Mostrando entradas con la etiqueta Tribu. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta Tribu. Mostrar todas las entradas

domingo, 16 de agosto de 2026

Trinho, Triomfe, Triomfar, Triumphamment, Trip, Trep, Trist, Triste, Tristor, Tristicia, Tristessa

Trinho, s. m., carillon.
En luec de processio
Iran serrat et estrey
Armat, al caut et al frey,
Trompan en luec de trinho.
P. Cardinal: L' afar del comte.
Au lieu de procession ils iront serrés et étroitement armés, au chaud et au froid, trompetant au lieu de carillon. 
Dans l'ancien français, trinion signifiait carillon.
Non debent pulsari campanae ad modum et instar du trinion.
Titre de 1495. Du Cange, t. VI, col. 1296.
(ESP. Carrillón. Chap. Carrilló, carrillons; lo sentim cada cap d'añ, abans de les campanades.)

Chap. Carrilló, carrillons; lo sentim cada cap d'añ, abans de les campanades.



Triomfe, s. m., lat. triumphus, triomphe. 
Venia en tal triomfe. Chronique des Albigeois, col. 66.
Venait en tel triomphe.
CAT. Triumfo. ESP. PORT. Triunfo. IT. Trionfo. (chap. Triunfo, triunfos.)

2. Triomfar, v., lat. triumphare, triompher.
Part. prés. En la glyeya triomfan. Cat. dels apost. de Roma, fol. 2.
En l'église triomphante.
CAT. Triumfar. ESP. PORT. Triunfar. IT. Trionfare. (chap. Triunfá : triunfo, triunfes, triunfe, triunfem o triunfam, triunféu o triunfáu, triunfen; triunfat, triunfats, triunfada, triunfades; triunfaré; triunfaría; si yo triunfara.)

barretina

3. Triumphamment, adv., triomphalement.
Lo torneren a Tholoza triumphamment.
Genologia dels comtes de Tholoza, p. 15. 
Le reconduisirent à Toulouse triomphalement.
ESP. Triunfalmente. IT. Trionfalmente. (chap. Triunfalmen.)

Trip, Trep, s. m. et f., lat. tribus, tribu.
Era del trip de Juda.
Fon de la trip de David.
Trad. d'un Évang- apocr.
Était de la tribu de Juda.
Fut de la tribu de David.
Lo leo vens del trip Juda.
Deudes de Prades, Auz. cass.
Le lion de la tribu de Juda vainc.
CAT. ESP. PORT. Tribu. IT. Tribù, tribo. (chap. Tribu, tribus.)

Togo, Áridos Curto, natros tamé parlem chapurriau

Trist, Triste, adj., lat. tristis, triste, affligé.
Elh jorn suy mil vetz tristz e guais.
Rambaud d'Orange: Entre gel.
Le jour je suis mille fois triste et gai.
Quant vic son fraire mort, fo trista e marrida. Philomena. 
Quand elle vit son frère mort,... elle fut triste et marrie.
Sias tristes de l' autrui tribulacios. Trad. de Bède, fol. 65.
Sois triste de la tribulation d'autrui.
CAT. Trist. ESP. PORT. Triste. IT. Tristo. (chap. Triste, tristes, trista, tristes.)

Artur Quintana i Font, Arturico Quintanilla y Fuentecica

2. Tristor, s. f., tristesse, affliction.
Er chantarai marritz et ab tristor.
Aimeri de Peguilain: S' ieu anc.
Maintenant je chanterai marri et avec tristesse.
ANC. FR. Et demène sa grant dolor
Con cil qui ot asez tristor.
Roman du Renart, t. III, p. 203.
Car tristeur est d'une telle oeuvre.
Œuvres d'Alain Chartier, p. 621.
CAT. ANC. ESP. Tristor. ANC. IT. Tristore. (chap. Tristó, tristós.)

fira, Valderrobres, chapurriau, stand, sossios, amics del chapurriau

3. Tristicia, Tristessa, s. f., lat. tristitia, tristesse, affliction.
Contra tristicia sun fait d' alegretat. Poëme sur Boèce.
Contre tristesse ils sont faits d'allégresse.
De la tristessa e de la dolor gran que n' ac. 
V. de R. Jordan, vicomte de S.-Antonin.
De la tristesse et de la douleur grande qu'elle en eut.
ANC. CAT. Tristicia. CAT. MOD. Tristesa. ESP. PORT. Tristeza. IT. Tristezza.
(chap. Tristesa, tristeses. A la Vita Christi en llengua valensiana trobo tristicia.)

4. Tristar, v., lat. tristari, attrister, contrister.
L' us s' esjauzis, si trista l' altre.
Cel plora e trista, si a mal en aquest segle.
Trad. de Bède, fol. 66 et 71.
L'un se réjouit, l'autre s'attriste.
Celui-là pleure et s'attriste, s'il a mal en ce monde. 
IT. Tristar.

5. Contristar, v., lat. contristare, contrister, attrister.
No 'l contristar en sa vida. Trad. de Bède, fol. 70.
Ne pas le contrister dans sa vie.
Part. pas. Eran contristat. V. de S. Alexis.
Ils étaient contristés. 
CAT. ESP. PORT. Contristar. IT. Contristare. (chap. Contristá.)

De aon ve la dita: La justissia de Almudévar.

6. Entristezir, v., attrister, affliger.
Part. pas. Entristezitz, marritz de revenir.
G. Riquier: Humils forfaitz.
Attristé, marri de revenir.
CAT. Entristir. ESP. PORT. Entristecer. IT. Intristire. (chap. Entristí, entristís : yo me entristixgo o entristixco, entristixes, entristix, entristim, entristiu, entristixen; entristit, entristits, entristida, entristides; entristiré; entristiría; si yo me entristira o entristiguera.)

Carlos Rallo Badet; Entristí, entristís : yo me entristixgo o entristixco, entristixes, entristix, entristim, entristiu, entristixen; entristit, entristits, entristida, entristides; entristiré; entristiría; si yo me entristira o entristiguera

miércoles, 12 de agosto de 2026

Tribo, Tribun, Tribu, Tribunal, Tribut, Tribug, Trebut, Trabug, Trabus, Trahut, Traut, Treu

Tribo, s. m., du lat. terebra, trépan, instrument de chirurgien.
Tu pren tribo segon aquesta forma. Trad. d'Albucasis, fol. 18.
Tu prends trépan selon cette forme.
ANC. CAT. Tribo. ESP. Tribón. (N. E. Ver Taravel.)

Taravel, s. m., du lat. terebra, tarière, trépan.

Tribun, Tribu, s. m., lat. tribunus, tribun.
Adonc lo tribu lo fes liar. Trad. des Actes des Apôtres, ch. 21.
(chap. Entonses lo tribuno lo va fé lligá.)
Alors le tribun le fit lier.
CAT. ESP. PORT. IT. Tribuno. (chap. Tribuno, tribunos.)

2. Tribunal, s. m., lat. tribunal, tribunal.
Sec se en lo tribunal. Trad. du N.-Test., S. Jean, ch. 19.
S'assit sur le tribunal.
CAT. ESP. PORT. Tribunal. IT. Tribunale. (chap. Tribunal, tribunals.)

Tribut, Tribug, Trebut, s. m., lat. tributum, tribut.
Non paga lo tribut. Trad. du Code de Justinien, fol. 40.
(chap. No pague lo tribut.)
Il ne paie pas le tribut.
Non dei renda ni tribug.
(chap. No dec (ni) renta ni tribut.)
A. Daniel: Lanquan vei.
Je ne dois rente ni tribut.
CAT. Tribut. ESP. PORT. IT. Tributo. (chap. Tribut, tributs; impost, impostos.)

2. Trabug, Trabus, Trahut, Traut, Treu, s. m., tribut.
Si 'l vol venir per querre son trabus.
G. Rainols: A tornar m' er.
S'il veut venir pour chercher son tribut.
Lo trahut d' aquest pont vuelh que vos mi rendatz. 
Roman de Fierabras, v. 2379.
Le tribut de ce pont je veux que vous me rendiez.
Loc. Si t met al sieu treu,
Sentiras en breu
Foc e glas e neu.
Leys d'amors, fol. 23.
S'il te met à son tribut, tu sentiras bientôt feu et glace et neige.
ANC. FR. Tréu a de sa terre à Willame otrié. Roman de Rou, v. 2712.
Cilz tréus estoit de cent vaches que il li envoioient chacun an.
Chr. de Fr., Rec. des Hist. de Fr., t. III, p. 293.
Prendre le droict de tréheu qu'il a accoustumé de prendre sur le sel passant en sa comté. Ord. des R. de Fr., 1469, t. XVII, p. 287.
ANC. CAT. Trahut.

3. Tributari, adj., lat. tributarius, tributaire.
Son nostres tributaris, e fan trabut cascun an.
(chap. Són (los) nostres tributaris, y fan tribut cada añ.)
Lett. de preste Jean à Frédéric, fol. 14.
Sont nos tributaires, et font tribut chacun an.
CAT. Tributari. ESP. PORT. IT. Tributario. (chap. Tributari, tributaris, agensia tributaria o hacienda, tributaries.)

4. Atributio, s. f., lat. attributio, attribution.
Es apta atributios d' u verb a diversas chauzas. Leys d'amors, fol. 122.
Est convenable attribution d'un verbe à diverses choses.
CAT. Atribució. ESP. Atribución. PORT. Attribução. (chap. Atribussió, atribussions.)

5. Attribuir, Atribuir, v., lat. attribuere, attribuer.
Anar, qu' es obra deguda et appropriada a cauza animada que ha pes, attribuish hom a cauza no animada que anar no pot. Leys d'amors, fol. 105.
Aller, qui est oeuvre due et appropriée à chose animée qui a des pieds, on l'attribue à chose non animée qui aller ne peut.
Part. pas. Li qual son mays atribuit et appropriat ad home que a femna.
Leys d'amors, fol. 50.
Lesquels sont plus attribués et appropriés à homme qu'à femme.
Corporals operacios... so a Dieus atribuidas. Eluc. de las propr., fol. 5.
Corporelles opérations... sont à Dieu attribuées.
CAT. ESP. Atribuir. PORT. Attribuir. IT. Attribuire. (chap. Atribuí, atribuís : yo me atribuíxco, atribuíxes, atribuíx, atribuím, atribuíu, atribuíxen; atribuít, atribuíts, atribuída, atribuídes; atribuiré; atribuiría; si yo me atribuíra o atribuiguera.)

6. Contributio, s. f., lat. contributio, contribution, circonscription imposée.
El dig log de Montcuc en tota la honor e contribucio.
Als habitans del loc e de la contributio.
For de Montcuc. Ord. des R. de Fr., 1463, t. XVI, p. 125 et 126.
Audit lieu de Montcuc dans tout le domaine et circonscription imposée.
Aux habitants du lieu et de la contribution.
CAT. Contribució. ESP. Contribución. PORT. Contribuição. IT. Contribuzione. 
(chap. Contribussió, contribussions; arbitri, arbitris.)

7. Contribuir, Contribuyr, v., lat. contribuere, contribuer.
Per contribuir en las cargas occurrens.
Statuts de Provence. Julien, t. II, p. 6.
Pour contribuer aux charges occurrentes.
Tota manieyra de gens pagaran e contribuyran.
(chap. Tota manera de gens pagarán y contribuirán.)
Tit. de 1424. Hist. de Languedoc, t. IV, pr., col. 422.
Toute manière de gens paieront et contribueront.
CAT. ESP. PORT. Contribuir. IT. Contribuere. (chap. Contribuí : contribuíxco, contribuíxes, contribuíx, contribuím, contribuíu, contribuíxen; contribuít contribuíts, contribuída, contribuídes; contribuiré; contribuiría; si yo contribuíra o contribuiguera.)

8. Distribucio, Destributio, s. f., lat. distributio, distribution.
Las distribucios cotidianas. L'Arbre de Batalhas, fol. 131.
(chap. Les distribussions cotidianes.)
Les distributions quotidiennes. 
- Figure de rhétorique.
Distributios, es cant cert negoci o cert ofici so atribuit a certas cauzas o a certas personas. Leys d'amors, fol. 147.
Distribution, c'est quand certaines affaires ou certains offices sont attribués à certaines choses ou à certaines personnes.
CAT. Distribució. ESP. Distribución. PORT. Distribuição. IT. Distribuzione. 
(chap. Distribussió, distribussions.)

9. Distribuir, v., lat. distribuere, distribuer.
Pagar et distribuir. Tit. de 1307. DOAT, t. XIV, fol. 232.
Payer et distribuer.
Part. pas. Esmenda arbitraria, la qual esmenda sera distribuida. 
Statuts des tailleurs de Bordeaux. Ord. des R. de Fr., 1462, t. XV, p. 476.
Amende arbitraire, laquelle amende sera distribuée.
CAT. ESP. PORT. Distribuir. IT. Distribuire. (chap. Distribuí, distribuís. Se conjugue com los verbos anteriós.)

10. Distribuidor, adj., distribuable, destiné.
Lo pa distribuidor als hospitals.
(chap. Lo pa distribuidó als hospitals : lo pa que se distribuíx, destinat.)
Tit. du XIIIe siècle, t. CXVIII, fol. 38.
Le pain destiné aux hôpitaux.
CAT. ESP. PORT. Distribuidor. IT. Distributore. (chap. adj. y sust. distribuidó, distribuidós de begudes, distribuidora de minjá, distribuidores dels bars y hotels.)

11. Distributiu, adj., distributif.
O son... distributivas. Leys d'amors, fol. 27.
Ou elles sont... distributives.
CAT. Distributiu. ESP. PORT. IT. Distributivo. (chap. Distributiu, distributius, propiedat distributiva, O són... distributives.)

12. Retribucio, s. f., rétribution, récompense.
Esperar... retribucio eternal. Eluc. de las propr., fol. 10.
(chap. Esperá... retribussió eterna.)
Espérer... récompense éternelle.
CAT. Retribució. ESP. Retribución. PORT. Retribuição. IT. Retribuzione. 
(chap. Retribussió, retribussions.)

13. Retribuir, v., lat. retribuere, rétribuer, accorder, placer.
Manjar me don Dieus ab mos afans,
Et en terra de vida retribua ns.
Roman de Gerard de Rossillon, fol. 113.
Qu'à manger Dieu me donne avec mes fatigues, et dans la terre de vie il nous place.
CAT. ESP. PORT. Retribuir. IT. Ritribuire. (chap. Retribuí.)