Mostrando las entradas para la consulta perque ordenadas por fecha. Ordenar por relevancia Mostrar todas las entradas
Mostrando las entradas para la consulta perque ordenadas por fecha. Ordenar por relevancia Mostrar todas las entradas

viernes, 9 de octubre de 2026

X. Poésies légères. Chanson contre les femmes, Jean Millet, ++

N° X.

Poésies légères.

Par Jean Millet, 1665.
(Bibliothèque Impériale, n° Y, 6191.)

8M, Valderrobres, si natros o natres mos aturem

Sont de mau contenta, 
Faut avey bona boursa
Et la fare tinta. 

Quand lour chambe sont lasse 
Lou pied lour faut gratta;
Quand la son les attaque 
Faut vite chuchuta.

Quand lo jour le reveille 
D'oeu frais lou faut porta,
A la moda nouvella
Le faut attifesta.

Per dina faut attendre 
Qu'elle ayont bigotta, 
Et qu'après lour servente
Ley ayont tempesta.

A le carte, à le danse, 
Lour faut tout supporta,
Bien-heurous sont lous home
Qui le layssoun eyta.

Autre.

1.

Après un Baccus et Cérès 
L'amour ét la meillou pidansi; 
Chacun dit per son intérêt 
Qu'après la pansi vin la dansi; 
Ajeun l'on ne pot badina, 
Vive l'amour après disna.

2.

Sen cellou dou bon nourrissié 
Les amour ne sarion qu'idole; 
Ne se nourri que de beysié 
Tout aussito lo cour pendole; 
Ajeun l'on ne pot badina, 
Vive l'amour après disna.

3.

Toute le plu chaudes amour 
Jalarion comma pata reyda, 
Si tan solamen per un jour 
La cuisina deveniet freyda.
A jeun l'on ne pot badina, 
Vive l'amour après disna.

4.

Amour ne sariet triumphan 
Si ceu coblo ne luy aydave;
L'amoïrou maudiriet l'éfan 
Si d'un po de fam u badave.
A jeun l'on ne pot badina, 
Vive l'amour après disna.

5.

La musetta ne pot chanta, 
Si n'est plena jusqu'à la gorgi,
Insi l'amour est enchanta 
Si gnat de que soufla la forgi.
Ajeun l'on ne pot badina, 
Vive l'amour après disna.

6.

Lo mariageo devin cretin 
Si gnat de que coiffié la tabla, 
Vey qui perque lo mondo tin 
Qu'ajeun l'on ne pot badina, 
Vive l'amour après disna.



Désespoir d'amour.

1.

Que faray-je, pouret, 
Puisque l'amour m'est aygro, 
Comme un aren souret 
Je voey deveni maygro; 
Mon arma deysola 
Ne se pot consola.

2.

U ven de mou souspi 
Perdan ma tourterella, 
Mon groin vat mieu flappi 
Que flou brisia de gréla, 
Et mon cour morfondu 
Vat estre tout foundu.

3.

Je seu dezeretta 
De touta l'espéranci.
Gnat point de poureta 
Ni même de souffranci 
Si granda su lo cour, 
Que la perta en amour.



4.

L'air debvriet s'embronchié 
De ma mina malada, 
Et tout cestou rochié 
Qui ont prey la pelada, 
Debvrion plen de chalou 
Fendre de ma doulou.

5.

Mais l'air s'en eyclarcit
Et fat rire sa faci, 
Et lou rochié massit 
Ne me monstron que glaci; 
Tout jusqu'us animau 
Se mocque de mou mau.

6.

U lieu de fare en rut 
De me plou, que sen cessa 
Colisse avec un brut 
U pié de ma maîtressa, 
La terra apra de four 
Le bet comme un rafour.

7.

Puisque de tout secour 
L'espéranci renverse, 
Faut que j'aye recour 
A la mort qui tout verse;
Aussi ben je seu la 
D'avei tan barrula.

8.

O mort que j'ai chosi 
Per ma granda medailli, 
Et qui fa tout musi, 
Vin seya de ta dailli 
Lo fi prin de mou jour, 
Vengi me de l'amour.


Apostrophe à l'amour.

Amour, que te sert la victoëri, 
Si, après avey morfondu 
Mon cour qui à ti s'est rendu, 
Tu t'en laïsse ravi la gloëri!
Ah! tu n'es pas assez muni 
De force per mon assuranci; 
Car tu ne po pas mieux teni 
Que la Souvoey contra la Franci.
Tu és Dieu, mais ici tu po moins que l'Angloey
Qui se dit rey de Franci, et en recet la ley.

Ici te force sont esclave, 
Car tou bra douillet et caillot 
Enveloppa de lour maillot
Ceddont à tout ce qui te brave; 
Per ceu moyen à tout momen
La mort me presenta sa dailli,
Non pa per fini lo tormen
Dont je seu toujours en batailli,
Mais affin que la pou me fasse may de mà
Avant que de mouri, per t'avey trop ama.

martes, 6 de octubre de 2026

57. Sordello. Documentum Honoris. Aissi col tesaurs es perdutz


Documentum Honoris.

Sordel, Sordello, Goito, Goit

Dal canz. P (trascrizione di Enrico Molteni).

Aissi col tesaurs es perdutz
Aitan con istai escodutz,
Teng eu aitan per perdut sen
Quan om lo cela 'l vai cubren.
Que ploms val melz qu' argenz ni aurs
Rescos: per zo es lo tesaurs
Perdutz, qui nol met e nol dona,
Si com largues' ab dreg faizona; 
El senz es perdutz eissamen
Qui nol descuebr' entre la gen
E non obra segon razo, 
Si con es mestiers a sazo.
E sitot mos senz non es granz, 
Vuell far saber entrels prezanz 
Zo, que er profieh e onors 
A totz cels a qui plaz valors, 
Qu' aprendre et retener volran 
Zo qu'auzir en mos ditz poiran; 
Sitot las razos son diversas, 
Tan qu' eu sai que seran aversas
Per aprendre et per retenir,
Quar no si podon be seguir. 
Mas s'en aital obr' eu fallia, 
Miravilla granz no seria, 
Segon que l'auzirez complida 
De granz rasos quan er finida. 
E quar no sai divinitat,
Leis, ni decretz, ni m' es mostrat, 
Ni m' en val forsa d' escriptura, 
Anz o faz tot en aventura,
Ab un pauc de sen natural; 
Mas ab tot zo mi sera mal, 
Si de l'ensegnamen, qu' ai pres 
De far, son per ome repres, 
Ni s'om diz que ancmais aitals 
En fos negus ni tan cabals.
Ar auja qui be vol entendre, 
Qu' om no enten be ab contendre. 
Premeramen vuell far saber
Qu' om deu amar Deu e temer 
Part totas res; quar om no val 
Re ses Dieu, ni fai be ses mal, 
Ni neguna valors partida
De Dieu non deu esser grazida; 
Quar ab Dieu pot om toz bes far, 
Es pot om de totz mals gardar; 
Per ço es fols qui Dieu desempara 
Pos ome de toz bes empara; 
Quar ab la gracia de Dieu 
Pot l'om aver del segle leu, 
E qui par amdos es grazitz 
De tota gracia es complitz.
Qui vol saviamen regnar 
Obs l'es totz tems deja portar 
Una balanza en son corage 
Per melz conosser l'avantage 
De las fazendas; quar soven 
Aurez de doas res talen 
A far, que leumen non podez 
Conosser qual melz far devez. 
Aqui a mestier la balanza, 
En que conoscaz vostra erranza, 
Ni qual per dreg melz devez far. 
Ges nos fai be ses lo pesar; 
Car de chascuna re s'eschai 
Que vos metaz razo, e lai 
O la balanza mais pendra, 
Tenez, quar be vos en prendra. 
E no sol tuella voluntatz, 
Quar soven vei, et es vertatz, 
Que per voluntat es lo senz 
Desviatz; per queus dic breumenz, 
Que nulz oms esser no pot ges 
Be savis, si donx, com ques pes, 
No capdella son foll talan 
Ab son sen, quel garda de dan. 
Qui vol be venzer son guerrier, 
Se mezes deu venzer premier, 
Zo es son cor; quar plus mortal 
Guerrier non a om ni plus mal 
De son cor, quan li viral fre
Vas lo mal el depart del be. 
Ni ia lo cor non er vencutz, 
Si del sen nom mo la vertutz; 
Ni ja vertutz non er sobrera 
Del sen menz de valor entera, 
Pos que lo cor es escompres 
A far mal, ni o a empres.
La re del mon, que om deuria 
Faire plus voluntier, seria 
Aquella, si bei esgardatz, 
Qui a Dieu et al segle platz; 
E l'autra, zos dic veramen, 
Qu' om deu far plus forzadamen, 
Es cella qu'ennueja a amdos: 
Quar, si est tan aventuros 
Qu' a amdos fassaz lur plazer, 
Vos non podez plus conquerer, 
Quar en tot quan es non a plus. 
Per ques deu esforzar chascus 
De far zo quez a amdos lor plaza, 
E quel contraire ges no faza. 
Que s' a amdos faiz lor pesar, 
Res no s'en pot pues razonar; 
Quar no pot re d' aqui enan 
Aver qui 'n vai lo ver trian. 
D'una razo vos vuell parlar,
Qu'es greus d'entendre et d'ensegnar, 
Mas alques vos n'acertarai 
Segon lo pauc sen que eu ai. 
Soven soi aguez demandatz 
Perquel segles es pejuratz; 
E quam m' o ai pro albirat 
Preon ni en mon cor pensat, 
No puesc pensar sia per als 
Lo pejuramenz ni lo mals, 
Mas sol per lo deffaillimen 
Dels cors de la malvaza gen. 
El deffaillimenz don lor ve ? 
Zo fai a dir, em pes e cre, 
Que tot o ajan fait pecat; 
Quar, pos foron multiplicat, 
Foron corrumput l' elemen, 
E per aquel corrumpemen, 
Tan fo granz e de granz errors, 
Si corrumperon las humors, 
Dont es per forza de natura 
Creada tota creatura
Ab voluntat del creator.
Veus perque son tornat menor
Li cors de la gen, e la vida
D' om e plus corta e plus marrida. 
La vertatz lo mostrel semblanz, 
Qu'om sol viure joves cent anz, 
Aora n'es maiz del terz menz. 
Pos que la vertutz es mermada
De la natura e pejurada, 
Qu'en la mermanza natural 
Taign que mermon el bo el mal.
Quar dels elemenz quatre son
Las quatre umors, quil ver despon, 
E nos de las quatre umors tug 
Em creat, zo sai be ses cug. 
E pos mermada es lor vigors 
E lor vertutz e lor valors,
De natura, qui res no forsa,
Mas solamen bos noirimenz
Res mais non la forza ni venz. 
Per sos deuriam be noirir, 
Qu' om pot tan usar e tenir 
Un affar, qu' a natura torna, 
Qu' apenas pues res l' en destorna; 
E per zo fai son dan chascus 
Qu' es mal noiriz et en mal us; 
E qu' es be noiritz be l' en ve 
Quar lo bos us l' en donnal be. 
Be sai qu' eu ai parlat trop breu 
De tan gran razo e trop leu; 
Mas eu m' en soi breumen passaz 
Quar volria semblar senatz,
C' om dis que molt mo de gran sen 
Qui en paucs ditz granz faiz compten.
Sitot eu ai fort razonatz
Los avols, los bos els malvatz, 
Razonamenz ni uchaisos
Noi te pro ni nulla razos
Qu' usquex no deja esser almenz 
D' aitan quan pot ni sap valenz 
E qui val segon son poder, 
Ni vio gen segon son saber, 
Ja negus blasmes nol segra 
Ni bos pretz non li faillira.
Mais vuell ab ome gen noirit
Trevar que ab lo ben aibit; 
Que be pot esser que semblar 
Non vuell l'ardit d'armas a far 
Nil larc de mon aver despendre; 
E per aizom vuell mais atendre 
En segrel be acostumat,
Qu' ab aquel, s' eu n' ai voluntat, 
Poirai far nueh e jorn mon pro;
Que las costumas an sazo
Molt plus soven que l' aib no an; 
Qu' esser puesc totz jornz ses engan 
Amesuratz e ver dizenz,
Francs e de bels acuillimenz,
Be respondenz en toz mos ditz,
Netz en mos faiz granz e petitz,
Ben acuillenz e gen onranz,
Umils e ben aparianz,
De bon aire, gent ensegnatz:
Zo es lo bes acostumatz.
Per zol vuell mais segr' on qu' el sia,
Quel ben aibit; quar tota via
M'en pot mais de bes escazer,
Ses costar de cors ni d'aver; 
Pero cel a qui prez mais costa 
De cors ni d' aver, plus n' ajosta.
E qui bes vol faire prezar
Entres valenz, si deu poignar 
De far que pros aitan quan vio; 
Car fort petit val prez d'un brio, 
Ni nulz om, quis cuja far pro, 
No pot pro far, quil ver despo; 
Ni pot cor noble ni gentill 
Aver, anz par que l' aja vill; 
Que per re nos pot sadollar 
Nulz nobles cors de ben a far, 
Car li nobles cors, on plus fa 
De be, major voluntat n' a.
Quex deu de totz bos aibs usar 
Tan quan pot, quar fi prez ni car 
Non aura ja, lausel quis vol, 
S' us bos aibs los autres li tol; 
Quar ben i a tal qui se fia 
En l' un tan quels autres n' oblia. 
Aquels no pot esser fort pros, 
Sitot el es d' aquel aib bos, 
Car, pos lo mestiers es giquiz 
De l' aib per qu' aicel es graziz 
Pels pros, a no chaler si met 
Cel ques te ab un aib solet, 
E deu l' en be penr' en aissi, 
Pos plus non vol aver ab si.
Pero de tals n' i a, que an 
De bos aibs, qu' a prezar non fan; 
Qu'ardimenz no fai a prezar 
D' ome oltracujat, zom par, 
Ni deu esser per re prezatz 
De null om escars lo solatz, 
Ni l' ensegnamenz del coart. 
Quar, qui be o tra e depart, 
S' al oltracujat en pren be 
Una vez, el fara tal re 
A l' autra, que se eis metra
A mort e chascu quel segra; 
Nil cobeitos nos vol formir 
D' aver solaz, mas per cubrir 
S' avolesa e sas cubeitatz; 
Nil volpillz no es ensegnatz, 
Mas c' om no li deja menbrar 
Son volpillage ni blasmar.
Mas pos Dieus tol conossemen
Ad ome, no val pos nien
Res que aver posca ni aja,
Anz sembla que breumen dechaja,
Que conossenza es la raziz 
De totz bos aibs granz e petitz;
Per que nuls aibs non dura re,
Si conossenza nol soste, 
Plus que l'arbres que vai moren, 
Pos la razitz li vai faillen.
Part tot, deu om de far fallenza 
Blasmar cel que a conossenza, 
Que non la uel segre nil plaz. 
Bem pes, e per sia vertaz, 
Qu' el masquet en desaventura, 
Pos tan malvaza es sa natura, 
Quel be el mal conos, e fai
Lo mal, e de totz bes s' estrai, 
Vergoigna a messa a una part, 
Per que Dieus de s' amor lo part.
Totz oms deu son amic blasmar 
Quan fai mal, el be deu lauzar; 
Qu' om no ama be coralmen 
Son bon amic, qui nol repren 
Quam faill, e no lauza lo be 
Quan lo fai, qu' enaissis cove 
Qu' om lauzel be, el mal reprenda, 
Per qu' om ades al be si prenda, 
E si chastiu de far los mals. 
Mas uns n' i a fols naturals, 
Qui s' iraisson sils reprendez
Ni de lor beus entrametez.
D' aquelz no sai conseill donnar, 
Mas c' om los lais del tot estar; 
Et aurai meravilla gran
Si totz tems lur faitz mal non fan. 
Totz oms qui bes vol far grazir, 
Deuria plazer far e dir
Ses ennueg; quar qui plazer fai, 
E pues ennueg, tot o desfai. 
Per qu' om deu ab sos ditz genzar 
Sos faitz quan los fai, e daurar 
Ab sos faitz sos ditz, pos los dis; 
Qu' aissi l' en sec bos gratz e fis. 
Quar, si vos mi faiz onramen 
E pues anta, torna a nien, 
E si zo que m' avez donat, 
Mi tolez, pauc ai esplegat. 
Don totz oms si deu accordar, 
Tan tost com comenz' a regnar, 
De far a granz et a petitz 
Plazer, si vol esser grazitz; 
E quan non pot lo plazer faire, 
D'enueg a far si deu estraire; 
Qu'aissis pot far grazir chascus 
Al siegle, e non, estiers, negus. 
Qui quatre causas be no fai 
Non pot aver bo pretz verai, 
E qui totas be las fazia 
Ja menz de bo pretz non seria. 
Sabez quals son? c' om teng' ades 
Son arnes bel e gen en pes
De son poder, qu' aissi s'enten. 
E tengu' om ades eissamen 
Son arberc ubert e sezat, 
Serven cels qui venon de grat, 
Sitot lo segners es aillors,
Qu' enaissi s' en dobla l' onors;
E teng' ades neta sa fe 
En ditz e 'n fatz; e gar si be 
Del sieu destruire et pejurar 
Per pretz qu' en vuella conquestar. 
Quar nulz oms no destrui lo seu 
Que no perda son prez en breu. 
Tot aizo es vist e provat
En aquelz qu' aissi an regnat.
…

56. Anonimo. Glorios Dieus don totz bens ha creysensa,

56. Anonimo.

56. Anonimo. Glorios Dieus don totz bens ha creysensa,

Dal canz. Y.

Glorios Dieus don totz bens ha creysensa,
vos prec prezant, deziros am dezir,
denhes, sius play, lo mieu cor esclayzir, 
que yeu puesca dir e retrar a present 
planh amar, doloyros e consent.
la lenga d'oc en deura sospirar
e Prozenzals planher e gaymentar.
amara mort ! ben nos as fach offensa,
de bon senhor descaptalat Prozensa.
Vera valor valent an gran valensa
lo puesc nompnar ses tot falhiment.
hoy rey Robert, de bens ayps compliment,
cap e razis en siensa fondat !
perdut avem la real magestat
de Cessilia: hoy contat de Proensa,
de bon senhor vos aves defalhensa.
Plans, plors e critz deu far tota Proensa,
petitz e grans, yeu vos diray perque.
Amava los trastotz en bona fe,
car per tostemps los ha trobatz leals.
amara mort ! ben yest descumenals,
car nos as tout la flor d'aquist lengage.
ay rey Robert, gran perdan fa parage.
Del rey Robert motz bons homs prenian gage;
ar covenra tornen en lur pays.
la sieua mort planh hom dedins Paris, 
per autres luox, cant auzon renompnar 
las soas bontatz en que a volgut renhar. 
homs que annes a Nnapol on estava, 
desconselhat, lo rey los conselhava.
Hoy rey Robert, gentil flor de nobleza, 
bon senhor qui poyra mays trobar ? 
talhas, questas nul temps non fes levar; 
en Prozensa tengutz los a en patz. 
lo veray Dieus qui en cros fon levatz, 
la sieua arma non meta en rancura, 
mays lay on gaug tostemps dura.
Mager dolor hom non auzi retraire 
com aquel jorn quel bon rey volc fenir. 
sos cavalliers denant si fes venir; 
la regina y fon premierament. 
en sospirant lur dis mot humilment: 
senhors, totz yeu requeri perdon. 
aysi con poc comenset son sermon: 
viscut sa ay coma forfag peccayre
...
Lo jove rey, filh qu'es d'aquest d'Ongria,
tot en plorans dizon quel vay bayzar:
es oy felen, vulhat Dieus amparar;
ben covenra que tu sias suptils,
e pregue ti vulhas esser humils
a la gleya: si o yest, Dieus lo payre
en totz destrix ti sera capdellayre.
E pueys ti pre que Proensa captengas 
coma leyals que son e ses engan. 
si mestier t'es, aquels t'ajudaran,
sol quels ames e los tengas en pas. 
paga los ben, enaysi los auras 
bons e leyals, si mestier ti fazia,
sercan premiers com son agut tot dia. 
Ans que fenis lo rey Robert d'onransa, 
el fes venir son vicicancellier
e volc saber si tug li saudadier 
eran pagat, el respondet que non. 
lo noble rey, com savi digne e bon, 
ha comandat que totz homs pagatz sia
tro un denier, a qualque part que sia. 
Pietat fo a tot hom que auzia 
lo rey, rey Robert ans que fenis: 
comandas mi al rey de san Dauid, 
aquel senher que sufri passio 
lur don pas a totz cominalment 
et al sant payre done cor e talent, 
com regisca, az onor de Dieu sia: 
tug son mortals e non sabon lo dia.
La gent que l'aus mot gran dolor avia, 
tant humilmens los comandet a Dieu. 
a sant Loys volgra esser romieu, 
si a Dieus plagues, al sieu digne autar. 
dieu Jhesu Crist vuelha per mi pregar; 
a la verge humil santa Maria 
m'arma comant, l'aya en sa baylia.
La gran dolor retrayre non poyria 
que menavan cels qu'eran environ. 
lo rey Robert cu Dieus fassa perdon, 
neps e nessas fes venir davant si. 
fort deziret de vezer lo dalfin, 
car el era del sanc e del linhage. 
saludas lom, so dis a sson barnage.
E digas li que de mi li sovenha, 
que per m'amor abtenga Prozenzals, 
lo Masselhes, car son bons e lyals, 
per mi an suffert trebals e grans dolors. 
en Cisilia son agutz corajos
e mal pagat, don mi sap mal ses falha: 
Dieus sia amb els els gart totz de trebalha. 
Ans que fenis lo rey si con podia, 
a son heres preguet mot caramens, 
que los Bausenx ames totz coralmens,
lo com novel e los autres trastos, (trastos : trastotz)
cel d'Evilli totz e totz sos valedors.
a trastotz prec que per Dieu lur sovenha, 
tant com poyran, que l'un l'autre captenha. 
Paraula dis que es ben de retrayre,
lo rey Robert, enans que el moris: 
aportas mi davant la flor de lis. 
pueys la bayzet e dis tot sospirant
al rey cuy es bel filh: non sias enfant. 
covenra ti que aptengas la flor, 
si la gleya fazia emperador. 
non perdas ren per lo tieu volpilhage, 
mays pren espilh de tot nostre linhage; 
Con an regit ni la flor mantenguda 
nostres payrons, lo rey Carle premier; 
lo miey payre a mant bon soudadier 
a donat sout, el duc, qu'era mon filh, 
de Calabria ha suffert motz perilh, 
per mantenir la terra de Cisilia. 
fay tu aytal, capten la senhoria. 
En sa vida lo rey Robert estava 
pensant en Dieu an gran afflection.
e fon la nueg de parission, 
Dieus li trames son angel e dis li: 
hoy rey Robert, tu yest pres de la fi. 
lo jorn li dis quec el moris devia. 
las mans jonchas ves lo cel s'umelia. 
Sos dos nebotz regardet e sa boda. 
de sus lo cap la corona pauzet 
de son felen, mot dousament ploret. 
del realme te revesti, belh filh, 
e sant Loys ti gart de tot perilh, 
e membre ti de tos cozins tot dya. 
ampara los trastotz per amor mieua. 
Amb umil cor lo rey, si con podia, 
ans que fenis, dis: nos meravilhes, 
si ay revestit lo rey Andrieu c'uey es 
del realme, car dreg es e razon, 
Carle Martel lo sieu avi que fon; 
e mon frayre de mi fon premier nat, 
degra regir miels que yeu lo regnat. 
consiensa del tort per cert avia, 
per que yeu que als sieus tornat sia.
Adonx feni, don fon mot gran pezansa, 
qui vi raubas trencar e mans vestirs, 
caras, cabels, plorar e far grans critz. 
non y ac negun non menes gran dolor 
dizent aysi: mot perdem bon senhor; 
la sieua arma non puesca sufrir pena. 
gran fon lo dol que tota sa gent mena.
Gran dolor fon qui auzi la depertida 
del rey Robert am la donna gentil. 
la regina va gitar un gran quil:
ay bona amor, temps que nos partam.
si a Dieu plagues, volgra esser avan
morta que vos ! mays pueys que Dieu lo payre
ho vol aysi, yeu non puesc al re fayre. 
Lo rey auzi que la donna planhia : 
aysi com poc el la va confortar. 
huey es lo jorn, Dieus mi vol appellar, 
el sia grazit, que pron sa ay vescut. 
pueys que a cel las son voler m'es salut, 
a sel me rent, quan quel peccayre sia, 
m'arma, mon cors meta en sa baylia.
Ben deu planher tota sancta gleya 
la sieua mort, car en tot son vivent 
de la gleya es agut son sirvent,
gonfaronier de papa quin Clement. (Papa Clemente V : Bertrand de Got)
e del seyzen el fora eysament, (Papa Clemente VI; ambos en Avignon)
si agues vescut, captengra lo tot dya;
Fe sperital en el bon pe avia.
De la razis el es mogut de Fransa, 
per que Frances lo devon sospirar, 
e de sa mort planher e gaymentar. 
lo rey Robert, mant hom lo planhera, 
tals portamens en sa vida fach a, 
que tota gent en deu aver pezansa, 
especialmens lo noble rey de Fransa.
Com d'Evelli, aque planh e sospira 
la mort del rey, el n'a dreg e razon, 
car l'amava de fin cor e de bon. 
an pauc lo cor de trastot nol falhi,
cant aus la mort, el ha dig cap encli: 
bel senher Dieus, ben m'as descapdellat 
de bon senhor, mas Dieus en sia lauzat, 
e la verge humil, santa Maria, 
la sieu' arma tenga en sa baylia. 
Complansa, vay senes tota bestensa 
per lo pays de levant al ponent. 
per Proensa passa premierament,
dedins Nissa tu t'en vay comensar 
tro la verge sancta Mari' a la mar; 
per Masselha passaras e per Arle, 
tro aqui s'estent lo poder del rey Carle.
Ad Ays t'en vay, complancha, senes falha, (Aix de Provence : Felibrige)
petitz e grans humilmens saludar,
com un dels luox quel rey volia amar
de Proensa; prega devotament
santa Clara, per lo bon rey valent.
en paradis avocada li sia,
totz sos clamans de destric gardatz sia.
Ad Avinhon t'en vay pueys al sant payre, (Avignon; Papa)
car razon es, e pueys als cardenals,
al college, pueys a totz los reals;
aqui es cap e razis de la fe.
lo veray Dieu que tot lo mon sosten, 
l'arma del rey no sufra nulha pena,
totz en preguem humil de gracia plena.
A sant Loys, ver cors, sans de Masselha, (San Luis de Tolosa, Toulouse : Anjou)
complancha, vay an gran devocion.
aquel senher que sufri passion, 
pregue, si plays, per lo rey cabalos 
que aja l'arma el regne glorios 
e l'acuelha el sieu digne repayre, 
hon gaug fes fi a tot fizel peccayre. Amen.

52. Raimon Guilhem e maestro Ferrari. Amics Ferairi, del marqes d'Est van

52. Raimon Guilhem e maestro Ferrari. *

Dal canz. P.

Testi antichi provenzali, Ernesto Monaci, Ramón Guimerá Lorente, Amazon


Amics Ferairi, del marqes d'Est van
man
dizen q' a cen fi, e poders l'espan
tan,
q' algu sei vezi de jos li n'estan
gran
e pauc ab cap cli, si q' algus hi an
dan.
don soi say vengutz
nuuz
d'aisso q' eu no sau
say;
mas s'en el vertuiz
luiz
de preiz, trobar l'ay, 
e de pueis tengutz 
muiz
per re non seray
may,
ez en locs deguiz
cuiz
d'els nos' e triz partray.
qals q' esteya res no creya 
q' ieu nol met' el cor;
mor
qi desleia ab oc don es, veya
qe non an de for
l'or;
qar altreya prez qu' om deya
far plus ric trezor
d'or;
q' om, s'apleya prez q' om pleya,
sol vils vol a cor
sor.
Amics en Raimon Guillem, pueis entrest
mest
nos, d'un pes preon tantost m'aleugest;
rest
doncs e pui a mon mos sens sus el test;
...
men dreig eus respon, qe pro a conqest
d' Est
lo marqes amics
rics,
e sos grans poders
ders
ten sos enemics
trics
bas, e sos sabers
es dels plus antics
brics;
c'onors el valers
vers
d'el es vostr' abrics; 
pics
noil tol sos avers.
qar gent dona qan sayzona,
cos taim a baro
pro,
qi s'adona vais gen bona; 
e car vos sai bo,
no
tayn q' espona nil somona
qeus onre nius do
pro;
mas felona gen bricona
ab lui no fay so
pro.

* Biografia, secondo il testo edito dallo Chabaneau (op. cit. p. 110): 
Maistre Ferari fo da Feirara e fo giullar & intendet meills de trobar proensal que negus om que fos mais en Lombardia, e meills entendet la lenga proensal e saup molt be letras, escriven meils qu' om del mond, e feis de molt bos libres e de bels. cortes om fo de la persona, e bons om fo a Deu, e volontera servit als baros & als chavaliers, e tostemps estet en la casa d'Est. e quan venia que li marques fasion festa e cort, e li giullar li venian que s'entendian de la lenga proensal, anavan tuit a lui el clamavan lor maestre. e s'alcus lin venia que s'entendes miels que li autre e que fes questios de son trobar o d' autrui, e maistre Ferari li respondia ades, si che li era per un canpio en la cort del marches d'Est. mas non fes mais che II cansos e una retroensa; mais serventes e coblas fes & asatz de las meillors del mon, e fes un estrat de totas las cansos dels bons trobadors del mon, e de chadaunas cansos o serventes trais 1 cobla o II o III, aqelas que portan las sentenzas de las cansos, & on son tut li mot triat;... & en aqest estrat non volc metre nullas de la (las) soas coblas; mas aquel de cui es lo libre lin fe scriure, perque fos recordamen de lui;... e quan venc qu' el fo veils, pauc anava a torn, mas qu' el anava a Trevis a meser Giraut de Chamin & a sos filz, & il li fazian grand onor...

40. Sordello. Lo reproviers vai averan, som par, + Plaingner voill en Blacatz

40. Sordello. *

Della prima poesia do il testo ricostituito sui mss. A D I K dal De Lollis (nella edizione che sta preparando di questo trovatore); della seconda do il testo ricostituito sur mss. A C H I R S dal Meyer (Rec. d'anc. textes, p. 93).

Sordello. Lo reproviers vai averan, som par, + Plaingner voill en Blacatz



Lo reproviers vai averan, som par, 
c'us fals volpills qeis fai ab det mostrar, 
tant fort se feing, a pres desobre se 
mon sirventes, de cui qez eu faich l'aia, 
car en son cor sap totz los mals qei son, 
e pois per sieu lo pren, qui qu'el retraia, 
far l'ai l'onor q'a lui l'autrei el don.
Ges nom degra de bausia reptar, 
q'ieu sui leials et el tant fals q'en re 
non ausaria ad un gat tornas far
nis fari' el del dreich c'auria be:
c'om que nuill temps non fetz colp ni pres plaia, 
no m'es semblan pogues far nuill faich bon; 
car aitant tost cum el s'arma s'esmaia, 
c'anc hom d'aital fautonia non fon.
Ben a gran tort car m'apella joglar, 
c'ab autre vau et autre ven ab me, 
e don ses penre et el pren ses donar, 
q'en son cors met tot qant pren per merce; 
mas eu non pren ren don anta m'eschaia,
anz met ma renda e non vuoill guizardon, 
mas sol d'amor, per qem par q'el deschaia
et eu poje, qui nos jutga a razon.
Car sol se sap peigner et afaitar
e car se feing tot jorn, non sap de que;
e car se sap torser e remirar,
cre qeis n'azaut tota domna de se.
mas eu non crei que pros domna s'atraia
vas tant vil cors per tant vil ochaison; 
mas car als crois se taing dompna savaia, 
trobar la pot sus el castel Babon.
En luoc d'ausberc fai camisa redar 
e per caval vol amblan palafre, 
et en luoc d'elm fai capiron fresar
e per escut pren mantel el rete.
e si per so ai d'amor ren qeil plaia,
reptar pot hom amor de tracion: 
mas non o fai mas per semblanssa gaia 
lo fals feignens, car al res noil ten pron. 
Gen l'a saubut lo valens coms onrar 
de Tolosa, si cois taing nis cove; 
c'a Marseilla l'a faich a zaut tornar, 
perque laisset son seignor e sa fe. 
mas el non tem vergoigna ni s'esmaia, 
don degr' estar marritz tota sazon
lo fals volpills q'a nom, car pauc s'essaia,
cor de conill ab semblan de leon.


Plaingner voill en Blacatz en aquest leugier so 
ab cor trist e marrit, et ai en ben raso, 
qu'en lui ai mescabat seignor et amic bo 
e car tuit l'aib valen en sa mort perdut so. 
tant es mortals lo dans qu' ieu non ai sospeiso
que jamais si reveingna, s'en aital guisa no 
c'om li tragua lo cor e qu'en manjol baro 
que vivon descorat, pois auran de cor pro.  
Premiers mange del cor, per so que grans obs l'es,
l'emperaire de Roma, s'el vol los Milanes 
per forsa conquistar, car lui tenon conques 
e viu deseretatz malgrat de sos Ties. 
e deseguentre lui manj' en lo reis Frances; 
pois cobrara Castella qu'el pert per nessies. 
mas, si pesa sa maire, el non manjara ges,
quar ben par a son pretz qu'el non fai ren queil pes.
Del rei Engles me platz, car es pauc corajos, 
que manje pro del cor, pois er valens e bos, 
e cobrara la terra per que viu de pretz blos, 
quel tol lo reis de Fransa quar lo sap nuaillos. 
e lo reis Castellans taing qu' en manje per dos 
quar dos regismes te e per l'un non es pros; 
mas, s' il en vol manjar, taing qu' en mange a rescos
que sil mair' o sabia, batria l'ab bastos. (batria'l ab) 
Del rei d' Arago voil del cor deia manjar, 
quez aisso lo fara de l' anta descargar 
que sai pres de Marseilla e de Millau, c' onrar 
nos pot estiers, per re que posca dir ni far. 
et apres voil del cor don hom al rei Navar
que valia mais coms que reis, so aug comtar. 
tortz es, quan Dieus fai home en gran ricor pojar
poi sofracha de cor lo fai de pretz baissar.
Al comte de Tolosa a obs qu' en manje be 
sil membra so que sol tener ni so que te, 
car si ab autre cor sa perda non reve 
nom par que la revenha ab aquel qu' a en se. 
el coms Proensals taing qu' en manje, sil sove 
c'om que deseritatz viu gaire, no val re; 
e sitot ab esfors si defen nis capte 
obs l' es manje del cor pel greu fais qu' el soste. 
Li barom volran mal de so quez eu dic be, 
mas ben sapchan qu' ieuls pretz aitan pauc com il me.

Bel Restaurs, sol c' ab vos posca trobar merce, 
a mon dan met chascun que per amic nom te.

* Biografia, secondo il testo edito dello Chabaneau (op. cit. p. 106): 
Sordels fo de Mantoana, d'un castel que a nom Got, gentil catanis, e fo avinens hom de la persona, e fo bons chantaire e bons trobaire e grans amaire. mas mout fo truans e fals vas dompnas e vas los barons ab cui el estava. et entendet se en madompna Conissa, sor de ser Aicelin e de ser Albric de Romans, qu' era moiller del conte de Saint Bonifaci, ab cui el estava. e per voluntat de miser Aicelin el emblet madompna Conissa e menet lan via. e pauc apres & el s' en anet en Onedes ad un castel d' aquels d' Estrus, de ser Henric e de ser Guillem e d' en Valpertin, qu' eran mout siei amic. et esposet una soa seror celadamens, que avia nom Otha. e venc s' en puois a Trevis e quant aquel d' Estrus lo saup, si li volia offendre de la persona, eill amic del comte de Sain Bonifaci eissamens; don el estava armatz sus en la casa de miser Aicelin. e quant el anava per la terra, el cavalgava en bos destriers ab granda compaignia de cavalliers, e per paor d' aicels queil volion offendre, el se partic & anet s' en en Proenssa, & estet ab lo comte de Proenssa. et amet una gentil domna e bella de Proenssa; et apellava la en los sieus chantars que el fazia per lieis, Doussa enemia...