Mostrando entradas con la etiqueta Peitieus. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta Peitieus. Mostrar todas las entradas

miércoles, 21 de octubre de 2026

Guillaume, IX Comte de Poitiers. Ben voill que sapchon li pluzor ++

XIIe siècle.

Guillaume, Comte de Poitiers.

Guglielmo, conte di Poitiers, Pos de chantar m'es pres talens,

I. Ms. de Paris, fr. 856 (C); Ms. de Modène (D); Ms. de Paris, fr. 1749 (E.); Ms. de Cheltenham 226 (N1) et 231 (N2). 
II. Ms. de Paris, fr. 856 (C). - Appel, Prov. Chrestomathie, p. 52. 
III. Ms. de Cheltenham, fol. 226 (N1) et 231 (N2). - Meyer, Recueil d'anciens textes, Paris 1877, I, 69. (Me.). 
IV. Ms. de Paris, fr. 856 (C); Ms. de Modène (D); Ms. de Paris, fr. 854 (I), 
et suppl. fr. 2032 (K); Ms. de Cheltenham 227 (N1) et 231 (N2); Ms. de Paris, fr. 22543 (R). - Crescini, Manualetto provenzale, Verona 1892, 
p. 7 s. (Cr.). Cf. Die Lieder Guillems IX., Grafen von Peitieu, Herzogs von Aquitanien, hg. von W. Holland und A. Keller, 2e éd., Tübingen 1850, 
p. 7-9, 20-21, 27-29. - Diez, Leben und Werke der Troubadours, 2e éd., 
Leipzig 1882, p. 3 ss. Grdr. n°. 183. 

I.

Ben voill que sapchon li pluzor
un verset de bona color
qu'eu ai trait de mon obrador,
qu'eu port d'aicel mestier la flor,
et es vertaz,
e posc en traire l vers auctor,
quant er lassaz.
Eu conosc ben sen e folor
e conosc anta et honor
et ai ardiment e paor;
e si m partez un joc d'amor,
no sui tan faz
no sapcha triar lo meillor
d'entre ls malvaz.
Eu conosc be cel qui be m di
e cel qui m vol mal atressi,
e conosc be celui que m ri,
e si l pro s'azauton de mi
conosc assaz,
qu'atressi dei voler lor fi
e lor solaz.
Ben aia cel que me noiri,
que tan bo mestier m'eschari
que anc a negun non failli,
qu'eu sai jogar sobre coissi
a toz tocaz;
mais en sai de nuill mon vezi,
qualque m veiaz.
Deu en lau e saint Julia,
tant ai apres del joc doussa
que sobre toz n'ai bona ma;
e cel qui conseill me querra
no ill er vedaz,
ni us de mi non tornara
desconseillaz.
Qu'eu ai mo maistre certa:
ja m'amiga noit no m'aura
que no m voill' aver l'endema,
qu'eu sui d'aquest mestier sobra
tan enseignaz
que ben sai gazaignar mon pa
en toz mercaz.
Pero no m'auzez tan gabier
qu'eu no fos reuzaz l'autrier, 
qu'eu jogav' a un joc grossier
que m fo trop bos al cap premier,
tro fo taulaz;
quan gardei, no m'ac plus mestier,
si m fo camjaz.
Mas ela m dis un reprovier:
“Don, vostre dat son menudier.”
“Et eu revit vos a doblier,”
fis m'eu: “Qui m dava Monpeslier,
non er laissaz.”
E levei un pauc son taulier
ab ams mos braz,
E quant l'aic levat lo taulier,
enpeis los daz,
ei ll dui foron cairat vallier 
e l terz plombaz,
E fi ls ben ferir al taulier,
e fo jogaz.

II.

Farai chansoneta nueva,
ans que vent ni gel ni plueva.
Ma dona m'assay' e m prueva
quossi de qual guiza l'am;
e ja per plag que m'en mueva
no m solvera de son liam,
Qu'ans mi rent a lieys e m liure
qu'en sa carta m pot escriure.
E no m'en tenguatz per yure
s'ieu ma bona dompna am,
quar senes lieys non puesc viure,
tant ai pres de s'amor gran fam.
Que plus es blanca qu'evori,
per qu'ieu autra non azori.
Si'm breu no n ai ajutori,
cum ma bona dompna m'am,
morrai, pel cap sanh Gregori,
si no m bayz' en cambr' o sotz ram.
Quai pro y auretz, dompna conia,
si vostr' amors mi deslonia?
Par que us vulhatz metre monia.
E sapchatz, quar tan vos am,
tem que la dolors me ponia,
si no m faitz dreig dels tortz qu'ie us clam.
Quai pro y auretz s'ieu m'enclostre
e no m retenetz per vostre?
Totz lo joys del mon es nostre,
dompna, s'amduy nos amam.
Lay al mieu amic Daurostre
dic e man que chan e que bram.
Per aquesta fri e tremble,
quar de tam bon' amor l'am,
qu'anc no cug qu'en nasques semble
en semblan del gran linh nAdam. (n'Adam)

III.

Compaigno, non posc mudar qu'eu no m'esfrei
de novellas qu'ai auzidas e que vei:
qu'una domna s'es clamada de sos gardadors a mei.
Diz que ges non volo prendre dreit ni lei,
ans la tenon enserrada quada trei;
tant l'us no ill larga l'estaca que l'altres plus no la ill plei.
Et aquill fan entre lor aital agrei:
l'us es compains gens a for mandacarrei,
e meno trop maior nauza que la mainada del rei.
Et eu dic vos, gardador, e vos castei,
e sera ben grans folia qui no m crei:
greu veirez neguna garda que ad oras non somnei.
Qu'eu anc non vi nulla domn' ab tan gran fei,
qui no vol prendre son plait o sa mercei,
s'om l'aloigna de proeza, qu'ab malvestat non plaidei.
E si l tenez a cartat lo bon conrei,
adoba s d'aquel que troba viron sei:
si non pot aver caval, adonc si compra palafrei.
Non i a negu de vos ja m desautrei,
s'om li vedava vi fort per malavei,
non begues enanz de l'aiga que s laisses morir de sei.
Chascus beuri' ans de l'aiga que s laisses morir de sei.

IV. 

Pos de chantar m'es pres talens,
farai un vers, don sui dolens;
no serai mais obediens
en Peitau ni en Lemozi.
Qu'era m'en irai en eissill,
en guerra laissarai mo fill,
en gran paor et en perill,
e faran li mal sei vezi.
Lo departirs m'es aitan greus
del seignoratge de Peiteus:
en garda lais Polco d'Angeus
tota la terr', a son cozi.
Si Folcos d'Angeus no l socor
e l reis de cui eu tenc m'onor,
faran li mal tuit li pluzor,
felon Gascon et Angevi.
Si ben non es savis e pros,
quant eu serai partiz de vos,
viaz l'auran tornat en jos,
car lo veiran jove mesqui.
Merce clam a mon compaigno,
s'anc li fi tort, que lo m perdo,
et e prec ne Jezu del tro
en romans et en mon lati.
De proeza e de joi fui,
mas ara partem ambedui,
et eu irai m'en a celui
on tuit peccador troban fi.
Mout ai estat coindes e gais,
mas Nostre Seigner no l vol mais;
ar non posc plus soffrir lo fais,
tan sui apropchaz de la fi.
Tot ai guerpit quant amar soill,
cavalaria et orgoill,
e pos Deu plaz, tot o acoill
e prec li que m reteng' ab si.
Toz mos amics prec, a la mort,
que il vengan tuit e m'onren fort,
qu'eu ai avut joi e deport
loing e pres et en mon aizi.
Aissi guerpisc joi e deport
e vair e gris e sembeli.