Mostrando las entradas para la consulta vostres ordenadas por fecha. Ordenar por relevancia Mostrar todas las entradas
Mostrando las entradas para la consulta vostres ordenadas por fecha. Ordenar por relevancia Mostrar todas las entradas

sábado, 17 de octubre de 2026

Bertran Carbonel. Per espassar l'ira e la dolor

Bertran Carbonel.

Bertran Carbonel. Per espassar l'ira e la dolor



Florissoit en 1200. Hist. génér. de Provence. T. II, p. 403.

2701.

Per espassar l'ira e la dolor
Qu'ai dins mon cor, e per confizamen
Qu'ai bon en dieu, fas lo comensamen
D'un sirventes contra la gran folor
Que fals clergue fan sotz bella semblansa;
Qu'il dizon be, mas en vei ses dubtansa
Qu'il fan tot mal, don ieu ai dolor gran,
Quar cel que vai la lei de dieu mostran
Degra ben far e seguir dreg semdier:
Mas cobeitat fai home messongier.
Laia cauza es tengud' al doctor,
So dis Catos, quan nescis lo repren:
E qui mais val mais fai de falhimen,
Quan falh en re, que us hom ses valor.
Qui prezica qu'aiam en dieu fiansa
E fassam be per la su' amistansa
Certas ben dis; mas lo repres deman
Qu'o dis per que fai nul fach mal estan;
Que honestat non porta costalier
Ni fier ni franh ni fai fach de murtrier.

Ai! fals clergue, messongier, traïdor,
Perjur, lairo, putanier, descrezen,
Tan fatz de mal quascun jorn à prezen
Que tot lo mon avetz mes en error.
Anc Sans Peire non tenc captal en Fransa
Ni fetz renou, ans tenc drech la balansa
De liautat: no fatz vos pas semblan,
Que per argen anatz à tort vedan?
Pueis n'absolvetz, pueis nos datz empachier
Pueis ses argen noi trob'om dreichurier.

No m crezatz pas si fol entendedor
Blasme totz clercs, mas los fals solamen;
Ni d'autra part no vazan entenden
Qu'aisso diga per dubtansa de lor:
Mas que m plagra fezesson acordansa
Dels reis que an guerr'e dezacordansa,
Si qu'outra mar passesson est'autr' an
El Papa ab els, e lai fezesson tan
Que crestiantat s'en dones alegrier:
E valgra mai, qu'encar son sà guerrier.

Ar es ben drech, pos ieu n'ai dich blasmor,
Que'l be que fan laus e vaza dizen:
Drap de color e vaissela d'argen
Refudan tot per dieu nostre senhor. 
Aissi ls gart dieus de mal e de pezansa
Com els non an ni orgolh ni bobansa,
Ni riquezas no van cobezejan,
Ni joc d'amor; mas autre dieu non an.
Adoncs mostran quan mueian qu'en l'armier
S'en vai l'arma e la carn él carnier.

Al plus privat Proensals ses dubtansa
Que huei viva e de mais d'alegransa
Vai sirventes, à cel on quar lai van
Miei sirventes, dir que'l pretz qu'entrenan
Sosten que l gart de fals clercs; quar leugier 
Son à mal far e fals e messongier.

2701.

Tan rics clergues vei trasgitar
Enaissi co'l trasgitaire, 
Que'l filha qu'an de comaire
Fan lor nept' al maridar. 
Et atrob ne d'autres fols vers
Quez an tan d'ipocrisia, 
Qu'om no conois lor bauzia 
Ni l'engans don lor ven l'avers.

Falses clergues, e qual devers
Es fassas tan gran folia, 
E que'l be mostres tot dia? 
Es fols doncs vostres volers. 
Bos pastres no deu hom pregar 
Sas fedas per nul afaire; 
E que vos o vulhatz faire 
Qu'es pastor, fariatz à cremar.

Qui ben vol de dieu prezicar
No deu esser fols ventaire 
Quar fols es lo prezicaire
Que ben ditz e vol mal far. 
E fols si no l destrenh temers,
E fols qui s fenh que bos sia,
E fols cel que dieus oblia,
E fols qui sec sos vas plazers.

On que s'an lo devis poders
Sab qu'als clers fai bona via;
E sab be la trichairia
Dels fals ples de malsabers; 
E sab com per outracujar
An portels tras lor repaire, 
Per on intran li cofraire 
Vergonhos quan van cofessar.

Lo mal qu'il fan deu hom blasmar
E'l be grazir e retraire.
Ufana no lor plai gaire,
Qu'aisso lor posc ieu lauzar,
Ni rics manjars ni rics jazers,
Ni orgolh ni felonia;
Mas empero tota via
Fan so qu'à dieus es desplazers.

Cel hom cui es fis pretz vers,
Sirventes, e cortezia,
Al mieu car senhor t'envia
Dir qu'ie l prec que s gar de fals clers;
E qu'ieu soi sieus ses bauzia
Per far e dir totz sos plazers. 

viernes, 16 de octubre de 2026

Aimeric de Pegulha. Domna per vos estauc en greu tormen.

Aimeric de Pegulha.

Aimeri, Aimeric, Peguilain, Péguilhan, Peguilhan, 1175 - 1230

2701, 7225, 7614.

Aimeric de Pegulha fon de Toloza, fils d'un borzes qu'era mercadiers de draps. Et apres cansos e sirventes; mas mot mal cantava. E enamoret se d'una borzeza sa vezina, et aquela amors li mostret trobars e fes de leis mantas bonas cansos. Mas lo marit se mesclet ab lui e fes li desonor: en Aimeric s'en venget, que l feri ab una espaza per mieg lo cap, per que l covenc à faizir de Toloza. E anet s'en à'n G. de Berguedan que l'aculhi; et enanset lui e son trobar en la primeira chanso qu'el avia faita, tan qu'el li donet son palafre e son vestir: e presentet lo al rei n Amfos de Castella, que l crec d'aver e d'arnes e d'onor. E lai estet lonc temps; pueis veg s'en en Lombardia, on tug li bon home li feron honor: e lai definet en eretgia, segon c'om ditz.
E fon aventura que'l marit guerit de la nafra e anet à San Jacme. 
En Eimeric saup o e ac voluntat d'intrar en Toloza. E venc s'en al rei e dis li que si plazia volria anar vezer lo marques de Monferrat; el rei si l det bando d'anar, e mes lo en arnes de totas res. En Aimeric dis al rei que passar volia à Toloza, mas regar avia de so qu'el sabia, qu'el rei sabia tot lo fag e vi que la amor de sa dona lo tirava, e det li companha tro Monpeslier. Et el det as entendre tot lo fag als companhos e qu'els li ajudesso, qu'el volia vezer sa dona en forma de malaute: et els responderon qu'els feran tot so que comandaria. E quan foron à Toloza, los compans demanderon l'alberc del borzes, e fon lor ensenhatz.
E troberon la dona e disseron li que un cozi del rei de Castella era malautes, que anava en pelerinatge; et que l plagues que lainz pogues venir. Ella respos que lainz seria servitz et onratz.
En Aimeric venc de nueg e'ls compagnos colqueron lo en un bel lieg. 
E lendema n Eimeric mandet per la dona; e la dona venc en la cambra e conoc n Aimeric, e det se grans meravilhas e demandet li com era pogut intrar en Toloza. Et el li dis que per s'amor; e comtet li tot lo fag. 
E la dona fes parvent que l cubris dels draps e baizet lo. D'aqui enam (enan) no sai co fo, mas tan que X jorns lai estec n Eimeric per occaizo d'esser malautes. E cant s'en parti d'aqui anet s'en al marques, on fon ben aculhit.

2701, 3794, 7225-6, M.

Domna per vos estauc en greu tormen. 
Senher fols es, qu'ieu nul grat nous en sen. 
Domna, per dieu aiatz-en cauzimen.
Senher vostres precs hi anatz perden.
Bona Domna jaus am ieu finamen.
Senher et ieus volh pietz qu'à l'autra gen.
Domna per so n'ai eu lo cor dolen.
Senher et ieu alegres e jauzen.

Domna, ja mor per vos ses nul cofort.
Senher be trop n'auretz fait lonc acort.
Domna ja es ma vida piegz de mort.
Senher so m platz, sol qu'ieu non aia tort. 
Domna de vos non ai mas desconort.
Senher, e doncs cujatz queus am per fort?
Domna ab un semblan m'agratz estort.
Senher respieitz noi aiatz ni conort.

Domna vauc donc alhors clamar merce.
Senher anatz; e doncs qui vos rete?
Domna no posc, que vostr'amor me te. 
Senes cosselh, senher, o fas de me. 
Domna trop mal me respondes ancse. 
Senher quar piegz vos volh qu'az autra re.
E doncs, domna, no m faretz ja nul be?
Senher aissi er com dizetz so cre.

Amors gitat m'avetz à no m'en cal,
Amics, per dieu no posc faire ren al.
Amors e vos ja m'eretz de tot mal.
Amics per so von trairei san e sal.
Amors per que m fetz cauzir domn'aital?
Amics ieu vos mostrei so que mais val.
Amors, no posc sufrir l'afan coral.
Amics, per so queram autre logal.

Amors en tot quan faitz vos vei fallir.
Amics à gran trot me voletz laidir.
Amors e doncs per que m volets partir?
Amics quar greu m'es quan vos vei morir.
Amors ja no cugetz qu'alhor me vir.
Amics per so pessatz del ben sufrir.
Amors semblaus si ja'n poirai jauzir?
Amics vos o, sufren et ab servir.

2701, 7225-6,

Mantas vetz soi enqueritz
En cort cossi vers no fatz;
Per qu'ieu volh si' apellatz,
E sia lors lo cauzitz,
Cansos o vers aquest cants:
E respon als demandans
Qu'om no troba ni s'ab devizio, (s'ab : sab) 
Mas sol lo nom, entre vers e canso.

Qu'ieu ai motz mascles auzitz
E cansonetas assatz,
E motz femenis pauzatz
E verses bos e grazitz:
E cortz sonetz e cochans
Ai auzit é verses mans;
Et auzida cansonet' ab lonc so,
Els motz d'amdos d'un gran el cant d'un to.

E s'ieu en soi desmentitz,
Qu'aisso no sia vertatz,
Non er hom per me blasmatz
Si per dreg m'o contraditz;
Ans es sos sabers plus grans
Entre'ls bos, e'l mieus mermans,
Si d'aisso m pot vencer segon razo:
Qu'ieu non ai ges tot lo sen Salamo.

Quar es de son loc partitz 
Domneis, que ja fo prezatz, 
Me soi alques desviatz 
De joi, tan m'estau marritz. 
Qu'entr' amairitz et amans
S'es mes us pales engans, 
Qu'enganan cre l'us l'autre far son pro; 
E noi guardo temps ni per que ni quo.

Qu'ieu vi ans que fos faiditz,
Si fos per amor donatz
Us cordos, qu'adreg solatz
N'issi e cortz et covitz.
Per que m par que dur dos tans
Us mes no fazi' us ans
Quan renhava domnei ses tracio:
Greu es qui vei com es e sab quo fo.

E non estau relenquitz,
Si tot mi soi desamatz,
Qu'ieu no si'enamoratz
De tal qu'es cim e razitz
De pretz, tan qu'à mi es dans;
Pos la valor e'l semblans
Son assemblatz en tan bella faisso,
Qu'om noi pot neis pessar melhorazo.

Ai! bel cors cars, gen noiritz,
Adretz e be faissonatz, 
So qu'ieus volh dir devinatz; 
Qu'ieu no soi ges tan arditz
Queus prec que m'ametz, abans
Vos clam merce mercejans: 
Sufretz queus am e nous quier autre do; 
E ges d'aquest no m devetz dir de no.

Ves Malespina vai cants
Al pro Guillem qu'es prezatz,
Qu'el aprendra de tu los motz e'l so,
Qual que s volha per vers o per canso.

Na Beatritz d'Est l'enans
De vos mi platz que s fa grans,
Qu'à vos lauzar s'en son pres tug li bo,
Per qu'ieu de vos dauri mo vers-canso.

Morgue de Foissan, Fraire Menor. Be m'a lonc temps menat à guiza d'aura

Morgue de Foissan ou Fraire Menor.

Morgue de Foissan, Fraire Menor. Be m'a lonc temps menat à guiza d'aura


2701, 7226.

Be m'a lonc temps menat à guiza d'aura 
Ma bon'amors, quo fai naus sobrevens; 
Mas lo perils m'assuav' e me daura 
Lo bon esper qu'ai en vos fermamens,
En cui amar es ferms totz mos talens:
Qu'aissi m'an pres de vos qu'es blond'e saura

No m'agraz ops que m fos tan agradiva
Vostr'amistat, domna de bos aips flors,
Pos deviatz envas me tan autiva
De cor esser, e lonhar mi'l secors
Qu'ai atendut longamens: quar us plors
M'en sors tan grieus que no cre gaire viva,
Si m destrenhetz, domna, vos et amors.

E ja de vos no m do so qu'ieu dezire
Jamais Jhezus, si per als à morir
Tem, mas per so quar sai ses contradire
Que pos mortz fos nous poiria servir.
Pero s'il mal vos plazon ni'l martir,
Ni'l grieu afan de que ieu sui sufrire,
Ben aia'l mal e l'afan e'l cossir.

Qu'à mi no deu plazer mas so queus plaia,
Pos del tot soi vostres ab bona fe,
Sol no volhatz que d'amar vos m'estraia;
Quar lo poders non es ges mieus de re.
Be soi conques mas trop soi lonh de be
Qu'en tal cossir m'an empench que m'esglaia
Ir'e pezars e domna ses merce.

E vos amors, pos ab tan ferm coratge
Vos am eus ser, per queus trob tan nozen?
Qu'ades m'aucizetz tollen alegratge,
Et ades mi revivetz joi renden,
Per qu'ieu trac piegz d'ome del tot moren.
Doncs pos avetz en mi plen poderatge
Amor merce; no mueira tan soven.

Domna per vos m'es amors tan sobreira;
E si m'auci de vos ven l'ocaizos.
Don volgra be queus auzes esquerreira
Nomnar vas fe: mas en vos fallizos
Non deu pensar sia. Pero de vos
Tenc er que m faitz mal, domna plazenteira,
Mon cor e mi e mas bonas cansos.

Vostres tan sui, domn'agradiv' e pros,
Qu'on piegz mi faitz ab amor plus enteira
Humils e francs e fis soplei vas vos.

Note. Cette pièce a cela d'original, que le dernier vers de chaque couplet et de la finale est le premier dans différentes pièces d'autres troubadours. Pétrarque a suivi cet exemple dans sa 7.e chanson.


// Petrarca //

La gola, e ’l sonno, e l’oziose piume
Hanno del mondo ogni virtù sbandita,
Ond’è dal corso suo quasi smarrita
Nostra natura vinta dal costume;
Ed è sì spento ogni benigno lume
Del ciel, per cui s’informa umana vita;
Che per cosa mirabile s’addita
Chi vuol far d’Elicona nascer fiume.
Qual vaghezza di Lauro? qual di Mirto?
Povera, e nuda vai, Filosofia,
Dice la turba al vil guadagno intesa.
Pochi compagni avrai per l’altra via;
Tanto ti prego più, gentile spirto,
Non lassar la magnanima tua impresa.

Guirautz de Borneill. Alegrar me volgr' en cantan

7225, 7614, 7698.

Guiraud, Giraud, Guiraut, Giraut, Girautz ; Borneil, Bornelh,  Bornelh, Borneill,  Bornell, Borneil, Borneyll

Guirautz de Borneill si fo de Limozi, de l'encontrada d'Esidueill, d'un ric castel del visconte de Lemoges. E fo hom de bas afar, mas savis hom de letras e de sen natural. E fo meiller trobaire que negus d'aquels qu'eron estat denan ni foron apres lui; per que fo apellatz maestre dels trobadors, et es ancar per totz aquels que ben entendon subtils ditz ni ben pauzatz d'amor e de sen. Fort fo honratz per los valens homes e per los entendens, e per las dompnas qu'entendian los sieus maestrals ditz de las soas cansos. E la soa vida si era aitals que tot l'ivern estava à scola et aprendia, e tota la estatz anava per cortz e menava ab se dos cantadors que cantavan las soas cansos. Non vol mais muiller; e tot so qu'el gasaingnava dava à sos paubres parens et à la eglesia de la vila on el nasquet; la qual glesia avia nom et a encaras Saint Gervasi.

2701, 3794, 7225-6, 7614, M.

Alegrar me volgr' en cantan
E si d'un sol pauc m'ajudes
Mon bel senher, ai ben talan,
Que ja per nauza ni per dan
Qui m creises, no m desconortes:
Qu'estiers no m fora frutz ni flors,
Ni gen pascors,
Joi ni solatz.
Mas valha m cauzimen, si l platz,
Que m'ajut bona sospeissos
En un vers far que sia bos.

E pero ben a mais d'un an
Qu'om me pregava qu'ieu cantes;
E fora bon que m n'esforses,
Si m pogues pagar del mazan.
Mas volh que'l cor s'acord' al can,
E que la boca rend'apres
Dels bels digz e dels faitz majors
Gratz e lauzors:
Quar si cantatz
De tal cui plass' eus sofr'en patz
Vostres precs e vostras cansos,
Pro von escai rics gazardos.

E seraus pretz, à mon semblan,
Si vostre cant meillur' ades;
E si ja vis que meillures
Lo mieus, qo fera son coman
Tostemps mais! E si ja d'afan
Qu'en agues trait me corailles,
Tostemps mi defendes amors
De sas honors;
E fos mostratz
Coma fol desaventuratz,
De joi dezamparatz e blos,
A cui no tanh honors ni pros.

Dieus! co m'er anatz regardan
Si ja vira que m'agrades!
E no ges per so qu'ieu cujes
Qu'en nulla re m'abelis tan.
Pro m'ave meils que no deman:
E cum, no m'o diras? fols es:
Ja sabs tu d'aquestz amadors
Leus parladors,
Que lor foudatz,
Quan lor afar s'es aviatz,
Lor tol plazer e ditz e dos;
E ls mena tristz e cossiros.

Per qu'ieu, que no m'azaut d'engan,
No volgra qu'autre m'ensenhes
So que mon joi me destorbes,
Ans agr'ops qu'empares enan.
E per so m vau sols alegran
E cossir com ja nʼatendes
Cosselh d'amics, quar de senhors
M'es lor acors
Sobretarzatz;
E lonh me de mos plus privatz,
Tan dubti que locs e sazos
M'embles qualque mot perilhos.

E no ges per so qu'ieu soan
Lor solatz, e mout no prezes
S'auzes dir, e que demandes
Aissels que venon ni que van,
Tals novas en qu'anes mesclan
So que negus non entendes.
Que per us prims entendedors
Me tol paors
E frevoltatz,
Quar no cug esser ben amatz,
Mans gabs, mans ditz, mans fagz ginhos
Per que fora bautz e joios.

Er diran tug qu'ieu dis ogan,
Qu'à tot home qui ben ames
Agr'ops un bon amic trobes
On de re no s'anes dubtan;
Quar us no sab de que ni quan
Li er ops qu'om lo cosselhes.
Per qu'ieu dic qu'als fis amadors
Es valedors
Cosselh privatz;
Quar greus er, si nous en gardatz,
Que l'un dels totz tres companhos
Nous sia soven enoios.

Quascus si gart si com ieu fatz
Tan be, Sobre-totz, que neis vos
No sabetz quals es ma rasos.

Ben leu m'an lai part los glotos,
O sai e lai, o sus o jos.

2701, 7226.

L'autrier lo primier jorn d'aost
Vinc en Proensa part Alest;
E cavalcav' ab semblan mest,
Qu'ira m tenia sobrieira,
Quant auzi d'una bergieira;
E fon just' un plaissaditz.
E quar fo suau lo critz
Don retendi la ribieira,
Vau m'en lai tot esbaïtz
On amassava favieira.

E si tot s'avia pel brost
E strecha'l gonella que vest,
Ans que li demandes: don est?
Ela m tenc à l'estrubieira;
Pois dis me: per qual dressieira
Vengues ni don es issitz?
Ja m sembla sias marritz.
No m'aiatz per trop parlieira,
Que quar es sols escaritz
Ai ben drech que vos enquieira.

Toza, beus dirai, quan que cost,
Pos tan gen m'en avetz enquist, 
Quals aventura m mena trist:
De bon' ami' ai nescieira
Que fos fin'e vertadieira;
Qu'eras me soi departitz
D'una falsa betairitz
Quem fa camiar ma carrieira;
E fora m capdels e guitz
Si no fos tan volatieira.

Senher franc, à qui que s'ajost
Ab ric'amor, non er, per crist,
Si tot sa pro auzit ni vist,
Ses clam; qu'una cavalieira
Vol be qu'om en fag o mieira
Sos bes e'l mal si oblitz;
Qu'ades, non es tan garnitz,
Tornaraus d'autra manieira;
Qu'estas autras camiairitz
Segon tost autra carrieira.

Toza, dieus volha que mi ost
Del mal que tanta pena m bast,
E perda'l dormir e'l depast.
Mas volh ab la senha nieira
No crezatz que plus vos quieira;
Per so quar gen m'aculhitz
Vos serai francs e cauzitz.
Quar cove queus en refieira
Merces quar nous enfugitz:
De lonh m'avizetz primieira.

Senher, be m'aura ops qu'en sost
Del fag, qu'enqueras l'oc non tast;
Que'l cors ai pauc e de sen cast,
Si beus mi fas prezentieira:
Pois cug segon ma paubrieira
Que m sia datz bos maritz.
Mas quar tan pauc m'enqueritz
Farai d'aitan que laugieira,
Qu'ab fis sagramens plevitz
Auretz m'amistat entieira.

Toza, be'n fora gauzitz:
Mas tant es ferma'l razitz
Que mou de lai part Lobieira,
Que'l mal, pois s'er endormitz,
Ai paor que pieitz me fieira.

Senher ges non es arditz,
Quar de mal queus er fugitz
Temetz que pois vos enquieira.
Mas pos tan m'es abelitz
Sojornem en est' ombrieira.

Toza, n'Escaruenh' es guitz
De pretz, que m det companhieira
Cortez' e finʼamairitz;
Per que' l mal me fug à tieira. (per que 'l) 

Senher un pauc es fallitz,
Qu'eras d'autra companhieira
Parletz que fossetz aizitz,
Si tot ses plus ufanieira.

2701, 3794, 7225-6, 7614, M.

No posc sufrir qu'à la dolor
De ma den la lengua no vir,
E'l cant à la novela flor
L'an quan vei los ramels florir. (Lanquan)
Doussa votz pel boscatge
Aug d'auzeletz enamoratz;
E si tot m'estau apessatz
Ni pres de mal usatge,
Quan vei camps ni vergiers ni pratz 
Ieu m renovel e m'asolatz.

Qu'ieu no m'esfors d'autre labor
Mas de cantar e d'esjauzir.
Q'una noich sommiei en pascor
Tal somni que m fetz esbaudir,
Q'us esparviers ramatge
S'era sus é mon ponh pauzatz
E semblava s adomesjatz:
Anc no vis tan salvatge;
Mas pois fo maniers e privatz
E de bos gets apreizonatz.

Lo somnhe dis à mon senhor
Qu'à son amic lo deu hom dir;
Et enarret lo m'en amor,
E m dis no podia falhir,
Que de l'aussor paratge 
Conquerrai tal amigu' en patz,
Quan be m'en serai trebalhatz,
Quanc hom de mon linhatge
Ni d'outra ma valor assatz
Non amet tal ni fon amatz.

Eras n'ai vergonh' e paor,
E m'esvelh en plang e sospir;
E'l somi tenc à grand folor
E no crei que posc' avenir.
Pero de fat coratge
No volh partir un ric pessatz,
Qu'apres nostre passatge
Crei qu'el somni sia vertatz,
Aissi dreg co m fon enarratz.

E pois auziretz cantador 
E cansos anar e venir; 
Qu'eras que tenon sai onor,
M'aven un pauc plus enardir
D'enviar mo messatge
Que parte nostras amistatz,
Que sai n'es faita la mitatz
Mas de lai non tenc gatge:
Pero ja non er acabatz
Nul fatz tro sia comensatz.

Qu'ieu ai vist acomensar tor
D'una sola peir' à bastir,
E cada pauc pojav' aussor
Tro que la podi' om garnir.
Per qu'ieu prenc vassalatge
D'aitan, si vos m'o cosselhatz,
Que'l vers quant er ben asomiatz
Trametrai él viatge,
Si trob que loi porte viatz,
Ab que s deport e s don solatz.

E vos entendedors vejatz,
Que sabetz mon lengatge,
Quora que fezes motz serratz,
S'ara los ai ben esclairatz. 

E soi m'en pels prims esforsats,
Qu'entendan quals cansos ieu fatz.

2701, 3794, 7225-6, 7614, 7698, M.

S'ara no poja mos cans
No sai com jamais s'enans;
E si no m val dos aitans
Que far no solia,
Ben auras dregz lo m soans.
E per que? no m'o demans,
Qu'ieu no t'o diria.

E seras mi drogomans?
A cui? leis cui soi comans.
E com entendra tos mans?
Ja d'aquo no t sia, 
Que'ls ditz els fatz els semblans,
El nom el pretz el bobans
T'er guitz en la via.
E tu ja t fas conoissens?
Ieu, oc. E tu non entens
Qu'ieu fas motz ben aprendens
E ses maestria?
Si fauc be; mas totz es sens.
Per que? quar vol tota gens
Li port garentia. 

Quo'l sieu bel cors avinens
Es assazats e manens
De tots bos ensenhamens 
E de cortezia,
Ja n'auras tu malvolens
Quar en trop lauzar t'emprens.
E qui m graziria?

Seus enemics e guerriers
No t falliran volontiers:
Q'us enoios fols parliers
Trob'om quascun dia.
Fors qu'ieu no soi sobransiers
Mas si la'n blasmav' Ogiers
Ieu l'en combatria.

Que'l sieu laus es dreituriers,
El nom vers, el pretz entiers;
E si m'era vis estiers

Que'l sieu laus es dreituriers, 
El nom vers, el pretz entiers 
E si m'era vis estiers
No m n'entrametria:
Qu'anc fort no fui sovendiers 
De tals lauzars plazentiers,
Ni non o faria.

E tu que tanh sos lauzars?
Ja m'en forsa sobramars.
Mais t'en valria calars.
Be ditz gran folia;
Que, per dieu, sol lo parlars
M'adutz tals quals bos pensars,
Q'usquecs me valria.

E si tos ditz no les cars
No t'en volgras esser pars?
Eu, no per re; que'l cujars
M'ajud' e m'enbria
So m'es vis tots mos afars;
E val en mais mos cantars
Per aital paria.

E s'il bos reis dels Navars
M'o lauza, de mantz blasmars 
Gaire no m daria.

2701, 7226.

S'es cantars ben entendutz
Ei sofris pretz e valor;
Per qu'es lag de trobador,
Des que son cant er saubutz,
Qu'el eis en sia lauzaire:
Que be pareis al retraire
Si l n'escai blasmes o laus.

E bos pretz reconogutz
Dur' ades d'una color, 
Si'l senher guara com cor,
Qu'aissi sera leu vencutz.
E qui fort es rabinaire
No sab ni no s pot estraire
Qu'ans termini no repaus.

E bon' amistat de drutz, 
Qui la noiris ab temor, 
Fa bon frug e bona flor, 
Qu'à quascus n'escai salutz.
E nous aizinets gabaire,
Si a ren fatz fis amaire;
Ans cove francs e suaus.

Qu'ieu ai d'amadors vist mutz,
Pois si feron gabador:
Quan guerra sors entre lor,
Lo gabar es remazutz
Escarnitz. Sobregabaire
Dins e defors son repaire
A pejor perilh que naus.

Lo vers auzit e mogutz
Coma de bon trobador,
Pois revertis en error
Lo cant quant era saubutz:
Q'us se fazia clamaire
Dels digz don autr'era laire, 
Com fes la gralha del paus.

Rics savis descazegutz
Pois foron larc donador;
Quar per agrei de folor
Remania lor pretz nutz.
E cui sens non es guidaire
No sab ni pot à cap traire,
Ans par à la fin bertaus.

Et ieu que soi sà vengutz,
Bos reis, per vostra valor;
E noi mou à, contador
Mas del vers quant er saubutz
Ves lo vostr'entier vejaire:
Quar sai quens etz guitz e paire
De pretz e tenetz las claus.

Et creis vos ades vertutz,
Qui que s vir de dretz en caire;
E dieus si l platz laus esclaire,
Qu'ieus am servir e non aus.

Blacassetz. Si m fai amors ab fizel cor amar

Blacassetz.
Florissait en 1230. ibid.

En Blacassetz fo fils d'en Blancatz,



7225, 7614.

En Blacassetz fo fils d'en Blancatz, que fon meillor gentil hom de Proensa, el plus onratz baros, el plus adreitz, el plus larcs, el plus cortes, el plus gracios. Et el fon ben adreichamen sos fils en totas valors, et en totas bontatz, et en totas larguesas. E fon grant amador; et entendia se de trobar e fon bon trobador, e fes mantas bonas cansos.

// Raynouard //

Si m fai amors ab fizel cor amar

Que mil tans vuelh ses autre jauzimen

Esperar vos ab deziros turmen,

Bona dompna, cui ab fin cor tenc car,

Que d' autr' aver so qu' ieu de vos volria;

E plus no us quier mas que us plassa qu' ieu sia

Vostres, e si trop quier no m sia dans,

Si m forsa en re mo sen sobretalans.


Gentils dompna plazens, no us aus lauzar,

Ni faissonar vostra beutat plazen

Ni l' honrat, car, gentil captenemen

Ni 'l pretz que us te d' autra valor ses par;

Quar, s' ieu lauzan vostre gent cors, dizia

So qu' ieu per ver faissonar en poiria,

Sabrion tug de cui sui fis amans;

Per qu' ieu en sui de vos lauzar duptans.


S' aissi us auzes, dompna, merce clamar

Cum vos dezir ab car voler temen,

Ieu fora ricx; mas ar languisc viven,

Quar sol no m' aus quo us o diga pensar;

Mas si merces, que orguelh humilia,

Vostre gent cors, que m destrenh, destrenhia

Sivals d' aitan que us plagues mos enans,

For' ieu de joy als plus jauzens sobrans.


Ab tal voler fetz amors autreyar

Mon cor a vos cui dezir caramen

Que m fosson tug vostre plazer plazen,

Per qu' ieu volrai tos temps aitals estar;

Quar tan tenc car la vostra senhoria

Que, s' autra m des so qu' a vos non querria,

No s pogra en re cambiar mos talans,

Tant es mos cors d' onrat joy dezirans!


Tos temps vuelh mais doussamen merceyar 

Ab humil cor tot vostre mandamen

Que d' autr' aver ab joy nulh jauzimen

Que nuls hom aus voler ni dezirar;

E ja de vos joys plazens datz no m sia,

Bona dompna, s' ieu d' autra lo prendia;

E s' aman muer, domna, sui merceyans,

Qu' en la mort prenc honor, sitot m' es dans.


Dona, si us platz que fin' amors m' aucia

Vos deziran, ja no us cugetz que m sia

Enuegz en re; ans, si us es plazers grans,

Serai tos temps de ma mort dezirans.

miércoles, 14 de octubre de 2026

Bertrans de Lamanon. Us cavaliers si jazia

Bertrans de Lamanon.
Florissait en 1235. Histoire général de Provence. T. III, p. 438.

Bertrans de Lamanon. Us cavaliers si jazia


Bertrans de Lamanon si fo de Proensa, fills d'en Pons de Brugeiras. Cortes cavalliers fo e gens parlans; e fetz bonas coblas de solatz e sirventes.
 
7226.

Us cavaliers si jazia
Soven baizan li dizia:
Doussa res, ieu que farai,
Que'l jorn ven e la noich vai?
Ꭺi!
Qu'ieu aug que li gaita cria:
Via sus, qu'ieu vei lo jorn
Venir apres l'alba.

Doussa res, s'esser podia
Que jamais alba ni dia
No fos, gran merces seria,
Al mens al loc on estai
Fis amics ab so que l plai.
Ai! etc.

Doussa res, que qu'om vos dia,
No cre que tals dolors sia
Com qui part amic d'amia,
Qu'ieu per me mezeis o sai.
Ailas! quan pauca noich fai!
Ai! etc.

Doussa res ieu tenc ma via;
Vostres soi on quez ieu sia.
Per dieu no m'oblidetz mia,
Que'l cor del cors reman sai,
Ni de vos mais no m partrai.
Ai! etc.

Doussa res, s'ieu nous vezia
Breumens, crezatz que morria,
Que'l gran dezirs m'auciria;
Per qu'ieu tost retornarai,
Que ses vos vida non ai.
Ai!
Qu'ieu aug que li gaita cria:
Via sus, qu'ieu vei lo jorn
Venir apres l'alba.