lunes, 5 de octubre de 2026

25. Peire de la Mula. Ia de razon nom cal metre enpantais

25. Peire de la Mula. *

La prima poesia è secondo i canzonieri A e L; le altre due, secondo A e R.

Peire de la Mula; Desmemoriada mula vella, Desideri Lombarte, Pedro Bel Caldú


Ia de razon nom cal metre enpantais. A 
Ia de raszon nom cal mentrenpantais. L 
qan ben uuoill far un siruentes odos. A
qades uoill far un seruentes ou dos. L 
qeill ric iouen percui maluestatz nais. A
queill rich jouen percui maluistatz nais. L 
mo enseignon car son cazut daut ios. A
mo esseignhon qi son cagut dhault jos. L 
enomen ual chastiars ni pregieira. A 
e nonmi ual chastiars ne preieira. L 
com non los trob ades descomunals. A
qhom no los truob ades descominals. L 
equi encent entrobes dos cabals. A 
eqi en cen entrobes dous cabals. L 
garir pogram si fos daital manieira. A 
garir pogram sifos daital maineira. L
Ric iouen croi pois uezetz qe mais. A 
Rich jouen croi pois ueszez que ual mais. L
dars que teners mout ifaitz qenoios. A 
dar que tener mout ifaisz qenojos. L 
car setz aissi auar ni cobeitos. A 
qar es aissi auair ecobeitos. L
qu no nia qalafin tot non lais. A 
quns noi ha qalfin tot no lais. L 
ni que ian port mas una sarpeillieira. A
ni que jan port mas una serpeillieira. L 
mas duna ren uos remembre siuals. A 
mais duna re uos remembre seuals. L 
qaqui non ual ni thesaurs ni captals. A 
qaiqi non ual ni tresors ne captals. L 
tors nipalaitz chastels ni argentieira. A 
tors ne chastels palais ni argenteira. L 
Per dar conquis alixandres roais. A 
Perdar conqist alixandres roais. L 
epertener perdet daris lo ros. A
epertener perdet daire loros. L 
la batailla qe teners li sostrais. A 
la batailla que teners li sostrais. L
sa gen li fetz laissar esos baros. A
sagen lifes laissar esos baros. L
eper donar conquis carles baiuieira. A
eper donar conqist charles baiueira. L (Baviera, Bayern.)
epertener fo mortz androin lo fals. A
eper tener fo mortz andro inel fals. L
anc perdonar aprince no uenc mals. A
qanc per donar aprinces no uenc mals. L
mas pertener lor nais dans epaubrieira. A
mais per tener lur nais dansz epaubreira. L

Del ioglars seruir mi laisse. A 
De ioglars seruir me layse. R 
seignor auiatz per que ni com. A 
senhors auiatz per que ni cum. R
car lor enois creis epoia. A 
car lur enueis creis e poya. R 
equi mais los seru mescaba. A 
e qui mays los ser mens acaba. R 
car cel qe meins ualra que tut. A 
car selh que mens ualra que tug. R
vol com permeillor lo teigna. A 
vol com per melhor lo tenha. R 
eson ia tant pel mon cregut. A 
eson ia tan pel mon cregut. R
que mais son qe lebrier menut. A
que may son que lo bret menut. R
Lor affars cuich que abaisse. A 
Lor afar cuyt que abaisse. R
car ill son plus pesan que plom. A 
car ilh son pus pezan que plom. R
et eissont mais que deploia. A 
et es en may que de ploia. R 
per qieu non pretz una raba. A 
per quieu non pretz una raba. R 
lor mal dir anz cre que maiut. A 
lor maldir ans cre que maiut. R 
euuoill qalz baros soveigna. A 
euuelh cals baros sovenha. R
caisi teing eu lor pretz cregut. A 
cayssi tenh yeu lor pretz cregut. R 

Una leig uei dauol escuoill. A
Una leys ques decuelh. R
auol etrop malestan. A 
auol e mal estan. R
car aquil arlot truan. A
cor quilh arlot truan. R 
vant cridan dui e dui. A 
uan cridan duy e duy. R
datz me que bos ioglars sui. A 
datz me que ioglars suy. R 
car bretz enormans. A
car es bretz o normans R
euei enhom tans. A
e uey en tans. R
perques als pros dampnatges. A
perques. als pros dompnaies. R
emi par nesciatges. A
E mi par nessiaties. R 
com lor mesca ni taill. A
com lor mesca ni talh. R 
en cort de pro uassal. A 
en cort de pros uassalh. R 
E sien sui encolpatz. A 
e sieu soy encolpatz. R 
car los ai acusatz. A 
car los ay accuzatz R 
vos cortes que anatz, A
uos cortes que anatz. R
per cortz men razonatz. A
per cortz men razonatz. R
qieu non uuoill ia lor patz. A 
quieu no uuelh ia lor patz. R

* Biografia, secondo il testo edito dallo Chabaneau (op. cit. p. 104):
Peire de la Mula si fo uns joglars qu'estet e Monferrat en Peimont ab miser n'Ot del Carret, & a Cortemilla, e fo trobaire de coblas e de sirventes.

Lo carro vuit. Agüelo Sebeta, Luis Arrufat

mulata VS mula atá; regalo de reyes

24. Alberto Malaspina, Rambaldo di Vaqueiras. Aram digatz, Rambautz, si vos agrada,


Secondo la lezione riprodotta dal Mahn (Werke der Troubadours, III, 183).

Alberto Malaspina, Rambaldo di Vaqueiras. Aram digatz, Rambautz, si vos agrada,

Aram digatz, Rambautz, si vos agrada, 
sius es aissi cum ieu aurai apres, 
que malamen s'es contra vos guidada
vostra domna de sai en Tortones,
mas ill a fag de vos tal sirventes 
don etz aunitz et ilh es vergonhada, 
que vostr' amors non l'es honors ni bes; 
per qu'ella s'es aissi de vos lunhada.
Albert marques, vers es qu' ieu ai amada 
l'enganayritz don m'avetz escomes, 
que s'es de mi e de bon pretz ostada; 
mas non puesc mais, que ren non l'ai mespres, 
ans l'ai lonc temps servida et onrada;
mas vos e lieis persegua vostra fes 
c'avetz cent vetz per aver perjurada;
per ques clamon de vos li Genoes,
que, mal lur grat lur empenhes l'estrada.
Per dieu, Rambautz, de sous port guerentia,
que mantas vetz, per talen de donar,
ai aver tol, e non per manentia
ni per thesaur qu' ieu volgues amassar;
mas vos ai vist cent vetz per Lombardia
anar a pe, a ley de croy joglar, 
paubre d'aver e malestrucx d'amia; 
e feraus pro qu' ieus dones a manjar;
e membre vos cous trobes a Pavia.
Albert marques, enuej' e vilania 
sabetz ben dir e miels la sabetz far, 
e tot engan e tota fellonia
e malvestat pot hom en vos trobar,
e pauc de pretz e de cavallaria;
per queus tol hom ses deman Val de Tar; 
Peiracorna perdetz vos per follia;
e Nicolos e Lanfrancos da Mar
vos podon ben apellar de bauzia.
Per dieu, Rambautz, segon la mia esmansa, 
fezetz que fols, quan laissetz lo mestier
don aviatz honor e benanansa;
e sel queus fetz de joglar cavallier, 
vos det enuei, trebalh e malanansa
e pensamen et ir' et encombrier,
e tolc vos joi e pretz et alegransa; 
que, pueys montetz de rossin en destrier, 
non fezetz colp d'espaza ni de lansa.
Albert marques, tota vostr' esperansa 
es en trair et en faire panier
enves totz sels qu' ab vos an acordansa, 
e queus servon de grat e voluntier; 
vos non tenetz sagramen ni fiansa; 
e s' ieu no val per armas Olivier,
vos no valetz Rotlan, a ma semblansa; 
que Plasensa nous laissa castanhier
e tol vos terra e non prendetz venjansa.
Sol dieus mi gart, Rambautz, mon Escudier, 
en cuy ai mes mon cor e m' esperansa, 
a mon dan get vos e tot lur enpier, 
sel de Milan ab lur farsida pansa.
Albert marques, tug li vostre guerrier 
an tan paor de vos e tal doptansa, 
qu'il vos clamon lo Marques putanier, 
dezeretat, deslial, ses fiansa.

* Biografia, secondo il testo edito dallo Chabaneau (op. cit. p. 104):
Albertz marques si fo dels marques de Malespina. valenz homo fo e larcs e cortes & enseignatz; e saub ben far coblas e sirventes e cansos.