Mostrando entradas con la etiqueta Belcaire. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta Belcaire. Mostrar todas las entradas

miércoles, 21 de octubre de 2026

Bernart de Ventadorn. Be m'an perdut, lai enves Ventadorn, ++

Bernart de Ventadorn.

Non es meravelha s'ieu can; Bernat de Ventadorn

(N. E. Omito la lista de los manuscritos o textos fuente a partir de ahora. Si alguien quiere comparar manuscritos, que lea este libro en su original.)

Be m'an perdut, lai enves Ventadorn,
tuit mei amic, pos ma domna no m'ama,
et es be dreitz que ja mais lai no torn,
qu'ades estai vas mi salvatg' e grama.
Veus per que m fai semblan irat e morn!
Quar en s'amor mi deleit e m sojorn,
ni de ren al no s rancura ni s clama.
Aissi co l peis qui s'eslaiss' el cadorn
e no sap re tro que s'es pres en l'ama,
m'eslaissei eu vas trop amar un jorn,
qu'anc no saup mot tro fui en mei la flama
que m'art plus fort que no fai focs en forn;
e ges per so no m posc partir un dorn,
aissi m te pres s'amors que m'aliama.
No m meravilh si s'amors mi te pres,
que genser cors no cre qu'el mon se mire;
bels es e blancs e frescs e gais e les,
e totz aitals cum eu volh e dezire:
no posc dir mal de leis, que no n i es;
ben n'agra dig de joi, s'eu li saubes,
mas no li sai: per so m'en lais de dire.
Totz temps volrai sa honor e sos bes,
e lh serai hom et amics e servire,
e l'amarai, be li plass' o be lh pes,
qu'om no pot cor destrenher ses aucire.
No sai domna, volgues o no volgues,
si m volia, qu'amar no la pogues;
mas totas res pot hom en mal escrire.
A las autras sui aissi escazutz:
laquals si vol mi pot vas si atraire,
per tal coven que no m sia vendutz
l'onors ni l bes que m'a en cor a faire;
qu'enoios es preiars, pos es perdutz:
per mi us o dic, que mals m'en es vengutz,
qu'enganat m'a la bela de mal aire.
En Proensa tramet mans e salutz,
e mais de bes qu'om no lor sap retraire,
e fatz esfortz, miraclas e vertutz,
car eu lor man de so don non ai gaire;
qu'eu non ai joi mas tan com m'en adutz
mos Bels Vezers e'n Faituratz, sos drutz,
e'n Alvergnatz, lo senher de Belcaire.
Mos Bels Vezers, per vos fai Deus vertutz
tals c'om no us ve que no si' ereubutz
dels bels plazers que sabetz dir e faire.

II.

Quan la douss' aura venta
deves vostre pais,
veiaire m'es qu'eu senta
un ven de paradis,
per amor de la genta
vas cui eu sui aclis,
en cui ai mes m'ententa
e mon coratge assis;
quar de totas partis
per leis, tan m'atalenta.
Sol lo be que m prezenta,
sos bels olhs e l francs vis,
que ja plus no m consenta,
mi deu aver conquis:
no sai per que us en menta,
quar de re no sui fis;
mas greu m'es que m repenta,
que una vetz me dis
que pros hom s'afortis
e malvatz s'espaventa.
De domnas m'es veiaire
que gran falhimen fan,
per so quar no son gaire
amat li fin aman.
Eu no dei ges retraire
mas so qu'elas volran:
mas greu m'es c'us trichaire
d'amor ai' ab engan
o plus o astrestan (autretan)
cum cel qu'es fis amaire.
Domna, que cuidatz faire
de mi qui vos am tan,
c'aissi m vezetz mal traire
e morir de talan?
Ai, francha de bon aire,
fessetz m'un bel semblan,
tal don mos cors s'esclaire,
que mout trac gran afan;
e no i dei aver dan,
quar no m'en posc estraire.
Si no fos gens vilana
e lauzengier savai,
eu agr' amor certana;
mas no m'en recreirai:
de solatz m'es humana,
quan locs es ni s'eschai,
per qu'eu sai qu'asatz mana
n'aurai enquera mai:
qu'astrucs sojorn' e jai
e malastrucs s'afana.
Cel sui que no soana
lo be que Deus li fai,
qu'en aquela setmana,
quant eu parti de lai,
mi dis en razo plana
que mos chantars li plai.
Tot' arma crestiana
volgra agues tal jai
cum eu agui et ai,
car sol d'aitan se vana.
Si d'aisso m'es certana,
autra vetz la'n creirai,
o si que no, ja mai
no creirai crestiana.

III.

Tant ai mon cor plen de joia,
tot me desnatura;
flors blanca, vermelh' e bloia
me par la freidura,
qu'ab lo vent et ab la ploia
me creis l'aventura,
per que mos chans mont' e poia
e mos pretz melhura.
Tant ai al cor d'amor 
de joi e de doussor,
que lo gels me sembla flor
e la neus verdura.
Anar posc ses vestidura
nutz en ma chamiza
que fin' amors m'assegura
de la freida biza;
et es fols qui s desmezura
e no s ten de guiza:
per qu'eu ai pres de mi cura,
pos que aic enquiza
la plus bela d'amor,
don aten tan d'onor
si qu'en loc de ma ricor
no volh aver Friza.
De s'amistat m'esraiza;
mas eu n'ai fiansa
que sivals eu n'ai conquiza
la bela semblansa:
et ai ne a ma deviza
tan de benenansa
que ja l jorn que l'aia viza
non aurai pezansa.
Mon cor ai en amor,
e l'esperitz lai cor,
et si m sui eu sai, alhor,
lonh de leis en Fransa.
Tan n'aten bon' esperansa
ves que pauc m'aonda
qu'atressi sui en balansa
cum la naus en l'onda.
Del maltrag que m dezenansa
no sai on m'esconda:
tota noit me vir' e m lansa
de sobre l'esponda.
Tan trac pena d'amor
qu'a Tristan l'amador
non avenc tan de dolor
per Yzeut la blonda.
Ai Deus, ar sembles ironda,
que voles per l'aire,
qu'eu vengues de noit prionda
lai al seu repaire!
Bona domna jauzionda,
mor se l vostr' amaire;
paor ai que l cors mi fonda,
s'aisso m dura gaire.
Domna, vas vostr' amor
jonh mas mas et ador.
Bel cors ab fresca color,
gran mal me faitz traire,
Qu'el mon non a nulh afaire
don eu tan consire;
ni aug de leis ben retraire
que mon cor no i vire
e mos semblans no s'esclaire,
que qu'eu n'auia dire,
si qu'ades vos es veiaire
qu'ai talen de rire.
Tan l'am per fin' amor
que mantas vetz en plor,
pero que melhor sabor
m'en an li sospire.
Messatgier, vai e cor
e di m a la gensor
la pena e la dolor
qu'eu trac e l martire.

IV.

alaudeta, laudeta : alouette; alondra; chap. cogullada, cogullades, perque porten cogulla al cap

Quant vei la lauzeta mover
de joi sas alas contra l rai,
que s'oblid' e s laissa cazer
per la doussor qu'al cor li vai,
ailas, quals enveia m'en ve
de cui qu'eu veia jauzion!
Meravilhas ai, quar desse
lo cors de dezirier no m fon.
Ailas, tan cuiava saber
d'amor, e tan petit en sai!
Quar eu d'amar no m posc tener
celleis don ja pro non aurai;
tout m'a mon cor e tout m'a se
e mi mezeis e tot lo mon;
e quan si m tolc, no m laisset re
mas dezirier e cor volon.
Anc non agui de mi poder
ni no fui meus des l'or' en sai
que m laisset en sos olhs vezer,
en un miralh que mout mi plai.
Miralhs, pos me mirei en te,
m'an mort li sospir de preon,
qu'aissi m perdei cum perdet se
lo bels Narcisus en la fon.
De las domnas mi dezesper;
ja mais en lor no m fiarai,
qu'aissi cum las solh captener,
enaissi las descaptenrai.
Pos vei que una pro no m te
ab leis que m destrui e m cofon,
totas las dopt e las mescre,
quar be sai qu'atretals se son.
D'aisso s fai ben femna parer
ma domna, per qu'eu lo retrai,
que no vol so qu'om deu voler,
e so qu'om li deveda fai.
Cazutz sui en mala merce
et ai ben fait cum fols en pon,
e no sai per que m'esdeve,
mas quar trop pogei contra mon.
Merces es perduda per ver,
et eu non o saubi anc mai,
quar cil que plus en degr' aver
no n a ges, et on la querrai?
A, quan mal sembla, qui la ve,
que aquest caitiu deziron,
que ja ses leis non aura be,
laisse morir, que no l'aon!
Pos ab mi dons no m pot valer
precs ni merces ni l dreitz qu'eu ai,
ni a leis no ven a plazer
qu'eu l'am, ja mais no l o dirai.
Aissi m part d'amor e m recre:
mort m'a e per mort li respon,
e vau m'en, pos ilh no m rete,
caitius en eissilh, no sai on.
Tristans, ges non auretz de me,
qu'eu m'en vau caitius, no sai on:
de chantar me gic e m recre,
e de joi e d'amor m'escon.

martes, 6 de octubre de 2026

33. Bertrando d'Avignone e Raimondo de las Salas. Bertran, si fossetz tant gignos

33. Bertrando d'Avignone e Raimondo de las Salas (?).

Dal canzoniere A.

8M, Valderrobres, si natros o natres mos aturem

que saubessetz lo mieils triar
d'aisso qez eus vuoill demandar,
tenssons fora ben de nos dos,
digatz: cal ant plus pretz cabal
cals razonatz ni tenetz per plus pros
per mieils far gerra conduich ni dos?
Raimon, d'estas doas razos 
qem partetz, las cals mieiller par, 
l'una pren, l'autra lais estar.
Lombartz vuoill esser ad estros, 
car de Proenssa no me cal. 
per q'ieu chausisc sai que mais val 
Lombardia, on trob cavaliers bos 
francs e cortes, em platz lor messios. 
Bertran, al mieu entendemen 
chausit avetz lo sordejor. 
trop son plus ric gerrejador 
li Proenssal e plus valen
per gerra e per mession; 
tolon la terra a 'n Symon
eil demandon la mort a lor seignor
et al comte cuich que rendra s'onor. 
Raimon, trop lor datz d'onramen,
q'a Belcaire en lor onor
lor fetz Symons tant de paor,
e si eron dos tans de gen,
en apres a gran mespreison
renderon li sa garnison.
per q'en totz faitz sont li Lombart meillor
e plus honrat e mieils combatedor.
Bertran, a doble vos envit
de la tenzon que razonatz; 
que sai es proeza e barnatz
mantengutz, larguesa e convitz; 
lai dona hom cavals e destriers 
e fant rics conduitz e pleniers; 
en Lombardia podetz ben, sius platz, 
morir de fam, si deniers non portatz. 
Raimon, fort avetz joc marrit, 
qe qand es perdutz l'envidatz. 
sai son plus donador assatz, 
eil Lombart son mais issernitz
qu'il dan cavals, draps e deniers, 
els tenc d'armas plus fazendiers 
qels Proensals que vos tant me lauzatz, 
e sai es hom plus soven convidatz.
Bertran, de tot avetz gran tort, 
qe lai a trobadors prezans 
qe sabon far e vers e chans, 
tenssos, sirventes e descortz, 
e lai son las dompnas de pretz,
qe l'una cuich q'en val ben detz
de Lombardas, mas qe sont femnas grans, 
c'apenas neis sabon far bels semblans. 
Raimon, aissi non a conort, 
q' ieu jaus en sia contrastans; 
car li Lombart d'aitals bobans
nois plazon ni d'aitals deportz; 
car vos mezeus, si vos voletz, 
atressi conoisser devetz
qe de dompnas nais grans engans 
c'alz maritz fant noirir autrui enfans.

jueves, 19 de octubre de 2023

VI, Vergoigna aura breument nostre evesque cantaire,

VI.


Vergoigna aura breument nostre evesque cantaire,

Sol veigna lo legatz que non tarzara gaire,

E farem denan lui los sirventes retraire,

O pels mieus o pels sieus lo cuig de l' orden traire;

Qu' anc mieils non o conquis lo seigner de Belcaire;

Sol dieus gart lo legat que per aver no s vaire.


Si no s vaira 'l legatz e vol gardar dreitura,

Ades nos ostara sa falsa creatura;

Alverne, be us garnic de gran mal' aventura

Qui 'l fetz governador de la sainta escriptura;

Be s pot meravillar qui conois sa figura

Cossi s' ausa vestir de sainta vestidura.


Li vestiment son saint, mas fals' es sa persona,

Cum cel que rauba e tol e pren, e ren non dona,

Mas vai guerra mesclan plus que 'l Turcs de Mairona,

E saup mieils prezicar la comtessa d' Artona;

Si fos nostre vezis lo legatz de Narbona,

Mais non portera anel ni crossa ni corona.


Anc tan fals coronat non ac en esta terra;

Grans meravilla es cum tota gens non erra,

Que nuills hom son amic ses aver non sosterra,

E quan pot tant donar, costa il mil solz la bera;

Et ab deniers dels mortz alonga al rei sa guerra:

Aitan l' azire dieus cum el ama Englaterra.


Englaterra ama el ben e fai gran fellonia,

Que lo reis l' a cregut de mais qu' el non avia;

E quant el li promes que del frair' el creiria,

Fetz li frangner Mausac, quan lo reis lo tenia;

Mal portara honor al rei ni seignoria,

Pois no la porta a dieu ni a sa preueiria.


L' evesques me dis mal segon sa fellonia,

Et ieu li port ades honor e cortesia;

Mas s' ieu dir en volgues so qu' ieu dir en sabria,

El perdria l' evescat et ieu ma cortesia.


Le Dauphin d' Auvergne.