Mostrando entradas con la etiqueta auci. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta auci. Mostrar todas las entradas

lunes, 5 de octubre de 2026

27. Guglielmo Augier. Ses alegratge chant per agradatge

27. Guglielmo Augier.

Copia diplomatica dei mss. C M N R S.

(N. E. Para comparar el texto, ver las imágenes más abajo.)

El más membrillo de La Codoñera: Tomás Bosque Peñarroya.


C:

Ses alegratge. chant per agradatge. folhatge. fauc quar mon coratge.

sec lay on ses mes. que anc plus saluatge. reclus dermitage. del mieu senhoratge. no fo nulhs hom pres. quaissi fos preza. del mal que madeza.

ma meza. selha cuy pauc peza. quar mi fay languir. dieus ont er queza. merces ni franqueza. pos la plus cortezam. uol ses tort aucir. per mielhs aucire. me tornet en iay. del lonc cossire. pueys doblam lesmay. souen malbire. quades men partray. pueys quan me vire. yeu truep mon cor lay. ser ia quieu laya. greu er quem nestraya. sagramens ses playa. per fals mot escur. a bella gaya. plazens no ueraya. plasaus queus desplaya. greu mals don endur. longuendura.

men ahura. mauentura... mi peiura.... Igreus mals que mauci. sique drechura.
ni falsura. ni segura. en coniura.

M:

Ses alegrage. chan per agradage. follage. fatz qar mon corage. ses lai on ses mes. qanc plus saluage. reclus de boscage. destage. de mieu senhorage. non fon nulls hom pres. Qaissi fos presa. del mal qan adeça. malmeça.

cill acui pauc peza. qar mi fai langir. mas on er qeza. merces ni franqeça. pos li plus corteza. mi uol ses tort auçir. Per miells aucire. mi tornet en iai. del lonc cossire. pueism doblet lesmai. souen malbire. qe tot men partrai. e qan me uire. ieu trueb mon cor lai. Ser ia qieu laia. greu mes qiem nestraia. sagramen sespaia. per foll mot escur. ai bella e gaia. plazenz non ueraia. plasaos qieu desplaia. al grieus mals don endur. Lonia endura. men agura. auentura. tal sim dura. qem peiura. part mezural. grieu mal qe mauci. srqe drechura. ab falsura.

masegura. em coniura.


N:

Senz alegrage. chant per agradage. folage. faç ca mon corage. seg lai on ses mes. canc plus sauage. reclus ni ostage. del mieu seingnorage. non ac nuills hom pres. car si fos presa. de mals que madesa. ma mesa. cella cui pauc pesa. car men fai languir. e doncs on er quesa. merces ni franquesa. pueis la plus cortes am. em uol senz tortz auçir. per mi ausire. mi tornet en iai. dun lonc consire. qem dobla lesmai. suuen balbire. queu totz men partrai. pueis can me vire eu trob mon cor lai. senz za queu laia. greu cut quem nestraia. sacramen.

senz plaia. per fals motz obscur. ai bella et gaia. plazen non ueraia. uillaz queus desplaia. lo grieu mal queu dur. long endura... auentura. tal seu dura.

quem piiora... grieu mal quem aucisi. que dreitura. ni fausura... no meillura.

R:


Ses alegratie chan per agradatie. folatie. fas car mon coratie. sec lay on ses mes canc pus saluatie. reclus ni ostatie. del mieu senhoratie. non a nulh hom pres car si fos preza. del mal que madeza. mamera sela. cuy pauc preza. car mi fay murir. may on er queza. merce ni franqueza. pus la pus cortezam uol del tot aussire. per mi aussire. mi tornet en iai. del lonc cossire.

pus doblem lesmay. souen malbira. cades men partira. pueys sol me uira.

trop mon cor lay. seria quieu laya. greu cug que mestraya. sagramen ses paya.

per fals mon escur. a bela gaya. plazens no ueraya. sieus play non dechaya. lo greu mal quendur. loniendura. men aura uentura. tal sim dura. per mezura.

mi peiura. lo greu mal quem ausi. que drechura. ni falsura. ni segura. fe com iura.

S:

Sens alegrage. chant per agradage. folage. fas qar mon corage. seg lai on ses mes. qanc plus saluage. reclus ni estage. del meu segnorage. non ag nuls hom pres. caissi fos preza. del mal qe madesa. mamia cela cui paug pesa. qar mi fai languir. mais on er qesa. merces ni franqesa. pos la plus cortesam. vol ses tort aucire. seg lai on ses mes. per meils aucire. me tornet en lai del lonc consire. pois tornet lesmai. souen marbire. qe toz men partrai. pois sol me uire. en trob mon cor lai. seria qeu laia. greu qen deschaia. sagramens sens paia. per fals mot escur. ai belle gaia. plazens non ueraia. voillaz qeus desplaia. greu mals don endur. longendura. men aura auentura. tals sim dura. par mesura. me peiura. lo mals qe maucisi. qe drechura. ni falsura. ni segura. fes coniura.

(N. E. Siguen las imágenes. Se pueden descargar para ver mejor.)


Guglielmo Augier. Imagen 1




Guglielmo Augier. Imagen 2

Guglielmo Augier. Imagen 3

viernes, 20 de octubre de 2023

IV, Razos es e mezura,

IV.


Razos es e mezura,

Mentr' om el segle dura,

Que aprenda chascus

De sels que sabon plus.

Ja 'l sens de Salamon,

Ni 'l saber de Platon,

Ni l' engeinz de Virgili,

D' Omer ni de Porfili,

Ni dels autres doctors

Qu' avetz auzitz plusors,

No fora res prezatz,

S' agues estat selatz;

Per qu' ieu soy en cossire

Com pogues far e dire

Tal re que m fos honors,

E grazit pels melhors.

Mas negus non entenda

Qu' ieu aquest fais mi prenda

Que l' encrim de folhor,

Ni m tengna per doctor.

De saber no m fenh ges,

Mas de so qu' ai apres,

Escotan e vezen,

Demandan et auzen;

Car nulhs non a doctrina

Ses autrui disciplina.

Mos sabers non es grans,

Mas qu' en tira 'l talans

D' aprendre e d' auzir

So qu' om degues grazir.

Que eys lo mieu aprenre

Si nulhs es de mi menre

De sen ni de sciensa.

Segon la conoissensa

Qu' ieu ai ni sent ni sai,

Del segle mostrarai

Com se deu captener

Qui vol bon laus aver:

Mas coven esgardar

Cum o dey comensar,

Car sens non es grazitz

Mas per los essernitz,

E s' o es, non es guaire.

Per so vuelh ieu retraire

Al rey cuy es Lerida,

Cui jois e jovens guida,

Primieiramen mos ditz

Si com los ai escritz;

Non per tal que 'l sofranha

Res qu' a bon pretz s' atanha,

Mas car es conoissens

En totz faitz avinens,

Li prec qu' el esmend me,

S' ieu y mespren en re.


Qui vol corteza vida

Demenar ni grazida,

Ab ferm cor e segur,

Per tal que son pretz dur,

Sapcha dieu retener

Et onrar e temer;

Car pretz ni cortezia

Ses dieu non cre que sia.

De totas encontradas,

Estranhas e privadas,

Aprenda de las gens

Faitz e captenemens;

E demand' et enqueira

L' esser e la maneira

Dels avols e dels pros,

Dels malvatz e dels bos:

Lo mal e 'l ben aprenga

E 'l mielhs gart e retenga;

Tot quant es deu saber

E 'l ben sol retener;

Pueis poira s mielhs defendre,

Si nuls lo vol reprendre.

Ja non aura proeza

Qui no fug avoleza,

E non la pot fugir

Qui non la sap chauzir:

Ni cortes non er ja

Qui non conois vila,

Ni bos, si dieus mi sal,

Qui non conois lo mal;

Per so no s deu tardar

D' auzir e d' escoutar

Nuls hom qu' en pretz enten,

Car, pel meu escien,

Entr' els nessis e 'ls fatz

Pot chauzir lo senatz

Tal ren qu' a lui er bos,

Et ad els non ten pros.

Qui sap sens e foldatz

Melhers n' es sos solatz;

Car li sen e li joc

An lur temps e lur loc

On se fan aretraire

Per sels qu' o sabon faire.


Del segle us dic aitan,

Segon que m' es semblan,

Selui ten ieu per pro

Que sap guardar sazo

De sas antas venjar

E 'ls bens guazardonar,

Qu' aitals es bos uzatjes;

E requier o paratjes

Qu' om sia humils als bos

Et als mals ergulhos:

Mas una re us dirai,

Segon lo sen qu' ieu ai,

Non an proeza bona

Ges tuit cill qu' om razona,

Qu' entr' els desconoissens

E per avols guirens

Es proeza jutjada,

E per mans autreiada

Qu' anc non saubron que fos

Proeza per razos.

Proezas son devizas,

E pretz de mantas guizas;

Las unas son cabals

E las autras venals;

Mas, cui que pes o plassa,

Ja no us dirai que s fassa

Pretz de gap ni d' ufana

Ab proeza certana,

C' aisso don s' asegura

Tan quant el segle dura.

Qui proeza dezira

Fols es qui non cossira

Don nais ni don soste,

Car ses aisso non cre

Que nuls hom bon pretz aia, 

Qui que s' en crit ni 'n braia; 

Per fals razonador

Qui non conois valor

En si ni en autrui,

No son, si be s fan brui,

Ges, avol li blasmat

Ni pros cill qu' an lauzat.

D' els no us vuelh pus parlar,

Mas laissarai estar

Los pros ab los prezatz

E 'ls nessis ab los fatz,

E si dirai als gais

De proeza don nais.

Ges no nais ni comensa

Segon autra naissensa,

Qu' ins el cor, so sapchatz,

La noiris voluntatz.

Er no us sia veiaire

S' el filhs fo de bon paire,

Hom no s' en meravilh,

Si non pareis al filh;

Terras pot hom laissar

E son filh heretar,

Mas pretz non aura ja,

Si de son cor non l' a;

Per que pretz senhoreya,

E cre que far o deya

Sobre totas honors,

E n' es caps e colors;

Paratge d' auta gen,

Poders d' aur ni d' argen

No us daran ja bon pretz,

Si ric cor non avetz,

Ric cor, sens desmezura,

Que d' autre non ai cura.

Proeza eis del coratge,

Veus son meilhor linhatge;

Et entendetz apres

Per cuy estai en pes:

Conoissensa e sabers,

Sens, largueza e poders

Donon pretz per tos temps,

Qui 'ls sap aver essems.

En aquest cinc, senz pliu,

Nais proeza e reviu.

Conoissensa e largueza

Son las claus de proeza;

Poders es la serralha,

E qui gen la baralha

Ni la sap desfermar,

Non pot guaire durar;

Per qu' el sens y cove

Que las claus gard e te;

Sabers n' es messatgiers

Cortes e plazentiers

Que dis plazers e 'ls fai

Lay on ve que s' eschai.

Ses aquest cinc no vey

Emperador ni rey,

Duc, comte ni baro

Ni nulh autre home pro

Cui pretz puesca durar,

Si be s fan razonar.

Li flac ric de paratge,

Sofraitos de coratge

Fan dir a lur privatz:

Senher, aisso sapchatz,

Mo senher fora pros

Ab qu' el poders y fos.

Aquest razonamens

Es us devinamens;

Qu' ieu no y conosc ren al,

Ni ab mi non lur val,

Ni ja no 'ls en creirai,

Car conosc ben e sai

Que tos temps fon et er

Que totz pros hom conquier,

Ab sen et ab saber

Et ab ric cor, poder.

Pero ieu ges non dic

Que cill qu' el cor an ric

Puescan far tota via

Tot quant ben estaria;

Mas qui tan quant pot fai

D' aisso qu' a pretz s' eschai,

De qualque poder sia,

Pros es senes falhia.

Pero non entendatz

Qu' ieu a totz los prezatz

Autrei proeza enteira

En neguna maneira;

En cort non o diria,

Car sai qu' ieu falhiria;

Pretz y a et honors

De diversas lauzors,

Car tug cill que pretz an

Non l' an ges d' un semblan.

Li cavalier an pretz

Si cum auzir podetz:

Li un son bon guerrier,

L' autre bon conduchier;

L' un an pretz de servir,

L' autre de gen garnir;

L' un son pros cavalier,

L'  autr' en cort plazentier.

Cist aibs que us ai comtatz

Son greu essems trobatz;

Mas qui mais n' a ab se,

Mais de bon pretz rete;

E qui negun non a,

Si ja pueis li rema

Lo noms de cavalier,

No 'l tenc per dreiturier. 


Las donas eissamens

An pretz diversamens:

Las unas de belleza,

Las autras de proeza;

Las unas son plazens,

Las autras conoissens;

Las unas gen parlans,

Las autras benestans.

A domna, so sapchatz,

Esta molt gent beutatz,

Mas sobre tot l' agensa

Sabers e conoissensa,

Que fai chacun onrar

Segon que s tanh a far.


Li borzes eissamens

An pretz diversamens:

Li un son de paratge

E fan faitz d' agradatge,

Li autre natural

E fan tot atretal;

D' autres n' i a mot pros,

Cortes, francx e joyos 

Que lay on falh l' avers 

Sabon gen dir plazers;

En cort son presentiers,

Et ades plazentiers;

E sabon de domney

De trep e de bordey;

Et estan gen garnens

Mes totz los conoissens,

Garnitz de cortezia

E de bela paria.

Dels autres no son mot,

Enans m' en lays del tot;

Qui no fai be ni 'ls ditz

No 'l lays metz los grazitz,

Ni sera en ma carta,

Ans dic ben que s' en parta.


Li clerc, per cui ancse

Sab hom lo mal e 'l be,

An pretz, si cum s' eschai,

Aital cum ie us dirai;

L' un de bona clercia,

L' autre de cortezia;

Li un de gen parlar,

L' autre de rics faitz far;

Li un de gran bontat,

L' autre de larguetat;

Et en aissi, senhors,

Diversas son lauzors

Donadas a chascun;

Mas non y a negun,

Ja celar no us o quier,

Dona ni cavalier

Ni clerc, so m' es veiaire,

Don hom puesca retraire:

Pretz aissi del tot fi

Qu' om no i trob que chasti;

Qu' aissi parti natura,

Gracia et aventura

Los dons entre las gens.

Non es uns tan valens

El segle ni tan pros

Ni tant aventuros,

De qualque poder sia,

Qu' en alcuna partia

De lauzor no il sofranha

Tal ren don se complanha.

Mas ja li pus prezat

No m' en sapchan mal grat,

S' ieu dic lurs malvestatz,

Car ieu 'ls n' ay ben proatz

Qu' ades son sordeyors

On pus an de ricors.

Doncs qui mais ditz e fai

D' aquo qu' a pretz s' eschai

Pro es aventuros,

Si melher es dels pros.

Vers es so c' aug retraire,

Qu' el temps del premier paire,

Des que cregon las gens,

Per bos captenemens

Elegron poestatz,

Per que entr' els fos patz

E merces e mezura

E largues' e dreitura

Maiormen qu' en autrui.

Mas s' eras non destrui

Chascus e non auci

Aicel que son vezi,

Non cuida esser prezatz,

Tant es otracuidatz

Lo segles descauzitz,

Dessebratz e partitz

De sen e de proeza,

E mesclat ab maleza!

Ieu o planc per joven

E pel destric que y pren

Plus qu' ieu no fas per me,

Qu' a mi non greva re;

S' el segles se dechay,

Non puesc aver esmay

De ren que veia far,

Ab sol que dieus me guar

Ma dona doss' e cara

Que m capdela e m gara

De tot autre cossir,

Mas de lieys obezir.


Dona, pros e valens

Corteza et avinens,

S' en ren ai conoissensa,

La vostra sovinensa,

Que m' es cor et escrima

La m dona e la m' aprima;

Per qu' ieu de totz mos bes

Vos ren laus e merces,

E us o grazisc ades,

Car m' es del cor pus pres,

Dona!


Arnaud de Marueil.