Raymbaut d'Aurenga.
Florissait en 1150. Mort vers 1173. Histoire générale de Provence, par l'abbé Papon, T. II, p. 381.
3794, 7226.
Amics, ab gran cossirier
Son per vos et en greu pena;
E del mal qu'ieu en suffier
No cre que vos sentatz gaire.
Doncs per queus metetz amaire
Pos à mi laissatz tot lo mal?
Quar abdui no'l partem egual.
Domn', amors a tal mestier,
Pos dos amics encadena,
Que'l mal qu'a e l'alegrier
Senta quecs à son vejaire:
Qu'ieu pens, e no soi gabaire,
Que la dura dolor coral
Ai eu tota à mon cabal.
Amics, s'acsetz un quartier
De la dolor que m malmena,
Be viratz mon encombrier.
Mas nous cal de mon dan gaire;
Que quar no m'en posc estraire,
Com que m'an vos es cominal
Ab me ben o mal atretal.
Domna, quar ist lauzengier,
Que m'an tout sen et alena,
Son vostr' angoissos guerrier,
Lais m'en no per talan vaire.
Quar nous soi pres, qu'ab lor braire
Vos an bastit tal joc mortal,
Que noi jauzem jauzen jornal.
Amics, nul grat nous refier,
Quar ja'l meu dans vos refrena
De vezer me queus enquier.
E si vos faitz plus gardaire
Del mieu dan qu'ieu no volh faire,
Beus tenc per sobreplus leial
Que no son cilh de l'Espital.
Domna, ieu tem à sobrier,
Qu'aur perdi e vos arena,
Que per dig de lauzengier
Nostr'amor torne s'en caire.
Per so dei tener en gaire
Trop plus que vos, per Sant Marsal;
Quar etz la res que mais me val.
Amics, sius sai lauzengier
E faitz d'amorosa mena,
Qu'ieu cug que de cavalier
Sias devengutz camiaire.
E deg vos o ben retraire,
Quar ben paretz que pessetz d'al,
Pos del meu pessamen nous cal.
Domna, jamais esparvier
No port ni cas ab cerena,
S'anc pois que m detz joi entier
Fui de null'autra quistaire;
Ni no soi aital bauzaire,
Mas per enveja'l deslial
M'o alevon e m fan venal.
Amics, creirai vos per aital
Qu'aissius aia tostemps leial?
Domna, aissi m'auretz leial?
Que jamais no pensarai d'al.
7225-6, 7698.
Assatz sai d'amor ben parlar
Ad ops dels autres amadors;
Mas al meu pro, que m'es plus car,
No sai ren dire ni comtar;
Qu'à mi no val bes ni lauzors,
Ni los malditz, ni motz avars:
Mas ar soi ves amor aitaus
Fis e bos, e francs e leiaus.
Per qu'enseignarai ad amar
E si m crezon mon enseignar
Lor farai d'amor conquistar
Tot aitan com volran de cors.
E si' ogan pendutz o ars
Qui no m'en creira; quar bon laus
N'auran cels qu'en tenhan las claus.
Si voletz domnas gazaignar,
Quan crezetz queus fassan honors,
Sius fan avol respos avar,
Vos las pones à menassar:
E si vos fan respos pejors
Das lor del punh per mei las nars;
E si son bravas sias braus:
Ab gran mal n'aures gran repaus.
Ancaras vos volh mas mostrar
Ab que conqueres las melhors:
Ab mal ditz et ab laig cantar
Que fassas tut, et ab vanar;
E que honres las sordejors,
Per lor anctas las levetz pars;
E que gardes vostres ostaus
Que no semblon gleisas ni naus.
Ab aisso n'aures pro so m par.
Mas ieu tenrai d'autras colors,
Per so quar no m'a grat d'amar,
Que jamais no m vol castiar.
Que s'eron totas mas serors
Per so lur serai fis e cars,
Humils e simples e liaus,
Dous, amoros, fis e coraus.
Mas d'aissous sapchatz ben gardar,
Que so qu'ieu farai er follors.
No fassatz, ver, que nescis par
Mas so qu'eu enseing tener car,
Si no volez sofrir dolors
Ab penas et ab loncs plorars:
Qu'aissi lor for' eu vers e maus
Si mais m'agrades lor ostaus.
Mas per so m pocs segur gabar
Qu'eu, et es me gran deshonors,
Non am re ni sai qu'es encar.
Mas mon anel am que m ten clar,
Quar fon al det... ar son trop sors;
Lengua, no mais: que trop parlars
Fai pieg que peccatz criminaus:
Per qu'ieu m tenrai mon cor enclaus.
Mas be'l sabra mos Bel-joglars:
Qu'ilh val tant e m'es tan coraus,
Que ja de lieis no m venra maus.
E mos vers tenrà, qu'er al paus,
A Rodes don son naturaus.
2701, 3794, 7226.
Escotatz, mas no sai que s'es,
Senhors, so que volh comensar.
Vers, estribot ni sirventes
Non es, ni nom no'l sai trobar,
Ni ges no sai cossi'l fezes
S'aital no'l podi' acabar.
Que anc no fon mais fach aital per home ni per femna en est segle, ni en l'autre qu'es passatz.
Si tot m'o tenetz à folles,
Per tan no m poiria laissar
Que ieu mon talan no disses;
No m'en cujes hom castiar.
Tot quant es no pretz un poges,
Mas so qu'ades vei et esgar.
E dir vos ai per que: quar sieu o avia mogut e no vos o trazia à cap, tenrias m'en per fol. Quar mais amaria sieis deniers é mon punh, que mil sols al cel.
Ja no m deman ren far que m pes
Mos amics, aquo l volh pregar,
S'als ops no m vol valer manes,
Pois m'o profer. Ab lonc tarzar,
Ges meils que cel que m'a conques,
No m pot nul autre galiar.
Tot aisso dic per una domna que m fai languir ab bellas paraulas et ab loncs respiegz, no sai per que. Pot me bon esser, senhors?
Que ben a passat quatre mes,
Oc, e mais de mil ans so m par,
Que m'a autrejat e promes
De s'amor so que plus m'es car.
Domna, pos mon cor tenetz pres,
Adolsatz me ab dolz l'amar.
Dius ajuda! in nomine patris, et filii, et spiritûs sancti.
Dis: amen. Ostas, domna; e que deabols er aisso?
Qu'ieu soi per vos gais, d'ira ples:
Iratz, jauzens me faitz trobar;
E soi m'en partit de tals tres,
Que'l mon non a, mas vos, lur par;
E soi fols cantaires cortes
Tan qu'om m'en apela joglar.
Domna, far ne podetz à vostra guiza, quo fetz n'Aima de l'Espatla, que l'estuget lai on li plac. E no sai qu'ieu m'anes alre contan, qu'à gensor mort no posc morir, si muer per dezirers de vos.
Er fenisc mon no sai que s'es,
Qu'aissi l'ai volgut batejar;
Pos mais d'aital non auzi ges
Be'l dei enaissi apellar:
E diga'l, quan l'aura apres,
Qui que s'en volha azautar.
Vai, ses nom; e qui te demanda qui t'a fach, digas li d'en Raymbaut, que sap ben far una balla de foudat, quan si vol.
7226, 7698.
Peire Rogiers, à trassaillir
M'er per vos los ditz els covens
Qu'ieu ai à midons, totz dolens
De cantar, que m cugei suffrir.
E pos sai etz à mi vengutz
Cantarai, si m n'ai estat mutz,
Que no volh remaner cofes.
Mout vos dei lauzar e grazir
Quar anc vos venc cor ni talens
De saber mos captenemens.
E volh que m sapchatz alques dir,
E ja l'avers no m si' escutz,
S'ieu soi avols ni recrezutz;
Que pel ver no passetz ades.
Quar qui per aver vol mentir,
Aquels lauzars es blasmamens,
E tortz, e mals ensenhamens;
E s fai als autres escarnir.
Non es en digz bos pretz saubutz:
Mas als fagz es reconogutz,
E pels fagz veno'l digz apres.
Per mi meteis voletz auzir
Quals sui o drutz; er clau las dens,
Qu'ades pueja mos pessamens
On plus de preon m'o cossir:
E dic vos ben qu'ieu no sui drutz,
Tot per so quar no sui volgutz;
Mas ben am, sol midons m'ames.
Peire Rogiers, com posc suffrir
Qu'ades am aissi solamens?
Meravilh me si viu de vens,
Enaissi m fai midons morir.
S'ieu mor per lieis farai vertutz,
Per que m platz: que si fos perdutz
Dreg agra que plus m'azires.
Ara l ven en cor que m'azir
Mas ja fo qu'er autres sos sens,
Qu'aitals es sos captenemens;
Per qu'eu loi dei tostemps grazir,
Sol pel ben que m n'es escazutz.
Ja mais no m'en vengues salutz,
Li dei tostemps estar als pes.
Si m volgues sol tan consentir
Que tostemps fos sos entendens,
Ab bels digz n'estera jauzens
E fera m senes fag jauzir.
E deuria n'esser cregutz,
Qu'ieu no quier tan ja 'n fos crezutz
Mas d'un bon respieg don visques.
Bon-respieg, d'aut bas son cazutz;
E si no m recep sa vertutz,
Per cosselh li do que m pendes.
Note. C'est la réponse à la pièce de P. Roger. Voyez son article.
