Mostrando las entradas para la consulta sospir ordenadas por fecha. Ordenar por relevancia Mostrar todas las entradas
Mostrando las entradas para la consulta sospir ordenadas por fecha. Ordenar por relevancia Mostrar todas las entradas

sábado, 24 de octubre de 2026

Ballades et danses. Mort m'an li semblan que ma dona m fai ++

Ballades et danses.

Lo Decamerón en chapurriau, Giovanni Boccaccio, Llibre de cuentos. Texto complet

I. 

Mort m'an li semblan que ma dona m fai
e li seu bel oil amoros e gai.
Qu'eu non trob conseil, s'eu de li non l'ai;
per qu'eu joinchas mas denant li venrai,
preiant humilment, quant far o poirai?
que m facha socors, sevals d'un dolz bai.
Lo seus cors es blancs com neus sobre glai,
fresca sa colors cum rosa de mai,
e l seu cabil sor cum aurs, de que m plai,
dolza e plaisens plus qu'eu dir non sai.
Anc Deus non en fes de tant bela mai,
ni non volc que fos, per qu'eu l'amarai
de bon cor toz temps tant quant eu viurai
e pos serai morz, s'eu lo poder n'ai.
Mos Bels Conorz val d'autras tantas mai
cuma aurs vil (?) veire soz un ric palai.

II.

D'amor m'estera ben e gent,
s'eu ma dona vis plus sovent.
Balada faz ab coindet son,
qu'a ma bela don a randon,
quar ai estat tant lonjament.
E prec, si plaz, no m'ochaison,
quar estauc sai en Aragon
ab lo rei qu'a bon prez valent.
Mais on qu'eu sia seus mi son,
e vauc m'en lai ad esperon
per descolpar de falliment.
Gen me feiron mei oil ric don,
quant mi mostreron sa faison
e sa bela bocha rizent.
Bella domna, gentil faizon,
que baisson amor per nient.
Balada, vai ad esperon
e saluda m leis de cui son,
quar manten valor e jovent.

III.

Coindeta sui, si cum n'ai greu cossire,
per mon marit, quar ne l voil ne l desire.
Qu'eu be us dirai per que son aissi drusa:
quar pauca son, joveneta e tosa,
e degr' aver marit, dont fos joiosa,
ab cui toz temps pogues jogar e rire.
Ja Deus no m sal, si ja'n sui amorosa:
de lui amar mia sui cobeitosa,
anz, quant lo vei, ne son tant vergoignosa
qu'eu prec la mort que l venga tost aucire.
Mais d'una ren m'en son ben acordada:
si l meus amics m'a s'amor emendada,
ve l bels espers, a cui me son donada;
plaing e sospir, quar ne l vei ne l remire.
E dirai vos de que m sui acordada:
que l meus amics m'a longament amada;
ar li sera m'amors abandonada
e l bels espers, qu'eu tant am e desire.
En aquest son faz coindeta balada
e prec a toz que sia loing cantada
e que la chant tota domna ensegnada
del meu amic, qu'eu tant am e desire.


IV.

Pres soi ses faillencha
en tal bevolencha,
don ja no m partrai;
e quan m'en pren sovenencha
d'amor conssi m vai,
tot quan vei m'es desplazencha,
e tormenz qu'ieu n'ai m'agencha
per leis qu'ieu am mai.
Hai, s'en brieu no la vei, brieumen morrai.
En amor londana
ha dolor probdana:
per mi eis o sai,
sospir e'n dic hai.
Mortz fos ieu, que l via es plana,
quar non hai razon certana,
d'anar soven lai.
Hai, s'en brieu no la vei, brieumen morrai.
Ses par de proecha
es e de belecha,
ab fi prez verai;
e sa naturals blanchecha
sembla nieus quant chai,
e la calors no i es mecha
pegnen, anz sobra freschecha
de roza de mai.
Hai, s'en brieu no la vei, brieumen morrai.

Chansons anonymes, Quan vei los praz verdesir + Eissamen com la pantera

Chansons anonymes. 

I.

Chanson d'une dame.

Quan vei los praz verdesir,
e pareis la flors granada,
adoncas pens e consir
d'amors qu'aissi m'a lograda,
per un pauc non m'a tuada.
Tan soven sospir
c'anc non vi tan fort colada
senes colp ferir. Aei!
Tota noit sospir e m pes
e tressalh tot' endormida,
per oc car veiaire m'es
que l meus amics se ressida.
A Deus, com serai garida
s'aissi devengues,
una noit per escarida
qu'a me s'en vengues! Aei!
Domna qui amors aten,
ben deu aver fin coratge.
Tal n'i a qu'ades la pren,
pois la laissa per folatge:
mas eu l'en tenh fin coratge
aissi leialmen
qu'anc domna del mieu paratge
non o fetz tan gen. Aei!
Domna qui amic non a,
ben si gart que mais no n aia,
qu'amors ponh oi e dema
ni tan ni quan non s'apaia:
senes colp fai mort e plaia.
Ja non garira
per nul metge qu'el' en aia,
s'amors non lo i da. Aei!
Messagier, levaz mati
e vai m'en la gran jornada,
la chançon a mon ami
li portatz en sa contrada:
digas li que mout m'agrada
quan membres del son
qu'el mi ditz quan m'ac baizada
soz mon paveillon. Aei!
fon el a lairon;
dins ma chambra ben daurada
fon el en preison. Aei!

II.

Eissamen com la pantera qui porta tan bon' odor et a si bela color que non es bestia salvatge qui per fors' e per outratge sia tan mala ni fera


qui porta tan bon' odor
et a si bela color
que non es bestia salvatge
qui per fors' e per outratge
que si loing com pot chauzir
non anes pres lei morir:
et en altretal semblansa
mi ten amors en balansa,
que m fai segre so que non posc aver,
e sec mon dan per far lo seu plazer.
Ni ja per so no m planhera
negun jorn del tort d'amor,
ans prendrai en gaug dolor
de son gent cors de paratge,
mas' qu'el' agues en coratge
merce, que no i es enquera.
Aissi no m pot res garir
de mon maltrait e merir
fors ab sa simpla semblansa
et ab sa dous' acoindansa
on a tan gran beltat en son poder,
per que non posc laissar de leis veder.

viernes, 23 de octubre de 2026

Peire Cardenal. Qui ve gran maleza faire + Tartarassa ni voutor ++

Peire Cardenal.

Pierre Cardinal. Peire Cardenal. Cardinal.

I.

Qui ve gran maleza faire
de mal dir no se deu taire;
per qu'eu volh dir e retraire
que rics hom dezeretaire
es pieger que autre laire
e fai diablia
peior que negus raubaire,
e plus tart si castia.
Rics hom, quan vai per carreira,
el a una companheira,
Malvestat, que vai primeira
e meiana e derreira;
e grans Cobeitatz enteira
li fai companhia;
e Tortz porta la senheira
et Orgolhs la guia.
Rics hom mals, quan vai en plassa,
que cuiatz vos que lai fassa?
Quant autr' om ri e solassa,
a l'un mou plag, l'autre cassa,
l'un maldi, l'autre menassa
e l'autr' afolia;
e no fai joi ni abrassa
si com far deuria.
Rics hom, quan fai sas calendas
e sas cortz e sas bevendas,
de toutas e de rozendas
fai sos dos e sas esmendas,
sos lums e sas offerendas,
e de raubaria;
et en guerras met sas rendas
et en plaidezia.
Rics hom mals, quan vol far festa,
auiatz consi fai sa questa:
tan bat la gent et entesta
tro que deniers non lor resta,
que no i cal venir tempesta
ni lam ni moria; (fam)
pois fai cara mout honesta,
qui no l conoissia.
Un pauc ai dig de la gesta
que dire volia;
mas tan grans massa'n i resta
que fort pauc embria.

II.

no sent plus leu carn puden
com clerc e prezicador
senton ont es lo manen:
mantenen son sei privat,
e quan malautia l bat,
fan li far donatio
tal que l paren no i an pro.
Frances e clerc an lauzor
de mal, car bon lor en pren;
e renovier e trachor
an tot lo segl' eissamen;
qu'ab mentir et ab barat
an si tot lo mon torbat
que no i a religio
que no sapcha sa leisso.
Saps qu'endeven la ricor
de cels que l'an malamen?
Venra un fort raubador
que non lor laissara ren,
so es la mortz que ls abat,
qu'ab quatr' aunas de filat
los tramet en tal maizo
ont atrobon de mal pro.
Hom, per que fas tal folor
que passes lo mandamen
de Deu quez es ton senhor
e t'a format de nien?
... ten el mercat
cel quez ab Deu si combat,
qu'el n'aura tal guizardo
cum ac Judas lo felo.
Deus verais, plens de doussor,
Senher, sias nos guiren,
gardatz d'enfernal dolor
peccadors, e de turmen;
e solvetz los del peccat 
en que son pres e liat,
e faitz lor verai perdo
ab vera confessio.


III.

Ar mi posc eu lauzar d'amor,
que no m tol manjar ni dormir,
ni n sent freidura ni calor,
ni no n badalh ni no n sospir
ni n vauc de noit a ratge,
ni n sui conques ni n sui cochatz,
ni n sui dolens ni n sui iratz,
ni non logui messatge
ni n sui trahitz ni enganatz,
que partitz m'en sui ab mos datz.
Autre plazer n'ai eu melhor,
que non trahisc ni fauc trahir,
ni n tem tracheiritz ni trachor,
ni brau gilos que m'en azir,
ni n fauc fol vassalatge,
ni n sui feritz ni derrocatz
ni no n sui pres ni n sui raubatz,
ni non fauc lonc badatge,
ni dic qu'eu sui d'amor forsatz,
ni dic que mos cors m'es emblatz,
Ni dic qu'eu mor per la gensor,
ni dic que l bela m fai languir,
ni non la prec ni non l'azor,
ni la deman ni la dezir,
ni no l fauc homenatge,
ni no l m'autrei ni l mi sui datz,
ni no sui seus endomenjatz,
ni a mon cor en guatge,
ni sui sos pres ni sos liatz,
ans dic qu'eu li sui escapatz.
Mais deu hom amar vensedor,
no fai vencut, qui l ver vol dir;
quar lo vencens porta la flor,
e l vencut vai hom sebelir;
e qui vens son coratge
de las desleials voluntatz,
don mou lo faitz desmezuratz
e li autre outratge,
d'aquel vencer es plus honratz
que si vencia cent ciutatz.
Pauc pretz prim prec de preiador; (5 p)
can cre qu'el cuia convertir, (4 c)
vir vas vil voler sa valor, (5 v)
don dreitz deu dar dan al partir; (5 d)
si sec son sen salvatge, (5 s)
leu l'es lo larcs laus lag lonhatz; (7 l)
plus pretz lauzables que lauzatz;
trop ten estreg ostatge (5 t)
dreitz drutz del dart d'amor nafratz: (5 d)
per plus pretz plus pretz es compratz. (6 p)
No volh voler volatge, (3 v)
que m volv e m vir vils voluntatz, (5 v)
mas lai on mos vols es volatz.

IV.

Els idiotas de catalan news - Manel Riu Fillat

Una ciutatz fo, no sai cals,
on cazet una ploia tals
que tuit home de la ciutat,
que toquet, foron forsenat.
aquel en escapet ses plus,
que era dins una maizo
e dormia, quant aisso fo.
Aquel levet, quant ac dormit
e fo se de ploure giquit,
e venc foras entre las gens.
E tug feiron dessenamens:
l'us a roquet, l'autre fo nus,
e l'autre escupi ves sus;
l'us trais peira, l'autre astella,
l'autre esquintet sa gonella,
l'us feri e l'autre enpeis,
e l'autre cuget esser reis
e tenc se ricamen pels flancs,
e l'autre sautet per los bancs;
l'us menasset, l'autre maldis,
l'autre ploret e l'autre ris,
l'autre parlet e non saup que,
l'autre fes metoas (?) de se.
Et aquel qu'avia son sen
meravilhet se mout fortmen,
e vi ben que dessenat son,
e garda aval et amon
si negun savi n'i veira,
e negun savi non i a.
Grans meravilhas ac de lor,
mas mout l'an ilh de lui maior,
que l vezon estar saviamen;
cuidon c'aia perdut son sen,
car so qu'ilh fan no lh vezon faire;
a cascun de lor es veiaire
que ilh son savi e senat,
mas lui tenon per dessenat.
Qui l fer en gauta, qui en col,
el non pot mudar no s degol;
l'us l'enpenh e l'autre lo bota,
el cuia eissir de la rota;
l'us l'esquinta, l'autre l'atrai,
el pren colps e leva e chai.
Cazen levan, a grans gambautz,
s'en fug a sa maizo de sautz,
fangos e batutz e meg mortz,
et ac gaug car lor fon estortz.
Cist faula es az aquest mon
semblans, et als homes que i son:
aquest segles es la ciutatz
quez es totz ples de forsenatz:
que l maier sens c'om pot aver
si es amar Deu e temer
e gardar sos comandamens:
mas ar es perdutz aquel sens.
La ploia sai es cazeguda,
cobeitatz, e si es venguda
us orgolhs et una maleza
que tota la gen a perpreza;
e si Deus n'a alcun gardat,
l'autre l tenon per dessenat
e menon lo de trop en bilh,
car non es del sen que son ilh,
que l sens de Deu lor par folia.
E l'amics de Deu, on que sia,
conois que dessenat son tut,
car lo sen de Deu an perdut;
et ilh an lui per dessenat,
car lo sen del mon a laissat.

Ignacico Sorolla Vidal, Natxo Sorolla Mela, sossiollingüista, Penarroija de Tastavins, xarxes.wordpress.com

Uc de Saint-Circ. Tres enemics e dos mals senhors ai, + Seign'en coms, no us cal esmaiar

Uc de Saint-Circ.

Uc de Saint-Circ. Tres enemics e dos mals senhors ai, + Seign'en coms, no us cal esmaiar


I.

qu'usquecs ponha noit e jorn cum m'aucia:
l'enemic son mei olh e l cors qui m fai
voler celei qu'a mi non tanheria;
e l'us senher es amors qu'en bailia
ten mon fin cor e mon fin pensamen,
l'autre etz vos, domna, en cui m'enten,
a cui non aus mon cor mostrar ni dir 
cum m'aucizetz d'envei' e de dezir.
Que farai eu, domna, que sai ni lai
non posc trobar ren ses vos que m bon sia? (bon me sia)
Que farai eu, cui serion esglai
tuit autre joi, si de vos no ls avia?
Que farai eu, cui capdella e guia
la vostr' amors, e m fug e m sec e m pren?
Que farai eu, qu'autre joi non aten?
Que farai eu ni cum poirai gandir,
si vos, domna, no m voletz retenir?
Cum durarai eu que non posc morir,
ni ma vida no m'es mas malenansa?
Cum durarai eu cui vos faitz languir,
dezesperat ab un pauc d'esperansa?
Cum durarai eu que ja alegransa
non aurai mais si no m'en ven de vos?
Cum durarai, domna, qu'eu sui gilos
de tot home qui vai vas vos e ve,
e de totz cels a cui n'aug dire be?
Cum viurai eu que tan coral sospir
fatz noit e jorn, que movon d'esperansa?
Cum viurai eu, que non posc far ni dir
autra ses vos ren que m tenh' ad onransa?
Cum viurai eu qu'als no port en membransa
mas vostre cors e sas plazens faissos
e ls cortes ditz humils et amoros?
Cum viurai eu que d'als non prec de me
Deu, mas que m lais ab vos trobar merce?
Que dirai eu, domna, si no m mante
fina merces, sivals d'aitan qu'eu vensa
ab mon fin cor et ab ma leial fe
vostra rictat e vostra gran valensa?
Que dirai eu, si vos no m faitz sufrensa?
Que dirai eu, c'autra non posc vezer
qu'en dreit d'amor mi posc' al cor plazer?
Que dirai eu, qu'autra el mon non es
que m dones joi per nulh be que m fezes.
A la valen comtessa de Proensa,
quar son sei fait d'onor e de saber,
e lh dig cortes e lh semblan de plazer,
an ma chansos, car cella de cui es
mi comandet qu'a leis la trameses.


II. 

N'Uc de sain Circ e l coms de Rodes.

“Seign'en coms, no us cal esmaiar
per mi ni estar consiros,
qu'eu no sui ges vengutz a vos
per ren querre ni demandar;
que ben ai so que m'a mestier,
e vos vei que faillon denier,
per qu'eu non ai en cor que us queira re,
ans, si us dava, faria gran merce.”
"N'Uc de Sain Circ, be m deu grevar
que us veia que ogan sai fos
paubres e nutz e sofraitos,
et eu vo n fi manen anar,
que mai m costetz que dui archier
non feiron o dui cavallier:
pero ben sai, si us dav' un palafre,
Deus que m'en gart, vos lo penriatz be.”

Gaucelm Faidit. Lo rossinholet salvatge + Ara nos sia guitz + Al semblan del rei ties,

Gaucelm Faidit.

Gaucelm Faidit.


I.

ai auzit, que s'esbaudeia
per amor en son lengatge,
e m fai si morir d'enveia,
car leis cui dezir
no vei ni remir
ni no m volgr' ogan auzir.
Pero pel dous chan
qu'el e sa par fan
esfortz un pauc mon coratge,
e m vau conortan
mon cor en chantan,
so qu'eu no cuidiei far ogan.
Empero nul alegratge
no m don'al cor res qu'eu veia,
per qu'eu conosc mon folatge.
Ben es dreitz qu'aissi m n'esteia
e deu m'avenir,
car per fol consir
laissei mon cor ajauzir;
don sui en afan
e n'ai ir' e dan
e conosc en mon coratge
qu'ai perdut est an,
qu'anc non aic joi gran
ni re que m vengues a talan.
E sitot planh mon damnatge,
mos cors aclin' e sopleia
vas leis que a senhoratge
en mi, e tanh qu'esser deia,
qu'anc no m poc plus dir,
quan venc al partir.
Mas sa cara lh vi cobrir,
e m dis sospiran:
“A Deu vos coman!”
E quan pens en mon coratge
l'amoros semblan,
a pauc en ploran
no m'auci, car no lh sui denan.
Mi dons, que te mon coratge,
prec, si com cel que merceia,
que no m'aia cor salvatge,
ni fals lauzengiers no creia
de mi, ni s'albir
qu'eu vas autra m vir,
que per bona fe sospir
e l'am ses enjan
e ses cor truan,
qu'eu non ai ges tal coratge
com li fals drut an,
que van galian;
per qu'amors torna en soan.
Anc no falsei mon coratge
vas leis, cui mos cors s'autreia,
pos l'aigui fait homenatge,
e non ai cor que m recreia
ja del seu servir.
Cui qu'enoi ni tir,
seus sui e no posc giquir
de leis tan ni quan,
qu'autra no deman,
ni non es en mon coratge
res qu'eu volha tan:
per que la reblan,
mas mas jontas, humilian.   (mas mas : les meues mans juntes)
Chansos, de te fatz messatge
e vai ades e despleia
lai on jois a son estatge,
a mi dons que tan m'agreia;
e pos li tan dir
qu'eu mor de desir.
E s'il te denha acolhir,
vai li remembran, -
e no t'ans tarzan, - (y no te vaigues tardán)
lo consirier e l coratge,
e l'amor tan gran
don mor deziran,
car no la remir en baizan.
Na Maria, tan
avetz de pretz gran,
per que son tuit d'agradatge
mei dich e mei chan,
per la lauzor gran
que eu dic de vos en chantan.

II.

Ara nos sia guitz
lo vers Deus, Jesu Critz,
car de franca gen gaia
sui per lui partitz,
on ai estat noiritz
et honratz e grazitz.
Per so l precs no l desplaia,
s'eu m'en part marritz.
Ai, gentils Lemozis,
el vostre dous pais
lais de bela paria
senhors e vezis
e domnas ab pretz fis,
pros de gran cortezia;
don planh e languis
e sospir noit e dia.
Mas qualsque sia l critz
del remaner auzitz,
ja nuls bes, que m n'eschaia;
ni rics locs aizitz
no m tenra, ni conquitz,
s'avia ls votz complitz,
qu'apres calenda maia
no sia garnitz
del torn, si Deus l'aizis;
e s'a lui platz ma fis
en leial romania,
lo tot li grazis.
Pero mas joins aclis
prec vas sa senhoria
que ls portz e ls camis
nos adreis vas Suria.
Honratz es e grazitz
cui Deus non es falhitz,
que Deus vol et assaia
los pros e ls arditz,
et aquels a chauzitz,
e laissa los aunitz
et l'avol gen savaia
per cui es traitz.
Ai, caitiu, mal assis,
vos eis vos etz aucis,
qu'avers e manentia
vos tol paradis,
qu'avars etz e ressis,
tan qu'us far no poiria
qu'a Deu abelis:
per que Deus vos desfia.
Oimais es Antecritz
al dan del mon eissitz,
que totz lo bes s'esmaia
e l mals es salhitz,
que ls fals prins a sazitz
e pres et endormitz
escartatz, que ls esglaia
e ls te morns e tritz,
que l reis, cui es Paris,
vol mais a saint Daunis
o lai en Normandia
conquerr' esterlis
que tot quan Safadis 
a ni ten en bailia:
don pot esser fis
qu'aissi com deura sia.
Ar laissem los giquitz
remazutz escarnitz,
et ab obra veraia
de bona razitz
sia per nos servitz
lo vers sains Esperitz,
cui pregem que ns atraia
ab faitz afortitz
a dan dels Sarrazis,
si qu'en sia conquis
lo sains locs, e la via
fass' als pelegris,
que nos tolc Saladis,
don la vergena pia
cui Deus benezis
nos sia garentia.
Bels dous Maracdes fis,
vos e ls pros Peitavis
sal Deus e na Maria
qu'a bon pretz conquis.
E ma domna Elis
sapcha be, ses bauzia,
qu'eu li sui aclis
on qu'eu an ni m'estia.

III.

Al semblan del rei ties,
quan l'ac vencut l'emperaire
e il fetz tirar, quan l'ac pres,
sa carret' e son arnes,
don el chantava l maltraire,
vezen la roda virar,
e l ser plorav' al manjar,
chant, on plus ai malanansa,
quan consir qu'en alegransa
me pot mos maltraitz tornar;
e plor, quan vei joi ni be
als autres, e mi sove
qu'eu n'aic pro; er no n ai re,
Qu'en aital trebalha m te
pres amors e'n gran balansa;
e no sai ren dir per que,
mas car aten sa merce,
vencutz ses dezesperansa;
e car no m recre d'amar,
que d'als no m pot encolpar,
tan li sui fizels amaire,
a lieis, cui non aus retraire
ni descobrir mon pensar.
Pros domn' ab gen cors cortes,
tan tem lo pretz qu'en vos es
e las grans valors e ls bes.
Pero no m dezesper ges
ni m'es semblan ni veiaire
qu'en vos no sia merces,
que l vostre cors ben apres,
humil, franc e de bon aire
vei e l ric pretz valen car
e l dous ris e l gen parlar,
joios ab gaia semblansa.
E car non trobatz egansa
de beutat el mon ni par,
aisso m tira si el fre
e m tol l'ardit e m rete
qu'eu no us aus preiar de re.
Car maintas sazos m'ave
qu'ab tota fait' acordansa
domna us cug preiar de me,
e pois, quan mos cors vos ve,
m'espert e no n ai membransa
mas sol de vos esgardar,
e no us sai ni us aus preiar
ni l'amor no us posc estraire.
Doncs gran merce pogratz faire
si m dessetz ses demandar,
que non es tan pauca res
qu'eu del vostre don agues,
quez a gran no la m tengues.
Per qu' enans que l bruitz vengues
ni fals lauzengiers trichaire
l'amor que us ai conogues,
fora gen, s'a vos plagues,
de conoisser mon afaire,
pos eu no l vos aus mostrar.
Qu'un honrat do m pogratz far,
si, ses tota malestansa,
sofrissetz qu'a vostr' onransa
fosson mais tuit mei chantar.
E l plus lais, que be s cove;
mas d'aisso no cug ni cre,
s'eu l'enquer, que m'en malme.
E pos de vos no m recre
ni de la vostra fiansa,
don eu autrei per jasse
mon chant e ma leial fe.
Si vostra valors m'enansa,
honors vos er, ses doptar.
Vos sabetz co s tanh a far,
qu'eu no us dic ni pauc ni gaire,
mas tan qu'umils merceiaire
vos sui ab fin cor e clar.
E s'aesmes ni saubes
qu'auzes mais dir ni degues,
del plus me for' entrames.
A Ventadorn volh retraire
que la domna non a par
de beutat ab complitz bes,
e si'n Maracdes saubes
so qu'eu sai, be l fora pres.

jueves, 22 de octubre de 2026

Arnaut de Maroill. Bel m'es quan lo vens m'alena

Arnaut de Maroill.

Arnaud de Marueil. Arnaut de Mareuil, Maruelh, Marolh, Marol, Maroill, Maruoill, Meruoill


Bel m'es quan lo vens m'alena
en abril, ans qu'intre mais,
e tota la noit serena
chanta l rossinhols e l jais.
Quecs auzels en son lenguatge,
van menan joi d'agradatge,
com quecs ab sa par s'aizi.
E pos tota res terrena
s'alegra, quan folha nais,
non posc mudar no m sovena
d'un' amor per qu'eu sui jais.
Per natur' e per uzatge
m'ave qu'eu vas joi m'acli
lai quan fai lo dous auratge,
que m reve lo cor aissi.
Plus blanca es que Elena,
belazors que flors que nais,
e de cortezia plena;
blancas dens ab motz verais,
ab cor franc ses vilanatge, 
color fresc' ab saura cri.
Deus, que l det lo senhoratge,
la sal, qu'anc gensor non vi.
Merce fara si no m mena
d'aissi enan per loncs plais,
e don m'en un bais d'estrena
e segon servizi mais;
e pois farem breu viatge
sovendet e breu cami,
que l seus bels cors d'alegratge
me a mes en est trahi.

II.

Domna, genser que no sai dir,
per que soven planh e sospir,
est vostr' amics bos e corals,
assatz podetz entendre cals,
mand' e tramet salutz a vos.
Mas a sos obs n'es sofraitos:
ja mai salutz ni autre be
non aura, si de vos no l ve.
Domna, loncs temps a qu'eu consir
co us disses o vos fezes dir
mon pensamen e mon coratje
per mi meteis o per messatje;
mas per messatge non aus ges,
tal paor ai c'ades no us pes;
ans o dissera eu meteis,
mas tan sui d'amor entrepreis,
can remir la vostra beutat,
tot m'oblit cant eu ai pensat.
Messatje us tramet mout fizel;
breu sagelat de mon sagel;
no sai messatje plus cortes
ni que melhs celes totas res.
Est conselh m'a donat amors,
a cui deman tot jorn socors;
amors m'a comandat escrire
so qu'ab la boca non aus dire.
Eu no us aus far esdig ni ganda
en so que amors me comanda.
Er auiatz, domna, si vos plai,
so que mos breus vos dira lai.
Corteza domn' e conoissen
e de bon grat a tota gen,
apreza de totz benestars
en fatz, en ditz et en pensars,
la cortezi' e la beutatz
e l genz parlars e l bels solatz,
l'ensenhamens e la valors,
e l gens cors e l fresca colors,
lo bels ris, l'esgarz amoros,
e l'autri benestar de vos,
e l bel fait e l dig agradiu
me fan la noit e l jorn pensiu.
Quan non ai loc de vos vezer,
joi ni deport non posc aver;
non posc aver joi ni deport,
peritz sui si non venc al port;
que l loncs espers e l loncs consirs 
e l trop velhars e l pauc dormirs
e l deziriers de vezer vos
me tenon si l cor angoissos.
Cen vetz prec Deu la noit e l jor
que m do mort o la vostr' amor.
Domna, si m do vostr' amor Deus,
cen tans sui vostre melhs que meus;
car de vos sai, domna, que m ve
tot cant eu fas ni dic de be.
E de vos ai l'ensenhamen 
e tot quan sai far d'avinen.
Lo premier jorn, domna, que us vi,
m'entret el cor vostr' amors si
qu'ins en un foc m'aves assis,
c'anc no mermet, pos fon empris:
focs d'amor es qu'art e destrenh
que vins ni aigua no l destenh.
Pos fon empris, anc non esteis,
de jorn en autre dobl' e creis.
E can me sui de vos lonhatz,
creis e dobla plus l'amistatz:
mas can se pot endevenir
qu'eu vos vei, domna, e us remir,
son aissi que mai res no m sen;
per que sai be qu'es falhimen
lo repropchiers c'om dire sol:
que olh no vezo, cors non dol. (ojos que no ven, corazón...)
Lo cors mi dol, domna, per ver,
can no us podon mei olh vezer.
Mas del vezer conselh non sai:
pero mos cors, que remas lai,
lo premier jorn que anc vos vi,
anc pois de vos no se parti;
no se parti de vos un torn,
ab vos sojorna noit e jorn,
ab vos estai on qu'eu esteia,
la noit e l jorn ab vos domneia.
Ges d'autr' afar pensar no m letz.
Enan m'esdeve mantas vetz,
can cuit entendre en autras res,
de vos ai messatje cortes:
mon cor, qu'es lai vostr' ostaliers,
me ven de vos sai messatgiers,
que m ditz e m remembr' e m retrai
vostre gen cors coindet e gai,
las vostras belas sauras cris,
e l vostre fron plus blanc que lis,
los vostres olhs vairs e rizens,
e l nas qu'es dreitz e be sezens,
la fassa fresca de colors,
blanca, vermelha plus que flors,
petita boca, belas dens,
plus claras qu'esmeratz argens,
menton e gola e peitrina
blanca com neus ni flors d'espina,
las vostras belas blancas mas,
als loncs detz granz, grailes e plas,
e la vostra bela faisso
on non a res de mespreizo,
los vostres gaps plazens e bos,
e l gen solatz e l franc respos,
e l bel semblan que m fetz al prim,
Can so m remembra l cors ni m ditz,
adoncs remanc si esbaitz,
no sai on vauc ni on me venc;
meravilh me car me sostenc,
que l cors me falh e la colors:
si m destrenh, domna, vostr' amors.
Tot jorn sofre esta batalha,
mas la noit trac peior trabalha;
car can me sui anatz jazer,
e cuit alcun repaus aver,
e il companho dormo trestuit
que nuls non fai noisa ni bruit,
adonc me torn e m volv e m vir,
pens e repens, e pois sospir.
Soven me levi en sezens,
apres me retorn en jazens,
e colgui me sobre l bras destre,
e pois me vire el senestre,
descobre me soptozamen,
pois me recobre belamen.
E can me sui pro trebalhatz,
eu get defor abdos mos bratz
e tenc la cher' e ls olhs enclis,
mas jointas, deves lo pais,
on eu sai, domna, que vos es, 
la raizo fas c'auzir podes:
Ai, bona domna benestans,
si veira ja est fis amans,
a son viven, lo jorn ni l ser
que, a celat o per lezer,
vostre gen cors coind' e prezan
entre mos bras remir, baizan
olhs e boca tan doussamen
que sol un bais fassa m de cen,
et eu pel joi blasmar me lais! -
Er ai trop dig, mas no posc mais,
s'una vetz sola ai parlat
so qu'el cor ai mil vetz pensat.
Er ai trop dig, non posc plus dir;
mos olhs clauzens, fas un sospir,
en sospiran vau endormitz.
Adoncs s'en vai mos esperitz
tot dreitamen, domna, vas vos
de cui vezer es cobeitos.
Tot enaissi com eu dezir,
la noit e l jorn, can m'o consir,
a son talan ab vos domneia,
embrass' e baiza e maneia.
Ab que dures aissi mos soms,
no volri' esser reis ni coms.
Mai volria jauzens dormir
que velhan deziran languir.
E Rodocesta ni Biblis,
Blancaflors ni Semiramis,
Tibes ni Leida ni Elena
ni Antigona ni Esmena
ni l bel' Yseus ab lo pel bloi
non agro la meitat de joi
ni d'alegrier ab lor amis,
com eu ab vos, so m'es avis.
Per la doussor fas un sospir,
e pois trebalh al resperir,
obre mos olhs soptozamen,
gart sai e lai tot belamen,
trobar vos cuit, domna, latz mei,
mas no vos trop ni no vos vei. (trop : trob : trobo)
Clauzi mos olhs, torni ma chera,
las mas jointas d'aital manera
si ja m poiria endormir.
Mas jes no i posc endevenir:
ans torn en eissa la batalha
d'amor que m'auci e m trebalha.
Domna, no us posc lo cente dir
de las penas ni del martir,
del pantais ni de la dolor
qu'eu trac, domna, per vostr' amor.
Totz vius per vos art e aflam,
mas per merce us, domna, reclam
que m perdones, s'eu falh ni pec.
Auiatz et entendetz est prec,
que anc formes el mon natura,
melhor que non posc dir ni sai,
plus bela que bels jorns de mai,
solelhs de mars, ombra d'estiu,
roza de mai, ploia d'abriu,
flors de beutat, miralhs d'amor,
claus de fin pretz, escrins d'onor,
mas de do, capdels de joven,
cims e razitz d'ensenhamen,
cambra de joi, locs de domnei,
domna, mas jointas, vos soplei:
pois vostre soi si leialmens
vensa us merces e chausimens
que m retenguas a servidor,
e prometes me vostr' amor.
De plus no us prec ni no s cove,
mas tot si' en vostra merce,
qu'aissi m lais Deus d'amor jausir.
Mais am de vos sol un desir
o l'esperanza o long esper
que de null' autra son jazer.
E pos de me vos fas ligansa,
prometetz me bona esperansa.
De la promessa aurai cofort
e bon respit tro qu'a la mort;
no volh dezesperatz languir.
Domna, no us aus de plus preiar,
mas Deus vos sal e Deus vos gar!
Si us plai, rendetz me ma salut:
pos amors m'a per vos vencut,
vensa us per mi tot eissamens
amors que totas cauzas vens,