Mostrando entradas con la etiqueta lengatge. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta lengatge. Mostrar todas las entradas

viernes, 23 de octubre de 2026

Gaucelm Faidit. Lo rossinholet salvatge + Ara nos sia guitz + Al semblan del rei ties,

Gaucelm Faidit.

Gaucelm Faidit.


I.

ai auzit, que s'esbaudeia
per amor en son lengatge,
e m fai si morir d'enveia,
car leis cui dezir
no vei ni remir
ni no m volgr' ogan auzir.
Pero pel dous chan
qu'el e sa par fan
esfortz un pauc mon coratge,
e m vau conortan
mon cor en chantan,
so qu'eu no cuidiei far ogan.
Empero nul alegratge
no m don'al cor res qu'eu veia,
per qu'eu conosc mon folatge.
Ben es dreitz qu'aissi m n'esteia
e deu m'avenir,
car per fol consir
laissei mon cor ajauzir;
don sui en afan
e n'ai ir' e dan
e conosc en mon coratge
qu'ai perdut est an,
qu'anc non aic joi gran
ni re que m vengues a talan.
E sitot planh mon damnatge,
mos cors aclin' e sopleia
vas leis que a senhoratge
en mi, e tanh qu'esser deia,
qu'anc no m poc plus dir,
quan venc al partir.
Mas sa cara lh vi cobrir,
e m dis sospiran:
“A Deu vos coman!”
E quan pens en mon coratge
l'amoros semblan,
a pauc en ploran
no m'auci, car no lh sui denan.
Mi dons, que te mon coratge,
prec, si com cel que merceia,
que no m'aia cor salvatge,
ni fals lauzengiers no creia
de mi, ni s'albir
qu'eu vas autra m vir,
que per bona fe sospir
e l'am ses enjan
e ses cor truan,
qu'eu non ai ges tal coratge
com li fals drut an,
que van galian;
per qu'amors torna en soan.
Anc no falsei mon coratge
vas leis, cui mos cors s'autreia,
pos l'aigui fait homenatge,
e non ai cor que m recreia
ja del seu servir.
Cui qu'enoi ni tir,
seus sui e no posc giquir
de leis tan ni quan,
qu'autra no deman,
ni non es en mon coratge
res qu'eu volha tan:
per que la reblan,
mas mas jontas, humilian.   (mas mas : les meues mans juntes)
Chansos, de te fatz messatge
e vai ades e despleia
lai on jois a son estatge,
a mi dons que tan m'agreia;
e pos li tan dir
qu'eu mor de desir.
E s'il te denha acolhir,
vai li remembran, -
e no t'ans tarzan, - (y no te vaigues tardán)
lo consirier e l coratge,
e l'amor tan gran
don mor deziran,
car no la remir en baizan.
Na Maria, tan
avetz de pretz gran,
per que son tuit d'agradatge
mei dich e mei chan,
per la lauzor gran
que eu dic de vos en chantan.

II.

Ara nos sia guitz
lo vers Deus, Jesu Critz,
car de franca gen gaia
sui per lui partitz,
on ai estat noiritz
et honratz e grazitz.
Per so l precs no l desplaia,
s'eu m'en part marritz.
Ai, gentils Lemozis,
el vostre dous pais
lais de bela paria
senhors e vezis
e domnas ab pretz fis,
pros de gran cortezia;
don planh e languis
e sospir noit e dia.
Mas qualsque sia l critz
del remaner auzitz,
ja nuls bes, que m n'eschaia;
ni rics locs aizitz
no m tenra, ni conquitz,
s'avia ls votz complitz,
qu'apres calenda maia
no sia garnitz
del torn, si Deus l'aizis;
e s'a lui platz ma fis
en leial romania,
lo tot li grazis.
Pero mas joins aclis
prec vas sa senhoria
que ls portz e ls camis
nos adreis vas Suria.
Honratz es e grazitz
cui Deus non es falhitz,
que Deus vol et assaia
los pros e ls arditz,
et aquels a chauzitz,
e laissa los aunitz
et l'avol gen savaia
per cui es traitz.
Ai, caitiu, mal assis,
vos eis vos etz aucis,
qu'avers e manentia
vos tol paradis,
qu'avars etz e ressis,
tan qu'us far no poiria
qu'a Deu abelis:
per que Deus vos desfia.
Oimais es Antecritz
al dan del mon eissitz,
que totz lo bes s'esmaia
e l mals es salhitz,
que ls fals prins a sazitz
e pres et endormitz
escartatz, que ls esglaia
e ls te morns e tritz,
que l reis, cui es Paris,
vol mais a saint Daunis
o lai en Normandia
conquerr' esterlis
que tot quan Safadis 
a ni ten en bailia:
don pot esser fis
qu'aissi com deura sia.
Ar laissem los giquitz
remazutz escarnitz,
et ab obra veraia
de bona razitz
sia per nos servitz
lo vers sains Esperitz,
cui pregem que ns atraia
ab faitz afortitz
a dan dels Sarrazis,
si qu'en sia conquis
lo sains locs, e la via
fass' als pelegris,
que nos tolc Saladis,
don la vergena pia
cui Deus benezis
nos sia garentia.
Bels dous Maracdes fis,
vos e ls pros Peitavis
sal Deus e na Maria
qu'a bon pretz conquis.
E ma domna Elis
sapcha be, ses bauzia,
qu'eu li sui aclis
on qu'eu an ni m'estia.

III.

Al semblan del rei ties,
quan l'ac vencut l'emperaire
e il fetz tirar, quan l'ac pres,
sa carret' e son arnes,
don el chantava l maltraire,
vezen la roda virar,
e l ser plorav' al manjar,
chant, on plus ai malanansa,
quan consir qu'en alegransa
me pot mos maltraitz tornar;
e plor, quan vei joi ni be
als autres, e mi sove
qu'eu n'aic pro; er no n ai re,
Qu'en aital trebalha m te
pres amors e'n gran balansa;
e no sai ren dir per que,
mas car aten sa merce,
vencutz ses dezesperansa;
e car no m recre d'amar,
que d'als no m pot encolpar,
tan li sui fizels amaire,
a lieis, cui non aus retraire
ni descobrir mon pensar.
Pros domn' ab gen cors cortes,
tan tem lo pretz qu'en vos es
e las grans valors e ls bes.
Pero no m dezesper ges
ni m'es semblan ni veiaire
qu'en vos no sia merces,
que l vostre cors ben apres,
humil, franc e de bon aire
vei e l ric pretz valen car
e l dous ris e l gen parlar,
joios ab gaia semblansa.
E car non trobatz egansa
de beutat el mon ni par,
aisso m tira si el fre
e m tol l'ardit e m rete
qu'eu no us aus preiar de re.
Car maintas sazos m'ave
qu'ab tota fait' acordansa
domna us cug preiar de me,
e pois, quan mos cors vos ve,
m'espert e no n ai membransa
mas sol de vos esgardar,
e no us sai ni us aus preiar
ni l'amor no us posc estraire.
Doncs gran merce pogratz faire
si m dessetz ses demandar,
que non es tan pauca res
qu'eu del vostre don agues,
quez a gran no la m tengues.
Per qu' enans que l bruitz vengues
ni fals lauzengiers trichaire
l'amor que us ai conogues,
fora gen, s'a vos plagues,
de conoisser mon afaire,
pos eu no l vos aus mostrar.
Qu'un honrat do m pogratz far,
si, ses tota malestansa,
sofrissetz qu'a vostr' onransa
fosson mais tuit mei chantar.
E l plus lais, que be s cove;
mas d'aisso no cug ni cre,
s'eu l'enquer, que m'en malme.
E pos de vos no m recre
ni de la vostra fiansa,
don eu autrei per jasse
mon chant e ma leial fe.
Si vostra valors m'enansa,
honors vos er, ses doptar.
Vos sabetz co s tanh a far,
qu'eu no us dic ni pauc ni gaire,
mas tan qu'umils merceiaire
vos sui ab fin cor e clar.
E s'aesmes ni saubes
qu'auzes mais dir ni degues,
del plus me for' entrames.
A Ventadorn volh retraire
que la domna non a par
de beutat ab complitz bes,
e si'n Maracdes saubes
so qu'eu sai, be l fora pres.

viernes, 16 de octubre de 2026

Peire d'Alvernhe. Peire d'Alvernhe a tal votz

Peire d'Alvernhe.

Peire d'Alvernhe a tal votz Que canta de sobr' e de sotz,


7225, 7614, 7698.

Peire d'Alvernhe si fo del evesquat de Clermon. Savis hom fo e ben letrat, et fo fils d'un borges. Bels e avinens fo de la persona; e trobet ben e cantet ben. E fo lo premiers bon trobaire fo él mon, et aquel que fes li meillors sons de vers que anc fosson faichs él vers que dis:
Canson no fetz, que non era adonc negus cantars apellatz cansos, mas vers: mas pueis en Guirautz de Borneill fetz la primiera canson que anc fos faita. Mout fo onratz e grasitz per tots los valens barons e per totas las valens dompnas. Et era tengutz per lo meillor trobador del mon, tro que venc Guirautz de Borneill. Mout se lauzava en sos cantars e blasmava los autres trobadors, si qu'el dis en una copla d'un sirventes qu'il fes:

Peire d'Alvernhe a tal votz
Que canta de sobr' e de sotz,
E siei sons son dous e plazen:
E pois es maïstre de totz,
Ab q'un pauc esclarzis sos mots,

Longamen estet e visquet al mon con la bona gen, segon que m dis
lo Dalfins d'Alvernhe, en cui temps el nasquet; e pois donet se en orde et aqui mori.

2701, 7225-6, 7614, 7698, C.

De jost' als breus jorns e'ls loncs sers,
Quan la blanc' aura brunezis,
Volh que branq' e brolh mos sabers
D'un nou joi que m frug e m floris;
Pos dels verts folhs vei clarzir los guarrics,
Per que s retrai entre la neus e'l freis
Lo rossinhol el tortz, el gais, el pics.

Qu' otr' aisso m'agrada'l parers
D'amors londans e de vezis;
Quar pauc val levars ni jazers
A lieis ses lui que l'es aclis:
Qu'amors vol gaug e grupis los enics.
E qui s'esjau à l'ora qu'es destreis,
Ben par que cel volri' esser amics.

Mas ieu no sai quals capteners
Me sofri, qu'una m'a conquis
On reviu jois et nais valers
Tal que denan li trassalis.
Qu'ab enquerer del dig m'en ve destrics,
Tan tem qu'el meils lais e diga'l sordeis,
On plus mon cor me ditz: quar no t'en gics?

Ben vei e sai e crei qu'es vers
L'un ab trichar, l'autr' ab dir vers,
Uns ab plors et autres ab ris;
E cel que s vol es manent o mendics:
Mas ieu n'am mais so qu'en ai, qu'esser reis
Que fos senhor d'Escotz et de Galics.

Quar si fos ja del mieus volers
Lo sieus bos coratges devis,
Lai on madomna m tol temers
De so per que plus m'esbaudis!
Qu'anc no l sai dir lauzengas ni prezics,
Mas meillor cor l'ai trop que no pareis:
S'ella no'l sab morrai m'en totz antics.

Tan m'es dos e gens sos vezers
E'l joi que m'es él cor assis,
Qu'ades brota lo bos espers
Qu'en ai, per que m'en enriquis:
Qu'anc tan no fui volpils ni no m camics,
Sol que m'anes à lei, qu'ieu aqui eis
No m saubes far de gran paupreira rics.

Cest es jois e gaug e plazers
En que manta gen s'abelis;
E sos pretz mont' à gran poders,
Quar mans jois sobresenhoris:
Qu'ensenhamens e beutatz l'es abrics
D'un ram d'amor qu'en lei s'espan e creis,
E fara tro qu'ieu sia blanc co nics.

Cest vers sabra, so m pes, violar Audrics,
Quel d'Alvernhe; e dis qu'om ses domneis 
No pot valer plus que ses gra l'espics.

Per qu'ieu cosselh ja no t'en desrazics;
Quar mais conquis aqui on ilh m'ateis,
Que si m dones Fransa'l rei Lodoïcs.

7698, C.

Rossinhol en son repaire
M'iras madomna vezer,
E diras li'l mieu afaire;
Et ilh digat t del sieu ver
E mant sai
Com l'estai.
Mas de mi l sovenha;
Que ges lai,
Per nul plai,
Ab si no t retenha.

Que tost no m tornes retraire
Son estar, son captener;
Qu'ieu non ai amic ni fraire
Don tant ho volha saber.
Ar s'en vai
L'auzel gai
Ab gaug, on que venha
Ab essai,
Ses esglai,
Tro que trop l'ensenha.

Tan quan l'auzel de bon aire
Vi sa beutat aparer,
Dous cant comenset à braire
Si com sol far contra'l ser.
Pois s'apai
Que no brai,
Mas de leis engeinha
Co l retrai
Son pantai:
So qu'ilh auzir denha.

Cel queus es verais amaire
Volc qu'ieu él vostre poder 
Vengues sai esser cantaire,
Per so queus fos à plazer. 
E sabrai
Quan m'irai
De vos, quor que m venha,
Que l dirai,
Si ren sai
Per qu'el lai s'en fenha.

E si l port per que s n'esclaire 
Gran gaug en podetz aver,
Qu'anc hom no nasquet de maire 
Tan de beus posca voler.
Eu mourai
Et irai
Ab gaug, on que venha...
No farai
Quar non ai
Dig qual plag m'en prenha.

D'aisso serai plaidejaire 
Qu'en amor ha bon esper.
No s deuria trigar gaire
Tan quan l'amors n'a lezer;
Que tost cai
Blanc en bai
Coma flors en lenha;
E val mai
Qui'l fag fai,
Ab qu'om l'en destrenha.

7698.

Ben a tengut dreg viatge
L'auzel lai on el tramis;
Et ilh envia m messatge
Segon que de mi s jauzis:
Mot mi platz,
So sapchatz,
Vostra parladura;
Et aujatz
Queill digatz
So don mi pren cura.

Fort mi pot esser salvatge
Quar s'es lonhatz mos amis,
Qu'anc hom de negun linhatge
No vi que tan m'abelis.
Trop viatz
Fo'l comiatz,
Mas s'ieu fos segura,
Mais bontatz
N'agrassatz;
Per qu'ieu n'ai rancura.

Que tan l'am de bon coratge
Qu'ades soi entr'on dormis, 
Et ab lui ai guidonatge,
Joc e gaug, e jois e ris.
E solatz
Qu'ai en patz
No sab creatura,
Tan quan jatz
E mos bratz
Tro que s trasfigura.

Tostemps mi fo d'agradatge
Pos lo vi et anc que l vis;
E ges de plus ric paratge
No volh autr'aver conquis.
Mos cuidatz
Es bon fatz:
No m pot far tortura
Vens ni glatz,
Ni estatz,
Ni caut ni freidura.

Bon'amors ha un uzatge
Com bos aurs quant ben es fis,
Que s'esmera de bontatge
Qui ab bontat lo servis.
E crezatz
Qu'amistatz
Quascun jorn meillura:
Meilluratz
Et amatz
Es cui jois aùra.
Dous auzel en son estatge
E diga l en dreg lengatge
En qual guiza l'obedis.
Abrivatz
N'es tornatz
Trop per gran mezura;
Emparlatz
De bon' aventura.