Mostrando entradas con la etiqueta estranh. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta estranh. Mostrar todas las entradas

martes, 27 de octubre de 2026

Seneca ou lo savi. Le jugge que servisi pren


Seneca ou lo savi. Le jugge que servisi pren



Le jugge que servisi pren
greu fara lial juggamen.
Jugge qu'en dreit absol lo tort,
per dreit se lia a la mort.
Hom bo laissa per Dieu mal far
e l mal per la pena sessar.
Soven per las autrus foldatz
ve hom les bos mal trebalatz.
Qui vol entiers autrus malan
ni los esseta, no s'engan;
car maldizen ditz falssetatz
e l savi cobre las vertatz.
Savi s'aluenha d'autru huis,
e l fol agacha pel pertuis.
Greu esta savi ses fasenda,
car ades troba on se prenda.
Qui pert son temps de son pro far,
ges, can se vol, no l pot cobrar.
De tals fasendas for ti tracha,
que de trop parlar ve sofracha.
Tres causas malditz Salamos:
hom viel, neci, luxurios,
et home manent messongier,
e paubre ergulos, mal parlier.
Le savi am son gent parlar
se fa a tota gent amar,
e l fol conquista enemixs,
can parla, e pert sos amicxs.
Am lo fol no t'acompanhar,
si no t vols am lu degolar.
Fols es qui vol esser privatz
d'ome que vol seguir foldatz.
Si fil de Dieu devenir vols,
aias merce dels orfanols.
Cala t, si parlar no sabias, (cállate; calla, si parlá no “sabíes”)
que per aisso soptatz no sias.
A covit en autru maiso
sapjas grasir e l pauc e l pro.
Tot paubre que s te per pagatz
a may que l ric trop assedatz.
Lials homs salva son vesi,
e l fals tot en risen l'ausi.
Ton coragge e tas maisos
garda d'ome qu'es bausios.
E gara be la tua causa,
que l savi te la sua clausa.
Bon cossel, si fol le te dona,
no l mespreses per la pressona.
So que a tostems vols establir
de lonc temps deus veser consir.
A far amic fay lonc demor,
mas pueiss l'ama de tot ton cor.
L'amic, cant as lonc temps amat,
ama l, cant poyras, a ton grat.
Re no pres pueiss aquel parel,
c'an renhat lonc temps d'un cossel,
can les veg pueissas sopartir,
que l'us degra l'autre sufrir.
Fizels amic lun temps no fal
per paubrieyra ni per trebal.
Aquel amic tenc per estranh
que a la gran cocha sofranh;
a la cocha conoicheras
si val tos amix ni si l'as.
que las paraulas van mentens.
Paraula dossa fai amix
et asuauia enemix.
Aias amix, mais no d'un for,
un aias, cui digas ton cor.
Doas forsas ha e ssa ma
qui pot aver amic certa.
Fizel amic la vida val,
e qui ama Dieu a l'aital.
L'amic castia e sselan
e l'enemic en desfizan.
L'amic castia aspramen,
e l'enemic en cossenten.
A tos amix sias lials
a la cocha, ho seras fals.
El mon non a tan dossa causa
d'amic am cui hom parlar ausa.
L'amic castia en apert
e pueiss lausa lo en cobert.
Aquel es vertadiers amix
que t'esenha com te castix.
L'amic que te castia t'ama:
aquel creiss ton be e ta fama.
Aquel amic, a cui non cal
si tu fas be o si fas mal,
te lausara tot quant faras,
e ja de lui no t gausiras.
En ton amic te fizaras
que pus lial l'en trobaras;
e qui e son amic no s fia, 
de far engan lo met en via.
De tot t'acossela am un,
non ges am tot ho am degun.
Non laisses ges l'amic privat
pel novel que no as vezat.

martes, 5 de diciembre de 2023

Rambaud de Vaqueiras. Ja non cugei vezer

Rambaud de Vaqueiras. 


Ja non cugei vezer

Qu' amors mi destreysses 

Tan que dona m tengues 

Del tot a son poder; 

Qu' encontra lur erguelh 

For' ergulhos cum suelh; 

Mas beutatz e jovens 

E 'l gentils cors plazens 

E 'l belh dig plazentier 

De mon Belh Cavalier 

M' an fag privat estranh; 

E pus durs cors s' afranh 

Vas amors en luec car, 

Sap miels sa don' amar 

Qu' umils trop amoros,

De totas enveyos.


Ma dona m pot aver

E nulh' autra non ges;

Pero quar genser es, 

E quar mais sap valer, 

Aitals es cum ieu vuelh, 

Que re no i met ni 'n tuelh, 

Cuenda e gaya e valens 

E belh' et avinens. 

Et a fin pretz entier

E sen, quan l' es mestier, 

E foudatz, lai on tang, 

Que nulh be no 'lh sofrang,

Qu'ab dir et ab honrar

Se fai a totz lauzar,

Et prezar mais als pros 

Que sabon mielhs razos.


E si m vol retener, 

Aissi cum a promes, 

Mout m' es ben d' amor pres; 

Mas trop fatz lonc esper, 

Que del dezir mi duelh 

Que m mostron siey belh huelh 

E sa cara rizens; 

E si m des, lo cors gens, 

So qu' ab son cosselh quier, 

Vencut agra sobrier 

D' aventura Galvanh; 

Qu'en sa merce remanh, 

Pus mi volc autreyar

Qu' ieu la pogues preyar 

Et amar a rescos

E 'n fezes mas chansos.


Dieus la m lais conquerer, 

E vala m dregz e fes,

Qu' ieu sui del tot conques, 

Qu' alhors non puesc tener; 

E pus vassalhs acuelh 

Senhor dins son capduelh, 

Ni l' es obediens,

Pauc d' esfortz fa si'l vens; 

Donc, mi dons, si m conquier; 

Qu'ab fin cor vertadier 

Li sui; e s' elha m frang 

Mos covens, nuill gazanh 

Non pot el mieu dan far, 

Ans s' en fara blasmar, 

S' ieu la serv en perdos, 

Puois li es mos dans bos.


Dona, so m fai temer

No m failla 'l gaugz empres,

Que trop m' i sui aut mes, 

Per qu' ieu tem bas cazer; 

Mas no m viest ni m despuelh 

Ab negun mal escuelh, 

Mas humils e temens 

E celans e suffrens 

Vos sui ses cor leugier. 

E ditz lo reprovier

Qu' onratz bes mal refrang, 

Per qu' a vos m' acompanh; 

Qu'el mal senhor avar 

Fai sos homes baissar, 

E 'l larcs melhur' ab dos 

Se e sos companhos.


De solatz e d' aver 

Etz larga, e no us falh res, 

Pros domna, mas merces; 

E merce us vuelh querer, 

Qu'apres la flor e 'l fuelh

Nais d' albres frug qu' om cuelh,

E merces nais breumens

Apres valors e sens,

Qui franquamen l' enquier.

Et hom a fag manier 

D'un esparvier girfang; 

Mas ieu que m' en complang 

No i puesc merce trobar.

E Dieus cum poc formar 

Tantas belhas faissos 

Lai on merces no fos!


Mala, m pot tan plazer 

Vostres guays cors cortes 

Qu' ieu 'n pert autres mans bes;

Qu' aissi m deu eschazer,

Quar per vos mi destuelh, 

Quo fetz Gui d' Essiduelh, 

Quan li fo sovinens 

La rein' entre las dens, 

Don perdet el vergier

Lo sen; et eu so fier, 

E vuelh e plor e plang

Per vos, e pes e m lanh 

Quo us pogues conquistar; 

E degra us gazanhar 

Qu' ieu 'n pert autras per vos 

Que m' agran fag joyos.


Belha domna valens, 

Corteza e conoissens 

Non crezatz lauzengier, 

Ni gilos mal parlier 

De me, qu' ab vos remanh, 

Ni d' autra no m complanh, 

Ni puesc mais don' amar;

Mas servir et honrar 

Las vuelh totas per vos,

Qu' etz plus belh' e plus pros.


Na Beatritz valens 

E belha e plazens, 

Vos donan pretz entier

Donas e cavalier 

E qui que us acompanh; 

A totz si quo lur tanh

Sabetz ben dir e far, 

E 'lhs melhors mais honrar; 

E s' ieu dic ben de vos

Pro n' ai de companhos.

Rambaud de Vaqueiras. Raimbaut. Ja non cugei vezer