viernes, 16 de octubre de 2026

Guillems Magret. Enaissi m pren co fai al pescador,

Guillems Magret.

Guillaume, Guillem, Magret, Maigret, 1195 – 1210


7225.

Guillems Magret si fo uns joglars de Vianes, jogaire e taverniers; e fes bonas cansos e bons sirventes e bonas coblas. E fo ben volgutz et onratz, mas anc mais non anet en arnes, que tot quant gazaingnava el jogava e despendia malamen en taverna. Pois se rendet en un hospital en Espaingna, en la terra d'en Roïz Peire dels Gambiros.

2701, 3794, 7225-6, 7698.

Enaissi m pren co fai al pescador,
Que non auza son peis manjar ni vendre
Entro que l'a mostrat à son senhor:
Qu'en tal domna me fai amor entendre,
Que quant ai fag sirventes ni canso,
Ni nulla re que m pes que l sia bo,
Ieu lai tramet per so qu'ilh en retenha
So que l plaira e que de mi l sovenha:
E pois ab lo seu remanen
Deport m'ab la corteza gen.

Aissi co fan volpil encaussador
Encaus soven so que non aus atendre,
E pendre cug ab la perditz l'austor,
E combat so don ieu no m posc defendre.
Com batalhiers qu'a perdut son basto,
Que jai nafratz sotz l'autre campio
E per tot so l'avol motz dir no denha,
Que per son dreg a respieg que revenha,
Si fai, et es proat per cen;
Per que n'ai major ardimen.

Ardiment ai e sai aver paor,
E quan locs es tensonar e contendre;
E sai celar e gen sufrir amor,
Mas re no m val. Per que m cuja'l cor fendre,
Quar d'eis son tort no posc trobar perdo
Ab leis que sab que seus serai, e so,
Qu'amors o vol, cossi qu'ilh se captenha,
Et ieu trop mais. Dieus do que be m'en venha!
Quar ses leis non ai garimen
Ni posc pojar s'ilh no dissen.

On mai la vei la tenon per gensor
Mei olh, que m fan enflamar et encendre;
Mas ieu sai be qu'ilh a tan de valor
Qu'aisso la m tol, mas merces la m pot rendre.
Per que n'estau en bona sospeisso,
Et estarai tro sian oc siei no
E que baizan ab sos bels bratz me cenha;
Qu'esser pot be qu'enaissi s'esdevenha,
Qu'autre blat ai vist ab fromen
Afinar et ab plomb l'argen.

Ses tot engan e ses cor trichador
M'aura s'ilh plai qu'aital me volha prendre.
E ja noi gart paratge ni ricor,
Q'umilitat deu tot orgolh dissendre.
E pois ilh sab qu'anc no fei fallizo
Encontra leis ni l'ac talan felo,
S'aisso noi val cortezia noi renha,
Que tot bon pretz a qu'à domna convenha;
Et en tot bon comensamen
Deu aver melhor fenimen.

Aimeric de Pegulha. Domna per vos estauc en greu tormen.

Aimeric de Pegulha.

Aimeri, Aimeric, Peguilain, Péguilhan, Peguilhan, 1175 - 1230

2701, 7225, 7614.

Aimeric de Pegulha fon de Toloza, fils d'un borzes qu'era mercadiers de draps. Et apres cansos e sirventes; mas mot mal cantava. E enamoret se d'una borzeza sa vezina, et aquela amors li mostret trobars e fes de leis mantas bonas cansos. Mas lo marit se mesclet ab lui e fes li desonor: en Aimeric s'en venget, que l feri ab una espaza per mieg lo cap, per que l covenc à faizir de Toloza. E anet s'en à'n G. de Berguedan que l'aculhi; et enanset lui e son trobar en la primeira chanso qu'el avia faita, tan qu'el li donet son palafre e son vestir: e presentet lo al rei n Amfos de Castella, que l crec d'aver e d'arnes e d'onor. E lai estet lonc temps; pueis veg s'en en Lombardia, on tug li bon home li feron honor: e lai definet en eretgia, segon c'om ditz.
E fon aventura que'l marit guerit de la nafra e anet à San Jacme. 
En Eimeric saup o e ac voluntat d'intrar en Toloza. E venc s'en al rei e dis li que si plazia volria anar vezer lo marques de Monferrat; el rei si l det bando d'anar, e mes lo en arnes de totas res. En Aimeric dis al rei que passar volia à Toloza, mas regar avia de so qu'el sabia, qu'el rei sabia tot lo fag e vi que la amor de sa dona lo tirava, e det li companha tro Monpeslier. Et el det as entendre tot lo fag als companhos e qu'els li ajudesso, qu'el volia vezer sa dona en forma de malaute: et els responderon qu'els feran tot so que comandaria. E quan foron à Toloza, los compans demanderon l'alberc del borzes, e fon lor ensenhatz.
E troberon la dona e disseron li que un cozi del rei de Castella era malautes, que anava en pelerinatge; et que l plagues que lainz pogues venir. Ella respos que lainz seria servitz et onratz.
En Aimeric venc de nueg e'ls compagnos colqueron lo en un bel lieg. 
E lendema n Eimeric mandet per la dona; e la dona venc en la cambra e conoc n Aimeric, e det se grans meravilhas e demandet li com era pogut intrar en Toloza. Et el li dis que per s'amor; e comtet li tot lo fag. 
E la dona fes parvent que l cubris dels draps e baizet lo. D'aqui enam (enan) no sai co fo, mas tan que X jorns lai estec n Eimeric per occaizo d'esser malautes. E cant s'en parti d'aqui anet s'en al marques, on fon ben aculhit.

2701, 3794, 7225-6, M.

Domna per vos estauc en greu tormen. 
Senher fols es, qu'ieu nul grat nous en sen. 
Domna, per dieu aiatz-en cauzimen.
Senher vostres precs hi anatz perden.
Bona Domna jaus am ieu finamen.
Senher et ieus volh pietz qu'à l'autra gen.
Domna per so n'ai eu lo cor dolen.
Senher et ieu alegres e jauzen.

Domna, ja mor per vos ses nul cofort.
Senher be trop n'auretz fait lonc acort.
Domna ja es ma vida piegz de mort.
Senher so m platz, sol qu'ieu non aia tort. 
Domna de vos non ai mas desconort.
Senher, e doncs cujatz queus am per fort?
Domna ab un semblan m'agratz estort.
Senher respieitz noi aiatz ni conort.

Domna vauc donc alhors clamar merce.
Senher anatz; e doncs qui vos rete?
Domna no posc, que vostr'amor me te. 
Senes cosselh, senher, o fas de me. 
Domna trop mal me respondes ancse. 
Senher quar piegz vos volh qu'az autra re.
E doncs, domna, no m faretz ja nul be?
Senher aissi er com dizetz so cre.

Amors gitat m'avetz à no m'en cal,
Amics, per dieu no posc faire ren al.
Amors e vos ja m'eretz de tot mal.
Amics per so von trairei san e sal.
Amors per que m fetz cauzir domn'aital?
Amics ieu vos mostrei so que mais val.
Amors, no posc sufrir l'afan coral.
Amics, per so queram autre logal.

Amors en tot quan faitz vos vei fallir.
Amics à gran trot me voletz laidir.
Amors e doncs per que m volets partir?
Amics quar greu m'es quan vos vei morir.
Amors ja no cugetz qu'alhor me vir.
Amics per so pessatz del ben sufrir.
Amors semblaus si ja'n poirai jauzir?
Amics vos o, sufren et ab servir.

2701, 7225-6,

Mantas vetz soi enqueritz
En cort cossi vers no fatz;
Per qu'ieu volh si' apellatz,
E sia lors lo cauzitz,
Cansos o vers aquest cants:
E respon als demandans
Qu'om no troba ni s'ab devizio, (s'ab : sab) 
Mas sol lo nom, entre vers e canso.

Qu'ieu ai motz mascles auzitz
E cansonetas assatz,
E motz femenis pauzatz
E verses bos e grazitz:
E cortz sonetz e cochans
Ai auzit é verses mans;
Et auzida cansonet' ab lonc so,
Els motz d'amdos d'un gran el cant d'un to.

E s'ieu en soi desmentitz,
Qu'aisso no sia vertatz,
Non er hom per me blasmatz
Si per dreg m'o contraditz;
Ans es sos sabers plus grans
Entre'ls bos, e'l mieus mermans,
Si d'aisso m pot vencer segon razo:
Qu'ieu non ai ges tot lo sen Salamo.

Quar es de son loc partitz 
Domneis, que ja fo prezatz, 
Me soi alques desviatz 
De joi, tan m'estau marritz. 
Qu'entr' amairitz et amans
S'es mes us pales engans, 
Qu'enganan cre l'us l'autre far son pro; 
E noi guardo temps ni per que ni quo.

Qu'ieu vi ans que fos faiditz,
Si fos per amor donatz
Us cordos, qu'adreg solatz
N'issi e cortz et covitz.
Per que m par que dur dos tans
Us mes no fazi' us ans
Quan renhava domnei ses tracio:
Greu es qui vei com es e sab quo fo.

E non estau relenquitz,
Si tot mi soi desamatz,
Qu'ieu no si'enamoratz
De tal qu'es cim e razitz
De pretz, tan qu'à mi es dans;
Pos la valor e'l semblans
Son assemblatz en tan bella faisso,
Qu'om noi pot neis pessar melhorazo.

Ai! bel cors cars, gen noiritz,
Adretz e be faissonatz, 
So qu'ieus volh dir devinatz; 
Qu'ieu no soi ges tan arditz
Queus prec que m'ametz, abans
Vos clam merce mercejans: 
Sufretz queus am e nous quier autre do; 
E ges d'aquest no m devetz dir de no.

Ves Malespina vai cants
Al pro Guillem qu'es prezatz,
Qu'el aprendra de tu los motz e'l so,
Qual que s volha per vers o per canso.

Na Beatritz d'Est l'enans
De vos mi platz que s fa grans,
Qu'à vos lauzar s'en son pres tug li bo,
Per qu'ieu de vos dauri mo vers-canso.