Mostrando las entradas para la consulta argent ordenadas por fecha. Ordenar por relevancia Mostrar todas las entradas
Mostrando las entradas para la consulta argent ordenadas por fecha. Ordenar por relevancia Mostrar todas las entradas

viernes, 30 de octubre de 2026

Ludus sancti Jacobi. Al bel son de ma trompeta


Ludus sancti Jacobi, fragment de mystère provençal, découvert et publié par Camille Arnaud, Marseille 1858; cf. Jahrbuch fur romanische Literatur III, 196. - Grdr. § 53, p. 86 s. St. p. 56.

Ludus sancti Jacobi. Al bel son de ma trompeta



Trompeta. Al bel son de ma trompeta
ieu vos diray uno serveto;
a fin que la causa sia plus neto,
de ma trompeta sonaray (de ma trompeta sonaré, tocaré)
e pues apres beuray. (bibit). (y después beuré. Beu)
Per lo sant buon Jeusulas,
que lo mel fay mel es louas;
mes que vos ulha a tos pregar, (vulha : vullgue)
que mon companhon ulhas 'scotar, (vulhas : vullgues escoltá)
et ieu ulho tirar ma vio. (vulho : y yo vullga tirá ma vía)
Nuncius. Salut a tos e bona vio! (salut a tots y bona vía!)
Vevos aysi la companio
per vos autres bonas gens
solas et ebatement
… donar!
Pensas vos de vos arregar
en aquest ebatement.
Un essemple vos demostren,
que vengas veyre l'esbat
de sant Jame, en beritat,
que si fara joussament
en esta plassa sertament. (an esta plassa sertamen)
E si Dieus nos dona victoria,
dimenge jugaren l'estoria,
e volen a Dieu pregar
que nos done las obras far
que en paradis pussan intrar. (pugam entrá)
Per tant vos y vendres,     (per tan vos hi vindréu)
tant quan vos dinat seres,
per veyre l'esbatement.
Ades aco ne portares.
Mas pur si voles ben entendre,
grant eyssemplo y porres pendre.
Autra causa non say que dio:
Dieu gard de mal la companio.
Trompeta. Ieu vos fauc comandament (yo tos fach manamén)
que tot home d'aval d'amont
de entendre sio prestament
e d'escotar la rason
que vos dyra mon conpanhon.
Quar el vol declarar
... e senso tarsar                 (y sense tardá)
lo miracle que deven jugar.
Per so vos prege, bonas gens,
que non ulhas perdre lo temps.
Nuncius per villam. Avant, avant bonas gens!     (Nuncio per la vila)
Vos aves comandament
del senhor de mantenent
e dels nostres conpanhos,
que, si vos plas, de bon' amor,
que vengas en nostra plassa,
e venes y tos, no us desplassa:
mes dinas vos primieyrament,
e pues venes tot prestament,
que nos volen far, sen doptansa,
un petit de plassansa,
e si vos volen demostrar,
conssi on se deu governar
ny al diable laysar tentar.
Per so vos y vendres
e grant yssimple y prendres.
Per so vos ulh pregar
que vos ulhas despachar.
E qui non vendra vere la festo,
li sera facha una enquesta;
e qui non vendra de matin
pagara un pichier de vin. (pagará una pichella de vi)
Trompeta. Senhors e donnas de vallor,
ieu vos prege de bon' amor
que non ulhas gayre parlar,
mes ulhas ben escotar (sino que vullgues be escoltá)
et entendre la rason (y entendre la raó)
que vos dira mon conpanhon. (que tos dirá mon compañ o compañó)

Primo nuncius. 

Pax et consolatium
vulha donar nostre Senhor
aquesto bello conpanhio
et la vuelha, per sa cortesio,
de tot mal gardar.
Dieus que nasque ... 
de humana natura
e d'una berges net' e pura, (verges : verge : virgen)
nos don far tal portamen
que vengan tos a salvamen.
Bonas gens, an breu parlar,
un miracle vos volen mostrar
de sant Jame, en veritat. (san Jaume, Jaime, Iavmes, Santiago)
Et si voles de cor Dieu servir
et a sanct Jame hobeir, (y a Santiago obeí)
els vos gardarant de morir,
como vos veyres de tres pellegrins, (com voréu de tres pelegrins)
coysi tos tres, un bon matin,
se partigron de bon corage,
per anar en romavage, (romería; romeu, romieu)
et van trobar en lur via
huna hostalaria, (una hostelería, hostal, fonda)
en la qualla an trobada (a la cual han trobat : trobada)
una servanta nonada
per son nom Beatrix,
que lo filh del pellegrin
... vay priar
que li deguessa s'amor donar,
e d'autre causa li vay demandar,
como vos veyres aysi jugar.
Mes el fonc illuminat,
de sant Jayme fonc gardat;
car avio Dieu en son entendement
e la verges Maria parelhament.
E la filha vay reservar
et aysi li vay prear
que ello lo deges layssar
et de aco non parlar;
car el volio far son viage
et far le volio sans autrage.
Et ella si vay esmaginar,
consi ella poyria far
que ella fossa vengada,
car el l'avio refusada.
Et del demon fonc tentada
que ella degessa maniera trobar
que en sa maleta butar
degues una tassa d'argent,
affin que el fos pendut encontinent. (penjat enseguida)
Aco ella vay far,
car lo diable la vay tentar,
et feys la cort apres anar
et lo filh feys encarcerar,
et a la forcha lo van butar. (y a la forca lo van botá, portá; horca)
Mes lo filh vay Dieu pregar
et a sant Jame se vay recomandar,
que lo volges de tot gardar,
e mays la verges Maria,
que lo gardes de vilhania.
Per so Dieus li vay mandar
dos angiols per lo confortar
et sant Jame per lo sostenir,
car tostens l'avia servit. (tostemps; tot lo tems, sempre)
Per tant vos dic, grans et petis,
que vulhas entendre a mos dichs
et non ulhas gayre parlar,
mas vulhas ben 'scotar;
car, si voles ben entendre,
grant esemple hi poyres prendre.
Car qui aura bona devocion
ny hi metra sa entension
enver Dieu e sos sans servir,
et sant James vol hobeyr,
sera gardat de tot mal prendre.
Per so vulhas ben entendre
et en vostra memoria conpendre
los personages que jugaran,
que vulhas ben auvir (que vullgues be escoltá; oír; auzir)
e los dis retenir,
coma sant Jame, amic de Dieu,
car aissi cres o ben ieu,
per la requesta de Jesus Crist
miracle fist al pellerin
que de tot mal lo vay gardar,
como dessus declararan.
E la serventa nonea Beatrix,
li fero son cor marit
et si la feron cremar
e la van en lo fuec butar;
car ella so avia ganhat.
Mantenent non vos dich plus,
car vos ho declayraren dessus.
Per vos non plus detriar
vos prege vos vulhas asetar
et vos fasses un pauc arriero, (arriera : y tos faiguéu un poc cap atrás)
car vos ne veyres la maniera.
Et los angils faran silete,
e qui deu comensar comense,
car es causa covenabla.
Lo fol. Ola, ola, ieu venho de Fransa (lo tonto, sompo, loco)
et de Englaterra e de Patilalona,
que ay vist lo sol et la luna
que se conbatian ensenble. (que se combatíen juns; essemble)
Et ay agut grant paor, lo cor mi trembla,
que non mi conoguessa Dieus.
Ieu mi estendiey dereyre un catieu,
de paor que non me veguessa prendre
e per lo col en arbre pendre. (y per lo coll a un abre, albre penjá)
Mas s'ieu trobessa una 'spada (pero si yo trobara una espasa)
que fossa cuecha ho cremada,
ieu perdre ben aquella jornada
de aquesto en avant.

Silete.

Pater. Molher, e tu mon enfant, (Pare, payre, paire; père; padre)
ieu vos dich en veritat
que deman al plus matin
ieu vole estre lo pellegrin (yo vull sé lo pelegrí, peregrino; Fontanet)
de sant Jame, lo bon martir, 
et al pont del jor vole partir.
Per tant ay deliberat
de demandar quere lo curat,
per acomplir mon testamen.
Per so ti prege charamen,
mon filh, que lo vagas sonar.
Filius. Serta, aquo anaray ieu far, (Fill. Sert, aixó aniré yo a fé)
mon payre, que ansi voles. (mon pare, que aixina u voléu)
Mes ieu voli que vos saches
que ieu vos tendray conpanhia
et per ren non restaray mia,
car vos daray gran confort
e vos gardaray de la mort,
car vos s'es dega de grant age
per far un si grand romayrage,
et si vos aves confort
de qualque un que sia plus fort.
Vos anarias pendre la mort, (vosté aniríe a pendre la mort)
can seres sus lo cami.
Pater. Mon filh, per la fe que ay a sant Marti,
anbe ta mayre restaras (am, amb, ab : en ta mare te quedarás)
et conpanha tu li faras (y compañía tú li farás)
entretant que ieu retornaray. (mentrestán que yo tornaré)
Filius. Per ma fe, payre, non faray,
car anbe vos m'en anaray, (ya que en vosté m'en o men aniré)
si vos plas de me licencia donar,
car devocion ay de l'anar,
e uferta li aportaray,
ieu vos afi, mon payre, en lai.
Mater. He ieu restaray aysi dedins
solleta coma los chins? (soleta com los gossos; chiens)
Per ma fe no n sera ges
et de aquo non parles,
car ieu anaray anbe vos
veyre l'apostol glorios.
Ieu non say, coysi l'entendes,
car vos perdes vostre temps
si a mon plasir non fases.
Pater. Molher, per ren vos non vendres.
Vos gardares nostra maysson, (guardaréu la nostra casa; maison)
car non seria pas rayson
de laysar l'ostal sollet. (de dixá l'hostal solet)
Mater. Ieu anaray, et non doptes, (mare, maire, mayre; madre)
mon bon marit, non dotes pas: (doptes, dotes : no dudos)
car ieu vos lavaray los draps (yo tos llavaré, rentaré, los draps)
et vos tendray ben netamen.
Filius. Ella dis ben sertamen,
mon payre, selo mi sembla.
Pater. Nos anaren tos tres ensemble; (mon anirem tots tres juns)
ieu non sabe bessonha de demandar
lo cura per deliberar
de mon filh, pues que tos tres anaren.

jueves, 29 de octubre de 2026

Citation du consistoire de la gaie science à Toulouse. Citatio donada per M. Matieu d'Artigualoba

Citation du consistoire de la gaie science à Toulouse.

Pierre Raimond de Toulouse, Tolosa, Toloza



Citatio donada per M. Matieu d'Artigualoba, elegit de l'avesquat de Pamias, als dictados, l'an M. CCCC. LXVIII, en ahost. De mandament de messenhos chancelier he mantenidos. (agost del añ 1468)

A totz espertz en l'art de rectorica
he vulguarment apelat Saber Guay,
que s sol legir le prumier jorn de may
a la present sciutat, hon se pratica
nobleza gran, donan tres belas flos,
nos, chanselier he set mantenedos, (canciller y 7 mantenidós)
fam a saber que, dimenge que ve, (fem a sabé que, lo domenge)
volem donar ansi cum s'aperte
hun branc d'argent am la pera d'enguoys.
He per ansi vulhat aver memoria
de far dictatz novels he ben partitz,
de tres coblas tant solament complitz,
am nau bordos, que sia causa notoria (nau : nou : 9)
vostre bon cen entre los dictados,
car per saber vendretz a grans honos;
e sobre tot no vos oblide pas
que tal reffranh no defalha de bas:
al cor me fier la pera de l'enguoys.

lunes, 26 de octubre de 2026

Matfre Ermengau, lo breviari d'amor. Dels metges, Ayssi parlan li maldizen

Matfre Ermengau, lo breviari d'amor.

Matfre Ermengau, lo breviari d'amor. Dels metges, Ayssi parlan li maldizen

I. Ms. du British Museum, reg. 19. C. 1. fol. 127b (A); Ms. de Paris, fr. 858, fol. 127d (B); Ms. Harlei. 4940, fol. 130b (C). 
II. Mahn, Gedichte der Troubadours 1, 184-186. - Le Breviari d'amor de Matfre Ermengaud p. p. Azaïs, 2 voll., Paris 1862 - 84. Cf. Jahrbuch für romanische Literatur 5, 402. - Grdr. § 34, p. 53. St. p. 43.

I.


Los metges peccan eyssamen
en manta guiza, quar seguen
las doctrinas de Galia;
per so que puescan vieure sa
lonc temps et ab cor vigoros,
son mot ardent e mot curos
de seguir tot delieg carnal,
e de l'esperit no lor cal.
Mas en so qu'es plazent al cors
meton nueg e jorn lor esfors;
don volon aver palafres,
belas raubas e bels arnes
e viandas delicadas
e trop ben aparelhadas,
et auzir esturmens e cans
e sentir cauzas odorans;
e tot aysso volon seguir,
quar es profieg a retenir
al cors la calor natural,
mas a l'esperit es mortal.
Et esquivo cum lo malan
so qu'es a l'arma profechan;
quar al cors seria nozen,
del qual an cura maiormen.
E dono per cosselh leyal
als autres que fassan aytal,
e per corporal sanetat
cosselhan qu'om fassa peccat.
E soven fan mant home bo
morir senes cofessio;
quar si an greu malautia,
no sosteno qu'om lor dia
quez els se deian cofessar,
per duptansa de may greuiar,
e curo mays de corporal
sanetat que d'esperital.
D'autra part, quan vezo trebalh
d'alcun home, cuy mals assalh,
dolors o febres cartana
o febres cotidiana,
gotassa o lebrozia,
o autra greu malautia,
ja no n auran compassio
ni desplazer, ans lor es bo;
quar espero quez ilh auran
de la cura salari gran;
et outra l dig gran salari
auran lor ypotecari
especial, don hom pendra
tot aquo que mestiers fara
al dig malaute trebalhat;
et auran ja fag lor mercat
ab l'epotecari, lo qual (apotecari, boticari, farmasséutic)
auran pres per especial,
que lor partisca son gazanh.
Apres si l malaute si planh
d'alquna dolor que senta,
e ditz que fort lo turmenta
o el cap o en l'esquina,
el faran far medissina
ad aquel ypotecari,
o emplaustre o lectoari,
banhs, eyssarops o onchuras
et autras malaventuras;
e res d'aquo pro no l tendra,
e si o fay, petit sera.
Et apres, quan ve al comtar,
l'ypotecaris fay pagar
per so qu'om a de luy agut
detz tans que no li'n es degut,
si veritat dir volia.
Pueys d'aquela raubaria
a lo metges sa bona part,
lo ters o la meytat o l quart. (la tersera part, o la mitat, o la cuarta)
E si cuiatz a lor gandir 
e us fatz la recepta legir
dels lectoaris o dels banhs,
nomnar vos an per noms estranhs,
segon lor antidotari, 
las cauzas del lectoari,
per so que no las entendatz
en lunha guiza, ni puscatz
de las dichas cauzas saber
si las prezon outra dever.
E soven per gran bauzia
fan greuiar la malautia,
sia plaga o nayssedura,
et alongaran la cura,
per may aver salari gran
de l'home caytieu, malenan.
Apres quant an agut l'argent,
son en la cura neglegent,
don mant home veno a mort,
que foran vengut a bon port,
si no fos lor neglegentia; (negligén; negligensia)
o per fauta de scientia, (o per falta de siensia)
quant auran preza la cura,
obraran ad aventura
en alquna malautia,
que no y saubran pendre via (pendre, prendre)
certa, veraya ni fina,
segon l'art de mediscina; (medissina; medicina)
et al malaute prometran
qu'el per cert del mal lo guerran, (guerirán, curarán, sanarán)
per so que ls pague largament.
E quant els an tirat l'argent, (argent, argén, AG, plata, dinés)
fan lor compte; si val, valha,
o si que no, no m'en calha.
E dono bevenda mortal
en loc de la medicinal;
o faran autra bauzia,
que sie us vezo malautia (siu (B)
e sabo que no s pot curar
o qu'el no y podo cosselh dar,
pendran sobre se la cura,
tot per avareza pura:
et abans no y toquarian
entro que be pagat sian.
E faran vos un temps muzar
et en fol vostre argent gastar;
e quan tot er fag en derier,
no y conoysseretz melhorier. (no hi coneixeréu millora o milloría)
Et ayssi murtrisson la gent (a així, aixina assessinen a la gen)
e la raubo de lor argent. (y la roben dels seues dinés)

II.
Ayssi parlan li maldizen.

Ara m dizon li maldizen:
"No ns potz ges escapar tan gen,
quar ab sol qu'ab nos estias,
nos t'aurem pro guerentias
qu'an dig per les fols castiar
qu'amors tol mays que no vol dar, (tol : trau, pren; v. tollere, toldre)
e ses far socors ni plazer
dona trebalh e desplazer:
don trobaras, ab qu'enquieyras,
dis d'aquest' amor ses temer:
"Mas per so m'en vuelh estener,
qu'amors tol mays que no vol dar,
qu'ie l vey per un be cent mals far,
e mil pezars contr' u plazer;
et anc no dec joy ses trebalh:
mas cum ja vuelha so egalh,
qu'ieu no vuelh son ris ni son plor,
pueys no n aurai gaug ni dolor, (pos no ne tindré - hauré - goch ni doló)
sivals no l seray mals ni bos,
e lays m'estar dezamoros."

Respon Matfres als maldizens.

"Per Dieu, non agra 'n Riambautz
razo, que fos ta mal azautz 
que s prezes a mal dir d'amors
que l avia fag tantas honors.
Empero l dig testimoni,
que fetz ab cor malenconi,
no val ges, de dreg, una glan, (una bellota, billota, aglan, glan)
si gardatz so que dis denan
en cela mezeyssa canso. (mateixa)
Dieus, quan tost oblidat li fo
qu'el avia dichas grans lauzors (qu'ell habíe dit : dites grans loors)
dels bes quez om pren per amors,
et avia 'n dig enayssi ver:
"Pero be say, si m dezesper, (pero be sé, si me desespero)
que l mielhs de pretz y dezampar,
qu'amors fa ls melhors melhorar (qu'amor fa als millós millorá)
e ls pus malvatz pot far valer,
e sab far de volpilh vassalh
e l dezavinent de bon talh,
e don' a mans paubres ricor;
e pus tant y trop de lauzor,
ieu soy tan de pretz eveios
que ben amera, si amatz fos."
Pus doncz amors ta fort lauzet,
si pueys tantost amor blasmet,
e de so qu'ac ben dig dis mal,
sos testimoni re no val,
qu'es contraris a se mezeys,
segon que dizon nostras leys.
E 'n Aymeric de Pegula (Pegulha, Pegulhan; Aimeric)
ditz reprenden cel qu'aysso fa: (va di reprenén al que aixó fa)
"Qu'aycel que si mezeys desment (si mateix)
del be qu'a dig, no m'es parvent,
pueys qu'es trobatz ben dizen fals,
que l deiam creyre dizen mals."

Ayssi parlon li maldizen.

"Que dizetz," dizo lh mal parlier,
"a'n Peir Vidal, le cavayer, (Peire Vidal, antepassat de Nachet S. V.)
que per amor trebalhec tan
e per amors pres mal e dan,
e ne clamec de trascio, (y ne va clamá, queixá de traissió)
per que dis en una canso:
"A vos mi clam, senhor,
de mi dons e d'amor,
quar me fizava en lor,
mi fan vieure ab dolor,
per be e per honor
qu'ay fag a la gensor, (que hay fet a la mes genta : gentil, maja)
que no m val ni m'acor."

Respon Matfres als maldizens.

Manel Riu Fillat, no passarás fret si escomenses la "lluita" armada.

"Ad aquest vos dic ieu breumen
per que ges ieu non daria
un plom en sa guerentia;
quar per falsetat proada
li fo la lenga mermada, (la llengua tallada, mermada, P. Vidal)
per que'n dis d'aquesta razo
le bos morgues de Montaudo (le moine de Montaudon, Monges)
en un dechat qu'el compilec,
on seyze trobadors blasmec:
"Peyre Vidal es le derriers,
que non a sos membres entiers,
et agra l obs lenga d'argen,
al vila qu'era peliciers, (pellicer; pellissé, pelletaire)
quez anc pus se fe cavaliers
non ac pueys membransa ni sen."

Ayssi parlon li maldizen.

Aras dizon li maldizen:
"Aquo mezeys podem proar (aixó mateix podem probá)
per un autre gueren tot clar, (per un atra garantía)
que fo mot savis e mot bos
e blasmec en soas cansos
amors: aysso fo en Folquetz
que dis en un cantar que fetz
dels fals semblans qu'amors adutz: 
“Amors, per so mi soy ieu recrezutz
de vos servir, que mays no n auray cura; (auré, hauré, tindré)
qu'ayssi cum pus pres' hom layda penchura, (fea pintura)
quan li's de luenh, que quant li's pres vengutz,
prezav' ieu mays vos quan no us conoyssia:
e s'anc re vuelc, mays n'ay que non volia; (vach voldre, volé)
qu'ayssi m'es pres cum al fol queridor
que dis qu'aurs tot fos quant el toquaria." (Rey Midas; or)

Respon Matfres als maldizens.

"Ad aquesta guerentia
vos dic qu'en Folquetz fetz clamor
el dig cantar de fals' amor,
e declarec s'ententio (y va declará sa - la seua - intensió)
en cela mezeyssa quanso, (an aquella mateixa cansó)
don dis iratz e somogutz:
"Ab bel semblant que fals' amor adutz,
s'atray vas lieys fols aymans e s'atura,
quo l papalhons qu'a tant fola natura (papallona; mariposa)
que fier el foc per la clartat que i lutz: (que acabe al foc)
per qu'ieu m'en part e sigray autra via, (partixco; seguiré)
sos mal pagatz, qu'estiers no m'en partria, (partiría)
e sigray l'ayp de tot bo suffridor (patidó; v. suffrir)
que s'irays fort si cum fort s'umilia."
En Folquetz doncx entendia
en la dicha canso mal dir
de fals' amor, la qual esdir
ieu no vuelh de mals ni d'errors,
quar fals' amor non es amors
ni fals sestiers non es sestiers
segon que dizon nostras leys;
mas de ver' amor el mezeys
dis que falhiment non pot far,
que mays en fari' a blasmar,
si fezes lunh' error o mal,
quez un' autr' aytant quan mays val:
don dis az est' amor tot gent:
"Mas vos no m par puscatz far falhiment;
pero quan falh cel qu'es pros ni prezatz,
tant quant val mays tan n'es pus encolpatz,
qu'e la valor pueia colp' e deyssen.
E sitot hom perdona l forfaytura,
ja del blasme no l sera fagz perdos,
quar cel rema e malas sospeyssos,
qu'a mans ment cel que vas un desmezura." 

Ayssi parlan li maldizen.

Encaras dizo l'enveios
que tant blasmon los amoros:
"Nos avem un autre gueren,
qu'a digz mals d'amors per un cen
no n a dig dels autres negus;
auiatz doncx qu'en dis Marcabrus:
"Fams ni mortaudatz ni guerra
no fan tant de mal en terra
que amors qu'ab engan serra.
Escoutatz! (escoltéu!)
Quan vos veyra sus la bera,
non sera sos huelhs mulhatz." (sons ulls bañats; mullats)


Respon Matfres als maldizens.

“Ar, senhors, sia ieu escoutatz! (Ara, siñós, siga yo escoltat!)
Anc en Marcabrus non ac par
de mal dire, per que no m par
quez el sia dignes de fe,
quar d'amor no poc saber re,
quar dona lunh temps non amec
segon qu'el mezeys cofessec (segons qu'ell mateix va confessá)
en aquel mezeys cantar cert,
e dis ayssi tot ad ubert:
fon engendratz en tal luna
que sab d'amor que s'esgruna. 
Escoutatz!
Pero anc non amec una
ni d'autra non fon amatz."

Matfre Ermengau, lo breviari d'amor. Dels metges, Ayssi parlan li maldizen

sábado, 24 de octubre de 2026

Peire de Corbiac. Domna, dels angels regina, + Lo tezaurs

Peire de Corbiac.

Peire de Corbiac, Corbian, mayestre. Domna, dels angels regina, (lenga Romana, Romans)


segon que m comanda sens,
chan de vos lenga romana;
quar nulhs hom justz ni peccaire
de vos lauzar no s deu traire,
cura sos sens mielhs l'aparelha,
Domna, roza ses espina,
sobre totas flors olens,
verga seca frug fazens,
terra que ses labor grana,
estela, del solelh maire,
noirissa del vostre paire,
el mon nulha no us semelha
ni londana ni vezina.
Domna, joves, enfantina,
fos a Dieu obediens
en totz sos comandamens,
per que la gens crestiana
cre ver e sap tot l'afaire
quan receubes per l'aurelha
Dieu, cui enfantes vergina.
Domna, verges pura e fina,
ans que fos l'enfantamens,
et apres tot eissamens,
receup en vos carn humana
si com ses trencamen faire
intra l bels rais, quan solelha,
per la fenestra veirina.
Domna, vos etz l'aiglentina
que trobet vert Moysens
entre las flamas ardens,
e la toizos de la lana
que s moillet dins la sec' aire,
don Gedeons fon proaire;
e natura s meravelha
com remazetz intaizina. (enterina)
Domna, estela marina
de las autras plus luzens,
la mars nos combat e l vens;
mostra nos via certana:
car si ns vols a bon port traire,
non tem nau ni governaire
ni tempest que ns destorbelha
ni l sobern de la marina.
Domna, metges e mezina,
los nafratz de mort guirens,
l'avilheje (?) onh e sana;
doussa, pia, de bon aire,
vos me faitz de mal estraire;
quar perdutz es qui somelha,
que la mortz l'es trop vezina.
Domna, espoza, filh' e maire,
manda l filh e prega l paire,
ab l'espos parl' e conselha,
com merces nos si' aizina.
Nos dormem, mas tu ns revelha,
ans que ns sia mortz vezina.

II.
 
Lo tezaurs (fin).

Faulas d'auctors sai ieu a miliers et a cens,
mais c'anc non fetz Ovidis ni Tales lo mentens;
mais tan n'an fach auctor trobas e fenhemens,
non poiria comtar a totz mos jorns vivens
las lor genologias e los probainamens,
las artz e ls artificis e los trasgitamens
ni las elluzios d'aquels decebemens.
Mais las gestas maiors sai be triadamens,
de Troia e de Tebas com fo l destruimens,
e com en Lombardia venc Eneas fugens,
com fetz sos filhs Alcanis d'Albana ls bastimens.
Aqui duret l'emperis quatorz' engenramens,
tro que Rems e Romuls, que foron dels parens, (Rómulo, Remo)
feron un pauc recepte, e fon lor guerimens:
so fon Roma la grans, pauc cada pauc creissens,
caps de trastot lo mon e senhoreiamens.
Trop de guerras sofri e moutz esvazimens:
tug foron sei vencut, anc us non fon vencens.
De Cezar, de Pompieu sai ieu perfiechamens (Pompeu, Pompeyo)
las vidas e las mortz e ls entrecaussamens,
los trebalhs e las guerras e los descofimens
que s mogro l'us a l'autre entrecapjadamens;
pero en patz esteron e acordadamens.
Si fo vius Marchus Crassus qui moric aur bevens, (bebén or)
cui tug l'ome del mon feron aclinamens:
no i remas hom ni femna no l dones annalmens, (anualmen)
cadaus per son cap, denier d'aur cessalmens. (sensal; censo)
Neros renhet apres, mais lo sieus renhamens (Nerón)
fon a crestiandat molt grans destorbamens
et a tot l'autre mon grans empeiuramens:
Roma la gran fetz ardre per fols efachamens,
sa mair' e so maistre aucir fetz malamens.
E can fo fach al pobol d'aquel desliuramens,
Vespazias e'n Titus, cui fo l governamens, (Vespasiano, Tito)
passeron la gran mar ab grans naveiamens,
dreg ves Jerusalem, abdui comunalmens. (la toma Vespasiano)
Tant estet enviro lo lor assetjamens,
tro grans cocha de fam fetz cels de d'ins rendens. (los de dins)
Aqui fon de Juzieus grans enviliamens;
trenta per un denier: so fon lo venjamens
del mercat c'ap els fetz Judas lo descrezens, 
que vendet Jesu Crist trenta deniers d'argens. (argén, argent, plata, AG)
Dotze Cezars ac Roma tot enteiradamens:
Costantis fo l dotzes, que per revelamens (Constantino, cristiano)
conoc signe de crotz e fo'n en Dieu crezens:
so fo als crestians molt grans eissaussamens. (exaltamén, aumén)
L'estoria dels Grex no m tol oblidamens,
qu'ieu sai com Alexandris, lo fortz e l conquerens, (Alejandro Magno)
conques dotze regismes en dotze ans solamens,
e can saup que sa mortz seria propdanamens,
parti als dotze pars totz sos conqueremens,
car l'avian servit molt honorablamens.
D'estorias de Francs sai ieu continuamens,
e del fort Clodoier, que pels sermonamens (Clovis, Clodoveo)
san Remezi, que fon arcivesques de Rems,
crezet la lei de Dieu e ls seus establimens,
e de Carle Martel, que tolc los demamens,
de Pepin lo petit, com visquet leialmens, (Pipino el breve)
de Carle, de Rotlan los grans conqueremens, (Carlomagno)
que feron en Espanha ab las paianas gens, (España; paganos)
e del rei Lodoic que s'aucis enferens: (Ludovico, Luis)
anc no fo negus reis qu'estes plus engalmens,
c'anc non gazanhet terra ni n perdet autramens.
Las estorias englezas sai ben perfiechamens,
de Bruto, lo truant, co afortidamens
arribet en Bretanha ab grans naveiamens
e venc en Englaterra per far pobolamens: (poblamens, poblassions)
lai venquet Cornilieu, lo gaian, encorrens;
quant ac la terra preza ses contradisamens,
fo partida per sortz en mains de guisamens;
de Merli, lo salvatje, con dis escuramens
de totz los reis engles los prophetizamens. (profecías de Merlín)
De la mort Artus sai per que n'es doptamens, (rey Arturo)
de Galvan, so nebot, los aventuramens,
de Tristan e d'Ysolt los enamoramens, (Tristán e Isolda)
e del clerc lauzengier, per quals lauzengamens
de leis e del rei March parti l maridamens;
de Guillelm lo perdut, com fo terra tenens,
del bo rei Aroet, com fo larcs e metens,
e d'aquels reis en sai que sabon autras gens. 
Senhors, encar sai ieu molt be uzadamens
cantar en sancta glieiza per ponhs e per accens,
triplar sanctus et agnus e contraponchamens,
entonar seculorum, non es menhs us amens,
e far dous chans et orgues e contrapointamens,
e sai be mo mestier aperceubudamens,
tot caresme carnal, quatre temps et avens. (Cuaresma; 4T, adviento)
E sai be cansonetas e vers bos e valens,
pastorelas ab precs amoros e plazens,
retroensas e dansas, e gent-e coindamens.
De totas gens del mon sai aver grazimens,
de clercs, de cavaliers, de domnas avinens,
de borges, de joglars, d'escudiers, de servens;
e sai esser del segle ben e ginhozamens,
retenc los fols e ls savis, a cascu sui plazens,
e m sai guarar d'enueitz e de deschauzimens,
e m tenc en gent parlar et en ensenhamens:
e qui aisso non a, non pot esser valens.
Ab totz me sai aidar, ab fols et ab sabens:
ab fols passi com puesc, ab savis saviamens.
Senhors, so's mos tesaurs e mos amassamens,
mos jois e mos repaus e mos delechamens.
E que m tanh si no ai d'aver grans cobramens
que m tengua en paor ni en consiramens?
Set jorns de la setmana m'estau alegramens,
que non ai consirier ni negus pensamens.
Senher Dieus, ja no us quier trop grans tezauramens,
mas santat a mon cors et assaciamens, 
tan cant viurai al segle, vianda e vestimens,
e que m des far las obras, que m sian salvamens
al dia del juzizi, vers Dieus omnipotens.