues baisar 
la saup ab sen; pois fo larcs e cortes, 
humils als bos et als mals d'orgoils ples, 
e bos d'armas, adreichs en totas res, 
e vertadiers a son poder tuz temps, 
quel cor el sen i mes el fait esemps. 
Autre dol hai que m'es greus a durar 
del gai compte Verones, qu'era flors
de grant beutat e de tuz beus colors. 
quil seu bos aips vos volia contar, 
nols poria toz retrair' en un mes; 
ne non es hom que tener se pogues, 
sels audia, que de cor non plangues, 
per zo car mai no falliran null temps
aquest dui dol que son vengut esemps. 
Segner marques, vos fasiaz donar
a tals cui ja dar no fora sabors; 
pois fasiaz al menuz donadors 
creiser lor dons, cant audian parlar
del vostre fait cum era sobremes.
qui fara mai los bels dons nils granz bes? 
ni de cal cort venra tan ric arnes 
cum fazia de la vostra tuz temps, 
car negus tan cum vos non dava esemps? 
Segner marques, que faran li zuglar, 
a cui fezes tanz dons, tantas honors? 
mas un conseill no sai als trobadors: 
laissos morir et anous lais cercar; 
car sai no vei guaire qui de lor pes, 
car vos noi ets nel valenz coms noi es.
pauc nos laisset Deus ves que trop n'a pres,
si laisset tan, qu'el durera toz temps
planz e sospirs e dolors tot esemps. 
Aquel ver Deus que fo et er toz temps, 
los meta amdos en paradis esemps.

Selh que s'irais ni guerrey' ab amor, 
ges que savis no fai al mieu semblan; 
quar de guerra ven tart pro e tost dan, 
e guerra fai mal tornar en pejor;
en guerra trop, per qu'ieu non la volria, 
viutat de mal e de ben carestia;
e fin' amors, sitot mi fai languir,
a tant de joy quem pot leu esjauzir.
Quel plazer so plus que l'enuey d'amor, 
el be quel mal el sojorn que l'afan, 
el gaug quel dol el leu fays quel pezan,
el pro quel dan son plus el ris quel plor.
non dic aissi del tot que mal noi sia,
el mal qu' om n' a val mais que si 'n gueria, 
quar selh qu'ama de cor non vol guerir, 
del mal d'amor, tant es dous per sufrir. 
Enquera truep mais de ben en amor, 
quel vil fai pros el nesci gen parlan, 
e l'escars larc e leyal lo truan, 
el folh savi el pec conoissedor,
e l'orgulhos domesg' e humilia,
e de dos cors fai un, tan gen los lia; 
per qu'om non deu ad amor contradir,
pus tan gen sap comensar e fenir.
S'ieu l'ai servit, pro n' ai cambi d'amor, 
ab que ja plus nom fassa mais aitan;
qu' en mainh locs m'a fag tan aut e tan gen, 
don ja ses lieys no pogr' aver honor, 
e moutas vetz mi gart de vilania, 
que ses amor gardar no m'en sabria; 
e manhs bos motz mi fai pessar e dir, 
que ses amor noi sabria venir.
Bona dona, de vos tenc e d'amor 
sen e saber, cors e cor, motz e chan; 
e s'ieu res fatz que sia benestan, 
devetz n' aver lo grat e la lauzor 
vos e amors, quem datz la mayestria; 
e si ja plus de ben no m'en venia, 
pro n' ai cambi, segon lo mieu albir; 
e si plus fos, be saubral plus grazir. 
Chansos, vai t'en de ma part e d'amor 
al pro al ric al valen al prezan,
a cui servon Tyes et Alaman,
e sopleyo cum bon emperador; 
sobrels majors a una majoria: 
honor e pretz, larguez' e cortezia; 
larcs es de cor, d'amar e de servir, 
valens de fag per ric pretz conquerir.
Bona domna, la genser etz que sia, 
vas vos azor e soplei nueg e dia; 
jamais de vos no me volrai partir, 
qu' en tot lo mon non pogra miels chauzir.

en cort cossi vers no fatz, 
per qu'ieu vuelh si' apelatz 
e sia lurs lo chauzitz: 
chansos o vers aquest chans.
e respon als demandans,
qu' om non troba ni sap devezio,
mas sol lo nom, entre vers e chanso.
Qu'ieu ai motz mascles auzitz
en chansonetas assatz,
e motz femenis pauzatz
en verses bos e grazitz;
e cortz sonetz e cochans
ai ieu auzit en verses mans,
e chansos ai auzidas ab lonc so,
els motz d' amdos d' un gran el chan d'un to.
E s'ieu en sui desmentitz,
qu' aisso no sia vertatz;
no er hom per me blasmatz, 
si per dreg m'o contraditz; 
ans n'er sos sabers plus grans 
entrels bos el mieus mermans, 
si d'aissom pot venser segon razo; 
qu' ieu non ai ges tot lo sen Salamo. 
Quar es de son loc partitz 
domneys, que ja fon prezatz, 
mi sui alques desviatz
d'amor, tan m' estauc marritz! 
qu' entr' amairitz et amans
s'es mes us pales enjans,
qu' enjanan cre l' us l' autre far son pro,
e noi guardon temps ni per que ni quo. 
Qu'ieu vi, ans que fo faiditz,
si fos per amor donatz
us cordos, qu' adreg solatz
n' issia e ricx covitz;
per quem par que dur dos tans
us mes no fazia us ans,
quan renhava domneys ses tracio;
greu es qui ve com es e sap com fo. 
E non es tan relenquitz,
sitot mi sui dezamatz, 
qu' ieu no sia enamoratz
de tal qu' es sima e razitz
de pretz, tan qu'a me es dans;
pus la valors el semblans
son assemblat en tan bella faisso, 
qu' om noi pot neys pessar meliurazo. 
Ai, belh cors cars, gen noiritz,
adregz e ben faissonatz,
so qu' ieus vuelh dir devinatz;
qu' ieu no sui ges tan arditz
qu' eus prec que m'ametz, abans
vos clam merce merceyans.
sufretz qu' ieus am e nous quier autre do, 
e ges d'aquest nom devetz dir de no. 
Vas Malespina vai, chans,
al pro Guillem qu' es prezans, 
qu'elh aprenda de te los motz el so, 
qual ques vuelha per vers o per chanso. 
Na Beatriz d'Est, l' enans
de vos mi platz ques fai grans;
en vos lauzar s' en son pres tug li bo, 
per qu' ieu de vos dauri mon vers chanso.


e podetz o conoisser e saber, 
quar selh que plus volia mantener 
solatz, domney, largueza ab cor verai, 
mezura e sen, conoissensa e paria,
humilitat, orguelh ses vilania,
els bons mestiers totz ses menhs e ses mai,
es mortz, Guillems Malespina marques,
que fo miralhs e mayestre dels bes.
De bons mestiers el mon par non li sai,
qu'anc non fon tan larcs, segon mon parer, 
Alixandres de manjar ni d'aver,
qu'elh non dis non quil quis, ni trobet plai;
ni ges d'armas Galvains plus non valia, 
ni non saup tan Yvan de cortezia, 
nis mes Tristans d'amor en tan d'assai; 
hueymais non er chastiatz ni repres 
negus, si falh, pus lo miralhs noy es.
On son eras siei dig plazent e guai 
e siei fag plus poderos de poder
quels autres fagz fazian desvaler? 
oi dieus! cum son escurzit li clar rai 
qu'alumavan Toscana e Lombardia, 
per que quascus anava et venia
ab lo sieu nom, ses dopte e ses esmai! 
qu'aissi saup pretz guizar, tan fon cortes, 
cum l'estela guidet los reys totz tres.
Per cui venran soudadier de luenh sai
nil ric joglar quel venian vezer? 
qu'elh sabia honrar e car tener 
plus que princeps de sai mar ni de lai, 
e manhta gens ses art, ses joglaria, 
per lo sieu don on negus non falhia; 
que manh caval ferran e brun et bai
donava plus soven et autr' arnes
de nulh baron qu'ieu anc vis ni saubes. 
Belhs senher cars, valens, e que farai? 
ni cum puesc sai vius ses vos remaner? 
quem sabiatz tan dir e far plazer 
qu'autre plazers contral vostrem desplai; 
que tals per vos m'onrava e m'aculhia 
que m'er' estrans, cum si vist no m'avia: 
ni ja nulh temps cambi non trobarai 
ni esmenda del dan qu'ai per vos pres, 
ni eu non cre qu'om far la m'en pogues. 
Lo senher qu'es una persona en tres, 
vos valha aissi cum ops ni cochaus es.

Ascuma, Calaseit, Calasseit, Calaceite 2

corron un pauc trop enan, 
per un de nos, duy de lor, 
e non es qui los n'esquerna. 
Greu es quar hom lor acol, 
e non lor en fai revelh; 
non o dic contra 'n Sordelh, 
qu'el non es d'aital semblan, 
ni nos va ges percassan 
si col cavalier doctor; 
mas quan falhol prestador, 
non pot far V ni VI terna. 
Lo marques part Pinairol, 
que ten Saluz e Revelh, 
no vuelh ges que desclavelh 
de sa cort ni an lunhan 
Persaval, que sap d'enfan
esser mayestre tutor;
ni un autre tuador,
qu'ieu no vuelh dir, de Luzerna.
Aitals los a com los vol
lo marques d'Encantarelh, 
Nicolet, el trufarelh
que venon ab lui e van, 
e non del tot per lor dan, 
bes son trobat d'una color; 
a tals vassals tal senhor; 
dieus lor don vita eterna!
Ar veiretz venir l'estol 
ves Malespina el tropelh, 
donan la carn e la pelh; 
et ades on piegz lor fan 
e menhs de merce lor an; 
trop son li combatedor
e pauc li defendedor;
mortz son si dieus nols governa.
sai qu'en faran entre lor 

* Biografia, secondo il testo edito dallo Chabaneau (op. cit. p. 75): 
N'Aimerics de Peguilha si fon de Tolosa, fils d'un borges qu'era mercadiers que tenia draps a vendre. et apres cansos e sirventes, mas molt mal cantava. et enamoret se d'una borgeza sa vezina, & aquela amors li mostret trobar, e si fetz de leis mantas bonas cansos. mas lo maritz se mesclet ab lui e fetz li desonor; e'n Aimericx s'en venget, qu'el lo ferit d'una espaza per la testa, per quel covenc a issir de Tolosa e faidir. et anet s'en en Cataluenha, e 'n Guillems de Berguedan si l'aculhit; & el enanset lui e son trobar, en la primeira chanso qu'el avia faita, tan qu'el li donet son palafre e son vestir: e presentet lo al rei n' Anfos de Castella, quel crec d'aver e d'armas e d'onor. et estet en aquelas encontradas lonc temps; pueis s'en venc en Lombardia, on tug li bon home li feiron gran honor: e lai definet en eretgia, segon c'om ditz.

JORNADA TERSERA. NOVELA QUINTA. Assicalat, Francesco Vergellesi

sábado, 5 de septiembre de 2026

Versana, Aversana, Vert, Verdet, Viridat, Vergier, Verdier, Vergiera, Verjan, Verdura, Verdor - Reverdezir

Versana, s. f., bas. lat. versana, versane, sorte de mesure de capacité ou 
d'étendue.
La mitat de la versana… et autra versana. Tit. de 1272. Arch. du Roy., J, 4.
La moitié de la versane... et autre versane.
ANC. FR. Distant de l'hostel où il vendoit du vin d'une versane ou environ.
Lett. de rém. de 1411. Carpentier, t. III, col. 1144.

2. Aversana, s. f., versane, sorte de mesure.
D' una aversana de terra. Tit. de 1272. Arch. du Roy., J, 4.
D'une versane de terre.
 
 
Vert, adj., lat. viridis, vert.
Quant erba vertz e fuelha par.
B. de Ventadour: Quant erba.
Quand herbe verte et feuille paraît. 
S' anc det vestirs vertz ni blancs.
Bertrand de Born: Quan vey pels.
Si oncques il donna des vêtirs (vêtements) verts ou blancs.
Fig. Mi ten vert e jauzen joys.
Rambaud d'Orange: Era resplan.
Joie me tient vert et joyeux.
Loc. Esper que so que quist l' ai
Me torn tot mon sen en vert fuelh.
G. Riquier: Tant m' es plazens.
J'espère que ce que requis je lui ai me tourne tout mon sens en verte feuille.
Subst. et loc. Quan n' ac pres lo vert e 'l madur.
Bertrand de Born: Pus lo gen.
Quand il en eut pris le vert et le mûr.
Adv. fig. De sa 'spaza lo brans vertz aceiris. 
De son épée le glaive fraîchement acéré.
ANC. FR. Si que il n'i paroît que l'erbe vert. Joinville, p. 29.
CAT. Verd. ESP. PORT. IT. Verde. (chap. Vert, verts o verd, verds; verda, verdes. Lo cap ben vert minge camembert.)
 
Yo parlo chapurriau en lletres verdes; Valderrobres; Sabor, sabors; gust, gustos
 
2. Verdet, adj. dim., verdelet. 
Ab aitant de fenoil verdet.
(chap. En tan fonoll verdet.)
Deudes de Prades, Auz. cass. 
Avec autant de fenouil verdelet.
Subst. Verdet, vert-de-gris.
Se fa verdet, per vapor de fort vinagre, de platas de coyre.
Verdet de coyre.
(chap. Verdet de cobre; lo sofat de cobre es vert.)
Eluc. de las propr., fol. 267 et 228.
Se fait vert-de-gris, par vapeur de fort vinaigre, de plaques de cuivre.
Vert-de-gris de cuivre.
CAT. Verdet. ESP. PORT. Verdete. IT. Verdetto. (chap. Verdet, verdets, verdeta, verdetes.)
 
3. Viridat, s. f., lat. viriditatem, verdure, couleur verte.
Alcuna negror o viridat. Trad. d'Albucasis, fol. 53.
Aucune noirceur ou verdure.
 
Lo marqués de Saluzzo, obligat per los rogs dels seus vassalls a pendre dona, pera péndrela al seu gust tríe a la filla de un aldeá, de la que té dos fills, y después li fa creure que están morts. Mes abán, mostranli aversió y fen vore que ha pres un atra dona, fa torná a casa a la seua propia filla com si fore la futura dona; habén aventat de casa en camisa a la seua dona, trobanla tan passién en tot, mes volguda que may la fa torná a casa, li amostre als seus fills ya criats y com a marquesa la honre y la fa honrá.
 
4. Vergier, Verdier, s. m., lat. viridarium, verger.
Quan serem sol dins cambra o dins vergier.
Bertrand de Born: Ieu m' escondisc. 
Quand nous serons seuls dans chambre ou dans verger.
El verdier, la flors trembla.
(chap. Al vergé, la flo tremole; jardí.)
A. Daniel: Lanquan.
Au verger, la fleur tremble.
Fig. Aquel bel jardi e 'l vergier del cor hon es virginitat. V. et Vert., fol. 95.
Ce beau jardin et le verger du coeur où est virginité.
ANC. CAT. Verger. ESP. PORT. Vergel. IT. Verziere. (chap. Vergé, vergés; jardí, jardins.)
 
5. Vergiera, s. f., vergière, sorte de poésie.
Pastorelas e vergieras. La Crusca provensale (provenzale), p. 93.
Pastorelles et vergières.
Vaquieras et ortolanas e vergieras. Leys d'amors, fol. 42.
Vachères et hortolanes et vergières.

6. Verjan, s. m., verger.
Quan la novella flors par el verjan.
Bertrand de Born: Quan la.
Quand la nouvelle fleur paraît au verger.
E 'l flor brotonon per verjan.
B. de Ventadour: Quant erba.
Et les fleurs bourgeonnent dans le verger.

7. Verdura, s. f., verdure.
E 'l temps gensa ab la verdura.
P. Rogiers: Al pareissen.
Et le temps embellit avec la verdure.
CAT. ESP. PORT. IT. Verdura. (chap. Verdura, verdures; verdó, verdós.)

8. Verdor, s. f., verdure, verdeur.
E 'l ramel carguat de verdor. 
Et le rameau chargé de verdure.
Fig. loc. S' a ma dompna fos bel,
Tener me pogra en verdor,
Cum son leial amador.
P. Vidal: Mout m' es bon.
Si à ma dame il fut beau, tenir elle me pourrait en verdeur (joyeux), comme sont loyaux amants.
ANC. FR. Vie et verdor toz bois revaist.
Roman de Partonopex de Bloys (Blois). Not. des Mss. t. IX, p. 7.
Tous les arbres adonc sont vestus de verdeur. P. Hegemon, p. 48.
CAT. ESP. PORT. Verdor. IT. Verdore. (chap. Verdó, verdós.)

9. Verdejar, Verdeiar, Verdeyar, v., verdoyer, verdir.
Pels cortils vei verdeiar los lis.
B. de Ventadour: Bels Monruels.
Dans les jardins je vois verdoyer les lis.
Fig. Ades, a quasqun jornau,
Sai viu e verdeja
Sa valors.
Pierre d'Auvergne: L' airs clars.
Incessamment, à chacune journée, ici vit et verdoye son mérite.
Part. prés. Pueys fetz las herbas verdeyans. Brev. d'amor, fol. 17.
Puis il fit les herbes verdoyantes.
CAT. Verdejar, verdeyar. ESP. Verdear. PORT. Verdejar, verdear. IT. Verdeggiare. 
(chap. Verdejá o verdechá.)
 
10. Reverdejar, Reverdeiar, Reverdeyar, v., reverdir.
Reverdeja lo pascors.
(chap. Reverdege o reverdeche lo prat.)
Giraud de Borneil: Quan lo fregz.
La prairie reverdit.
Fig. Adoncas ieu reverdey
De joy.
G. Rudel: Lanquan lo.
Alors je reverdis de joie.
ANC. FR.
Afin que vos vertus et vos actes guerriers
Facent reverdoyer des chantres les lauriers.
La Boderie, Mesl. (mélange) poét., p. 78.
(chap. Reverdejá, reverdechá.)
 
11. Reverdir, v., reverdir.
Bel m' es quan l' herba reverdis.
(chap. Bell m'es (m'agrade) cuan la herba reverdix o reverdege o reverdeche.)  
R. Vidal de Bezaudun: Bel m' es.
Beau il m'est quand l'herbe reverdit.
Fig. Amors novelha
Mi fa 'l cor reverdir.
A. Daniel: Quan chai.
Amour nouveau me fait le coeur reverdir.
Subst. 
Per reverdir de prada.
Rambaud d'Orange: Non chant.
Par le reverdir de prairie.
CAT. Reverdir. IT. Riverdire. (chap. Reverdí.)
 
12. Reverdezir, v., reverdir.
Pus vezem de novelh florir
Pratz, e vergiers reverdezir.
Le Comte de Poitiers: Pus vezem.
Puisque nous voyons de nouveau fleurir prés, et vergers reverdir.
Fig. E 'l bon respieg que mi reverdezis.
B. de Ventadour: Bels Monruels.
Et la bonne attente qui me reverdit.
Part. pas. Quan l' erba es reverdezida
Els pratz.
B. Martin: Quan l' erba.
Quand l'herbe est reverdie dans les prés.
ESP. PORT. Reverdecer.