Mostrando entradas con la etiqueta enfans. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta enfans. Mostrar todas las entradas

lunes, 26 de octubre de 2026

Folquet de Lunel. Tant es lo mons ar ples d'engan,

Folquet de Lunel.

Folquet de Lunel. Per amor e per solatz,

Tant es lo mons ar ples d'engan,
c'om auci si e son paire,
e l paires lo filh mal menan
e l cozin german e l fraire;
la maire auci son enfan
e l clerc tolon escumenjan
de so que lur es veiaire.
E l'emperador grans tortz fan
als reis, sol c'o puescon faire,
e l rei als comtes atrestan;
e l comte de gran afaire
dezereto ls baros tot l'an,
e l baro mant bel repaire
de lors cavaliers a tort an;
e l cavalier a gran aire
vivo ils caitieus pages pluman.
Tals n'i a, neus de l'araire
lur levo ls buous, non dreg gardan.
E l pages per bolas traire
se perdon, e l pastor talan,
que no s'en sabon estraire;
e l fossor, car demandon gran
loguier, per lur fals maltraire;
e l metge lur mestier falsan;
aquilh que no sabo gaire,
cuion guerir et auciran,
per qu'es mal c'om lor o paire.
E l menestral e l mercadan
tug so mentidor o laire,
l'us vas l'autre ab bel semblan
d'amor, per aver atraire.
E l joglaret e l viandran
si perdon per mal retraire.
E veus d'aquest segle truan
com engana mant peccaire!
Tant es aquest segle farssitz
de gens mot dezordenadas
qu'engana molhers e maritz
tan c'aucis l'us l'autr' en badas.
Mas las molhers enganairitz, (les dones engañadores
can son dels drutz emprenhadas, (cuan están dels amans preñades
fan entendre las trichairitz, (fan entendre les traidores
de lurs maritz son cargadas; (que dels seus marits están carregades
e cuion aver escarnitz
lurs maritz, las desastradas,
cant an perdutz lurs esperitz,
e remanon enganadas
per jovensels enfoletitz,
e mais per sels c'an clergadas.
Aras parlem dels descausitz
alberguiers, co son malvadas
gens; mot seretz ben aculhitz
per els e per lurs mainadas,
al venir, e mot obezitz;
las ostas auretz privadas,
e las sirventas peccairitz
tenran vos apparelhadas;
e can vos seretz reculhitz
ab els, e seran sermadas
las viandas, er faitz l'envitz,
que manjon totas vegadas
ab vos, que seretz gen noiritz!
E lur trametetz onradas
prentalhas, segon que aizitz
ne seretz; e s'enviadas
lur avetz auca ni perditz
e carns frescas e saladas
e pans blancx e vis esclarzitz,
vendran vos avols sivadas
mal lieuradas e fes poiritz
e manjadoiras traucadas.
Pueis auran vos los porcx aizitz
e truiassas afamadas.
E can vos seretz adormitz,
manjaran a grans goladas.
E jairetz en lensols blezitz
e en cossers dezonradas
e seretz mal e lag cabitz
de coissis e de flessadas.
Pueis al comtar seretz malditz,
si de las doas soudadas
non lur datz quatre sous complitz
de lurs falsas denairadas.
Veus co us er lo prezens grazitz
de las viandas delgadas
de que vos los auretz servitz!
Tant son gens desarengadas
en aquest segle qu'esbaitz
sui don seran restauradas
las armas dels angels marritz,
c'ab Lucifer son dampnadas.
Grans deu esser lo cossiriers
c'aver devem, ses falhensa,
car al Senhor qu'es drechuriers
de nos fam desconoissensa,
qu'el nos es francx e drechuriers
e nos ses obediensa
ves lui, que mans tormens sobriers
sofri per nostra guirensa.
Pauc fam dels mandamens premiers
qu'el nos fei, per negligensa
nos en laissam, per qu'els derriers
jutjamens n'aurem pendensa.
L'us es vaudes e liauniers (Vaud, vaudois, Baudes)
e de mala conoissensa,
l'autr' eretges, l'autr' usuriers,
l'autre rete ses temensa
cartas pagadas o deniers
comandatz en sa plevensa.
L'autr' es molheratz bagassiers
ses lei e ses penedensa,
e l'autre dels quatre cartiers
de Dieu dira descrezensa:
per cass' o per joc, per estiers
a son tort pren defalhensa.
L'autr' es a sas gens mals terriers,
l'autre son senhor bistensa
de son dreg. S'el es corturiers,
s'es d'un rei en mantenensa.
L'autr' es a senhor lauzengiers
tan que met peleg' e tensa
entre lui e sos companhiers,
tro'n geta la bevolensa.
L'autr' es ricx hom que volontiers
servissials covenensa,
que a cap de trent' ans entiers
non auran mas lur vivensa.
L'autre ve paures almoiniers
a senhor que l fa valensa
tan qu'es ricx, e pueis si mestiers
li fa, no n a sovinensa.
L'autr' es bailes o peatgiers,
c'al senhor fai tot creissensa
de rendas, tan l'es plazentiers,
qu'en met s'arm' en nonchalensa;
e l'autr' es corrieus o bandiers,
que tot l'an en mal despensa
per gatjar pastors o boviers
e d'autres, ses conoissensa.
L'autr' es trobaires messongiers,
que non a ges d'estenensa
de mal dir, qui dons ufaniers
no l vol dar ses retenensa.
L'autr' es de penre prezentiers
draps o deniers a crezensa,
pueis al pagar sera frontiers
que us dira, ses reverensa,
que vos es us grans renoviers,
si l'avetz fag avinensa.
L'autr' es alcavotz mercadiers
de femnas, ses essiensa,
que d'als non a sa chalensa.
L'autr' es paures, ricos parliers,
que totz jorns bregas comensa,
l'autr' es maldizens lagotiers
d'autres e de sa naissensa,
l'autr' es ribautz e taverniers,
que tot l'an fa sa despensa
per tavernas e per seliers, (per tabernes o per bodegues; cellers)
qu'en als non a s'entendensa.

viernes, 16 de octubre de 2026

Uc de Sant Circ. Longamen ai atenduda

N Uc de Sant Circ.

Hugues de Saint-Cyr. Uc de Saint-Circ, fl. 1213 – 1257


7225, 7614.

N Uc de Sant Circ si fo de Caersi, d'un borc que a nom Tegra. Fils fo d'un paubre vavassor que ac nom n Arman de Saint Circ, per so que'l castels don el fo a nom Saint Circ, qu'es al pe de Sainta Maria de Rocamaior, que fo destruichs per guerra e derrocatz. Aquest n Uc si ac gran ren de fraires majors de se; e volgron lo far clerc e manderon lo à la scola à Monpeslier. E quant eill cuideron que ampares letras, el amparet cansos e vers, e sirventes e tensos e coblas, eill fach eill dich dels valens homes e de las valens domnas que eron al mon ni eron estat: e con aquel sabers s'ajoglari. El coms de Rodes e'l vescoms de Torena si l leverent molt à la joglaria, con las tensos e con las coblas qu'el feiren com lui e'l bons dalfin d'Alvernhe. Et estet lonc temps en Gascoingna paubres, cora à pe cora à caval. Lonc temps estet com la comtessa de Benauges, e per leis gazagnet l'amistat d'en Savaric de Maleon, lo cals lo mes en arnes et en roba. Et estet lonc temps con el en Peitieu et en las encontradas, pois en Cataloingna et en Aragon et en Espaigna, con lo bon rei Amfos e con lo rei Amfos de Leon e con lo rei Peire d'Aragon; e pois en Proensa con totz los barons, pois en Lombardia et en la Marcha. E tolc moiller e fez enfans. Gran ren amparet de l'autrui saber e voluntiers l'enseingnet à autrui. Cansos fes de fort bonas e de bons sons e de bonas coblas; mas no fes gaires de las cansos, quar no fo enamoratz de neguna. Mas se sap feigner enamorat ad ellas ab son bel parlar, e sap ben dire en las soas cansos tot so queill avenia de lor: e ben las sap levar e ben far cazer, quand el lo volia far, ab los sieus vers et ab los sieus digz. Mas pois qu'el ac moiller non fetz cansos.


2701, 7225-6, 7614, C.

Longamen ai atenduda
Una razon avinen
Don fezes canso plazen,
Mas enquer no m'es venguda. 
Donc s'ieu vol de la razo
Qu'en ai far vera canso, 
Ela sera mieg partida 
Canso joioz' e marrida
Lauzan del be qu'ai avut
E plagnen quar l'ai perdut.

Cui dieus vol be cil ajuda:
Qu'à mi volc ben longamen, 
Que m det lo ric joi jauzen
De vos qu'eras ai perduda. 
Ai! dieus, tan plazen mi fo
Lo jois' e tan mi saup bo,
E tant aic avinen vida! 
Mas aoras m'es falhida, 
Que m sent d'aut bas cazegut
E'l cor de tot joi mogut.

De l'onor qu'ai receubuda
Del vostre cors covinen
Ai mon cor trist e dolen;
Quar vei que'l voler vos muda
Qu'aviatz en la sazo;
Quan dieus volia mon pro.
Ai! tan mi dol la partida!
E si l'amors es fenida,
Mal ai vostre cors vezut
E'l be quei es conogut.

Fola domna pens' e cuda
Que leu pren so que dissen,
E per fol nesci parven
Ai vista tal decazuda,
Qu'estava en ric resso
De valor e de faisso.
Quar cela que foudatz guida
Cuja s'esser enrequida,
Quan ve que siei fag menut
Intran en crim et en brut.

E pos domn' es deissenduda
Per blasme de fallimen
Non a mais retenemen, 
Qu'onors de lonh la saluda.
Quar de justa fallizo
Troba greu domna perdo,
Ans li corr quascus e l crida
Et ans que torn' en oblida
Lo crims a tan corregut
Qu'ilh es tornad' en refut.

Domna, sius es irascuda
Vas me, ges nous me defen
Nius me tolh nius vau fugen; 
Qu'anc, pois vos aic conoguda,
Non agui m'entensio
En autra si en vos no.
Quar vos m'es tant abelida 
Que d'autra no volh guerida, 
Ni ses vos no volh m'ajut 
Dieus, ni m don joi ni salut.

Lai on non es conoguda
Dreitura ni fallizo,
Qui va demandar razo? 
E lai on blasmon fallida
Degr' esser onors grazida:
Mas ieu ai tart conogut 
So que m notz ni m'a nogut.