Mostrando las entradas para la consulta per ordenadas por fecha. Ordenar por relevancia Mostrar todas las entradas
Mostrando las entradas para la consulta per ordenadas por fecha. Ordenar por relevancia Mostrar todas las entradas

martes, 6 de octubre de 2026

60. Anonimo Veneto. Arnaut de Mernoil ieu suy clamantz

60. Anonimo Veneto.

Leandreide, lib. IV, c. VIII, secondo la edizione del Teza (Memorie dell' Istituto veneto di scienze, lettere ed arti, VI, 464).

pon Rialto de Venecia

Codice veneziano.

Arnaut de Mernoil ieu suy clamantz
Quen totes mas chanzon ses jauzinen
Ri chan e plor e sper desesperantz
Dir mon voles non aus ne mon calen
Vas Amors e mamie ne pel timors 
Non las ges queu non die mon passamen 
En yoy en gaug en ris tray ma dolors 
Der en avan diray de ma compania 
Che say qel chier e vol tarme e con chors. 
Qest er celuy qi se reclam de spaina 
De Marseila Folqet qe se ranchura 
E pel affan d'amors se plora e laina
Qests dos ciaschun dela son forfaitura 
Pentut qen contra Amors fos mal parlanz 
Reqier perdons humilz e cum drechura
Lus guindisel lautres qe merceranz 
Promet amor leyals e blau lauzar
Gauzbert de Pomipot honoranz
Lomtan amors fes pos qel autre amar 
Che fu clamatz per tout Yaufre Rudel 
Mas lautre er nom Guillermen Azemar.
Seg vien Guilerm de Biarz Arnaut Daniel 
Fonsalada che qant roy aragon
Giraudon lo ros e lias cairel
Li malz damors totz lauza perdigon
Qel ben li fays meis dous e meys grazir 
Cant son servatge doña gazardon.
Se podez hom Raenbaut daurenga auzir
Qant qante la cotessa mon rosier
Trobaria mont donzor ben aug er dir.
Al siens Bertram Gulierm de saynt desdier
Alla file dels conte Raymon pros 
Ditz aman joncas car mercie les qier. 
Candenot vas Amor tug cossiros
Prova qesent ne Bran non puot defendre
Hom contrefforz damor trop valoros.
Nuc de saint sir fapt son canzon entendre

Codice trivigiano.

… Merueil ... sui clamatz
Quem totems … chancon Sesiau imem
… de se sperantz
… voles … talem
Vas amoros emanne...
… quem non ...
Enion en gang … trai
... dirai … compagnia
Qe sal qel chier o vol trame e chon chors 
... zelui … rechlam dispania 
De Marsilia ...
E pel afan da mors sepulura echlania
Quests dos caschun nela son frosutura
Pentuet cheu chontra … parlamz
… e cho drechura
Lus qui desel … che merceanz
... lials e blan laucar
Gauzbet de pomipot honoranz
Louitam ... fez … qe lautre
clamantz per totz ianfre chrudel
... er non giuler nien acemar
… guielrin de ba biarz … 
… chant roi ...
… elias chairel
… lanca ...
... fais … gracier
Chant sont servatgie dona gazardonz
Se potes ... rechubant da urenga aucir
… chontesa mon ronsier
… donclor …
…
Alla file ... chon raimond
Duz aman ionchas char mergie lesquier. 
Quande not vas amar tug chosiros
Proa qe sent ...
... on constres forz ...
... fait sont chancon intendre
Alla valen contessa de Proenza
Da part sanne chui non sausa deffendre. 
A de petit amar qant ama fort 
E pauc le sembla sa gran capitanza. 
Bernart da Ventardorn eus de con nort
Fis amadorz qel dist qe povre e riche 
Amors fayt dun paratge senes tort.
Gaucelm Faidit chamors chan be 
Le reis valenz Richart reys delz engles
Ploranz mielz chanta qe yamais al re. 
Raenbaut de Vacheras fis et chortes
Sap mautas vez tornar folz e saput
Per zo ch jngen damor mielz li valgues.
Pos fest della fondatz Aporcebut
De sa dona Aymeric de pegulan
Doventa son nimis cum fo son eschut.
En neus engels Guillerm de Berguedan 
Per yoy qer as nafratz douza mezina
Non se plueya in freg in vent gelan.
Que fort perongut dalla moroutza spina
Er qe non tug guerir ma vegis miraval
Mas cum faut laur en fuec amssi saffina
Guillerm de montagnegol, per vidal
Monge de Montandon pons de Capducol
Richaut de Berbecil ciaschun trop val
Nuc els Brunet peroul Giraud borneil
Maria deventadorn Raymon yordan
Nalbertet paubertin de Bonareil.
Guillierm dandusa folqet da roman
Pere de Bonifaci pier rogier
Peire raymon gentils tolosan
Raymon vidal Nazimar lo negrier
Guillierm magret peyre da pomarol
Daude da prodas Giraut de Calmonyer
Mas als le ne son qe dir aras non vol
Ma lenga qe sont chaut gens de bonaire
Non ay auzitz qant be sonar oc suol
Ne ges tenoreres lourz donz cantayre
Se apres aves la proensal faveyla
Che deynna te pairia ses autre paire
Delano e de pres cal flors en fucilla.
Ala … chontesa de prouence
...
A imerih de belen vei temanca
… quand ...
E pave ... chapitanca
Bernar da ventador eus da chon hort
... amadors … pavre
fait duz … sens tort.
L'anzelin fait dit qu amor quambe
... valen … Richard reis dele angles
Ploraz mechz … ia mais al re
Raenbalt ... vaqeras … e chortes
… rienz tornar … a saput
… que gen … midz 
… apceput
Di se dona ai maric ...
Deventan son nemis chon so san eschut
… an egles guilem …
… afratz … donca metzina
… ni vent gelanz
Oe for perogant … morouca sinc
... guerier man ...
Maschon … amsi
Gucelm de Montaneqol
… Capducil
. Berbeciol cascun trop val
Nuc els brunce ...
... Raimond jordanz
Nal bertet paubertin de bon arciel.
Gulierm ...
… rocier ...
... raimond gientils toloxan
… Nacimar lo negrier
Guielm magret … pamorol 
Dande de paradas ... Chalmonier
… che dor aras non vol
… che sont chant ziens
… chanc … ce suol.
… tenoreres laurz donz chantare
Se apres … faveila
…

Lezione proposta dal Teza.

Arnautz de Maruelh ieu sui clamatz 
Qu'en totas mas chanzos ses jauzimen
Ri chan e plor e sper desesperatz. 
Dir mon dol us non aus ne mon talen 
Vas Amor e m'amia: ne pel temor
Non lais ges qu'eu non die mon pessamen. 
En joi en gauz en ris trai ma dolor; 
D'or en avan dirai de ma companha
Que sai que 'l quer... 
Cest es celui qui se reclam de Spanha De Marsella Fosquetz qui se rancura 
E per l'afan d'amor se plora e lanha.
Cests dos, cascus de la soa forfaitura Pentutz qu'encontra Amor fos mal parlanz Requier perdon humils et ab drechura. L'us Gui d'Uissel, l'autre que merceianz Promet amor leial e blan lauzar Gauzbertz de Pugcibot es honoranz. Loindans Amors fes aquel autre amar Que fo clamatz per tout Jaufres Rudels Mas l'autre se nom Guillems en Azemar. Seguen Guillems de Briars, Arnautz Daniels, Fonsalada, qui cant rei d'Aragon, E Giraudos lo ros, Elias Cairels. 
Li mals d'amor totz lauza Perdigon Qu'el ben li fai mais dous e mais grazir Quant son servatge domna Gazardon. Se podes hom Raimbaut d'Aurenga auzir Quant cante la contesa Mon-Rosier Trobaria mout doussor ben aug er dir ...
Cadenetz vas amor totz cossiros Prova qu'escutz ne brans no pot deffendre Contra forzas d'amor trop valoros. N Ucs de saint Cyr fai sa chanzon entendre

(N. E. Cortada una parte de la derecha; pongo *)

A la valen contessa de Proenza, Da par sa amia, que non *s'ausa deffendre. Aimerics de Belenoi temensa A de petit amar quant ama fort E pauc li *sembla sa gran captenensa. Bernartz de Ventador e us de conort, Fis amadors, qu el dist que *povre e riche Amors fai d'un paratge senes tort. Gaucelms Faiditz qu Amor ne chan tan *ben Lo reis valenz Richartz, reis dels engles Ploran mielhs chanta que ja mais al re. *Raimbautz de Vaqueira fis e cortes Sap mantas vetz tornar fols e saputz Per ço qu engen *d'amor mielhs li valgues. Pos s'est de la foudat apercebutz De sa domna, Aimerics de Pegulhan * Deventa son nemis cum fo so escutz ...
Que fort ponhutz da l'amorosa espina ... Mas cum fai l'aurs en fuec aissi s'affina. Guillems Montanhagol, Peire Vidal, Monges *de Montaudo, Pons de Capduelh, Richartz de Berbezilh, cascus trop val. N' Ucs Brunetz, *Peyrols, Guirautz Bronelh, Maria de Ventador, Raimons Jordan, N Albertetz, Lambertis de Buvarelh Guillems d'Andusa, Folquetz da Roman Peire de Bonifaci, Peir' Rotgier, *Peire Raimonds, gentils tolosan, Raimons Vidals e 'N Azimars lo ner, Guillems Magretz, Peire * Pomarol, Deudes de Pradas, Guirautz de Cabrier (?) (Cabriera, Cabrera). Mas als ne son que dir aras non vol * Ma lengua ... Non ai aurit (auzitz) quant be sonar oc suol ...

58. Dante. Purgatorio, XXVI, Tan m' abelis vostre cortes deman,

58. Dante.

Purgatorio, XXVI, 140-47; parole di Arnaldo Daniello, secondo la lezione proposta dal Witte (La divina commedia di D. Allighieri, Berlino, 1862).

De Vulgari Eloquentia, Dante.

Tan m' abelis vostre cortes deman,
Qu' ieu no-m puesc, ni-m vueil a vos cobrire. 
Je sui Arnaut, que plor, e vai cantan, 
Consiros vei la passada folor,
E vei iauzen la ioi qu'esper, denan. 
Ara vos prec per aquella valor,
Que vos guida al som de l' escalina
Sovenha vos a temps de ma dolor.

Lezione del Galvani (Oss. s. l. poes. d. trov. p. 474). 

Tan m' abelhis vostre cortes deman, 
Qu' ieu nom puesc ni vueilh a vos cobrire 
Jeu sui Arnautz que plor e vai cantan, 
Cossiros vei la passada folor,
E vei jauzen la joi qu' esper denan.
Ara us prec per aquella valor,
Que us guia al som ses duel e ses calina, 
Souvenha us a temps de ma dolor.

Lezione del Raynouard (Journ. d. sav. 1830, p. 67). 

Tan m' abellis vostre cortes deman,
Ch' ieu no me puosc ni m voil a vos cobrire; 
Jeu sui Arnaut che plor e vai cantan:
Consiros vei la passada follor,
E vei jauzen lo joi qu' esper denan. 
Ara vos prec per aquella valor,
Que us guida al som sens freich e sens calina, 
Sovegna vos a temprar ma dolor.

Lezione del Diez (Leb. u. W. d. Troub. p. 347). 

Tan m' abelis vostre cortes deman,
Que ieu no-m puesc ni-m vueil a vos cobrire.
Jeu sui Arnaut, que plor e vau cantan:
Car, sitot vei la passada folor,
Eu vei jausen lo jorn, qu' esper, denan.
Ara vos prec per aquella valor,
Que us guida al som de l' escalina, 
Sovegna vos a temps de ma dolor.

Lezione del codice di S. Croce.

Tant mabelis vostre cortes demant, 
Que ieu non vuolli ne puosch a vos cubrir. 
Jeu sui Arnaut, que plaur e vauch ciantant, 
Aysi quant vos vedes la spassada follour, 
Et vauch iausent le yor que es per denant. 
Ara vos prech per a quella valour
Que vos condus al som / d' esta - de la / scalina,
Sovenha vos a temps de ma dolour.

Lezione del codice di Berlino.

Tant m bellis vostre cortes demant
Che yo non puest ni luego ad vos cubrir.
Jo sui Arnaut, che plor e uau cantant
Ay si com vos veses la passada follor
Et vau gausent la yoie ch' es per denant. 
Ara vos preg per a chella volor
Che vous condus al sum d'esta scalina
Souenga vos ad temps de mon dolor.

Lezione del codice Vat. 3199.

Tam m' abbelis vostre cortois deman, 
Chieu non puous, ne vueil a vos cobrire. 
Jeu sui Arnaut, che plor, et vai cantan
Con si tost vei la spassada follor; 
Et vei giausen le ior che sper denan. 
Ara vus preu per achella valor
Che vus ghida al som do la scalina: 
Sovegnas vus a temps de ma dolor.

Lezione del codice Caetani.

Tant menbelis vostre cortois demant, 
Che ye ne puis ne vuel a vous coubrir. 
Ye suis Arnaut, que pleure et vois cantant
Consirant vois le spassee fallour,
Et vays joiant le jour qu' espoir danant. 
Hor vous prie per celle valour
Que vos condus al som d'esta scalina 
Sovegna vous au temps de mon dolor.

Tan m'abelis vostre cortes deman, 
qu'ieu no me puosc ni voill a vos cobrire.
Jeu sui Arnaut, que plor e vai cantan;
consiros vei la passada folor,
e vei iauzen la ioi qu'esper, denan.
Ara vos prec per aquella valor,
que vos guida al som de l'escalina, 
sovenha vos a temps de ma dolor.)

57. Sordello. Documentum Honoris. Aissi col tesaurs es perdutz


Documentum Honoris.

Sordel, Sordello, Goito, Goit

Dal canz. P (trascrizione di Enrico Molteni).

Aissi col tesaurs es perdutz
Aitan con istai escodutz,
Teng eu aitan per perdut sen
Quan om lo cela 'l vai cubren.
Que ploms val melz qu' argenz ni aurs
Rescos: per zo es lo tesaurs
Perdutz, qui nol met e nol dona,
Si com largues' ab dreg faizona; 
El senz es perdutz eissamen
Qui nol descuebr' entre la gen
E non obra segon razo, 
Si con es mestiers a sazo.
E sitot mos senz non es granz, 
Vuell far saber entrels prezanz 
Zo, que er profieh e onors 
A totz cels a qui plaz valors, 
Qu' aprendre et retener volran 
Zo qu'auzir en mos ditz poiran; 
Sitot las razos son diversas, 
Tan qu' eu sai que seran aversas
Per aprendre et per retenir,
Quar no si podon be seguir. 
Mas s'en aital obr' eu fallia, 
Miravilla granz no seria, 
Segon que l'auzirez complida 
De granz rasos quan er finida. 
E quar no sai divinitat,
Leis, ni decretz, ni m' es mostrat, 
Ni m' en val forsa d' escriptura, 
Anz o faz tot en aventura,
Ab un pauc de sen natural; 
Mas ab tot zo mi sera mal, 
Si de l'ensegnamen, qu' ai pres 
De far, son per ome repres, 
Ni s'om diz que ancmais aitals 
En fos negus ni tan cabals.
Ar auja qui be vol entendre, 
Qu' om no enten be ab contendre. 
Premeramen vuell far saber
Qu' om deu amar Deu e temer 
Part totas res; quar om no val 
Re ses Dieu, ni fai be ses mal, 
Ni neguna valors partida
De Dieu non deu esser grazida; 
Quar ab Dieu pot om toz bes far, 
Es pot om de totz mals gardar; 
Per ço es fols qui Dieu desempara 
Pos ome de toz bes empara; 
Quar ab la gracia de Dieu 
Pot l'om aver del segle leu, 
E qui par amdos es grazitz 
De tota gracia es complitz.
Qui vol saviamen regnar 
Obs l'es totz tems deja portar 
Una balanza en son corage 
Per melz conosser l'avantage 
De las fazendas; quar soven 
Aurez de doas res talen 
A far, que leumen non podez 
Conosser qual melz far devez. 
Aqui a mestier la balanza, 
En que conoscaz vostra erranza, 
Ni qual per dreg melz devez far. 
Ges nos fai be ses lo pesar; 
Car de chascuna re s'eschai 
Que vos metaz razo, e lai 
O la balanza mais pendra, 
Tenez, quar be vos en prendra. 
E no sol tuella voluntatz, 
Quar soven vei, et es vertatz, 
Que per voluntat es lo senz 
Desviatz; per queus dic breumenz, 
Que nulz oms esser no pot ges 
Be savis, si donx, com ques pes, 
No capdella son foll talan 
Ab son sen, quel garda de dan. 
Qui vol be venzer son guerrier, 
Se mezes deu venzer premier, 
Zo es son cor; quar plus mortal 
Guerrier non a om ni plus mal 
De son cor, quan li viral fre
Vas lo mal el depart del be. 
Ni ia lo cor non er vencutz, 
Si del sen nom mo la vertutz; 
Ni ja vertutz non er sobrera 
Del sen menz de valor entera, 
Pos que lo cor es escompres 
A far mal, ni o a empres.
La re del mon, que om deuria 
Faire plus voluntier, seria 
Aquella, si bei esgardatz, 
Qui a Dieu et al segle platz; 
E l'autra, zos dic veramen, 
Qu' om deu far plus forzadamen, 
Es cella qu'ennueja a amdos: 
Quar, si est tan aventuros 
Qu' a amdos fassaz lur plazer, 
Vos non podez plus conquerer, 
Quar en tot quan es non a plus. 
Per ques deu esforzar chascus 
De far zo quez a amdos lor plaza, 
E quel contraire ges no faza. 
Que s' a amdos faiz lor pesar, 
Res no s'en pot pues razonar; 
Quar no pot re d' aqui enan 
Aver qui 'n vai lo ver trian. 
D'una razo vos vuell parlar,
Qu'es greus d'entendre et d'ensegnar, 
Mas alques vos n'acertarai 
Segon lo pauc sen que eu ai. 
Soven soi aguez demandatz 
Perquel segles es pejuratz; 
E quam m' o ai pro albirat 
Preon ni en mon cor pensat, 
No puesc pensar sia per als 
Lo pejuramenz ni lo mals, 
Mas sol per lo deffaillimen 
Dels cors de la malvaza gen. 
El deffaillimenz don lor ve ? 
Zo fai a dir, em pes e cre, 
Que tot o ajan fait pecat; 
Quar, pos foron multiplicat, 
Foron corrumput l' elemen, 
E per aquel corrumpemen, 
Tan fo granz e de granz errors, 
Si corrumperon las humors, 
Dont es per forza de natura 
Creada tota creatura
Ab voluntat del creator.
Veus perque son tornat menor
Li cors de la gen, e la vida
D' om e plus corta e plus marrida. 
La vertatz lo mostrel semblanz, 
Qu'om sol viure joves cent anz, 
Aora n'es maiz del terz menz. 
Pos que la vertutz es mermada
De la natura e pejurada, 
Qu'en la mermanza natural 
Taign que mermon el bo el mal.
Quar dels elemenz quatre son
Las quatre umors, quil ver despon, 
E nos de las quatre umors tug 
Em creat, zo sai be ses cug. 
E pos mermada es lor vigors 
E lor vertutz e lor valors,
De natura, qui res no forsa,
Mas solamen bos noirimenz
Res mais non la forza ni venz. 
Per sos deuriam be noirir, 
Qu' om pot tan usar e tenir 
Un affar, qu' a natura torna, 
Qu' apenas pues res l' en destorna; 
E per zo fai son dan chascus 
Qu' es mal noiriz et en mal us; 
E qu' es be noiritz be l' en ve 
Quar lo bos us l' en donnal be. 
Be sai qu' eu ai parlat trop breu 
De tan gran razo e trop leu; 
Mas eu m' en soi breumen passaz 
Quar volria semblar senatz,
C' om dis que molt mo de gran sen 
Qui en paucs ditz granz faiz compten.
Sitot eu ai fort razonatz
Los avols, los bos els malvatz, 
Razonamenz ni uchaisos
Noi te pro ni nulla razos
Qu' usquex no deja esser almenz 
D' aitan quan pot ni sap valenz 
E qui val segon son poder, 
Ni vio gen segon son saber, 
Ja negus blasmes nol segra 
Ni bos pretz non li faillira.
Mais vuell ab ome gen noirit
Trevar que ab lo ben aibit; 
Que be pot esser que semblar 
Non vuell l'ardit d'armas a far 
Nil larc de mon aver despendre; 
E per aizom vuell mais atendre 
En segrel be acostumat,
Qu' ab aquel, s' eu n' ai voluntat, 
Poirai far nueh e jorn mon pro;
Que las costumas an sazo
Molt plus soven que l' aib no an; 
Qu' esser puesc totz jornz ses engan 
Amesuratz e ver dizenz,
Francs e de bels acuillimenz,
Be respondenz en toz mos ditz,
Netz en mos faiz granz e petitz,
Ben acuillenz e gen onranz,
Umils e ben aparianz,
De bon aire, gent ensegnatz:
Zo es lo bes acostumatz.
Per zol vuell mais segr' on qu' el sia,
Quel ben aibit; quar tota via
M'en pot mais de bes escazer,
Ses costar de cors ni d'aver; 
Pero cel a qui prez mais costa 
De cors ni d' aver, plus n' ajosta.
E qui bes vol faire prezar
Entres valenz, si deu poignar 
De far que pros aitan quan vio; 
Car fort petit val prez d'un brio, 
Ni nulz om, quis cuja far pro, 
No pot pro far, quil ver despo; 
Ni pot cor noble ni gentill 
Aver, anz par que l' aja vill; 
Que per re nos pot sadollar 
Nulz nobles cors de ben a far, 
Car li nobles cors, on plus fa 
De be, major voluntat n' a.
Quex deu de totz bos aibs usar 
Tan quan pot, quar fi prez ni car 
Non aura ja, lausel quis vol, 
S' us bos aibs los autres li tol; 
Quar ben i a tal qui se fia 
En l' un tan quels autres n' oblia. 
Aquels no pot esser fort pros, 
Sitot el es d' aquel aib bos, 
Car, pos lo mestiers es giquiz 
De l' aib per qu' aicel es graziz 
Pels pros, a no chaler si met 
Cel ques te ab un aib solet, 
E deu l' en be penr' en aissi, 
Pos plus non vol aver ab si.
Pero de tals n' i a, que an 
De bos aibs, qu' a prezar non fan; 
Qu'ardimenz no fai a prezar 
D' ome oltracujat, zom par, 
Ni deu esser per re prezatz 
De null om escars lo solatz, 
Ni l' ensegnamenz del coart. 
Quar, qui be o tra e depart, 
S' al oltracujat en pren be 
Una vez, el fara tal re 
A l' autra, que se eis metra
A mort e chascu quel segra; 
Nil cobeitos nos vol formir 
D' aver solaz, mas per cubrir 
S' avolesa e sas cubeitatz; 
Nil volpillz no es ensegnatz, 
Mas c' om no li deja menbrar 
Son volpillage ni blasmar.
Mas pos Dieus tol conossemen
Ad ome, no val pos nien
Res que aver posca ni aja,
Anz sembla que breumen dechaja,
Que conossenza es la raziz 
De totz bos aibs granz e petitz;
Per que nuls aibs non dura re,
Si conossenza nol soste, 
Plus que l'arbres que vai moren, 
Pos la razitz li vai faillen.
Part tot, deu om de far fallenza 
Blasmar cel que a conossenza, 
Que non la uel segre nil plaz. 
Bem pes, e per sia vertaz, 
Qu' el masquet en desaventura, 
Pos tan malvaza es sa natura, 
Quel be el mal conos, e fai
Lo mal, e de totz bes s' estrai, 
Vergoigna a messa a una part, 
Per que Dieus de s' amor lo part.
Totz oms deu son amic blasmar 
Quan fai mal, el be deu lauzar; 
Qu' om no ama be coralmen 
Son bon amic, qui nol repren 
Quam faill, e no lauza lo be 
Quan lo fai, qu' enaissis cove 
Qu' om lauzel be, el mal reprenda, 
Per qu' om ades al be si prenda, 
E si chastiu de far los mals. 
Mas uns n' i a fols naturals, 
Qui s' iraisson sils reprendez
Ni de lor beus entrametez.
D' aquelz no sai conseill donnar, 
Mas c' om los lais del tot estar; 
Et aurai meravilla gran
Si totz tems lur faitz mal non fan. 
Totz oms qui bes vol far grazir, 
Deuria plazer far e dir
Ses ennueg; quar qui plazer fai, 
E pues ennueg, tot o desfai. 
Per qu' om deu ab sos ditz genzar 
Sos faitz quan los fai, e daurar 
Ab sos faitz sos ditz, pos los dis; 
Qu' aissi l' en sec bos gratz e fis. 
Quar, si vos mi faiz onramen 
E pues anta, torna a nien, 
E si zo que m' avez donat, 
Mi tolez, pauc ai esplegat. 
Don totz oms si deu accordar, 
Tan tost com comenz' a regnar, 
De far a granz et a petitz 
Plazer, si vol esser grazitz; 
E quan non pot lo plazer faire, 
D'enueg a far si deu estraire; 
Qu'aissis pot far grazir chascus 
Al siegle, e non, estiers, negus. 
Qui quatre causas be no fai 
Non pot aver bo pretz verai, 
E qui totas be las fazia 
Ja menz de bo pretz non seria. 
Sabez quals son? c' om teng' ades 
Son arnes bel e gen en pes
De son poder, qu' aissi s'enten. 
E tengu' om ades eissamen 
Son arberc ubert e sezat, 
Serven cels qui venon de grat, 
Sitot lo segners es aillors,
Qu' enaissi s' en dobla l' onors;
E teng' ades neta sa fe 
En ditz e 'n fatz; e gar si be 
Del sieu destruire et pejurar 
Per pretz qu' en vuella conquestar. 
Quar nulz oms no destrui lo seu 
Que no perda son prez en breu. 
Tot aizo es vist e provat
En aquelz qu' aissi an regnat.
…

56. Anonimo. Glorios Dieus don totz bens ha creysensa,

56. Anonimo.

56. Anonimo. Glorios Dieus don totz bens ha creysensa,

Dal canz. Y.

Glorios Dieus don totz bens ha creysensa,
vos prec prezant, deziros am dezir,
denhes, sius play, lo mieu cor esclayzir, 
que yeu puesca dir e retrar a present 
planh amar, doloyros e consent.
la lenga d'oc en deura sospirar
e Prozenzals planher e gaymentar.
amara mort ! ben nos as fach offensa,
de bon senhor descaptalat Prozensa.
Vera valor valent an gran valensa
lo puesc nompnar ses tot falhiment.
hoy rey Robert, de bens ayps compliment,
cap e razis en siensa fondat !
perdut avem la real magestat
de Cessilia: hoy contat de Proensa,
de bon senhor vos aves defalhensa.
Plans, plors e critz deu far tota Proensa,
petitz e grans, yeu vos diray perque.
Amava los trastotz en bona fe,
car per tostemps los ha trobatz leals.
amara mort ! ben yest descumenals,
car nos as tout la flor d'aquist lengage.
ay rey Robert, gran perdan fa parage.
Del rey Robert motz bons homs prenian gage;
ar covenra tornen en lur pays.
la sieua mort planh hom dedins Paris, 
per autres luox, cant auzon renompnar 
las soas bontatz en que a volgut renhar. 
homs que annes a Nnapol on estava, 
desconselhat, lo rey los conselhava.
Hoy rey Robert, gentil flor de nobleza, 
bon senhor qui poyra mays trobar ? 
talhas, questas nul temps non fes levar; 
en Prozensa tengutz los a en patz. 
lo veray Dieus qui en cros fon levatz, 
la sieua arma non meta en rancura, 
mays lay on gaug tostemps dura.
Mager dolor hom non auzi retraire 
com aquel jorn quel bon rey volc fenir. 
sos cavalliers denant si fes venir; 
la regina y fon premierament. 
en sospirant lur dis mot humilment: 
senhors, totz yeu requeri perdon. 
aysi con poc comenset son sermon: 
viscut sa ay coma forfag peccayre
...
Lo jove rey, filh qu'es d'aquest d'Ongria,
tot en plorans dizon quel vay bayzar:
es oy felen, vulhat Dieus amparar;
ben covenra que tu sias suptils,
e pregue ti vulhas esser humils
a la gleya: si o yest, Dieus lo payre
en totz destrix ti sera capdellayre.
E pueys ti pre que Proensa captengas 
coma leyals que son e ses engan. 
si mestier t'es, aquels t'ajudaran,
sol quels ames e los tengas en pas. 
paga los ben, enaysi los auras 
bons e leyals, si mestier ti fazia,
sercan premiers com son agut tot dia. 
Ans que fenis lo rey Robert d'onransa, 
el fes venir son vicicancellier
e volc saber si tug li saudadier 
eran pagat, el respondet que non. 
lo noble rey, com savi digne e bon, 
ha comandat que totz homs pagatz sia
tro un denier, a qualque part que sia. 
Pietat fo a tot hom que auzia 
lo rey, rey Robert ans que fenis: 
comandas mi al rey de san Dauid, 
aquel senher que sufri passio 
lur don pas a totz cominalment 
et al sant payre done cor e talent, 
com regisca, az onor de Dieu sia: 
tug son mortals e non sabon lo dia.
La gent que l'aus mot gran dolor avia, 
tant humilmens los comandet a Dieu. 
a sant Loys volgra esser romieu, 
si a Dieus plagues, al sieu digne autar. 
dieu Jhesu Crist vuelha per mi pregar; 
a la verge humil santa Maria 
m'arma comant, l'aya en sa baylia.
La gran dolor retrayre non poyria 
que menavan cels qu'eran environ. 
lo rey Robert cu Dieus fassa perdon, 
neps e nessas fes venir davant si. 
fort deziret de vezer lo dalfin, 
car el era del sanc e del linhage. 
saludas lom, so dis a sson barnage.
E digas li que de mi li sovenha, 
que per m'amor abtenga Prozenzals, 
lo Masselhes, car son bons e lyals, 
per mi an suffert trebals e grans dolors. 
en Cisilia son agutz corajos
e mal pagat, don mi sap mal ses falha: 
Dieus sia amb els els gart totz de trebalha. 
Ans que fenis lo rey si con podia, 
a son heres preguet mot caramens, 
que los Bausenx ames totz coralmens,
lo com novel e los autres trastos, (trastos : trastotz)
cel d'Evilli totz e totz sos valedors.
a trastotz prec que per Dieu lur sovenha, 
tant com poyran, que l'un l'autre captenha. 
Paraula dis que es ben de retrayre,
lo rey Robert, enans que el moris: 
aportas mi davant la flor de lis. 
pueys la bayzet e dis tot sospirant
al rey cuy es bel filh: non sias enfant. 
covenra ti que aptengas la flor, 
si la gleya fazia emperador. 
non perdas ren per lo tieu volpilhage, 
mays pren espilh de tot nostre linhage; 
Con an regit ni la flor mantenguda 
nostres payrons, lo rey Carle premier; 
lo miey payre a mant bon soudadier 
a donat sout, el duc, qu'era mon filh, 
de Calabria ha suffert motz perilh, 
per mantenir la terra de Cisilia. 
fay tu aytal, capten la senhoria. 
En sa vida lo rey Robert estava 
pensant en Dieu an gran afflection.
e fon la nueg de parission, 
Dieus li trames son angel e dis li: 
hoy rey Robert, tu yest pres de la fi. 
lo jorn li dis quec el moris devia. 
las mans jonchas ves lo cel s'umelia. 
Sos dos nebotz regardet e sa boda. 
de sus lo cap la corona pauzet 
de son felen, mot dousament ploret. 
del realme te revesti, belh filh, 
e sant Loys ti gart de tot perilh, 
e membre ti de tos cozins tot dya. 
ampara los trastotz per amor mieua. 
Amb umil cor lo rey, si con podia, 
ans que fenis, dis: nos meravilhes, 
si ay revestit lo rey Andrieu c'uey es 
del realme, car dreg es e razon, 
Carle Martel lo sieu avi que fon; 
e mon frayre de mi fon premier nat, 
degra regir miels que yeu lo regnat. 
consiensa del tort per cert avia, 
per que yeu que als sieus tornat sia.
Adonx feni, don fon mot gran pezansa, 
qui vi raubas trencar e mans vestirs, 
caras, cabels, plorar e far grans critz. 
non y ac negun non menes gran dolor 
dizent aysi: mot perdem bon senhor; 
la sieua arma non puesca sufrir pena. 
gran fon lo dol que tota sa gent mena.
Gran dolor fon qui auzi la depertida 
del rey Robert am la donna gentil. 
la regina va gitar un gran quil:
ay bona amor, temps que nos partam.
si a Dieu plagues, volgra esser avan
morta que vos ! mays pueys que Dieu lo payre
ho vol aysi, yeu non puesc al re fayre. 
Lo rey auzi que la donna planhia : 
aysi com poc el la va confortar. 
huey es lo jorn, Dieus mi vol appellar, 
el sia grazit, que pron sa ay vescut. 
pueys que a cel las son voler m'es salut, 
a sel me rent, quan quel peccayre sia, 
m'arma, mon cors meta en sa baylia.
Ben deu planher tota sancta gleya 
la sieua mort, car en tot son vivent 
de la gleya es agut son sirvent,
gonfaronier de papa quin Clement. (Papa Clemente V : Bertrand de Got)
e del seyzen el fora eysament, (Papa Clemente VI; ambos en Avignon)
si agues vescut, captengra lo tot dya;
Fe sperital en el bon pe avia.
De la razis el es mogut de Fransa, 
per que Frances lo devon sospirar, 
e de sa mort planher e gaymentar. 
lo rey Robert, mant hom lo planhera, 
tals portamens en sa vida fach a, 
que tota gent en deu aver pezansa, 
especialmens lo noble rey de Fransa.
Com d'Evelli, aque planh e sospira 
la mort del rey, el n'a dreg e razon, 
car l'amava de fin cor e de bon. 
an pauc lo cor de trastot nol falhi,
cant aus la mort, el ha dig cap encli: 
bel senher Dieus, ben m'as descapdellat 
de bon senhor, mas Dieus en sia lauzat, 
e la verge humil, santa Maria, 
la sieu' arma tenga en sa baylia. 
Complansa, vay senes tota bestensa 
per lo pays de levant al ponent. 
per Proensa passa premierament,
dedins Nissa tu t'en vay comensar 
tro la verge sancta Mari' a la mar; 
per Masselha passaras e per Arle, 
tro aqui s'estent lo poder del rey Carle.
Ad Ays t'en vay, complancha, senes falha, (Aix de Provence : Felibrige)
petitz e grans humilmens saludar,
com un dels luox quel rey volia amar
de Proensa; prega devotament
santa Clara, per lo bon rey valent.
en paradis avocada li sia,
totz sos clamans de destric gardatz sia.
Ad Avinhon t'en vay pueys al sant payre, (Avignon; Papa)
car razon es, e pueys als cardenals,
al college, pueys a totz los reals;
aqui es cap e razis de la fe.
lo veray Dieu que tot lo mon sosten, 
l'arma del rey no sufra nulha pena,
totz en preguem humil de gracia plena.
A sant Loys, ver cors, sans de Masselha, (San Luis de Tolosa, Toulouse : Anjou)
complancha, vay an gran devocion.
aquel senher que sufri passion, 
pregue, si plays, per lo rey cabalos 
que aja l'arma el regne glorios 
e l'acuelha el sieu digne repayre, 
hon gaug fes fi a tot fizel peccayre. Amen.